«ድነሃል?»

ለሁሉም ያቀርበው የነበረው ጥያቄ

ሥራውን ከለቀቀ በኋላ ንሲባምቢ ከሁሉ በላይ በአንድ ልማዱ ታወቀ። ሰዎችን — በመንገድ ላይ፣ በገበያ፣ በበር ላይ — እያስቆመ ድነው እንደ ሆነ ይጠይቃቸው ነበር።

ሁሉም በዚህ አልተደሰቱም። ከሁሉ ይበልጥ የሚታወሰው ምላሽ ትዕግሥቱ ያለቀበት አንድ ሚስዮናዊ ወዳጁ ስለ ጀመረው ነገር ለጆ ቸርች ያሰማው ቅሬታ ነው፦ ኧረ እርሱማ አብዷል፤ በየቦታው እየዞረ ሰዎችን ድናችኋል ወይ እያለ ይጠይቃል። አሁን ገና ከአትክልተኛዬ ዘንድ ሄደ።

ያ ዓረፍተ ነገር ወደ መቶ ዓመት ለሚጠጋ ጊዜ ተጠብቆ የቆየው አስቂኝ ስለ ሆነ፣ የተናገረውም ሰው ፈጽሞ የተሳሳተ ስለ ነበረ ነው።

በዚያው ጊዜ ነገሩ ከእርሱ አልፎ እየተዛመተ ነበር። ወደ እምነት የመራው ወንድሙ ብላስዮ ኪጎዚ ዲያቆን ሆኖ ተሹሞ ወደ ጋሂኒ ተላከ፤ በራሱም የሚነድድ ወንጌላዊ ሆነ — ለሚስዮኑ እየጸለየ፣ ሰዎች በኃጢአታቸው እንዲወቀሱ እየሰበከ፣ ንሲባምቢ በካምፓላ ለማያውቃቸው ሰዎች ያቀርበውን ያንኑ ጥያቄ አጥብቆ እያቀረበ። በጃንዋሪ 1936 ኪጎዚ የመነቃቃትን ጉዳይ በካምፓላ በተሰበሰበው የቤተ ክርስቲያኒቱ ሲኖዶስ ፊት እንዲያቀርብ ወደ ኡጋንዳ ተጠራ። መልእክቱንም አደረሰ። በጉዞው ላይ ግን የመዥገር ትኩሳት ይዞት ነበር፤ በጥቂት ቀናትም ውስጥ ገና በሃያዎቹ ዕድሜ ሳለ ሞተ።

የቀበረውም ንሲባምቢ ነበር። ቀብሩ በናሚሬምቤ በካቴድራሉ ኮረብታ ላይ ነበር፤ ብዙ ሕዝብ ተሰብስቦ ነበር፤ ታላቁ ወንድም በታናሹ መቃብር ላይ ሥርዓቱን መራ። ብላስዮ ወደ ሲኖዶሱ ተሸክሞ የሄደው ቃል በመቃብሩ ድንጋይ ላይ ተቀረጸ።

ልመናውንም ተከትሎ ወዲያው የመጣው የወጣቱ ሞት፣ ልመናው ብቻውን ካደረገው ይልቅ የመነቃቃትን ጉዳይ በኡጋንዳ ቤተ ክርስቲያን ላይ አጥብቆ አሳሰበ። እንቅስቃሴው ማደጉን ቀጠለ፤ ያደገውም ስምዖን ንሲባምቢ አጠገቡ በቆመበት መቃብር በኩል ነበር።

በውስጡ ያለው ማሰናከያ

ይህ ለምን እንደሚያሸማቅቀን በቅንነት መናገር ይገባል፤ በእርግጥ ያሸማቅቀናልና፤ እንዳልሆነ ማስመሰልም የትም አያደርሰንም።

እንግዳን ሰው ስለ ነፍሱ መጠየቅ ሁሉም ማኅበረሰብ ማለት ይቻላል የሚስማማበትን አንድ ደንብ ይጥሳል፦ የሰው ውስጣዊ ሕይወት እርሱ ራሱ ካላካፈለ በቀር የራሱ ጉዳይ ነው የሚለውን። መጠየቅ ድፍረት ነው — ስለ ሁኔታው ያልነገረህን አንዳች ነገር እንደምታውቅ፣ ያም ነገር በእንግዶች መካከል ያለውን የተለመደ ጨዋነት እስኪሽር ድረስ አስቸኳይ እንደ ሆነ ማመልከት ነው።

ስለ አትክልተኛው የቀረበው ቅሬታ ደግሞ ሌላ መውጊያ አለው። የመደብ ቅሬታ ነበር። ሚስዮናዊው የተቃወመው ንሲባምቢ ሰውን ስላነጋገረ አልነበረም፤ የተቃወመው ንሲባምቢ ወደ ቤቱ ዘልቆ ሠራተኞቹን ስላነጋገረ ነበር። ከዚህ ሁሉ የወጣው መነቃቃት ቀጣዮቹን ሃምሳ ዓመታት እነዚያኑ ግድግዳዎች በማፍረስ ያሳልፋል — በጎሳዎች መካከል፣ በዘሮች መካከል፣ በተከበሩትና በሌሎቹ ሁሉ መካከል ያሉትን። የጀመረውም እነዚህን ግድግዳዎች ከቁብ ባልቆጠረ ሰው ነበር።

ጥያቄው አስቀድሞ የሚቀበለው ነገር

አሳፋሪነቱን ገፍፈህ ከሥሩ ያለውን እምነት ተመልከት፤ ልማዱ የሚበጀው ከኋላው የሚገፋው እምነት በሚበጀው መጠን ብቻ ነውና።

እንግዳን ሰው ድኖ እንደ ሆነ ለመጠየቅ ሦስት ነገሮች በአንድ ጊዜ እውነት እንደ ሆኑ ማመን አለብህ። ጥያቄው መልስ እንዳለው። መልሱ ከመጠየቁ አሳፋሪነት የበለጠ አስፈላጊ እንደ ሆነ። ይህም ሰው — አትክልተኛ፣ ነጋዴ፣ ዳግመኛ የማታየው ሰው — ለአንተ የዚያን አሳፋሪነት ዋጋ የሚገባው እንደ ሆነ።

አብዛኞቻችን ሦስቱንም እንቀበላለን፤ ነገር ግን አንዱንም እንዳልተቀበልን ሆነን እንኖራለን። ጥያቄው ለዘላለም አስፈላጊ ነው እንላለን፤ ከዚያም ጊዜው ትክክል ስላልነበረ፣ ወይም ግንኙነቱ በቂ ጥልቀት ስላልነበረው፣ ወይም ግፊት ስለሚመስል ከመጠየቅ እንቆጠባለን። እምነቱን ይዘን ምንም እንዳያስከፍለን የምናደርግበትን መንገድ አግኝተናል።

የንሲባምቢ ጎረቤቶች አብዷል ብለው አሰቡ። በእውነቱ ያዩት ግን ምግባሩ እምነቱ ካለበት ደረጃ የደረሰ ሰውን ነበር። ይህ ደግሞ እብደት እስኪመስል ድረስ ያልተለመደ ነገር ነው።

ፈቃድ አይደለም

ይህ ማለት ትችቱ በሁሉም ሁኔታ መሠረት የሌለው ነበር ማለት አይደለም፤ እንዲህ ነው ብሎ ማስመሰልም ቅንነት የጎደለው ይሆናል።

በእውነቱ ስለ ጠያቂው ራሱ የሆነ የአጠያየቅ መንገድ አለ — ሰውን እንደሚስተናገድ ዕቃ የሚቆጥር፣ የተወሰኑ ቃላትን ለማስባል የሚገፋ፣ አንድ ነገር መናገርን ሰውን ከመውደድ ጋር የሚያምታታ። ጥያቄው መሣሪያ ሊሆን ይችላል። ለማሳፈር፣ የበላይነትን ለማሳየት፣ ስለ ሰውየው ማሰብ እንድታቆም ግዴታን ለመወጣት ብቻ ሊውል ይችላል።

የንሲባምቢን አጠያየቅ የተለየ ያደረገው ነገር በየትኛውም የጽሑፍ መዝገብ ውስጥ አልሰፈረም፤ በውጤቱ ግን በግልጽ ይነበባል። ሰዎች ወደ እርሱ መምጣታቸውን አላቋረጡም። ከዚያ በኋላ ለአሥርት ዓመታት፣ ከቤቱ ጨርሶ መውጣት ባልቻለበት ጊዜም፣ ወደ ቤቱ ይመጡ ነበር። አንድ ጊዜ ያሳነሳቸውን ሰው ማንም ፈልጎ አይሄድም። እነርሱ ፈልገው የሄዱት በጥያቄው ውስጥ ምንም ይኑር ምን፣ ንቀት ስላልነበረበት ነው።

አንተ በእርግጥ ልታደርገው የምትችለው ትንሹ መንገድ

ምናልባት በመንገድ ላይ እንግዶችን ማስቆም አትጀምርም፤ ይህም ምዕራፍ ግዴታህ ነው ብሎ አይነግርህም።

ነገር ግን ትንሽ የሆነ መንገድ አለ፤ ከእርሱም ማምለጥ ይበልጥ ከባድ ነው። አስቀድመህ የምታውቃቸው ሰዎች አሉ — በሥራ ቦታ፣ በቤተ ሰብህ፣ በሰፈርህ — መቶ ጊዜ ያወራሃቸው፣ ከሁሉ የላቀ ነው የምትለውን ብቸኛ ርዕስ ግን አንድም ጊዜ ያላነሣህላቸው። ጊዜው ስላልመጣ አይደለም። በእያንዳንዱ ጊዜ፣ ምቾት ማጣቱ አይገባውም ብለህ ስለ ወሰንህ ነው።

ከዚያ ጀምር። አንድ ሰው። ዘዴ አይደለም፣ የተጻፈ ንግግር አይደለም፣ ድንገተኛ ጥቃት አይደለም፤ መልሱን በእርግጥ ማወቅ ስለ ፈለግህ የምትጠይቀው፣ ለመጠየቅ እስኪበቃ ድረስ ራሱን ለሌላው አስተማማኝ ካደረገ ሰው የሚመጣ እውነተኛ ጥያቄ ብቻ።

እንግዳ ሆነህ ለመታየትም ተዘጋጅ። ንሲባምቢ እንደዚያ ታይቷል። የጎረቤቶቹ ፍርድ አብዷል የሚል ነበር፤ የታሪክ ፍርድ ደግሞ የአንድ እንቅስቃሴ አባት ነበር የሚል ነው። ሁለቱም ያዩት ያንኑ ነገር የሚያደርገውን ያንኑ ሰው ነበር።

ጸሎት

አባት ሆይ፣ እወዳቸዋለሁ ከምላቸው ሰዎች ጋር መቶ ጊዜ ተነጋግሬ ከሁሉ የላቀ ነው የምለውን ብቸኛ ርዕስ አንድም ጊዜ አላነሣሁም። ጨዋነት እያልሁ የጠራሁትን ፍርሃቴን ይቅር በለኝ። በዚህ ሳምንት አንድ ሰው ስጠኝ፤ ለመጠየቅም ግልጽ ቃላትን ስጠኝ፤ በውስጡም ንቀት የሌለበትን ልብ ስጠኝ። አሜን።