እግዚአብሔርን ስለ መውደድ

አሁን ወደ ጥቅሱ ሁለተኛው ዋና ክፍል እሄዳለሁ፤ ይኸውም የዚህ መብት ተካፋዮች ስለ ሆኑት ሰዎች ነው። እነርሱም እግዚአብሔርን የሚወዱ ናቸው። «እግዚአብሔርንም ለሚወዱት … ነገር ሁሉ ለበጎ እንዲደረግ።»

እግዚአብሔርን የሚንቁና የሚጠሉ በዚህ መብት ዕድል ፈንታም ድርሻም የላቸውም። ይህ የልጆች እንጀራ ነው፤ የሚገባው እግዚአብሔርን ለሚወዱ ብቻ ነው። ፍቅር የሃይማኖት ልብና መንፈስ ስለ ሆነ፣ ስለዚህ ጉዳይ በሰፊው እናገራለሁ፤ ይበልጥ ለመመርመርም እግዚአብሔርን ስለ መውደድ እነዚህን አምስት ነገሮች እንመልከት።

1. እግዚአብሔርን የመውደድ ባሕርይ። ፍቅር የነፍስ መስፋት ወይም የልብ ዝንባሌዎች መንደድ ነው፤ በእርሱም ክርስቲያን እግዚአብሔርን ከሁሉ የላቀና ልዑል በጎ ነገር አድርጎ ይናፍቀዋል። ፍቅር ለነፍስ ለግድግዳ ሰዓት እንደ ሚንጠለጠሉት ክብደቶች ነው፤ ነፍስን ወደ እግዚአብሔር እንድትንቀሳቀስ ያደርጋታል፤ ወደ ሰማይ የምንበርባቸውም ክንፎች ነው። መርፌ ከማግኔት ጋር እንደሚጣበቅ፣ እኛም በፍቅር ከእግዚአብሔር ጋር እንጣበቃለን።

2. እግዚአብሔርን የመውደድ መሠረት፤ ይኸውም እውቀት ነው። የማናውቀውን ልንወድ አንችልም። ፍቅራችን ወደ እግዚአብሔር እንዲሳብ በእርሱ ውስጥ እነዚህን ሦስት ነገሮች ማወቅ አለብን፦

(ሀ) ሙላት (ቆላስይስ 1:19)። የሚያነጻን የጸጋ ሙላት፣ የሚያቀዳጀንም የክብር ሙላት አለው፤ ይህም የሚበቃ ብቻ ሳይሆን የሚትረፈረፍ ሙላት ነው። እርሱ ታችም ዳርቻም የሌለው የቸርነት ባሕር ነው።

(ለ) ልግስና። እግዚአብሔር ምሕረትንና ጸጋን ለመስጠት የተፈጥሮ ዝንባሌ አለው፤ እንደ ማር ወለላ ያንጠባጥባል። «የወደደም የሕይወትን ውኃ እንዲያው ይውሰድ» (ራእይ 22:17)። እግዚአብሔር ገንዘብ ይዘን እንድንመጣ አይጠይቅም፤ የሚፈልገው ርኃብን ብቻ ነው።

(ሐ) የራስ ገንዘብነት፣ ማለትም ባለቤትነት። ይህ በእግዚአብሔር ያለው ሙላት የእኛ እንደ ሆነ ማወቅ አለብን። «ይህ አምላክ አምላካችን ነው» (መዝሙር 48:14)። የፍቅር መሠረት ይኸውና፤ አምላክነቱና በእርሱ ያለን ድርሻ ነው።

3. የፍቅር ዓይነቶች — እነርሱንም በእነዚህ በሦስቱ እከፍላቸዋለሁ፦

(ሀ) ከፍ አድርጎ የመገመት ፍቅር አለ። እግዚአብሔርን ከሁሉ የላቀና ወሰን የሌለው በጎ ነገር አድርገን ከፍ ያለ ዋጋ ስንሰጠው፣ እርሱን ካገኘን ሌላው ነገር ሁሉ ቢጐድለን ግድ እስከማይለን ድረስ እናከብረዋለን። ፀሐይ ስትወጣ ከዋክብት ይሰወራሉ። የጽድቅ ፀሐይ በሙሉ ድምቀቱ ሲያበራ ፍጥረታት ሁሉ ከአሳባችን ይሰወራሉ።

(ለ) የመርካትና የደስታ ፍቅር — ሰው በሚወደው ወዳጁ ደስ እንደሚሰኝ። እግዚአብሔርን የምትወድ ነፍስ እንደ መዝገቧ በእርሱ ደስ ትሰኛለች፤ እንደ ማእከሏም በእርሱ ታርፋለች። ልብ በእግዚአብሔር ላይ እጅግ ስለ ተተከለ ከዚያ በላይ ምንም አይመኝም። «አብን አሳየንና ይበቃናል» (ዮሐንስ 14:8)።

(ሐ) መልካምን የመመኘት ፍቅር — ይህም ለእግዚአብሔር ጉዳይ መልካምን መመኘት ነው። ወዳጁን በፍቅር የሚወድድ ሰው ደስታ ሁሉ እንዲሆንለት ይመኛል። መልካምን የምንመኝለት ስንሆን እግዚአብሔርን መውደድ ይህ ነው። የእርሱ ጉዳይ እንዲያሸንፍ እንመኛለን። ድምፃችንና ጸሎታችን ስሙ እንዲከበር፣ የኃይሉ በትር የሆነው ወንጌሉም እንደ አሮን በትር እንዲያብብና ፍሬ እንዲያፈራ ነው።

4. የፍቅር ጠባዮች።

(ሀ) እግዚአብሔርን መውደዳችን ሙሉ መሆን አለበት፤ ከሚወደው አካል አንጻር ደግሞ በፍጹም ልብ መሆን አለበት። «በፍጹም ልብህ በፍጹምም ነፍስህ በፍጹምም አሳብህ በፍጹምም ኃይልህ ጌታ አምላክህን ውደድ» (ማርቆስ 12:30)። በቀደመው ሕግ ሊቀ ካህናት መበለትንም ጋለሞታንም ማግባት አልተፈቀደለትም ነበር፤ መበለትን የተከለከለው የመጀመሪያ ፍቅሯን ስላላገኘ ነው፤ ጋለሞታን የተከለከለው ደግሞ ፍቅሯን ሁሉ ስላላገኘ ነው። እግዚአብሔር ልብን ሁሉ ይፈልጋል። «ልባቸው ተከፈለ» (ሆሴዕ 10:2)። እውነተኛዪቱ እናት ሕፃኑ እንዲከፈል አልፈቀደችም፤ እግዚአብሔርም ልብ እንዲከፈል አይፈቅድም። እግዚአብሔር በልብ ውስጥ አንድ ክፍል ብቻ ይዞ ሌሎቹ ክፍሎች ሁሉ ለኃጢአት የሚከራዩበት ተከራይ መሆን አይፈልግም። ፍቅሩ ሙሉ መሆን አለበት።

(ለ) ቅን ፍቅር መሆን አለበት። «ጌታችንን ኢየሱስ ክርስቶስን በቅንነት ከሚወዱ ሁሉ ጋር ጸጋ ይሁን» (ኤፌሶን 6:24)። «ቅን» የሚለው ቃል ፈጽሞ ንጹሕ የሆነውን ማር ያመለክታል። እግዚአብሔርን መውደዳችን ቅን የሚሆነው ንጹሕና ከራስ ጥቅም የጸዳ ሲሆን ነው፤ የመካከለኛው ዘመን የነገረ መለኮት ሊቃውንት ይህን የወዳጅነት ፍቅር ብለው ይጠሩታል። አውግስጢኖስ እንደሚለው፣ ጣፋጭ የወይን ጠጅን ስለ ጣዕሙ እንደምንወደው፣ ክርስቶስንም ስለ ራሱ ልንወደው ይገባናል። ፍቅራችንን ወደ እርሱ የሚስቡ ሁለቱ ማግኔቶች የእግዚአብሔር ውበትና ፍቅሩ መሆን አለባቸው። እስክንድር ሄፋይስቲዮንና ክራቴሮስ የሚባሉ ሁለት ወዳጆች ነበሩት፤ ስለ እነርሱም «ሄፋይስቲዮን የሚወደኝ እስክንድር ስለ ሆንሁ ነው፤ ክራቴሮስ የሚወደኝ ግን ንጉሥ እስክንድር ስለ ሆንሁ ነው» አለ። አንዱ ማንነቱን ወደደ፤ ሌላው ስጦታዎቹን ወደደ። ብዙዎች እግዚአብሔርን የሚወዱት እህልና የወይን ጠጅ ስለሚሰጣቸው እንጂ ስለ ራሱ ስለ ባሕርያዊ ብቃቱ አይደለም። እግዚአብሔርን ከሚሰጠው ነገር ይልቅ ስለ ማንነቱ ልንወደው ይገባናል። እውነተኛ ፍቅር በደመወዝ የሚሠራ አይደለም። እናት ልጇን እንድትወድ መቅጠር አያስፈልግህም፤ እግዚአብሔርን በጥልቅ የምትወድ ነፍስም በሽልማት መቀጠር አያስፈልጋትም። ከእርሱ ስለሚያንጸባርቀው የውበት ድምቀት ከመውደድ በቀር ሌላ ልታደርግ አትችልም።

(ሐ) የጋለ ፍቅር መሆን አለበት። በዕብራይስጥ ፍቅርን የሚያመለክተው ቃል የልብ ዝንባሌ ግለትን ያሳያል። ቅዱሳን በቅዱስ ፍቅር የሚነዱ ሱራፌል መሆን አለባቸው። አንድን ሰው በቀዝቃዛ ልብ መውደድ እርሱን አለመውደድ ማለት ነው። ፀሐይ በምትችለው መጠን ሁሉ በግለት ታበራለች። እግዚአብሔርን መውደዳችን እጅግ የሚያቃጥልና የሚፋጅ እንደ ሆነ እንደ ጥድ ፍም ብርቱና ኃይለኛ መሆን አለበት (መዝሙር 120:4)። ለሚያልፉ ነገሮች ያለን ፍቅር ልከኛ መሆን አለበት፤ እንደማንወድ ሆነን ልንወድ ይገባናል (1ኛ ቆሮንቶስ 7:30)። እግዚአብሔርን መውደዳችን ግን እንደ ነበልባል መንደድ አለበት። ሙሽራይቱ ለክርስቶስ ባላት ፍቅር ታመመች (መኃልየ መኃልይ 2:5)። እግዚአብሔርን እንደሚገባው ልንወደው ከቶ አንችልም። እግዚአብሔር የሚቀጣን ከሚገባን ያነሰ እንደ ሆነ (ዕዝራ 9:13)፣ እንዲሁ እኛ እርሱን መውደዳችን ከሚገባው ያነሰ ነው።

(መ) እግዚአብሔርን መውደድ ተግባራዊ መሆን አለበት። ከፍጥረት መሠረታዊ ነገሮች ሁሉ እጅግ ንቁ እንደ ሆነው እንደ እሳት ነው፤ የፍቅር ድካም ተብሎ ተጠርቷል (1ኛ ተሰሎንቄ 1:3)። ፍቅር ሥራ ፈት ጸጋ አይደለም፤ ራስን ለእግዚአብሔር እንዲያጠና፣ እግርንም በትእዛዛቱ መንገድ እንዲሮጥ ያደርጋል። «የክርስቶስ ፍቅር ግድ ይለናልና» (2ኛ ቆሮንቶስ 5:14)። የፍቅር ማስመሰል በቂ አይደለም። እውነተኛ ፍቅር የሚታየው በምላስ ጫፍ ብቻ ሳይሆን በጣት ጫፍም ነው፤ የፍቅር ድካም ነው። በሕዝቅኤል 1:8 የተጠቀሱት ሕያዋን ፍጥረታት ክንፎች ነበሯቸው — ይህም የመልካም ክርስቲያን ምሳሌ ነው። የሚበርበት የእምነት ክንፍ ብቻ ሳይሆን ከክንፎቹ በታች እጆችም አሉት፤ በፍቅር ይሠራል፤ ስለ ክርስቶስም ገንዘቡን ይከፍላል፤ ራሱንም ይከፍላል።

(ሠ) ፍቅር ለጋስ ነው። የሚሰጣቸው የፍቅር ስጦታዎች አሉት (1ኛ ቆሮንቶስ 13:4)። ፍቅር ቸርነትን ያደርጋል። ፍቅር የለዘበ ምላስ ብቻ ሳይሆን ደግ ልብም አለው። የዳዊት ልብ በእግዚአብሔር ፍቅር ነደደ፤ ያላወጣበትንም ነገር ለእግዚአብሔር ማቅረብ አልፈለገም (2ኛ ሳሙኤል 24:24)። ፍቅር መልካምን በመመኘት ብቻ ሳይሆን መልካምን በማድረግም የተሞላ ነው። ልብን የሚያሰፋ ፍቅር እጅን ከቶ አያጠብም። ክርስቶስን የሚወድ ለብልቶቹ ለጋስ ይሆናል። ለዕውር ዓይን፣ ለአንካሳም እግር ይሆናል። የድሆች ጀርባና ሆድ የልግስናን የወርቅ ዘር የሚዘራባቸው ትልሞች ይሆናሉ። አንዳንዶች እግዚአብሔርን እንወዳለን ይላሉ፤ ፍቅራቸው ግን አንድ እጁ ሽባ ነው፤ ለበጎ ዓላማ ምንም አይሰጡም። እምነት በእርግጥ ከማይታዩ ነገሮች ጋር ይሠራል፤ እግዚአብሔር ግን የማይታይን ፍቅር ይጠላል። ፍቅር መውጫ እንደሚፈልግ አዲስ የወይን ጠጅ ነው፤ በመልካም ሥራዎች ይገለጣል። ሐዋርያው የመቄዶንያን ሰዎች ሲያከብር ለድሆች ቅዱሳን እንደ ዓቅማቸው ብቻ ሳይሆን ከዓቅማቸውም አልፈው እንደ ሰጡ ይናገራል (2ኛ ቆሮንቶስ 8:3)። ፍቅር በንጉሥ ቤተ መንግሥት ያደገ ነው፤ ክቡርና እጅግ ለጋስ ጸጋ ነው።

(ረ) እግዚአብሔርን መውደድ ልዩ ነው። እግዚአብሔርን የሚወድ ሰው ለሌላ ለማንም የማይሰጠውን ዓይነት ፍቅር ይሰጠዋል። እግዚአብሔር ለክፉዎች የማይሰጠውን ፍቅር — የሚመርጥና ልጅ አድርጎ የሚቀበል ፍቅር — ለልጆቹ እንደሚሰጥ፣ እንዲሁ በጸጋ የተሞላ ልብ ሌላ ማንም ሊካፈለው የማይችለውን ልዩና የተለየ ፍቅር ለእግዚአብሔር ይሰጣል። «እንደ ንጽሕት ድንግል እናንተን ለክርስቶስ ላቀርብ ለአንድ ወንድ አጭቻችኋለሁና» (2ኛ ቆሮንቶስ 11:2)። ለአንድ ባል የታጨች ሚስት ለሌላ ለማንም የሌላትን ፍቅር ትሰጠዋለች፤ የጋብቻ ፍቅሯን ከባሏ በቀር ለማንም አትሰጥም። እንዲሁ ለክርስቶስ የታጨ ቅዱስ ልዩ ፍቅርን ይሰጠዋል፤ ይህም ለሌላ ለማንም የማይሰጥ ፍቅር፣ ማለትም ከስግደት ጋር የተዋሐደ ፍቅር ነው። ለእግዚአብሔር የሚሰጠው ፍቅር ብቻ ሳይሆን ነፍስም ናት። «እኅቴ ሙሽራዬ የተቈለፈ ገነት ናት» (መኃልየ መኃልይ 4:12)። የአማኝ ልብ የክርስቶስ ገነት ነው። በእርሱም ውስጥ የሚበቅለው አበባ ከመለኮታዊ አምልኮ ጋር የተዋሐደ ፍቅር ነው፤ ይህም አበባ ለክርስቶስ ብቻ የተለየ ነው። ከክርስቶስ በቀር ማንም ወደዚያ እንዳይገባ ሙሽራይቱ የገነቱን ቁልፍ ትጠብቃለች።

(ሰ) እግዚአብሔርን መውደድ ዘላቂ ነው። በሮሜ የቬስታ ደናግል ይጠብቁት እንደ ነበረው እሳት ነው፤ አይጠፋም። እውነተኛ ፍቅር ይፈላል፤ ግን አያቋርጥም። እግዚአብሔርን መውደድ ያለ ግብዝነት ቅን እንደ ሆነ እንዲሁ ያለ ክህደት ጽኑ ነው። ፍቅር ዘወትር እንደሚመታው እንደ ሰውነት የልብ ትርታ ነው፤ የሚጐድል የባሕር ማዕበል ሳይሆን ሙሉ ማዕበል ነው። ክፉ ሰዎች ኃጢአታቸውን በመውደድ ጽኑዎች እንደ ሆኑ፣ ኀፍረትም ሕመምም የሲኦል ፍርሃትም ኃጢአታቸውን እንዲተዉ እንደማያደርጋቸው፣ እንዲሁ ክርስቲያን እግዚአብሔርን እንዳይወድ ምንም ሊከለክለው አይችልም። ፍቅርን ምንም ሊያሸንፈው አይችልም፤ ችግርም ይሁን ተቃውሞ። «ፍቅር እንደ መቃብር ብርቱ ናት» (መኃልየ መኃልይ 8:6)። መቃብር እጅግ ብርቱ የሆኑትን ሰውነቶች ይውጣል፤ እንዲሁ ፍቅር እጅግ ብርቱ የሆኑትን ችግሮች ይውጣል። «ብዙ ውኃ ፍቅርን ያጠፋት ዘንድ አይችልም» (መኃልየ መኃልይ 8:7)። የተድላ ጣፋጭ ውኃም ይሁን የስደት መራራ ውኃ ሊያጠፋው አይችልም። እግዚአብሔርን መውደድ እስከ ሞት ድረስ ጸንቶ ይኖራል። «በፍቅር ተተክላችሁና ተመሥርታችሁ» (ኤፌሶን 3:17)። እንደ ገለባና እንደ ላባ ያሉ ቀላል ነገሮች ፈጥነው በነፋስ ይወሰዳሉ፤ ሥር የሰደደ ዛፍ ግን ማዕበሉን ይቋቋማል፤ በፍቅር ሥር የሰደደም ጸንቶ ይኖራል። እውነተኛ ፍቅር ከሕይወት ጋር እንጂ አያበቃም።

5. የፍቅር መጠን። እግዚአብሔርን ከሌሎች ነገሮች ሁሉ በላይ ልንወደው ይገባናል። « በምድርም ከአንተ በቀር የምሻው የለም» (መዝሙር 73:25)። እግዚአብሔር የመልካም ነገሮች ሁሉ ፍሬ ነገር ነው፤ ከሁሉ በላይ መልካም ነው። ነፍስ በእግዚአብሔር ውስጥ ከሁሉ የላቀውን ብልጫ ስታይና በእርሱ ውስጥ ያለውን ያን የብቃቶች ሁሉ ስብስብ ስታደንቅ፣ ከሁሉ በላቀ ደረጃ በፍቅር ወደ እርሱ ትሳባለች። በርናርድ እንደሚለው፣ እግዚአብሔርን የምንወድበት መጠን ያለ መጠን መውደድ ነው። የደስታችን ዋና የሆነው እግዚአብሔር የልብ ዝንባሌዎቻችንንም ዋና ክፍል ሊያገኝ ይገባዋል። ፍጥረት የፍቅራችንን ወተት ሊያገኝ ይችላል፤ እግዚአብሔር ግን ቅቤውን ሊያገኝ ይገባዋል። ዘይት ከውኃ በላይ እንደሚንሳፈፍ፣ እግዚአብሔርን መውደድ ከሌሎች ነገሮች ሁሉ በላይ መሆን አለበት።

እግዚአብሔርን ከዘመዶቻችን አብልጠን ልንወደው ይገባናል። አብርሃም ይስሐቅን ባቀረበበት ታሪክ እንደምናየው፣ ይስሐቅ የእርጅናው ልጅ ስለ ነበር ያለ ጥርጥር በፍጹም ልቡ ይወደው ነበር፤ ይሳሳለትም ነበር፤ ነገር ግን እግዚአብሔር «የምትወደውን አንድ ልጅህን ይስሐቅን ይዘህ ወደ ሞሪያም ምድር ሂድ፤ በዚያም የሚቃጠል መሥዋዕት አድርገህ ሠዋው» (ዘፍጥረት 22:2) ባለው ጊዜ — ይህ ነገር አእምሮውን ብቻ ሳይሆን እምነቱንም የሚቃወም ሊመስል ይችል ነበር፤ መሲሑ ከይስሐቅ ይወለድ ዘንድ ነበረና፤ እርሱ ቢቈረጥ ዓለም መካከለኛን ከወዴት ያገኛል! — ቢሆንም የአብርሃም እምነት ብርታትና ለእግዚአብሔር ያለው ፍቅር ግለት እንዲህ ስለ ነበረ፣ የመሠዊያውን ቢላዋ አንሥቶ የይስሐቅን ደም ሊያፈስስ ተዘጋጀ። ቡሩክ አዳኛችን አባትንና እናትን ስለ መጥላት ይናገራል (ሉቃስ 14:26)። ክርስቶስ ከተፈጥሮ ውጭ እንድንሆን አይፈልግም፤ ነገር ግን እጅግ የምንወዳቸው ዘመዶቻችን በመንገዳችን ቆመው ከክርስቶስ ሊከለክሉን ቢሞክሩ፣ ወይ ተሻግረናቸው እናልፋለን፣ ወይ አናውቃቸውም እንላለን (ዘዳግም 33:9)። ጥቂት የፍቅር ጠብታዎች ወደ ዘመዶቻችንና ወደ ቤተ ሰቦቻችን ቢፈስሱም፣ ሙሉው ጎርፍ ግን ወደ ክርስቶስ መፍሰስ አለበት። ዘመዶች በደረት ላይ ሊተኙ ይችላሉ፤ ክርስቶስ ግን በልብ ውስጥ መኖር አለበት።

እግዚአብሔርን ከንብረታችን አብልጠን ልንወደው ይገባናል። «የገንዘባችሁንም ንጥቂያ በደስታ ተቀበላችሁ» (ዕብራውያን 10:34)። ስለ ክርስቶስ የሚያጡት ነገር በማግኘታቸው ደስ አላቸው። ዓለም በአንዱ ሚዛን፣ ክርስቶስ በሌላው ሚዛን ቢቀመጡ፣ እርሱ አብልጦ መክበድ አለበት። እንዲህ ነውን? በልብ ዝንባሌዎቻችን ውስጥ እግዚአብሔር ከፍተኛውን ስፍራ ይዟልን? ፕሉታርክ «በሮሜ አምባገነን መሪ በተሾመ ጊዜ ሌሎች ሥልጣናት ሁሉ ለጊዜው ይታገዱ ነበር» ይላል፤ እንዲሁ የእግዚአብሔር ፍቅር በልብ ውስጥ ሲገዛ ሌላው ፍቅር ሁሉ ይታገዳል፤ ከዚህ ፍቅር ጋር ሲነጻጸርም እንደ ምንም ይሆናል።

ተግባራዊ ትምህርት፦ እግዚአብሔርን ለማይወዱ የተሰጠ ጽኑ ተግሣጽ። ይህ በልባቸው ውስጥ ለእግዚአብሔር ቅንጣት ታህል ፍቅር ለሌላቸው ሰዎች ጽኑ ተግሣጽ ሊሆን ይችላል — እንዲህ ያሉ ጐስቋሎች በሕይወት አሉን? እግዚአብሔርን የማይወድ ሰው የሰው ራስ ያለው አውሬ ነው። አንተ ምስኪን! ዕለት ዕለት በእግዚአብሔር እየኖርህ አትወደውምን? አንድ ሰው ዘወትር ገንዘብ የሚሰጠውና የሚያስፈልገውን ሁሉ የሚችልለት ወዳጅ ቢኖረው፣ ያን ወዳጅ የማይጠነቀቅለትና የማያከብረው ሰው ከአረመኔ የባሰ አይደለምን? እግዚአብሔር እንዲህ ያለ ወዳጅ ነው፤ እስትንፋስህን ይሰጥሃል፤ መተዳደሪያህንም ይለግስሃል፤ ታዲያ አትወደውምን? ንጉሥህ ሕይወትህን ቢያድን ትወደዋለህ፤ ሕይወትህን የሚሰጥህን እግዚአብሔርን አትወደውምን? ፍቅርን ለመሳብ እንደ ቡሩኩ አምላክ ያለ ብርቱ ማግኔት ምን አለ? ውበት የማይማርከው ዕውር ነው፤ በፍቅር ገመድ የማይሳብም ደንቆሮ ነው። ሰውነት ሲቀዘቅዝና ምንም ሙቀት ሳይኖረው የሞት ምልክት ነው፤ በነፍሱ ውስጥ ለእግዚአብሔር የፍቅር ሙቀት የሌለው ሰው ሙት ነው። ለእግዚአብሔር ምንም ፍቅር የማያሳይ ሰው ከእግዚአብሔር ፍቅርን እንዴት ሊጠብቅ ይችላል? በእርሱ ላይ የክፋትንና የጥላቻን መርዝ የሚተፋውን እንዲህ ያለውን እፉኝት እግዚአብሔር በእቅፉ ያኖረዋልን?

ይህ ተግሣጽ እግዚአብሔርን ከመውደድ እጅግ ርቀው ጥላቻቸውን ለማሳየት የሚችሉትን ሁሉ በሚያደርጉ በዚህ ዘመን ከሓዲዎች ላይ በብርቱ ይወድቃል። «ኃጢአታቸውንም እንደ ሰዶም ተናገሩ» (ኢሳይያስ 3:9)። «አፋቸውን በሰማይ ላይ አደረጉ» (መዝሙር 73:9)፤ በትዕቢትና በስድብ፣ እግዚአብሔርንም በግልጥ ይገዳደራሉ። እነዚህ በተፈጥሮ ውስጥ ጭራቆች፣ በሰው መልክ ያሉ አጋንንት ናቸው። ፍርዳቸውን ያንብቡ፦ «ጌታን ኢየሱስ ክርስቶስን የማይወድ ቢኖር የተረገመ ይሁን። ጌታችን ሆይ፥ ና።» (1ኛ ቆሮንቶስ 16:22)፤ ይህም ማለት ክርስቶስ ለፍርድ እስኪመጣ ድረስ ከእግዚአብሔር የተለየ ርጉም ይሁን ማለት ነው። በሕይወት ሳለ የእርግማን ወራሽ ይሁን፤ በአስፈሪውም የጌታ ቀን ያን ልብ የሚሰነጥቅ ፍርድ፦ « እናንተ ርጉማን፥ … ከእኔ ሂዱ።» ሲታወጅበት ይስማ።