እጅግ ክፉ የሆኑት ነገሮች እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ለበጎ ይሠራሉ

እንዳትሳሳቱብኝ፤ እጅግ ክፉ የሆኑት ነገሮች በራሳቸው ባሕርይ መልካም ናቸው አልልም፤ የእርግማኑ ፍሬ ናቸውና። ነገር ግን በተፈጥሮአቸው ክፉ ቢሆኑም፣ ሁሉን የሚገዛው ጥበበኛው የእግዚአብሔር እጅ ስለሚያዘጋጃቸውና ስለሚቀድሳቸው በመንፈሳዊ ፍሬያቸው መልካም ይሆናሉ። የፍጥረት መሠረታዊ ነገሮች ባሕርያቸው እርስ በርሱ የሚቃረን ቢሆንም፣ እግዚአብሔር ሁሉም ለዓለሙ በጎነት ተስማምተው እንዲሠሩ አድርጎ እንዳዋሐዳቸው፤ ወይም በሰዓት ውስጥ መንኰራኵሮቹ እርስ በርሳቸው በተቃራኒ አቅጣጫ የሚሽከረከሩ ቢመስሉም ሁሉም የሰዓቱን እንቅስቃሴ እንደሚያስቀጥሉ፤ እንዲሁ እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ሰዎች ተቃራኒ ሆነው የሚንቀሳቀሱ የሚመስሉ ነገሮች በእግዚአብሔር ድንቅ መግቦት ለበጎአቸው ይሠራሉ። ከእነዚህ እጅግ ክፉ ከሆኑት ነገሮች መካከል እግዚአብሔርን ለሚወዱት ለበጎ የሚሠሩ አራት አሳዛኝ ክፉ ነገሮች አሉ።

1. የመከራ ክፋት እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ለበጎ ይሠራል።

በሚደርሱብን መከራዎች ሁሉ ልብን የሚያረጋጋ አንድ አሳብ አለ፤ እርሱም እግዚአብሔር በእነርሱ ውስጥ ልዩ እጅ እንዳለው ማወቅ ነው፦ «ሁሉን የሚችል አምላክ አስጨንቆኛል» (ሩት 1:21)። መጥረቢያ ያለ እጅ በራሱ መቍረጥ እንደማይችል፣ መሣሪያዎችም እግዚአብሔር ፈቃድ እስኪሰጣቸው ድረስ ሊንቀሳቀሱ አይችሉም። ኢዮብ በመከራው ውስጥ ዓይኑን በእግዚአብሔር ላይ አደረገ፤ ስለዚህም አውግስጢኖስ እንዳስተዋለው፣ «እግዚአብሔር ሰጠ፥ ዲያብሎስም ነሣ» አላለም፤ ነገር ግን «እግዚአብሔርም ነሣ» አለ። መከራን ወደ እኛ የሚያመጣው ማንም ይሁን፣ የሚልከው እግዚአብሔር ነው።

ልብን የሚያረጋጋው ሌላው አሳብ ደግሞ መከራዎች ለበጎ እንደሚሠሩ ማወቅ ነው። « እንደ እነዚህ መልካም በለሶች፥ እንዲሁ ከዚህ ስፍራ ወደ ከለዳውያን ምድር ለበጎ የሰደድኋቸውን የተማረኩትን የይሁዳን ሰዎች በመልካም እመለከታቸዋለሁ» (ኤርምያስ 24:5)። ይሁዳ በባቢሎን መማረኩ ለበጎው ነበር። « መጨነቄ ለእኔ መልካም ሆነልኝ» (መዝሙር 119:71)። ይህ ጥቅስ ሙሴ ወደ መራራው ውኃ እንደ ጣለው ዛፍ፣ መራራውን የመከራ ውኃ ጣፋጭና ለመጠጣት ጤናማ ሊያደርገው ይችላል። መከራዎች እግዚአብሔርን ለሚፈሩ መድኃኒት ናቸው። እግዚአብሔር እጅግ መርዛማ ከሆኑት ቅመሞች ውስጥ መዳናችንን ያወጣል። መከራዎች እንደ ጸጋ መንገዶች አስፈላጊዎች ናቸው (1ኛ ጴጥሮስ 1:6)። ያለ እሳት የወርቅ ዕቃ ሊሠራ አይችልም፤ እንዲሁም በመከራ እቶን ካልቀለጥንና ካልነጠርን የክብር ዕቃዎች ልንሆን አይቻለንም። «የእግዚአብሔር መንገድ ሁሉ ምሕረትና እውነት ነው» (መዝሙር 25:10)። ሠዓሊ ደማቅ ቀለሞችን ከጨለማ ጥላዎች ጋር እንደሚያዋሕድ፣ እንዲሁ ጥበበኛው እግዚአብሔር ምሕረትን ከፍርድ ጋር ያዋሕዳል። ጎጂ የሚመስሉ እነዚያ የመከራ መግቦቶች ጠቃሚዎች ናቸው። ከመጽሐፍ ቅዱስ አንዳንድ ምሳሌዎችን እንውሰድ። የዮሴፍ ወንድሞች ወደ ጕድጓድ ጣሉት፤ ከዚያም በኋላ ሸጡት፤ ቀጥሎም ወደ ወኅኒ ተጣለ፤ ይህ ሁሉ ግን ለበጎው ሠራ። መዋረዱ ለከፍታው መንገድ ጠረገ፤ በመንግሥቱ ውስጥ ሁለተኛው ሰው ሆነ። «እናንተ ክፉ ነገርን አሰባችሁብኝ፤ እግዚአብሔር ግን ዛሬ እንደ ሆነው የብዙ ሕዝብን ነፍስ ያድን ዘንድ ለመልካም አሰበው» (ዘፍጥረት 50:20)። ያዕቆብ ከመልአኩ ጋር ታገለ፤ የያዕቆብም የጭኑ ሹልዳ ከመገጣጠሚያው ወለቀ። ይህ አሳዛኝ ነበር፤ እግዚአብሔር ግን ለበጎ ለወጠው፤ በዚያ የእግዚአብሔርን ፊት አይቷልና፤ በዚያም ጌታ ባረከው። «ያዕቆብም የዚያን ስፍራ ስም ጵኒኤል ብሎ ጠራው፤ እግዚአብሔርን ፊት ለፊት አይቻለሁና» (ዘፍጥረት 32:30)። የእግዚአብሔርን ፊት ማየት የሚያስችለው ቢሆን አጥንቱ ከመገጣጠሚያው ቢወልቅ የማይፈቅድ ማን ነው?

ንጉሥ ምናሴ በሰንሰለት ታሰረ። ይህ ለማየት አሳዛኝ ነበር — የወርቅ ዘውድ ወደ እግር ብረት ተለወጠ፤ ነገር ግን ለበጎው ሠራ፤ «በተጨነቀም ጊዜ እግዚአብሔርን ለመነ፥ ራሱንም እጅግ አዋረደ፤ እግዚአብሔርም ተለመነው» (2ኛ ዜና መዋዕል 33:11-12)። ከወርቁ ዘውዱ ይልቅ ለብረት ሰንሰለቱ ባለ ዕዳ ነበር፤ አንዱ ትዕቢተኛ አደረገው፣ ሌላው ትሑት አደረገው።

ኢዮብ የጕስቍልና መታያ ሆነ፤ የነበረውን ሁሉ አጣ፤ የበዛለት ቍስልና ቡጓጅ ብቻ ነበር። ይህ አሳዛኝ ነበር፤ ነገር ግን ለበጎው ሠራ፤ ጸጋው ተፈተነ፣ አደገም። እግዚአብሔር ስለ ቅንነቱ ከሰማይ ምስክርነትን ሰጠ፤ ቀድሞ ከነበረው እጥፍ በመስጠትም ጕድለቱን ካሰው (ኢዮብ 42:10)።

ጳውሎስ በዕውርነት ተመታ። ይህ የማያጽናና ነበር፤ ነገር ግን ለበጎው ተለወጠ። እግዚአብሔር በዚያ ዕውርነት የጸጋ ብርሃን ወደ ነፍሱ እንዲበራ መንገድ አዘጋጀ፤ የአስደሳች መለወጥ መጀመሪያ ነበር (የሐዋርያት ሥራ 9:6)።

በክረምት የሚወርደው ጽኑ ውርጭ በፀደይ አበቦችን እንደሚያመጣ፣ ሌሊትም የንጋትን ኮከብ እንደሚያስገባ፣ እንዲሁ የመከራ ክፋቶች እግዚአብሔርን ለሚወዱት ብዙ በጎ ነገርን ያስገኛሉ። እኛ ግን የዚህን እውነትነት ለመጠራጠር ፈጣኖች ነን፤ ማርያም መልአኩን እንዳለችው፦ «ይህ እንዴት ይሆናል?» እንላለን። ስለዚህ መከራ ለበጎ የሚሠራባቸውን ብዙ መንገዶች አሳያችኋለሁ።

(1). መከራ ሰባኪያችንና አስተማሪያችን በመሆኑ — «በትሩን ስሙ» (ሚክያስ 6:9)። ሉተር አንዳንድ መዝሙሮችን በመከራ ውስጥ እስኪገባ ድረስ በትክክል ሊረዳቸው እንዳልቻለ ተናግሯል። መከራ ኃጢአት ምን እንደ ሆነ ያስተምራል። በሚሰበከው ቃል ኃጢአት የሚያረክስም የሚያስኰንንም፣ እጅግ የሚያስፈራ ነገር እንደ ሆነ እንሰማለን፤ ነገር ግን በሥዕል ከተሣለ አንበሳ የበለጠ አንፈራውም፤ ስለዚህ እግዚአብሔር መከራን ይለቅቃል፤ ያን ጊዜም የኃጢአትን ምሬት በፍሬው እንቀምሳለን። የሕመም አልጋ ብዙ ጊዜ ከስብከት የበለጠ ያስተምራል። የኃጢአትን አስቀያሚ ገጽታ በይበልጥ የምናየው በመከራ መስተዋት ነው። መከራ ራሳችንን እንድናውቅ ያስተምረናል። በብልጽግና ጊዜ አብዛኛውን ጊዜ ለራሳችን እንግዶች ነን። እግዚአብሔር ራሳችንን በተሻለ እንድናውቅ መከራን እንድናውቅ ያደርገናል። በልባችን ውስጥ መኖሩን የማናምነውን ያን ርኵሰት በመከራ ጊዜ እናየዋለን። በብርጭቆ ውስጥ ያለ ውኃ ጥሩ ይመስላል፤ በእሳት ላይ ብታስቀምጠው ግን አረፋውና ቆሻሻው ፈልቶ ይወጣል። በብልጽግና ጊዜ ሰው ትሑትና አመስጋኝ ይመስላል፤ ውኃው ጥሩ ይመስላል፤ ይህን ሰው ግን ለጥቂት ጊዜ በመከራ እሳት ላይ አስቀምጠው፤ ቆሻሻው ፈልቶ ይወጣል — ብዙ ትዕግሥት ማጣትና አለማመን ይገለጣል። ክርስቲያኑ እንዲህ ይላል፦ «ወይ፣ አሁን እንደማየው እንዲህ ያለ ክፉ ልብ ያለኝ መሆኑን ፈጽሞ አላሰብሁም ነበር፤ ርኵሰቶቼ ይህን ያህል ብርቱዎች፣ ጸጋዎቼም ይህን ያህል ደካሞች መሆናቸውን ፈጽሞ አላሰብሁም ነበር።»

(2). መከራዎች ልብን ይበልጥ ቅን የሚያደርጉ መንገዶች በመሆናቸው ለበጎ ይሠራሉ። በብልጽግና ጊዜ ልብ ለመከፋፈል የተጋ ነው (ሆሴዕ 10:2)። ልብ በከፊል ከእግዚአብሔር፣ በከፊልም ከዓለም ጋር ይጣበቃል። በሁለት ማግኔቶች መካከል እንዳለ መርፌ ነው፤ እግዚአብሔርም ይስባል፣ ዓለምም ይስባል። እንግዲህ ልብ በቅንነት ከእርሱ ጋር ይበልጥ እንዲጣበቅ እግዚአብሔር ዓለምን ይወስዳል። ተግሣጽ ልብን ማቅናትና ማስተካከል ነው። አንዳንድ ጊዜ የተጣመመን በትር ለማቅናት በእሳት ላይ እንደምንይዘው፣ እንዲሁ እግዚአብሔር ይበልጥ ቀጥተኞችና ቅኖች ሊያደርገን በመከራ እሳት ላይ ይይዘናል። ኃጢአት ነፍስን ከእግዚአብሔር አጣምሞ ባዘነበላት ጊዜ መከራ እንደገና ቢያቀናት ምንኛ መልካም ነው!

(3). መከራዎች ከክርስቶስ ጋር እንድንመሳሰል ስለሚያደርጉን ለበጎ ይሠራሉ። የእግዚአብሔር በትር የክርስቶስን መልክ በእኛ ላይ ይበልጥ ሕያው አድርጎ የሚሥል ብዕር ነው። በራስና በብልቶች መካከል መመጣጠንና መስማማት መኖሩ መልካም ነው። የክርስቶስ ምሥጢራዊ አካል ክፍሎች ልንሆን እንሻለንና እርሱን ሳንመስል እንቀራለንን? ካልቪን እንደሚለው፣ ሕይወቱ የመከራዎች ተከታታይ ሰንሰለት ነበረ፤ «የሕማም ሰው፥ ደዌንም የሚያውቅ» (ኢሳይያስ 53:3)። አለቀሰ፣ ደሙንም አፈሰሰ። የእርሱ ራስ የእሾህ አክሊል ደፍቶ ሳለ እኛ የጽጌረዳ አክሊል ልንደፋ እናስባለንን? በመከራ ቢሆንም እንኳ ክርስቶስን መምሰል መልካም ነው። ኢየሱስ ክርስቶስ መራራ ጽዋ ጠጣ፤ ስለ እርሱ ማሰቡ እንኳ የደም ጠብታ ያህል ላብ አላበው፤ በጽዋው ውስጥ የነበረውን መርዝ (የእግዚአብሔርን ቍጣ) እርሱ መጠጣቱ እውነት ቢሆንም፣ ቅዱሳን ሊጠጡት የሚገባ ጥቂት እሬት በጽዋው ውስጥ ቀርቶአል፤ ብቻ በክርስቶስ መከራዎችና በእኛ መከራዎች መካከል ያለው ልዩነት ይህ ነው፦ የእርሱ ስለ ኃጢአት የሚያስተሰርዩ ነበሩ፤ የእኛ ግን ለተግሣጽ ብቻ ናቸው።

(4). መከራዎች ኃጢአትን የሚያጠፉ በመሆናቸው እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ለበጎ ይሠራሉ። ኃጢአት እናት ናት፤ መከራ ልጅ ናት፤ ልጅቱም እናቲቱን ለማጥፋት ትረዳለች። ኃጢአት ትልን እንደሚያራባ ዛፍ ነው፤ መከራም ዛፉን እንደሚበላ ትል ነው። በምርጡ ልብ ውስጥ እንኳ ብዙ ርኵሰት አለ፤ እሳት ዝገቱን ከወርቅ እንደሚያወጣ፣ መከራ ቀስ በቀስ ርኵሰቱን ያወጣዋል፤ «ኃጢአቱን ለማስወገድ ፍሬው ሁሉ ይህ ነው» (ኢሳይያስ 27:9)። ዝገታችን ከቀነሰ ሻካራው ሞረድ ቢበዛብን ምን ችግር አለው! መከራዎች የሚወስዱት የኃጢአትን ዝገት እንጂ ሌላ ምንም አይደለም። ሐኪም ሕመምተኛውን፦ «ሰውነትህ ታሟል፤ በክፉ ፈሳሾችም ተሞልቷል፤ እነዚህ መወገድ አለባቸው፤ አለዚያ ትሞታለህ፤ ነገር ግን ምንም እንኳ ቢያሳምምህ የበሽታህን አተላ የሚያስወግድና ሕይወትህን የሚያድን መድኃኒት አዝልሃለሁ» ቢለው፣ ይህ ለሕመምተኛው በጎ አይሆንምን? መከራዎች እግዚአብሔር መንፈሳዊ በሽታዎቻችንን ለማስወገድ የሚጠቀምባቸው መድኃኒቶች ናቸው፤ የትዕቢትን እብጠት፣ የምኞትን ትኵሳት፣ የስግብግብነትን የውኃ ቋጠሮ በሽታ ይፈውሳሉ። እንግዲያስ ለበጎ አይሠሩምን?

(5). መከራዎች ልባችንን ከዓለም የሚፈቱ መንገዶች በመሆናቸው ለበጎ ይሠራሉ። ከዛፍ ሥር ላይ አፈሩን ስትቈፍር፣ ዛፉን ከምድር ለማላቀቅ ነው፤ እንዲሁ እግዚአብሔር ልባችንን ከምድር ሊያላቅቅ ምድራዊ መጽናናቶቻችንን ቈፍሮ ያነሣል። ከአበባ ሁሉ ጋር እሾህ አብሮ ያድጋል። እግዚአብሔር ዓለም እንደ ተነቃነቀ ጥርስ እንዲንጠለጠልብን ይፈልጋል፤ ይህም ተነቅሎ ሲወጣ ብዙም አያስጨንቀንም። ከጡት መለየት መልካም አይደለምን? እጅግ ያረጁት ቅዱሳን እንኳ ያስፈልጋቸዋል። ጌታ የውኃውን ቧንቧ የሚሰብረው ስለ ምንድን ነው? «ምንጮቻችን ሁሉ» ወደሚገኙበት ወደ እርሱ እንድንሄድ አይደለምን (መዝሙር 87:7)?

(6). መከራዎች ለመጽናናት መንገድ ስለሚያዘጋጁ ለበጎ ይሠራሉ። «በአኮር ሸለቆ የተስፋ ደጅ አለ» (ሆሴዕ 2:15)። አኮር ማለት መከራ ማለት ነው። እግዚአብሔር ውጫዊውን ሕመም በውስጣዊ ሰላም ያጣፍጠዋል። «ኀዘናችሁ ወደ ደስታ ይለወጣል» (ዮሐንስ 16:20)። ውኃው ወደ ወይን ጠጅ የሚለወጠው በዚህ ነው። ከመራራ ኪኒን በኋላ እግዚአብሔር ስኳር ይሰጣል። ጳውሎስ የወኅኒ መዝሙሮቹ ነበሩት። የእግዚአብሔር በትር በጫፉ ማር አለው። በመከራ ውስጥ የነበሩ ቅዱሳን በሰማያዊቱ ከነዓን ዳርቻ ላይ ያሉ እስኪመስላቸው ድረስ እጅግ ጣፋጭ የሆነ የደስታ መመሰጥ አግኝተዋል።

(7). መከራዎች እኛን የሚያከብሩ በመሆናቸው ለበጎ ይሠራሉ። «ታከብረው ዘንድ፥ ማለዳ ማለዳም ትጐበኘው ዘንድ ሰው ምንድር ነው?» (ኢዮብ 7:17)። እግዚአብሔር በመከራ በሦስት መንገድ ያከብረናል። (1ኛ) ልብ ሊለን ይህን ያህል ዝቅ ማለቱ። እግዚአብሔር አፈርና አመድ የሆንነውን ማሰቡ ክብር ነው። እግዚአብሔር ልንመታ የሚገባን አድርጎ መቍጠሩ እኛን ማክበሩ ነው። እግዚአብሔር አለመምታቱ መናቅ ነው፦ «ስለ ምን ደግሞ ትመታላችሁ?» (ኢሳይያስ 1:5)። በኃጢአት መሄድ ብትፈልጉ መንገዳችሁን ሂዱ፤ በኃጢአታችሁ ራሳችሁን ወደ ሲኦል አውርዱ። (2ኛ) መከራዎች የክብር ዓርማዎች፣ የልጅነት ምልክቶች በመሆናቸውም ያከብሩናል። «ለመቀጣት ታገሡ፤ እግዚአብሔር እንደ ልጆች ያደርግላችኋልና» (ዕብራውያን 12:7)። የበትሩ ምልክት ሁሉ የክብር ማዕረግ ነው። (3ኛ) መከራዎች ቅዱሳንን በዓለም ዝነኞች ስለሚያደርጓቸው ለክብራቸው ይሆናሉ። ቅዱሳን ስለ መከራቸው የተደነቁትን ያህል ወታደሮች ስለ ድላቸው ፈጽሞ አልተደነቁም። ሰማዕታት በፈተናዎቻቸው ውስጥ ያሳዩት ቅንዓትና ጽናት ለትውልድ ሁሉ ዝነኞች አድርጓቸዋል። ኢዮብ በትዕግሥቱ ምንኛ የታወቀ ነበረ! እግዚአብሔር ስሙን በመዝገብ ላይ ትቶታል፦ «ኢዮብ እንደ ታገሠ ሰምታችኋል» (ያዕቆብ 5:11)። መከራን የተቀበለው ኢዮብ ድል አድራጊው እስክንድር ካገኘው የበለጠ ዝና አገኘ።

(8.) መከራዎች ብፁዓን የሚያደርጉን መንገዶች በመሆናቸው ለበጎ ይሠራሉ። «እግዚአብሔር የሚገሥጸው ሰው ብፁዕ ነው» (ኢዮብ 5:17)። ብፅዕናን በመስቀል ውስጥ ያኖረ የትኛው ፖለቲከኛ ወይም የሥነ ምግባር ፈላስፋ ነው? ኢዮብ ግን ያኖረዋል። «እግዚአብሔር የሚገሥጸው ሰው ብፁዕ ነው።»

መከራዎች ብፁዓን የሚያደርጉን እንዴት ነው? ተብሎ ሊጠየቅ ይችላል። እኛም ተቀድሰው ወደ እግዚአብሔር ስለሚያቀርቡን ነው ብለን እንመልሳለን። ጨረቃ ሙሉ በሆነች ጊዜ ከፀሐይ እጅግ ትርቃለች፤ እንዲሁ ብዙዎች በብልጽግና ሙሉ ጨረቃ ጊዜ ከእግዚአብሔር ይበልጥ ይርቃሉ፤ መከራዎች ግን ወደ እግዚአብሔር ያቀርቧቸዋል። የምሕረት ማግኔት እንደ መከራ ገመዶች ወደ እግዚአብሔር አያቀርበንም። አቤሴሎም የኢዮአብን እርሻ በእሳት ባቃጠለ ጊዜ፣ ያን ጊዜ ኢዮአብ ወደ አቤሴሎም እየሮጠ መጣ (2ኛ ሳሙኤል 14:30)። እግዚአብሔር ዓለማዊ መጽናናቶቻችንን በእሳት ሲያቃጥል፣ ያን ጊዜ ወደ እርሱ እንሮጣለን፤ ከእርሱም ጋር እንታረቃለን። አባካኙ ልጅ በችግር በተጨነቀ ጊዜ፣ ያን ጊዜ ወደ አባቱ ቤት ተመለሰ (ሉቃስ 15:13)። ርግቢቱ ለእግርዋ ማረፊያ ባጣች ጊዜ፣ ያን ጊዜ ወደ መርከቢቱ በረረች። እግዚአብሔር የመከራን ጥፋት ውኃ ባመጣብን ጊዜ፣ ያን ጊዜ ወደ ክርስቶስ መርከብ እንበራለን። መከራ ወደ እግዚአብሔር በማቅረብ ብፁዓን የሚያደርገን እንዲህ ነው። እምነት ወደ ክርስቶስ ይበልጥ ፈጥኖ ለመዋኘት የመከራን ውኃ ሊጠቀምበት ይችላል።

(9). መከራዎች ክፉዎችን ዝም ስለሚያሰኙ ለበጎ ይሠራሉ። እግዚአብሔርን የሚፈሩ ሰዎች እግዚአብሔርን የሚያገለግሉት ለገዛ ጥቅማቸው ብቻ ነው ብለው ለማማትና ስማቸውን ለማጥፋት ምንኛ ፈጣኖች ናቸው! ስለዚህ እግዚአብሔር በክፉ ሰዎች ሐሰተኛ ከንፈሮች ላይ ቍልፍ ያኖር ዘንድ ሕዝቡ ስለ ሃይማኖት መከራን እንዲቀበሉ ያደርጋል። የዓለም ኢአማንያን እግዚአብሔር ለደመወዝ ሳይሆን ለፍቅር የሚያገለግሉት ሕዝብ እንዳለው ሲያዩ ይህ አፋቸውን ይዘጋል። ዲያብሎስ ኢዮብን በግብዝነት ከሰሰው፤ ቅጥረኛ ሰው እንደ ሆነ፣ ሃይማኖቱም ሁሉ በወርቅና በብር ዓላማ ላይ የተገነባ እንደ ሆነ ተናገረ። «ኢዮብ እግዚአብሔርን የሚያመልከው በከንቱ ነውን? በዙሪያው አጥር አላጠርህለትምን?» ወዘተ። እግዚአብሔርም፦ «መልካም፤» ይላል፤ «እጅህን ዘርግተህ ያለውን ንካ» (ኢዮብ 1:9)። ዲያብሎስ ፈቃዱን እንደ ተቀበለ ወዲያው የኢዮብን አጥር ማፍረስ ጀመረ፤ ኢዮብ ግን አሁንም እግዚአብሔርን ያመልካል (ኢዮብ 1:20)፤ በእርሱም ያለውን እምነት ይመሰክራል። «ቢገድለኝም እንኳ በእርሱ እታመናለሁ» (ኢዮብ 13:15)። ይህ ዲያብሎስን ራሱን ዝም አሰኘው። እግዚአብሔርን የሚፈሩ በመከራ ሁኔታ ውስጥ ሆነው ከእግዚአብሔር ጋር እንደሚጣበቁ፣ ሁሉን ባጡ ጊዜም እንኳ ቅንነታቸውን አጥብቀው እንደሚይዙ ክፉ ሰዎች ሲያዩ፣ ይህ ምንኛ ያስደነግጣቸዋል!

(10). መከራዎች ለክብር መንገድ ስለሚያዘጋጁ ለበጎ ይሠራሉ (2ኛ ቆሮንቶስ 4:17)። ክብርን የሚያስገኝ ዋጋ ስላላቸው አይደለም፤ ነገር ግን ለክብር ያዘጋጃሉ። ማረስ ምድርን ለአዝመራ እንደሚያዘጋጅ፣ እንዲሁ መከራዎች ለክብር ያዘጋጁናል፣ የተገባንም ያደርጉናል። ሠዓሊ ወርቁን በጨለማ ቀለሞች ላይ ያኖራል፤ እንዲሁ እግዚአብሔር አስቀድሞ የመከራን ጨለማ ቀለሞች ያኖራል፤ ከዚያም የክብርን የወርቅ ቀለም ያኖራል። የወይን ጠጅ ከመፍሰሱ በፊት ዕቃው አስቀድሞ ይዘጋጃል፤ የምሕረት ዕቃዎችም አስቀድመው በመከራ ይዘጋጃሉ፤ ከዚያም የክብር ወይን ጠጅ ይፈስስባቸዋል። እንግዲህ መከራዎች ለቅዱሳን ጠቃሚዎች እንጂ ጎጂዎች እንዳልሆኑ እናያለን። ከመከራ ክፋት ይልቅ በጎነቱን፣ ከደመናው ጨለማ ገጽ ይልቅ ብሩሁን ገጽ ልንመለከት ይገባናል። እግዚአብሔር በልጆቹ ላይ የሚያደርገው እጅግ ክፉው ነገር እየገረፈ ወደ ሰማይ ማድረሱ ነው።

2. የፈተና ክፋት በእግዚአብሔር ገዢነት እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ወደ በጎ ይለወጣል።

የፈተና ክፋት ለበጎ ይሠራል። ሰይጣን ፈታኙ ተብሎ ተጠርቷል (ማርቆስ 4:15)። ሁልጊዜ አድብቶ ይጠብቃል፤ ከአንዱ ቅዱስ ወይም ከሌላው ጋር ዘወትር በሥራ ላይ ነው። ዲያብሎስ በየቀኑ የሚዞርበት ዙረት አለው፤ ገና ፈጽሞ ወደ ወኅኒ አልተጣለም፤ ነገር ግን በዋስ እንደ ተለቀቀ እስረኛ ቅዱሳንን ሊፈትን ይዞራል። ይህ ለእግዚአብሔር ልጅ ታላቅ መከራ ነው። እንግዲህ የሰይጣንን ፈተናዎች በተመለከተ ሦስት ነገሮች ሊታሰቡ ይገባል። (1). በመፈተን የሚጠቀምበት ዘዴ። (2). የኃይሉ ወሰን። (3). እነዚህ ፈተናዎች በእግዚአብሔር ገዢነት ወደ በጎ መለወጣቸው።

(1). ሰይጣን በመፈተን የሚጠቀምበት ዘዴ። እዚህ ሁለት ነገሮችን ልብ በል። በመፈተን የሚያሳየው ኃይለኛነት፤ በዚህ ቀዩ ዘንዶ ነው። የልብን ምሽግ በጦር ለመያዝ ይጥራል፤ የስድብ አሳቦችን ይወረውራል፤ እግዚአብሔርን እንድንክድ ይፈትናል፤ እነዚህ የሚወረውራቸው የሚንበለበሉ ፍላጻዎች ናቸው፤ በእነርሱም ስሜቶችን ሊያቀጣጥል ይፈልጋል። ደግሞም በመፈተን የሚያሳየው ተንኰል፤ በዚህ የቀደመው እባብ ነው። ዲያብሎስ የሚጠቀምባቸው አምስት ዋና ዋና ተንኰሎች አሉ።

(ሀ) የሰውን ጠባይና ተፈጥሮ ይመለከታል፤ የሚስማማውንም የፈተና ማጥመጃ ያኖራል። እንደ ገበሬ ለአፈሩ የትኛው እህል እንደሚሻል ያውቃል። ሰይጣን ከተፈጥሮ ዝንባሌና ጠባይ ተቃራኒ አድርጎ አይፈትንም። ይህ ስልቱ ነው፤ ነፋሱንና ማዕበሉን አንድ ላይ ያስኬዳቸዋል፤ የልብ ተፈጥሮአዊ ማዕበል ወደሚፈስስበት ወደዚያው የፈተና ነፋስ ይነፍሳል። ዲያብሎስ የሰዎችን አሳብ ማወቅ ባይችልም ጠባያቸውን ግን ያውቃል፤ በዚያም መሠረት ማጥመጃዎቹን ያኖራል። ሥልጣን ወዳዱን ሰው በዘውድ፣ ደመ ሞቃቱን ሰው በውበት ይፈትናል።

(ለ) ብልሃተኛ ዓሣ አጥማጅ ዓሣው በይበልጥ በሚነክስበት ጊዜ መንጠቆውን እንደሚጥል፣ ሰይጣንም ለመፈተን እጅግ የሚመችበትን ጊዜ ይመለከታል። ሰይጣን ብዙውን ጊዜ የሚፈትንበት ጊዜ ከአምልኮ ሥርዓት በኋላ ነው፤ ምክንያቱም በዚያን ጊዜ ግድ የለሽ ሆነን እንደሚያገኘን ያስባል። የተቀደሰ መንፈሳዊ ተግባር ከፈጸምን በኋላ ሁሉ ነገር እንደ ተጠናቀቀ ለማሰብ የተጋን ነን፤ እንዘናጋለን፤ እንደ ቀድሞውም ያን ቅንዓትና ጥንቃቄ እንተዋለን፤ ልክ ከጦርነት በኋላ ጠላትን ፈጽሞ ሳያስብ የጦር ልብሱን እንደሚያወልቅ ወታደር። ሰይጣን ጊዜውን ይጠብቃል፤ ከቶ ባልጠረጠርን ጊዜም ፈተናን ይወረውራል።

(ሐ) የቅርብ ዘመዶችን ይጠቀማል፤ ዲያብሎስ በወኪል ይፈትናል። በዚህ መንገድ ለኢዮብ ፈተናን በሚስቱ በኩል አቀበለው። «አሁን ገና ፍጹምነትህን ትጠብቃለህን?» (ኢዮብ 2:9)። በጕያ ያለች ሚስት እንኳ ወደ ኃጢአት ለመፈተን የዲያብሎስ መሣሪያ ልትሆን ትችላለች።

(መ) ሰይጣን መልካም በሆኑ ሰዎች በኩል ወደ ክፉ ይፈትናል፤ በዚህም መርዝን በወርቅ ጽዋ ይሰጣል። ክርስቶስን በጴጥሮስ በኩል ፈተነው። ጴጥሮስ መከራ እንዳይቀበል ሊያግደው ሞከረ፦ መምህር ሆይ፣ ለራስህ ራራ። ፈታኙ በሐዋርያ አፍ ውስጥ ይገኛል ብሎ ማን ያስብ ነበር?

(ሠ) ሰይጣን በሃይማኖት ሽፋን ወደ ኃጢአት ይፈትናል። ይበልጥ የሚያስፈራው ራሱን ወደ ብርሃን መልአክ በሚለውጥበት ጊዜ ነው። ቅዱሱን መጽሐፍ በአፉ ይዞ ወደ ክርስቶስ መጣ፦ «ተብሎ ተጽፎአልና»። ዲያብሎስ መንጠቆውን በሃይማኖት ይሸፍናል። ለቤተሰቡ መሰናዳትን ምክንያት አድርጎ ብዙ ሰዎችን ወደ መጎምጀትና ወደ ቅሚያ ይፈትናል፤ አንዳንዶችንም በእግዚአብሔር ላይ ኃጢአት እየሠሩ ከእንግዲህ እንዳይኖሩ ብለው ራሳቸውን እንዲያጠፉ ይፈትናቸዋል፤ በዚህም ከኃጢአት መራቅን ምክንያት አድርጎ ወደ ኃጢአት ይስባቸዋል። በመፈተን የሚጠቀምባቸው ረቂቅ ስልቶቹ እነዚህ ናቸው።

(2). የኃይሉ ወሰን፤ ሰይጣን በመፈተን ያለው ኃይል እስከ ምን ድረስ እንደሚደርስ።

(ሀ) የፈተናውን ነገር በፊት ማቅረብ ይችላል፤ በአካን ፊት የወርቅ ጥፍጥፍ እንዳኖረ።

(ለ) ምናብን ሊመርዝ፣ ክፉ አሳቦችንም በአእምሮ ውስጥ ሊያሰርጽ ይችላል። መንፈስ ቅዱስ መልካም አሳቦችን እንደሚያስገባ፣ እንዲሁ ዲያብሎስ ክፉ አሳቦችን ያስገባል። ክርስቶስን አሳልፎ እንዲሰጥ በይሁዳ ልብ አሳብ አገባ (ዮሐንስ 13:2)።

(ሐ) ሰይጣን በውስጥ ያለውን ርኵሰት ሊቀሰቅስና ሊያነሣሣ፣ በልብም ውስጥ ፈተናን ለመቀበል የሚያዘነብል ዝንባሌ ዓይነት ሊፈጥር ይችላል። ሰይጣን ፈቃድን እንድትስማማ ማስገደድ እንደማይችል እውነት ቢሆንም፣ ብርቱ ለማኝ እንደ መሆኑ ባለማቋረጥ በመወትወት ወደ ክፉ ሊገፋፋ ይችላል። በዚህ መንገድ ዳዊትን ሕዝቡን እንዲቈጥር አነሣሣው (1ኛ ዜና መዋዕል 21:1)። ዲያብሎስ በረቂቅ ክርክሮቹ እየተሟገተ ወደ ኃጢአት ሊያስገባን ይችላል።

(3). እነዚህ ፈተናዎች በእግዚአብሔር ገዢነት ለእግዚአብሔር ልጆች ወደ በጎ ይለወጣሉ። በነፋስ የሚናወጥ ዛፍ ይበልጥ ይጸናል፣ ሥሩም ይጠልቃል፤ እንዲሁ የፈተና መንፈስ ክርስቲያንን በጸጋ ይበልጥ ያጸናዋል እንጂ ሌላ አያደርግም። ፈተናዎች በእግዚአብሔር ገዢነት በስምንት መንገድ ወደ በጎ ይለወጣሉ፦

(ሀ) ፈተና ነፍስን ወደ ጸሎት ይልካታል። ሰይጣን ይበልጥ በቍጣ በፈተነ ቍጥር ቅዱሱ ይበልጥ በብርቱ ይጸልያል። ዋላ በፍላጻ ስትወጋ ወደ ውኃ ይበልጥ ፈጥና ትሮጣለች። ሰይጣን የሚንበለበሉ ፍላጻዎቹን ወደ ነፍስ ሲወረውር፣ ያን ጊዜ ነፍስ ወደ ጸጋው ዙፋን ይበልጥ ፈጥና ትሮጣለች። ጳውሎስ የሚጎስመው የሰይጣን መልእክተኛ በነበረበት ጊዜ እንዲህ ይላል፦ «ስለዚህ ነገር ከእኔ እንዲለይ ሦስት ጊዜ ጌታን ለመንሁ» (2ኛ ቆሮንቶስ 12:8)። ፈተና ለግድ የለሽነት መድኃኒት ነው። ይበልጥ እንድንጸልይ የሚያደርገን ነገር ለበጎ ይሠራል።

(ለ) ወደ ኃጢአት የሚገፋፋ ፈተና ኃጢአትን ከመፈጸም የሚጠብቅ መንገድ ነው። የእግዚአብሔር ልጅ ይበልጥ በተፈተነ ቍጥር ፈተናውን ይበልጥ ይዋጋል። ሰይጣን ወደ ስድብ ይበልጥ በፈተነ ቍጥር ቅዱሱ በእንዲህ ያሉ አሳቦች ይበልጥ ይንቀጠቀጣል፤ «ሂድ፥ አንተ ሰይጣን» ይላል። የዮሴፍ እመቤት ወደ ስንፍና በፈተነችው ጊዜ፣ ፈተናዋ በበረታ መጠን የእርሱም ተቃውሞ በረታ። ዲያብሎስ ወደ ኃጢአት እንደ መንጃ የሚጠቀምበትን ፈተና እግዚአብሔር ክርስቲያንን ከኃጢአት የሚገታ ልጓም ያደርገዋል።

(ሐ) ፈተና የትዕቢትን እብጠት ስለሚያጐድል ለበጎ ይሠራል። «እንዳልታበይ የሥጋዬ መውጊያ፥ እርሱም የሚጎስመኝ የሰይጣን መልእክተኛ ተሰጠኝ» (2ኛ ቆሮንቶስ 12:7)። የሥጋው መውጊያ የትዕቢትን መነፋት ለመብሳት ነበር። ትዕቢተኛ ከሚያደርገኝ መንፈሳዊ ተግባር ይልቅ ትሑት የሚያደርገኝ ፈተና ይሻላል። ክርስቲያን ልቡ ከሚታበይ ይልቅ፣ እግዚአብሔር ከትዕቢት እባጩ እንዲፈወስ ለጥቂት ጊዜ በዲያብሎስ እጅ እንዲወድቅ ይፈቅድለታል።

(መ) ፈተና በልብ ውስጥ ያለውን የሚፈትን የወርቅ መፈተኛ ድንጋይ በመሆኑ ለበጎ ይሠራል። ዲያብሎስ የሚፈትነው ሊያታልል ነው፤ እግዚአብሔር ግን እንድንፈተን የሚፈቅደው ሊፈትነን ነው። ፈተና የቅንነታችን መፈተኛ ነው። ፈተናን ፊት ለፊት ተመልክተን ጀርባችንን ልንሰጠው ስንችል፣ ልባችን ለክርስቶስ ንጹሕና ታማኝ መሆኑን ያሳያል። ደግሞም የድፍረታችን መፈተኛ ነው። «ኤፍሬም አእምሮ እንደሌላት እንደ ሞኝ ርግብ ነው» (ሆሴዕ 7:11)። ስለ ብዙዎችም እንዲሁ ሊባል ይችላል፤ ልብ የላቸውም፤ ፈተናን ለመቃወም ልብ የላቸውም። ሰይጣን እንደ መጣ ወዲያው እጅ ይሰጣሉ፤ ሌባ እንደ ቀረበው ወዲያው ቦርሳውን እንደሚሰጥ ፈሪ ናቸው። ነገር ግን ጀግናው ክርስቲያን በሰይጣን ላይ የመንፈስን ሰይፍ የሚመዝ፣ እጅ ከመስጠትም ይልቅ መሞትን የሚመርጥ ነው። የሮማውያን ጀግንነት ካርታጎውያን ባጠቁአቸው ጊዜ የታየውን ያህል ከቶ አልታየም፤ የቅዱስ ጀግንነትና ብርታትም ከቀዩ ዘንዶ ጋር እየተዋጋ በእምነት ኃይል ዲያብሎስን በሚያባርርበት የጦር ሜዳ ላይ የሚታየውን ያህል ከቶ አይታይም። በእሳት ፈተና ውስጥ ጸንቶ መቆምና የሚንበለበሉትን ፍላጻዎች መቋቋም የሚችል ጸጋ የተፈተነ ወርቅ ነው።

(ሠ) እግዚአብሔር የተፈተኑትን በዚያው ጭንቀት ያሉትን ሌሎች ለማጽናናት የተገቡ ስለሚያደርጋቸው፣ ፈተናዎች ለበጎ ይሠራሉ። ክርስቲያን ለደከመው በጊዜው ቃልን ሊናገር ከመቻሉ በፊት ራሱ በሰይጣን ጕሰማ ሥር መሆን አለበት። ቅዱስ ጳውሎስ በፈተናዎች ልምድ ያለው ነበረ። «የእርሱን አሳብ አንስተውም» (2ኛ ቆሮንቶስ 2:11)። በዚህም ሌሎችን ስለ ሰይጣን የተረገሙ ሽንገላዎች ሊያስታውቅ ቻለ (1ኛ ቆሮንቶስ 10:13)። ረግረግና ተንሸራታች አሸዋ ባለበት ስፍራ ላይ በፈረስ የተጓዘ ሰው ሌሎችን በዚያ አደገኛ መንገድ ለመምራት እጅግ የተገባ ነው። የሚያገሣውን አንበሳ ጥፍሮች የቀመሰ፣ በእነዚያም ቍስሎች ሥር እየደማ የተኛ ሰው ከተፈተነው ሰው ጋር ለመነጋገር እጅግ የተገባው ሰው ነው። በፈተና የሰይፍ ውጊያ ትምህርት ቤት ውስጥ ለረጅም ጊዜ ከቆዩት የበለጠ የሰይጣንን ማታለያዎችና ስልቶች ሊገልጥ የሚችል የለም።

(ረ) ፈተናዎች በእግዚአብሔር ዘንድ ለተፈተኑት የአባትነት ርኅራኄን ስለሚቀሰቅሱ ለበጎ ይሠራሉ። የታመመና የቈሰለ ልጅ ይበልጥ እንክብካቤ ያገኛል። ቅዱስ በፈተናዎች ድብደባ ሥር በሚተኛበት ጊዜ ክርስቶስ ይጸልያል፤ እግዚአብሔር አብም ይራራል። ሰይጣን ነፍስን ትኵሳት ውስጥ ሲከታት እግዚአብሔር የልብ ማበርቻ ይዞ ይመጣል፤ ይህም ሉተርን ፈተናዎች የክርስቶስ እቅፎች ናቸው እንዲል አደረገው፤ ምክንያቱም በዚያን ጊዜ ራሱን ለነፍስ እጅግ በጣፋጭ ሁኔታ ይገልጣልና።

(ሰ) ፈተናዎች ቅዱሳን ሰማይን ይበልጥ እንዲናፍቁ ስለሚያደርጉ ለበጎ ይሠራሉ። በዚያ ከጥይት ተኩስ ርቀው ይሆናሉ፤ ሰማይ የዕረፍት ስፍራ ነው፤ በዚያ የፈተና ጥይቶች አይበሩም። በአየር ላይ ከፍ ብሎ የሚበርና በረጃጅም ዛፎች ላይ የሚቀመጥ ንሥር በእባብ ንድፊያ አይቸገርም፤ እንዲሁ አማኞች ወደ ሰማይ በወጡ ጊዜ በቀደመው እባብ አይታወኩም። በዚህ ሕይወት አንድ ፈተና ሲያልፍ ሌላው ይመጣል። ይህ የእግዚአብሔር ሕዝብ ሞት የማፈግፈጊያ መለከት ነፍቶ ጥይቶች እጅግ ፈጥነው ከሚበሩበት የጦር ሜዳ እንዲጠራቸው፣ ከበሮ ወይም መድፍ ሳይሆን በገናና መሰንቆ ለዘላለም በሚደመጡበት ስፍራም የድል አክሊልን እንዲቀበሉ እንዲመኙ ለማድረግ ነው።

(ሸ) ፈተናዎች የክርስቶስን ብርታት ስለሚያሰልፉ ለበጎ ይሠራሉ። ክርስቶስ ወዳጃችን ነው፤ በተፈተንን ጊዜም ኃይሉን ሁሉ ስለ እኛ እንዲሠራ ያሰማራል። «እርሱ ራሱ ተፈትኖ መከራን ስለ ተቀበለ የሚፈተኑትን ሊረዳቸው ይችላል» (ዕብራውያን 2:18)። ምስኪን ነፍስ ከሲኦል ጎልያድ ጋር ብቻዋን ብትዋጋ መሸነፏ የተረጋገጠ ነበር፤ ኢየሱስ ክርስቶስ ግን የረዳት ሠራዊቱን ያመጣል፤ አዲስ የጸጋ ስንቅ ይሰጣል። «በወደደን በእርሱ ከአሸናፊዎች እንበልጣለን፤» (ሮሜ 8:37)። የፈተና ክፋት በእግዚአብሔር ገዢነት ወደ በጎ የሚለወጠው እንዲህ ነው።

ጥያቄ፦ ነገር ግን አንዳንድ ጊዜ ሰይጣን የእግዚአብሔርን ልጅ ይጥለዋል። ይህ ለበጎ የሚሠራው እንዴት ነው?

መልስ፦ መለኮታዊው ጸጋ ለጊዜው ሲገታና የፈተናው ቍጣ ሲበረታ ቅዱስ ሊሸነፍ እንደሚችል እቀበላለሁ፤ ቢሆንም ይህ በፈተና መጣል በእግዚአብሔር ገዢነት ወደ በጎ ይለወጣል። በዚህ መጣል እግዚአብሔር ለጸጋ መጨመር መንገድ ያዘጋጃል። ጴጥሮስ በራስ መተማመን ተፈተነ፤ በገዛ ብርታቱ ተመካ፤ ብቻውን ለመቆም በፈለገ ጊዜም ክርስቶስ እንዲወድቅ ተወው። ነገር ግን ይህ ለበጎው ሠራ፤ ብዙ እንባ አስከፈለው። «ወደ ውጭም ወጥቶ መራራ ልቅሶ አለቀሰ» (ማቴዎስ 26:75)። አሁንም ይበልጥ ልከኛ ሆነ። ክርስቶስን ከሌሎቹ ሐዋርያት አብልጦ እንደሚወደው ለመናገር አልደፈረም። «ከእነዚህ ይልቅ ትወደኛለህን?» (ዮሐንስ 21:15)። እንዲህ ለማለት አልደፈረም፤ መውደቁ የትዕቢቱን አንገት ሰበረ። በፈተና መጣል በእግዚአብሔር ልጅ ውስጥ ይበልጥ ጥንቃቄንና ንቃትን ያስከትላል። ሰይጣን ቀድሞ አታልሎ ወደ ኃጢአት ቢያስገባውም ከእንግዲህ ወዲያ ግን ይበልጥ ጠንቃቃ ይሆናል። ዳግመኛ በአንበሳው ሰንሰለት ክልል ውስጥ እንዳይገባ ይጠነቀቃል። የኃጢአት አጋጣሚዎችን ይበልጥ ይሸሻል፣ ይፈራቸዋልም። ያለ መንፈሳዊ የጦር ዕቃው ከቶ አይወጣም፤ የጦር ዕቃውንም በጸሎት ይታጠቃል። በሚያንሸራትት መሬት ላይ እንደሚሄድ ያውቃል፤ ስለዚህ እርምጃውን በጥበብ ይመለከታል። በነፍሱ ውስጥ የቅርብ ዘብ ይጠብቃል፤ ዲያብሎስ ሲመጣ ባየ ጊዜም ጦሩን ይዞ ይቆማል፤ የእምነትንም ጋሻ ያነሣል (ኤፌሶን 6:16)። ዲያብሎስ የሚያደርሰው ጉዳት ይህ ብቻ ነው። ቅዱስን በፈተና በሚጥለው ጊዜ ከግድ የለሽ ቸልተኝነቱ ይፈውሰዋል፤ ይበልጥ እንዲተጋና እንዲጸልይ ያደርገዋል። የዱር አራዊት አጥሩን ዘለው እህሉን ሲያበላሹ ሰው አጥሩን ይበልጥ ያጠነክራል፤ እንዲሁ ዲያብሎስ በፈተና አጥሩን ዘሎ ሲገባ ክርስቲያን አጥሩን መጠገኑ አይቀርም፤ ኃጢአትን ይበልጥ ይፈራል፤ ስለ መንፈሳዊ ተግባሩም ይበልጥ ይጠነቀቃል። በፈተና መሸነፍ ለበጎ የሚሠራው እንዲህ ነው።

ተቃውሞ፦ ነገር ግን መጣል ለበጎ የሚሠራ ከሆነ፣ ይህ ክርስቲያኖች በፈተናዎች ቢሸነፉም ባይሸነፉም ግድ እንዳይሰጣቸው ሊያደርግ ይችላል።

መልስ፦ ወደ ፈተና በመውደቅና ወደ ፈተና በመሮጥ መካከል ታላቅ ልዩነት አለ። ለበጎ የሚሠራው ወደ ፈተና መውደቅ ነው እንጂ ወደ እርሱ መሮጥ አይደለም። ወደ ወንዝ የወደቀ ሰው ሊረዳና ሊራራለት ይገባዋል፤ ተስፋ ቈርጦ ራሱን ወደ ወንዙ የሚወረውር ግን በገዛ ሞቱ በደለኛ ነው። ወደ አንበሳ ጕድጓድ መሮጥ እብደት ነው። ራሱን ወደ ፈተና የሚያስገባ ሰው በገዛ ሰይፉ ላይ እንደ ወደቀው እንደ ሳኦል ነው።

ከተነገረው ሁሉ እግዚአብሔር ፈተናዎቹን ለሕዝቡ በጎነት እንዲለወጡ በማድረግ የቀደመውን እባብ እንዴት እንደሚያከሽፈው ተመልከቱ። በእርግጥ ዲያብሎስ ቅዱሳን በፈተና ምን ያህል ጥቅም እንደሚያገኙ ቢያውቅ ኖሮ ከመፈተን ይቈጠብ ነበር። ሉተር በአንድ ወቅት፦ «ክርስቲያንን የሚያደርጉት ሦስት ነገሮች ናቸው — ጸሎት፣ ማሰላሰልና ፈተና» አለ። ቅዱስ ጳውሎስ ወደ ሮሜ ባደረገው ጕዞ ተቃራኒ ነፋስ ገጠመው (የሐዋርያት ሥራ 27:4)። እንዲሁ የፈተና ነፋስ ለመንፈስ ነፋስ ተቃራኒ ነፋስ ነው፤ እግዚአብሔር ግን ቅዱሳንን ወደ ሰማይ ለመንፋት ይህን ተቃራኒ ነፋስ ይጠቀምበታል።

3. የመተው ክፋት እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ለበጎ ይሠራል።

የመተው ክፋት ለበጎ ይሠራል። ሙሽራይቱ ስለ መተው ታማርራለች። « ውዴ ግን ፈቀቅ ብሎ ሄዶ ነበር» (መኃልየ መኃልይ 5:6)። መራቅ ሁለት ዓይነት ነው፤ ወይ ከጸጋ አንጻር፣ እግዚአብሔር የመንፈሱን ተጽዕኖ ሲገታና ሕያው የሆነውን የጸጋ ሥራ ሲከለክል ነው። መንፈስ ከሄደ ጸጋ ቀዝቅዞ ወደ ብርድና ስንፍና ይረጋል። ወይም ከመጽናናት አንጻር የሆነ መራቅ ነው። እግዚአብሔር የሞገሱን ጣፋጭ መገለጦች ሲከለክል፣ በዚያ ደስ በሚያሰኝ ገጽታ አይመለከትም፤ ይልቁንም ፊቱን ይሸፍናል፤ ከነፍስም ፈጽሞ የሄደ ይመስላል።

እግዚአብሔር በመራቁ ሁሉ ጻድቅ ነው። እርሱ እኛን ከመተዉ በፊት እኛ እርሱን እንተወዋለን። ከእርሱ ጋር ያለንን የቅርብ ኅብረት ስንተው፣ እውነቶቹን ስንተውና ስለ እርሱ ለመቆም ሳንደፍር ስንቀር፣ የቃሉን መሪነትና አመራር ትተን የገዛ ረካሽ የልብ ዝንባሌዎቻችንንና ስሜቶቻችንን አታላይ ብርሃን ስንከተል፣ እግዚአብሔርን እንተዋለን። ብዙውን ጊዜ አስቀድመን እግዚአብሔርን የምንተወው እኛ ነን፤ ስለዚህ ከራሳችን በቀር የምንወቅሰው የለንም።

መተው እጅግ አሳዛኝ ነው፤ ብርሃን ሲወሰድ በአየሩ ላይ ጨለማ እንደሚከተል፣ እንዲሁ እግዚአብሔር ሲርቅ በነፍስ ውስጥ ጨለማና ኀዘን ይሆናል። መተው የኅሊና ጣር ነው። እግዚአብሔር ነፍስን በሲኦል ላይ አንጠልጥሎ ይይዛታል። «ሁሉን የሚችል አምላክ ፍላጻዎች በውስጤ ናቸው፤ መንፈሴም መርዛቸውን ትጠጣለች» (ኢዮብ 6:4)። ፋርሳውያን በጦርነታቸው ፍላጻዎቻቸው ይበልጥ ገዳይ እንዲሆኑ በእባብ መርዝ ውስጥ መንከር ልማዳቸው ነበር። እግዚአብሔርም በኢዮብ ላይ የተመረዘውን የመተው ፍላጻ እንዲሁ ወረወረ፤ መንፈሱም በዚያ ቍስል ሥር እየደማ ተኛ። በመተው ጊዜ የእግዚአብሔር ሕዝብ ልባቸው ለመውደቅ የተጋ ነው። በራሳቸው ላይ ይከራከራሉ፤ እግዚአብሔርም ፈጽሞ የጣላቸው ይመስላቸዋል። ስለዚህ ለተተወች ነፍስ የተወሰነ መጽናናትን አዝዛለሁ። መርከበኛ የሚመራው ኮከብ ሲያጣ በፋኖሱ ውስጥ ብርሃን አለው፤ ይህም መሪ መርፌውን እንዲያይ ይረዳዋል፤ እንዲሁ ምስኪኒቱ ነፍስ በመተው ጨለማ ውስጥ ስትቀዝፍና ብሩሁ የንጋት ኮከብ ሲጐድላት ጥቂት ብርሃን እንዲሰጡ፣ እንደ መርከበኛው ፋኖስ የሆኑ አራት መጽናኛዎችን አቀርባለሁ።

(1). ሊተዉ የሚችሉት እግዚአብሔርን የሚፈሩ ብቻ ናቸው። ክፉዎች የእግዚአብሔር ፍቅር ምን ማለት እንደ ሆነ፣ እርሱንም ማጣት ምን እንደ ሆነ አያውቁም። ጤናን፣ ወዳጆችን፣ ንግድን ማጣት ምን እንደ ሆነ ያውቃሉ፤ የእግዚአብሔርን ሞገስ ማጣት ምን እንደ ሆነ ግን አያውቁም። አንተ ስለ ተተውህ የእግዚአብሔር ልጅ እንዳልሆንህ ትፈራለህ። ጌታ ፍቅሩን ከክፉዎች አራቀ ሊባል አይችልም፤ ከቶ አልነበራቸውምና። መተውህ የእግዚአብሔር ልጅ መሆንህን ያስረዳል። አንዳንድ ጊዜ ከእርሱ ፈገግታንና የፍቅር ምልክቶችን ባትቀበል ኖሮ እግዚአብሔር ራሱን ከአንተ አራቀ ብለህ እንዴት ልታማርር ትችላለህ?

(2). የደስታ አበባ በሌለበት የጸጋ ዘር ሊኖር ይችላል። ምድር የእህል አዝመራ ቢጐድላት በውስጥዋ የወርቅ ማዕድን ሊኖራት ይችላል። ክርስቲያን ጣፋጭ የደስታ ፍሬ ባይበቅልለትም በውስጡ ጸጋ ሊኖረው ይችላል። በዕንቍና በቅመም እጅግ የተጫኑ መርከቦች በባሕር ላይ በጨለማ ውስጥ ሊሆኑና በማዕበል ሊናወጡ ይችላሉ። በጸጋ ሀብት የበለጸገች ነፍስ በመተው ጨለማ ውስጥ ልትሆን፣ በማዕበሉም ልትጠፋ እንደሆነ እስኪመስላት ድረስ ልትናወጥ ትችላለች። ዳዊት ልቡ በወደቀበት ሁኔታ፦ «ቅዱስ መንፈስህንም ከእኔ ላይ አትውሰድ» ብሎ ይጸልያል (መዝሙር 51:11)። አውግስጢኖስ እንደሚለው፣ «ጌታ ሆይ፣ መንፈስህን ስጠኝ» ብሎ አልጸለየም፤ ነገር ግን «መንፈስህን አትውሰድ» አለ፤ ስለዚህ የእግዚአብሔር መንፈስ አሁንም በእርሱ ውስጥ ይኖር ነበር።

(3). እነዚህ መተዎች ለጊዜው ብቻ ናቸው። ክርስቶስ ሊርቅና ነፍስን ለጥቂት ጊዜ ሊተዋት ይችላል፤ ነገር ግን እንደገና ይመጣል። «በጥቂት ቍጣ ለቅጽበት ፊቴን ከአንቺ ሰወርሁ፤ በዘላለም ቸርነት ግን እምርሻለሁ» (ኢሳይያስ 54:8)። ውኃው እጅግ ወደ ታች በጐደለ ጊዜ ማዕበሉ እንደገና ይመጣል። «ሁልጊዜ አልቈጣም፤ መንፈስና የፈጠርኋቸው ነፍሳት በፊቴ ይዝላሉና» (ኢሳይያስ 57:16)። ርኅሩኅ እናት ተቈጥታ ልጅዋን ታስቀምጠዋለች፤ ነገር ግን እንደገና በክንዶችዋ ታነሣዋለች፤ ትስመውማለች። እግዚአብሔር ነፍስን በቍጣ ገለል ሊያደርጋት ይችላል፤ ነገር ግን እንደገና ወደ ውድ እቅፉ ያነሣታል፤ የፍቅርንም ዓላማ በእርስዋ ላይ ይዘረጋል።

(4). እነዚህ መተዎች እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ለበጎ ይሠራሉ።

መተው ነፍስን ከስንፍና ይፈውሳል። ሙሽራይቱ በስንፍና አልጋ ላይ ወድቃ እናገኛታለን፦ «እኔ ተኝቻለሁ» (መኃልየ መኃልይ 5:2)። ወዲያውም ክርስቶስ ሄደ። «ውዴ ግን ፈቀቅ ብሎ ሄዶ ነበር» (መኃልየ መኃልይ 5:6)። እንቅልፍ ከሚያንጐላጅጀው ሰው ጋር ማን ይነጋገራል?

መተው ለዓለም ያለንን ከልክ ያለፈ የልብ ዝንባሌ ይፈውሳል። «ዓለምን አትውደዱ» (1ኛ ዮሐንስ 2:15)። ዓለምን እንደ እቅፍ አበባ በእጃችን ልንይዘው እንችላለን፤ ነገር ግን ለልባችን እጅግ ቅርብ ሆኖ መተኛት የለበትም። ምግብ እንደምንበላበት የእንግዶች ማረፊያ ልንጠቀምበት እንችላለን፤ ነገር ግን ቤታችን መሆን የለበትም። ምናልባት እነዚህ ዓለማዊ ነገሮች ልብን ከመጠን በላይ ይሰርቁ ይሆናል። መልካም ሰዎች አንዳንድ ጊዜ ከመጠን በላይ በመጥገብ ይታመማሉ፤ በብልጽግና ጣፋጭ ተድላዎችም ይሰክራሉ፤ የብር የጸጋ ክንፎቻቸውን አቆሽሸው፣ የእግዚአብሔርንም መልክ ከምድር ጋር በማሻሸት እጅግ ባበላሹ ጊዜ፣ ጌታ ከዚህ ሊመልሳቸው ፊቱን በደመና ይሰውራል። ይህ ግርዶሽ መልካም ፍሬ አለው፤ የዓለምን ክብር ሁሉ ያጨልማል፤ እንዲጠፋም ያደርገዋል።

መተው ቅዱሳን የእግዚአብሔርን ፊት ከምንጊዜውም ይበልጥ ውድ አድርገው እንዲቈጥሩ ስለሚያደርግ ለበጎ ይሠራል። «ቸርነትህ ከሕይወት ይሻላል» (መዝሙር 63:3)። ቢሆንም የዚህ ምሕረት የተለመደ መሆን በዓይናችን ዋጋውን ያሳንሰዋል። በሮሜ ዕንቍዎች በበዙ ጊዜ መናቅ ጀመሩ። እግዚአብሔር ፍቅሩን ለጥቂት ጊዜ ከማራቅ የተሻለ ፍቅሩን እንድናከብር የሚያደርግበት መንገድ የለውም። ፀሐይ በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ ብታበራ ኖሮ ምንኛ ውድ በሆነች ነበር! ነፍስ በመተው ጨለማ ለረጅም ጊዜ በቆየች ጊዜ፣ ወይ፣ አሁን የጽድቅ ፀሐይ መመለስ ምንኛ የሚወደድ ነው!

መተው ኃጢአትን በእኛ ዘንድ መራራ የሚያደርግ መንገድ በመሆኑ ለበጎ ይሠራል። የእግዚአብሔርን ቍጣ ከማግኘት የሚበልጥ ጕስቍልና ሊኖር ይችላልን? ሲኦልን ሲኦል የሚያደርገው የእግዚአብሔር ፊት መሰወር ካልሆነ ምንድን ነው? እግዚአብሔርን ፊቱን እንዲሰውር የሚያደርገውስ ኃጢአት ካልሆነ ምንድን ነው? «ጌታዬን ወስደውታል ወዴትም እንዳኖሩት አላውቅም» (ዮሐንስ 20:13)። እንዲሁ ኃጢአቶቻችን ጌታን ወስደውታል፤ ወዴት እንደ ተኖረም አናውቅም። የእግዚአብሔር ሞገስ እጅግ የከበረ ዕንቍ ነው፤ ወኅኒን ሊያጣፍጥ፣ የሞትንም መንደፊያ ሊያስወግድ ይችላል። እንግዲያስ እጅግ የከበረ ዕንቍአችንን የሚዘርፈን ያ ኃጢአት ምንኛ የሚጠላ ነው! ኃጢአት እግዚአብሔር መቅደሱን እንዲተው አደረገ (ሕዝቅኤል 8:6)። ኃጢአት እርሱ እንደ ጠላት እንዲገለጥና የጦር ልብስ እንዲለብስ ያደርገዋል። ይህ ነፍስ ኃጢአትን በቅዱስ ጥላቻ እንድታሳድደውና እንድትበቀለው ያደርጋታል። የተተወች ነፍስ ለኃጢአት ሐሞትና ሆምጣጤ ታጠጣዋለች፤ ኃጢአትን የመግደልን ጦርም ወግታ የልቡን ደም ታፈስሰዋለች።

መተው ነፍስ የእግዚአብሔርን ማጣት እያሰበች እንድታለቅስ ስለሚያደርጋት ለበጎ ይሠራል። ፀሐይ ስትጠልቅ ጠል ይወርዳል፤ እግዚአብሔርም ሲሄድ ከዓይኖች እንባ ይንጠባጠባል። ሚካ አማልክቱን ባጣ ጊዜ ምንኛ ታወከ! «አማልክቶቼን ወሰዳችሁ፤ ሌላ ምን ቀረኝ?» (መሳፍንት 18:24)። እንዲሁ እግዚአብሔር ሲሄድ ሌላ ምን ይቀረናል? እግዚአብሔር በሄደ ጊዜ በገናና መሰንቆ ሊያጽናኑ አይችሉም። የእግዚአብሔር መገኘት መጕደሉ አሳዛኝ ቢሆንም፣ ስለ እርሱ መራቅ ማልቀስ ግን መልካም ነው።

መተው ነፍስ እግዚአብሔርን እንድትፈልግ ያደርጋታል። ክርስቶስ በሄደ ጊዜ ሙሽራይቱ ትከተለዋለች፤ «በከተማይቱ ጎዳናዎች» ትፈልገዋለች (መኃልየ መኃልይ 3:2)። ባላገኘችውም ጊዜ ጩኸት እያሰማች ትፈልገዋለች። «ነፍሴ የምትወድደውን አያችሁትን?» (መኃልየ መኃልይ 3:3)። የተተወች ነፍስ የትንፋሽና የመቃተት ናዳ ወደ ላይ ትልካለች። በጸሎት የሰማይን ደጅ ታንኳኳለች፤ የእግዚአብሔር ፊት የወርቅ ጨረሮች እስኪያበሩ ድረስ ዕረፍት ልታገኝ አትችልም።

መተው ክርስቲያንን ወደ ምርመራ ይመራዋል። እግዚአብሔር የሄደበትን ምክንያት ይመረምራል። እግዚአብሔርን ያስቈጣው የተረገመው ነገር ምንድን ነው? ምናልባት ትዕቢት፣ ምናልባት በጸጋ መንገዶች መሰልቸት፣ ምናልባት ዓለማዊነት ይሆናል። «ስለ መጎምጀቱ ኃጢአት ተቈጣሁ፤ ተሰወርሁም» (ኢሳይያስ 57:17)። ምናልባት የተፈቀደ ስውር ኃጢአት ይኖር ይሆናል። በቧንቧ ውስጥ ያለ ድንጋይ የውኃውን ፍሰት እንደሚያግድ፣ እንዲሁ የምንኖርበት ኃጢአት የእግዚአብሔርን ፍቅር ጣፋጭ ፍሰት ያግዳል። እንዲህ ኅሊና እንደ አነፍናፊ ውሻ ኃጢአትን አግኝቶ ሲደርስበት፣ ይህ አካን በድንጋይ ተወግሮ ይሞታል።

መተው ኢየሱስ ክርስቶስ ስለ እኛ የተቀበለውን መከራ እንድናይ ስለሚያደርገን ለበጎ ይሠራል። ከጽዋው መቅመስ ይህን ያህል መራራ ከሆነ፣ ክርስቶስ በመስቀል ላይ የጠጣው ጽዋ ምንኛ መራራ ይሆን? «አምላኬ አምላኬ፥ ስለ ምን ተውኸኝ?» ብሎ እንዲጮኽ ያደረገውን የሞት መርዝ ጽዋ ጠጣ (ማቴዎስ 27:46)። በመተው የተዋረዱትንና ለጊዜውም በሲኦል ነበልባል ላይ የተያዙትን ያህል የክርስቶስን መከራ ሊያደንቅ የሚችል፣ ለክርስቶስም በፍቅር ሊቃጠል የሚችል የለም።

መተው ቅዱሳንን ለሚመጣው መጽናናት ስለሚያዘጋጃቸው ለበጎ ይሠራል። የሚያቃጥል ውርጭ ለፀደይ አበቦች ያዘጋጃል። አስቀድሞ ማዋረድ፣ ከዚያም ማጽናናት የእግዚአብሔር መንገድ ነው (2ኛ ቆሮንቶስ 7:6)። አዳኛችን ከጾመ በኋላ ያን ጊዜ መላእክት መጥተው አገለገሉት። ጌታ ሕዝቡን ለረጅም ጊዜ ካስጾማቸው በኋላ ያን ጊዜ አጽናኙን ይልካል፤ በተሰወረውም መና ይመግባቸዋል። «ለጻድቅ ብርሃን ተዘራ» (መዝሙር 97:11)። የቅዱሳን መጽናናት እንደ ዘር ከመሬት በታች የተሰወረ ሊሆን ይችላል፤ ዘሩ ግን እየበሰለ ነው፤ ያድጋልም፤ አብቦም አዝመራ ይሆናል።

እነዚህ መተዎች ሰማይን ለእኛ ይበልጥ ጣፋጭ ስለሚያደርጉት ለበጎ ይሠራሉ። እዚህ መጽናናታችን እንደ ጨረቃ ነው፤ አንዳንድ ጊዜ ሙሉ፣ አንዳንድ ጊዜም እየጐደለ ነው። እግዚአብሔር ለጥቂት ጊዜ ራሱን ይገልጥልናል፤ ከዚያም ከእኛ ፈቀቅ ይላል። ከእግዚአብሔር ዘንድ የማያቋርጥ የፍቅር ገጽታ በምናገኝበት ጊዜ ይህ ሰማይን ምንኛ ይበልጥ ያጐላዋል! ይበልጥ አስደሳችና የሚማርክም ያደርገዋል (1ኛ ተሰሎንቄ 4:17)።

እንግዲህ መተዎች ለበጎ እንደሚሠሩ እናያለን። ጌታ ወደ ፍርድ ጥልቀት እንዳያስገባን ወደ መተው ጥልቀት ያስገባናል። ከእውነተኛው ሲኦል ሊጠብቀን ሲኦል በሚመስል ነገር ውስጥ ያኖረናል። እግዚአብሔር ፈገግታውን ለዘላለም ለምንደሰትበት ለዚያ ጊዜ እያዘጋጀን ነው፤ ያን ጊዜ በፊቱ ላይ ደመና ወይም የፀሐይ መጥለቅ አይኖርም፤ ክርስቶስ መጥቶ ከሙሽራይቱ ጋር ይኖራል፤ ሙሽራይቱም ዳግመኛ፦ «ውዴ ፈቀቅ ብሎ ሄዷል» ከቶ አትልም።

4. የኃጢአት ክፋት እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ለበጎ ይሠራል።

ኃጢአት በራሱ ባሕርይ የሚያስኰንን ነው፤ እግዚአብሔር ግን ወሰን በሌለው ጥበቡ ይገዛዋል፤ ከሁሉ ይበልጥ ከሚቃወመው ከሚመስለው ነገርም በጎ ነገርን ያስገኛል። በእርግጥ ከዚህ አንበሳ ማር መውጣቱ የሚያስደንቅ ነገር ነው። ይህን በሁለት መንገድ ልንረዳው እንችላለን።

(1). የሌሎች ኃጢአት በእግዚአብሔር ገዢነት እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ወደ በጎ ይለወጣል። በክፉዎች መካከል መኖር ለጸጋ ልብ ትንሽ መከራ አይደለም። «በሞሳሕ ስለ ተቀመጥሁ ወዮልኝ» (መዝሙር 120:5)። ቢሆንም ጌታ ይህን እንኳ ወደ በጎ ይለውጠዋል። ምክንያቱም፦

(ሀ) የሌሎች ኃጢአት ቅዱስ ኀዘንን ስለሚያስገኝ እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ለበጎ ይሠራል። የእግዚአብሔር ሕዝብ ሊያቀኑት ለማይችሉት ነገር ያለቅሳሉ። «ሕግህን አልጠበቁምና የእንባ ፈሳሾች ከዓይኔ ይወርዳሉ» (መዝሙር 119:136)። ዳዊት ስለ ዘመኑ ኃጢአት የሚያለቅስ ነበረ፤ ልቡ ወደ ምንጭ፣ ዓይኖቹም ወደ ፈሳሾች ተለወጡ። ክፉዎች በኃጢአት ይፈነጥዛሉ። «ክፉ ስታደርጊ ያን ጊዜ ደስ ይልሻል» (ኤርምያስ 11:15)። እግዚአብሔርን የሚፈሩ ግን የሚያለቅሱ ርግቦች ናቸው፤ ስለ ዘመኑ መሐላዎችና ስድቦች ያዝናሉ። የሌሎች ኃጢአት እንደ ጦር ነፍሳቸውን ይወጋል። ይህ ስለ ሌሎች ኃጢአት ማዘን መልካም ነው። በሰማያዊ አባታችን ላይ የሚፈጸመውን በደል በኀዘን መቀበል የልጅነት ልብን ያሳያል። ደግሞም ክርስቶስን የመሰለ ልብን ያሳያል። «ስለ ልባቸውም ድንዛዜ አዝኖ» (ማርቆስ 3:5)። ጌታ እነዚህን እንባዎች ልዩ ትኵረት ይሰጣቸዋል፤ ክብሩ ሲጐዳ ብናለቅስ ደስ ይለዋል። ስለ ራሳችን ኃጢአት ከማዘን ይልቅ ስለ ሌሎች ኃጢአት ማዘን የበለጠ ጸጋን ያሳያል። ስለ ራሳችን ኃጢአት ሲኦልን ፈርተን ልናዝን እንችላለን፤ ስለ ሌሎች ኃጢአት ማዘን ግን ለእግዚአብሔር ካለ ፍቅር የሚመነጭ ነው። እነዚህ እንባዎች ከጽጌረዳ እንደሚንጠባጠብ ውኃ ናቸው፤ ጣፋጭና መዓዛ ያላቸው ናቸው፤ እግዚአብሔርም በአቁማዳው ያኖራቸዋል።

(ለ) የሌሎች ኃጢአት እግዚአብሔርን የሚፈሩትን በኃጢአት ላይ ይበልጥ እንዲጸልዩ ስለሚያደርጋቸው ለበጎ ይሠራል። እንዲህ ያለ የክፋት መንፈስ በየስፍራው ባይኖር ኖሮ ምናልባት እንዲህ ያለ የጸሎት መንፈስ ባልኖረ ነበር። ወደ ሰማይ የሚጮኹ ኃጢአቶች የሚጮኹ ጸሎቶችን ያስነሣሉ። የእግዚአብሔር ሕዝብ እግዚአብሔር ኃጢአትን እንዲገታ፣ ኃጢአትንም እንዲያሳፍር በዘመኑ በደል ላይ ይጸልያሉ። ኃጢአትን በጸሎት ማውረድ ባይችሉ በእርሱ ላይ ይጸልያሉ፤ እግዚአብሔርም ይህን በበጎ ይቀበለዋል። እነዚህ ጸሎቶች ይመዘገባሉ፤ ዋጋቸውንም ያገኛሉ። በጸሎት ባንሳካ እንኳ ጸሎቶቻችንን አናጣም። «ጸሎቴ ወደ ብብቴ ተመለሰ» (መዝሙር 35:13)።

(ሐ) የሌሎች ኃጢአት ጸጋን ይበልጥ እንድንወድ ስለሚያደርገን ለበጎ ይሠራል። የሌሎች ኃጢአት የጸጋን ድምቀት ይበልጥ የሚያጐላ ጀርባ ነው። አንዱ ተቃራኒ ሌላውን ያጐላል፤ አስቀያሚነት ውበትን ያጐላል። የክፉዎች ኃጢአት እጅግ ያበላሻቸዋል። ትዕቢት የሚያበላሽ ኃጢአት ነው፤ እንግዲህ የሌላውን ትዕቢት ማየት ትሕትናን ይበልጥ እንድንወድ ያደርገናል! ክፋት የሚያበላሽ ኃጢአት ነው፤ የዲያብሎስ ሥዕል ነው፤ ይህን በሌሎች ዘንድ ይበልጥ ባየን ቍጥር የዋህነትንና ፍቅርን ይበልጥ እንወዳለን። ስካር የሚያበላሽ ኃጢአት ነው፤ ሰዎችን ወደ አራዊት ይለውጣል፤ አእምሮን የመጠቀም ችሎታ ያሳጣል፤ ሌሎችን ልክ የሌላቸው ሆነው ባየናቸው ቍጥር ራስን መግዛትን ይበልጥ ልንወድ ይገባናል። የኃጢአት ጥቍር ፊት የቅድስናን ውበት እጅግ ይበልጥ ያጐላዋል።

(መ) የሌሎች ኃጢአት በኃጢአት ላይ ይበልጥ ብርቱ ተቃውሞ በውስጣችን ስለሚያስነሣ ለበጎ ይሠራል። «ክፉዎች ሕግህን አፈረሱ፤ ስለዚህ ትእዛዛትህን ወደድሁ» (መዝሙር 119:126-127)። ክፉዎች በእርሱ ላይ ይህን ያህል ባይነሡ ኖሮ ዳዊት የእግዚአብሔርን ሕግ ይህን ያህል ባልወደደ ነበር። ሌሎች በእውነት ላይ ይበልጥ በበረቱ ቍጥር ቅዱሳን ስለ እውነት ይበልጥ ጀግኖች ይሆናሉ። ሕያው ዓሣ ፍሰቱን ተቃውሞ ይዋኛል፤ የኃጢአት ማዕበል ይበልጥ በገባ ቍጥር እግዚአብሔርን የሚፈሩ ይበልጥ ተቃውመው ይዋኙታል። የዘመኑ ኃጢአተኝነት በቅዱሳን ውስጥ ቅዱስ ስሜትን ያነሣሣል፤ በኃጢአት ላይ ያለ ቍጣ ያለ ኃጢአት ነው። የሌሎች ኃጢአት ስለታችንን ይበልጥ የሚያሾል መሳያ ነው፤ በኃጢአት ላይ ያለንን ቅንዓትና ቍጣ ይበልጥ ይስሉታል።

(ሠ) የሌሎች ኃጢአት መዳናችንን ለመፈጸም ይበልጥ እንድንተጋ ስለሚያደርገን ለበጎ ይሠራል። ክፉ ሰዎች ለሲኦል ይህን ያህል ሲደክሙ ስናይ ይህ ለሰማይ ይበልጥ ትጉዎች ያደርገናል። ክፉዎች የሚያበረታታቸው ምንም ነገር የላቸውም፤ ቢሆንም ኃጢአት ይሠራሉ። ኀፍረትንና ውርደትን ይደፍራሉ፤ ተቃውሞን ሁሉ ጥሰው ያልፋሉ። ቅዱሱ መጽሐፍ ይቃወማቸዋል፤ ኅሊናም ይቃወማቸዋል፤ በመንገዱ ላይ የሚንበለበል ሰይፍ አለ፤ ቢሆንም ኃጢአት ይሠራሉ። እግዚአብሔርን የሚፈሩ ልቦች ክፉዎች ስለ ተከለከለው ፍሬ እንዲህ ሲያብዱና በዲያብሎስ አገልግሎት ራሳቸውን ሲያደክሙ አይተው በእግዚአብሔር መንገዶች ይበልጥ ይደፍራሉ፤ ይነቃቃሉም። ሰማይን በኃይል እንደሚወስዱ ያህል ይወስዱታል። ክፉዎች በኃጢአት ፈጣን ግመሎች ናቸው (ኤርምያስ 2:23)። እኛስ በሃይማኖት እንደ ቀንድ አውጣ እንጐተታለንን? ርኩሳን ኃጢአተኞች እኛ ለክርስቶስ ከምናደርገው የበለጠ ለዲያብሎስ አገልግሎት ያደርጋሉን? እኛ ወደ መንግሥት ከምንፈጥነው ይልቅ እነርሱ ወደ ወኅኒ ይበልጥ ይፈጥናሉን? እነርሱ ኃጢአት ከመሥራት ከቶ አይታክቱምን፣ እኛስ ከመጸለይ እንታክታለንን? ከእነርሱ የተሻለ ጌታ የለንምን? የበጎነት መንገዶች ደስ የሚያሰኙ አይደሉምን? በመንፈሳዊ ተግባር መንገድ ደስታ፣ በመጨረሻውም ሰማይ የለምን? የቤልሆር ልጆች በኃጢአት ያላቸው ትጋት እግዚአብሔርን የሚፈሩ እርምጃቸውን እንዲያፋጥኑና ወደ ሰማይ ይበልጥ ፈጥነው እንዲሮጡ የሚያነሣሣ መንጃ ነው።

(ረ) የሌሎች ኃጢአት የራሳችንን ልብ የምናይባቸው መስተዋቶች በመሆናቸው ለበጎ ይሠራል። እጅግ ነውረኛና ኃጢአተኛ የሆነ ሰው እናያለንን? እነሆ፣ የልባችን ሥዕል ነው። እግዚአብሔር ቢተወን ኖሮ እንዲህ በሆንን ነበር። በሌሎች ሰዎች ተግባር ውስጥ ያለው በእኛ ተፈጥሮ ውስጥ አለ። በክፉዎች ውስጥ ያለ ኃጢአት የሚንቦገቦግና የሚንበለበል የምልክት ማማ ላይ እንዳለ እሳት ነው፤ እግዚአብሔርን በሚፈሩ ውስጥ ያለ ኃጢአት ግን በፍም ውስጥ እንዳለ እሳት ነው። ክርስቲያን ሆይ፣ አንተ በነውር ነበልባል ባትፈነዳም የምትመካበት ምክንያት የለህም፤ በተፈጥሮህ ፍም ውስጥ ተዳፍኖ የተቀመጠ ብዙ ኃጢአት አለና። በአንተ ውስጥ መራራ ሥር አለ፤ እግዚአብሔርም በኃይሉ ባይገታህ ወይም በጸጋው ባይለውጥህ ኖሮ እንደ ማንኛውም ሰው የሲኦልን ፍሬ ታፈራ ነበር።

(ሰ) የሌሎች ኃጢአት የእግዚአብሔርን ሕዝብ ይበልጥ አመስጋኞች የሚያደርግ መንገድ በመሆኑ ለበጎ ይሠራል። ሌላውን በቸነፈር ተይዞ ስታየው፣ እግዚአብሔር ከእርሱ ስለ ጠበቀህ ምንኛ ታመሰግናለህ! ይበልጥ አመስጋኞች እንድንሆን የሌሎችን ኃጢአት መጠቀም መልካም አጠቃቀም ነው። እግዚአብሔር ለዚያው የመዳራት ብልግና ለምን አልተወንም? ክርስቲያን ሆይ፣ በልብህ አስብ፤ እግዚአብሔር ከሌላው ይልቅ ለአንተ ለምን ይበልጥ ቸር ይሆናል? ከተፈጥሮ የበረሀ ወይራ አንተን ለምን ያወጣሃል፣ እርሱንስ ለምን አያወጣውም? ይህ ነጻውን ጸጋ እንድታደንቅ ምንኛ ሊያደርግህ ይገባል! ፈሪሳዊው በትምክህት የተናገረውን እኛ በምስጋና ልንለው እንችላለን፦ «እግዚአብሔር ሆይ፥ እንደ ሌላ ሰው ሁሉ፥ ቀማኞችና ዓመፀኞች አመንዝሮችም፥ ወይም እንደዚህ ቀራጭ ስላልሆንሁ አመሰግንሃለሁ» (ሉቃስ 18:11)። እንዲሁ እንደ ሌሎች ሰካሮች፣ ተሳዳቢዎች፣ ሰንበትን የሚያፈርሱ ስላልሆንን የጸጋን ባለጠግነት ልናደንቅ ይገባናል። ሰዎች በኃጢአት ሲቻኰሉ ባየን ቍጥር እንደ እነርሱ ስላልሆንን እግዚአብሔርን ልንባርክ ይገባናል። ያበደ ሰው ብናይ በእኛ ላይ እንዲህ ስላልሆነ እግዚአብሔርን እንባርካለን፤ ሌሎችን በሰይጣን ኃይል ሥር ስናያቸውማ የእኛ ሁኔታ እንዲህ ስላልሆነ እንዴት ይበልጥ በምስጋና ልንመሰክር ይገባናል! ኃጢአትን አቅልለን አንመልከት።

(ሸ) የሌሎች ኃጢአት የእግዚአብሔርን ሕዝብ ይበልጥ መልካም የሚያደርግ መንገድ በመሆኑ ለበጎ ይሠራል። ክርስቲያን ሆይ፣ እግዚአብሔር በሌላው ኃጢአት አንተን አትራፊ ሊያደርግህ ይችላል። ሌሎች ይበልጥ ቅድስና በጐደላቸው ቍጥር አንተ ይበልጥ ቅዱስ ልትሆን ይገባሃል። ክፉ ሰው ራሱን ለኃጢአት ይበልጥ በሰጠ ቍጥር እግዚአብሔርን የሚፈራ ሰው ራሱን ለጸሎት ይበልጥ ይሰጣል። «እኔ ግን እጸልያለሁ» (መዝሙር 109:4)።

(ቀ) የሌሎች ኃጢአት መልካም ለማድረግ አጋጣሚ ስለሚሰጠን ለበጎ ይሠራል። ኃጢአተኞች ባይኖሩ ኖሮ ለአገልግሎት በእንዲህ ያለ ብቃት ልንሆን ባልቻልን ነበር። እግዚአብሔርን የሚፈሩ ብዙ ጊዜ ክፉዎችን ለመመለስ መንገድ ይሆናሉ፤ ብልህ ምክራቸውና ቅዱስ ምሳሌነታቸው ኃጢአተኞችን ወንጌልን ወደ መቀበል የሚስብ ማባበያና ማጥመጃ ነው። የሕመምተኛው በሽታ ለሐኪሙ ጥቅም ይሠራል፤ ሐኪሙ ሕመምተኛውን ከጎጂ ፈሳሾች በማንጻት ራሱን ያበለጽጋል፤ እንዲሁ ኃጢአተኞችን ከመንገዳቸው ስሕተት በመመለስ አክሊላችን ይሰፋል። «ብዙዎችንም ወደ ጽድቅ የመለሱ እንደ ከዋክብት ለዘላለም ይበራሉ» (ዳንኤል 12:3)። እንደ መብራቶች ወይም እንደ ሻማዎች አይደለም፤ ነገር ግን ለዘላለም እንደ ከዋክብት። እንግዲህ የሌሎች ኃጢአት በእግዚአብሔር ገዢነት ወደ በጎአችን እንደሚለወጥ እናያለን።

(2). የራሳቸው ኃጢአተኝነት ስሜት በእግዚአብሔር ገዢነት እግዚአብሔርን ለሚፈሩ ወደ በጎ ይለወጣል። በዚህ መንገድ የራሳችን ኃጢአቶች ለበጎ ይሠራሉ። የእግዚአብሔርን የሚፈሩ ሰዎች ኃጢአቶች ለበጎ ይሠራሉ ስል በጥንቃቄ ሊረዳ ይገባዋል — በኃጢአት ውስጥ ትንሽ እንኳ በጎ ነገር አለ ማለት አይደለም። ኃጢአት ደምን እንደሚያበላሽ፣ ልብን እንደሚበክልና ፍቱን መድኃኒት ከሌለ ሞትን እንደሚያመጣ መርዝ ነው። የኃጢአት መርዛማ ባሕርይ እንዲህ ነው፤ ገዳይና የሚያስኰንን ነው። ኃጢአት ከሲኦል የከፋ ነው፤ ቢሆንም እግዚአብሔር በኃያል የገዢነት ኃይሉ ኃጢአትን በመጨረሻ ለሕዝቡ በጎነት እንዲለወጥ ያደርገዋል። ስለዚህም አውግስጢኖስ ይህን የወርቅ ቃል ተናገረ፦ «እግዚአብሔር ከክፉ በጎን ማውጣት ባይችል ኖሮ ክፉ ነገር እንዲሆን ከቶ አይፈቅድም ነበር።» በቅዱሳን ውስጥ ያለው የኃጢአተኝነት ስሜት በብዙ መንገድ ለበጎ ይሠራል።

(ሀ) ኃጢአት በዚህ ሕይወት እንዲታክቱ ያደርጋቸዋል። ኃጢአት እግዚአብሔርን በሚፈሩ ውስጥ መኖሩ አሳዛኝ ነው፤ ሸክም መሆኑ ግን መልካም ነው። የቅዱስ ጳውሎስ መከራዎች (አባባሌን ይቅር በሉኝ) ከኃጢአቱ ጋር ሲነጻጸሩ ለእርሱ እንደ ጨዋታ ብቻ ነበሩ። በመከራ ደስ አለው (2ኛ ቆሮንቶስ 7:4)። ነገር ግን ይህ የገነት ወፍ በኃጢአቶቹ ሥር ምንኛ አለቀሰ፣ ምንኛስ አዘነ! «ለዚህ ሞት ከተሰጠ ሰውነት ማን ያድነኛል?» (ሮሜ 7:24)። አማኝ ኃጢአቶቹን እስረኛ እግር ብረቱን እንደሚሸከም ይሸከማል፤ ወይ፣ የመፈታቱን ቀን ምንኛ ይናፍቃል! ይህ የኃጢአት ስሜት መልካም ነው።

(ለ) ይህ በውስጥ የሚኖር ርኵሰት ቅዱሳን ክርስቶስን ይበልጥ ውድ አድርገው እንዲቈጥሩ ያደርጋቸዋል። ሕመምተኛ ሕመሙን እንደሚሰማው ኃጢአቱ የሚሰማው ሰው፣ ሐኪሙ ክርስቶስ ለእርሱ ምንኛ የሚወደድ ነው! በኃጢአት እንደ ተነደፈ የሚሰማው ሰው፣ የናሱ እባብ ለእርሱ ምንኛ ውድ ነው! ጳውሎስ ስለ ሞት ሰውነት ከጮኸ በኋላ ስለ ክርስቶስ ምንኛ አመሰገነ! «በኢየሱስ ክርስቶስ በጌታችን ለእግዚአብሔር ምስጋና ይሁን» (ሮሜ 7:25)። የክርስቶስ ደም ከኃጢአት ያድናል፤ ይህን እንደ ሜርኩሪ የሚቅበዘበዘውን ኃጢአት የሚገድል ቅዱስ ቅባትም ነው።

(ሐ) ይህ የኃጢአት ስሜት ነፍስን ወደ ስድስት ልዩ መንፈሳዊ ተግባራት የሚያነሣሣ አጋጣሚ በመሆኑ ለበጎ ይሠራል፦

(፩) ነፍስን ራስን ወደ መመርመር ያነሣሣታል። የእግዚአብሔር ልጅ ኃጢአቱን አውቆ የቃሉን ሻማና ፋኖስ ይዞ ልቡን ይመረምራል። በሰውነቱ የታመመ ሰው የበሽታውን እጅግ የከፋውን ገጽታ ለማወቅ እንደሚሻ፣ እርሱም ስለ ራሱ እጅግ የከፋውን ለማወቅ ይሻል። ደስታችን በጸጋዎቻችን እውቀት ውስጥ ቢሆንም፣ ርኵሰቶቻችንን በማወቅም የተወሰነ ጥቅም አለ። ስለዚህ ኢዮብ፦ «መተላለፌን አስታውቀኝ» ብሎ ይጸልያል (ኢዮብ 13:23)። ራሳችንን እንዳንሸነግል ወይም ሁኔታችንን ካለው የተሻለ አድርገን እንዳንቈጥር ኃጢአቶቻችንን ማወቅ መልካም ነው። ኃጢአቶቻችን እንዳያገኙን እኛ አስቀድመን ብናገኛቸው መልካም ነው።

(፪) በውስጥ የሚኖር ኃጢአት የእግዚአብሔርን ልጅ ራሱን ወደ ማዋረድ ያነሣሣዋል። ኃጢአት እግዚአብሔርን በሚፈራ ሰው ውስጥ በጡት ውስጥ እንዳለ ነቀርሳ ወይም በጀርባ ላይ እንዳለ ጉብታ ሆኖ የቀረው ከትዕቢት እንዲጠብቀው ነው። ጠጠርና አፈር መርከብን ሚዛን ለማስያዝና ከመገልበጥ ለመጠበቅ ይጠቅማሉ፤ የኃጢአት ስሜትም ነፍስ በከንቱ ውዳሴ እንዳትገለበጥ ሚዛን እንድትይዝ ይረዳታል። «የእግዚአብሔር ልጆች ነውር» እንደሚል እናነባለን (ዘዳግም 32:5)። እግዚአብሔርን የሚፈራ ሰው ፊቱን በቅዱሱ መጽሐፍ መስተዋት ውስጥ ሲመለከት፣ የአለማመንንና የግብዝነትን ነውር ሲያይ፣ ይህ የትዕቢትን ላባዎች ያረግፋል፤ የሚያዋርዱ ነውሮች ናቸው። ኃጢአቶቻችን ስለ ራሳችን ዝቅ ያለ አሳብ እንዲኖረን ምክንያት ሲሆኑ ከእነርሱ እንኳ መልካም ጥቅም ይገኛል። ትዕቢተኛ ከሚያደርገኝ መንፈሳዊ ተግባር ይልቅ ትሑት የሚያደርገኝ ኃጢአት ይሻላል። ቅዱሱ ብራድፎርድ ስለ ራሱ፦ «እኔ በቀለም የተሸለምሁ ግብዝ ነኝ» የሚለውን ቃል ተናገረ፤ ሁፐርም፦ «ጌታ ሆይ፣ እኔ ሲኦል ነኝ፤ አንተ ግን ሰማይ ነህ» አለ።

(፫) ኃጢአት የእግዚአብሔርን ልጅ ራሱን ወደ መፍረድ ያነሣሣዋል፤ በራሱ ላይ ፍርድን ይሰጣል። « እኔ ከሰው ሁሉ ይልቅ ደንቆሮ ነኝ» (ምሳሌ 30:2)። በሌሎች ላይ መፍረድ አደገኛ ነው፤ በራሳችን ላይ መፍረድ ግን መልካም ነው። «ራሳችንን ብንመረምር ግን ባልተፈረደብንም ነበር» (1ኛ ቆሮንቶስ 11:31)። ሰው በራሱ ላይ ከፈረደ ሰይጣን ከሹመቱ ይሻራል። ሰይጣን በቅዱሱ ላይ ማንኛውንም ክስ ሲያቀርብ፣ ቅዱሱ መልሶ እንዲህ ሊል ይችላል፦ «ሰይጣን ሆይ፣ እውነት ነው፤ በእነዚህ ኃጢአቶች በደለኛ ነኝ፤ ነገር ግን ስለ እነርሱ አስቀድሜ በራሴ ላይ ፈርጃለሁ፤ በታችኛው የኅሊና ፍርድ ቤት ራሴን ስለ ኰነንሁ፣ እግዚአብሔር በላይኛው የሰማይ ፍርድ ቤት ነጻ ያወጣኛል።»

(፬) ኃጢአት የእግዚአብሔርን ልጅ ከራሱ ጋር ወደ መጋደል ያነሣሣዋል። መንፈሳዊው ማንነት ከሥጋዊው ማንነት ጋር ይጋደላል። «መንፈስም በሥጋ ላይ ይመኛል» (ገላትያ 5:17)። ሕይወታችን የመንገደኛ ሕይወት፣ የጦረኛም ሕይወት ነው። በሁለቱ ዘሮች መካከል በየቀኑ ፍልሚያ ይካሄዳል። አማኝ ኃጢአት በሰላም እንዲቈጣጠር አይፈቅድም። ኃጢአትን ከውጭ ማስቀረት ባይችል ከበታቹ ይረግጠዋል፤ ፈጽሞ ማሸነፍ ባይችልም እያሸነፈ ነው። «ድል ለነሣው» (ራእይ 2:7)።

(፭) ኃጢአት የእግዚአብሔርን ልጅ ራሱን ወደ መጠበቅ ያነሣሣዋል። ኃጢአት በጕያው ያለ ከሃዲ መሆኑን ያውቃል፤ ስለዚህ ራሱን በጥንቃቄ ይጠብቃል። ተንኰለኛ ልብ ንቁ ዓይን ያስፈልገዋል። ልብ በየሰዓቱ የመጠቃት አደጋ እንዳለበት ምሽግ ነው፤ ይህም የእግዚአብሔር ልጅ ሁልጊዜ ዘበኛ እንዲሆንና በልቡ ዙሪያ ጥበቃ እንዲያደርግ ያደርገዋል። አማኝ ወደ ማንኛውም አሳፋሪ ታላቅ በደል ወድቆ መጽናናቱ ሁሉ የሚፈስስበትን የውኃ በር እንዳይከፍት በራሱ ላይ ጥብቅ ዓይን አለው።

(፮) ኃጢአት ነፍስን ራስን ወደ ማስተካከል ያነሣሣታል። የእግዚአብሔር ልጅ ኃጢአትን ማግኘት ብቻ ሳይሆን ኃጢአትን ያባርራል። አንዱን እግሩን በኃጢአቶቹ አንገት ላይ ያኖራል፤ ሌላውንም እግሩን «ወደ እግዚአብሔር ምስክሮች ይመልሳል» (መዝሙር 119:59)። እግዚአብሔርን የሚፈሩ ሰዎች ኃጢአቶች ለበጎ የሚሠሩት እንዲህ ነው። እግዚአብሔር የቅዱሳንን ደዌ መድኃኒታቸው ያደርገዋል።

ነገር ግን ማንም ይህን ትምህርት አላግባብ አይጠቀምበት። ኃጢአት ንስሐ ለማይገባ ሰው ለበጎ ይሠራል አልልም። አይደለም፤ ለፍርዱ ይሠራል፤ እግዚአብሔርን ለሚወዱት ግን ለበጎ ይሠራል፤ እናንተም እግዚአብሔርን የምትፈሩ ከዚህ ኃጢአትን ለማቃለልም ሆነ በኃጢአት ለመዳፈር የተሳሳተ መደምደሚያ እንደማታወጡ አውቃለሁ። እንዲህ ብታደርጉ ግን እግዚአብሔር ውድ ዋጋ ያስከፍላችኋል። ዳዊትን አስታውሱ። በትዕቢት ራሱን ለኃጢአት አጋለጠ፤ ምንስ አተረፈ? ሰላሙን አጣ፤ ለደስታ የሚረዳው ነገር ሁሉ ቢኖረውም ሁሉን የሚችለውን አምላክ ማስፈራራት በነፍሱ ውስጥ ተሰማው። ንጉሥ ነበረ፤ በዜማ ችሎታ ነበረው፤ ቢሆንም ምንም ነገር መጽናናትን ሊሰጠው አልቻለም፤ ስለ «የተሰበሩ አጥንቶቹ» ያማርራል (መዝሙር 51:8)። በመጨረሻ ከዚያ ጨለማ ደመና ቢወጣም፣ አንዳንድ የነገረ መለኮት ሊቃውንት እስከ ሞተበት ቀን ድረስ ሙሉ ደስታውን ፈጽሞ አላገኘም የሚል አስተያየት አላቸው። ከእግዚአብሔር ሕዝብ ማንም እግዚአብሔር ወደ በጎ ሊለውጠው ይችላል ብሎ በኃጢአት የሚጫወት ቢኖር፣ ጌታ ባይኰንነውም በዚህ ሕይወት ወደ ሲኦል ሊልከው ይችላል። በድንጋጤ የሚሞላውና ወደ ተስፋ መቍረጥ የሚያቀርበው መራራ ጣርና የነፍስ መንዘፍዘፍ ውስጥ ሊያስገባው ይችላል። ይህ ወደ ተከለከለው ዛፍ እንዳይቀርቡ የሚጠብቃቸው የሚንበለበል ሰይፍ ይሁንላቸው።

እንዲህ እጅግ መልካም የሆኑትም እጅግ ክፉ የሆኑትም ነገሮች በታላቁ አምላክ ገዢ እጅ ለቅዱሳን በጎነት አብረው እንደሚሠሩ አሳይቻለሁ።

ደግሜ እላለሁ፤ ኃጢአትን አቅልላችሁ አትመልከቱ።