የRees Howells የሕይወት ታሪክ

ሪስ ሃውልስ በአሥራ ሁለት ዓመቱ ትምህርቱን አቋርጦ ወደ ቆርቆሮ ፋብሪካና ወደ ከሰል ማዕድን ገባ፤ ዛሬ የሚታወሰው ግን ከዚያ አስቸጋሪና ተራ ጅማሬ ፍጹም በተቃራኒው ባለ ነገር ነው፦ የሕይወት ታሪኩን የጻፈው ሰው ከአማላጅ የተሻለ መጠሪያ እስኪያጣለት ድረስ ሙሉ በሙሉ ለጸሎት በተሰጠ ሕይወት። ክፍያ የማይቀበልና ለእርዳታ ልመና የማያቀርብ የመጽሐፍ ቅዱስ ኮሌጅ መሠረተ፤ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅትም መቶ ሰዎችን በአንድ የዌልስ ቤት ሰብስቦ ለወራት በየሌሊቱ እንዲጸልዩ አደረገ። ስለ ጸሎት ያስተማረው — ጸሎት ከእግዚአብሔር የሚለምነውን ያህል የሚጸልየውንም ሰው ሊያስከፍለው ይችላል የሚለው ትምህርት — ስሙ ከእርሱ በኋላ እንዲኖር ያደረገው ምክንያት ነው። ታሪኩ ደግሞ የአምልኮ ሕይወት ምን ያህል በጥንቃቄ መተረክ እንዳለበት የሚያስተምር ነው፤ ምክንያቱም ስለ እርሱ የሚነገሩት እጅግ አስገራሚ ነገሮች የእምነት ምስክርነቶች እንጂ የተረጋገጡ ማስረጃዎች አይደሉም።

ከብሪናማን የወጣ የከሰል ማዕድን ሠራተኛ

ኦክቶበር 10 ቀን 1879 በካርማርተንሻየር በምትገኘው በብሪናማን፣ የቶማስና የማርጋሬት ሃውልስ ስድስተኛ ልጅ ሆኖ ተወለደ። አካባቢው ዌልሽኛ የሚነገርበት የማዕድን ቀጠና ነበር፤ ረጅም ትምህርት ለመማር የሚያስችል ገንዘብም አልነበረም። በአሥራ ሁለት ዓመቱ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርት ቤትን ትቶ፣ የዚያ ሸለቆ ልጆች ያደርጉ እንደ ነበረው፣ በአካባቢው በሚገኝ የቆርቆሮ ፋብሪካ፣ ቀጥሎም በከሰል ማዕድን ውስጥ መሥራት ጀመረ።

በ1901 የቆርቆሮውን ሥራ ተከትሎ በፔንስልቬንያ ወደሚገኙት የፒትስበርግና የኮኔልስቪል ፋብሪካዎች ወደ አሜሪካ ተሰደደ። እምነቱ ሕያው የሆነው በዚያ ነበር እንጂ ቤተ ጸሎት መሄድ ልማድ በሆነባት በዌልስ አልነበረም። ሞሪስ ሩበን በተባለ፣ ከአይሁድነት ወደ ክርስትና በተመለሰ ወንጌላዊ ተጽዕኖና በፕሮፌሰር ሄንሪ ድራመንድ ጽሑፎች አማካይነት ወደ ክርስቶስ ተመለሰ — ከ1902 እስከ 1904 ባለው ጊዜ ገደማ፤ ትክክለኛው ጊዜና ቦታ በእርግጠኝነት ተመዝግቦ አያውቅም። ግልጽ የሆነው ነገር አንድ ወጣት የዌልስ ማዕድን ሠራተኛ ለሥራ ወደ አሜሪካ ሄዶ በ1904 ተለውጦ መመለሱ ነው።

የተመለሰው ራሷ በእሳት ወደ ተያያዘች አገር ነበር። በኢቫን ሮበርትስ አማካይነት የተነሣው የ1904–05 የዌልስ መነቃቃት ሸለቆዎቹን አጥለቅልቆ ነበር፤ ሃውልስም ገና አዲስ በነቁ ሰዎች መካከል ዳግመኛ የከሰል ማዕድን ሠራተኛ ሆኖ እየሠራ ወደዚያው የመነቃቃት ማግስት ተመለሰ። ለእርሱ ግን መለወጥ የመጀመሪያው በር ብቻ ሆኖ ተገኘ።

በላንድሪንዶድ የተደረገው ራስን መስጠት

በ1906 በላንድሪንዶድ ዌልስ በተካሄደው ጉባኤ ተካፈለ — ይህም የኬዝዊክ የቅድስና ስብሰባዎች የዌልስ አቻ ነበር። ስለ ውስጣዊ ሕይወቱ የምናውቀው ሁሉ ማለት ይቻላል ምንጩ ሪስ ሃውልስ፦ አማላጅ የተሰኘው የሕይወት ታሪኩ ነው፤ ጸሐፊው ኖርማን ግሩብ በዚያ የሆነውን ነገር ከመለወጡ ቀጥሎ በሕይወቱ ከተከሰቱት ሁሉ እጅግ ሥር ነቀል ክስተት ይለዋል። ሃውልስ ይህን ፍጹምና ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ ራስን መስጠት ብሎ ገለጸው፤ ከዚያ ወዲያም ሁልጊዜ መንፈስ ቅዱስ ሙሉ በሙሉ ሊይዘው የጠየቀበት ገጠመኝ አድርጎ ይናገርለት ነበር።

ሃውልስ መንፈስ ለድርድር ቦታ በማይተው ቃል እንደ ተናገረው ይመሰክር ነበር — እግዚአብሔር ከገባ እንደ እግዚአብሔር ሆኖ እንደሚገባ፣ አሮጌው ራስም መውጣት እንዳለበት። እርሱ ራሱ እንዳስታወሰው ቃላቱ ግልጽና ጥብቅ ነበሩ፦

እኔ እግዚአብሔር ነኝ፤ በእርሱ በኩል እሠራ ዘንድ ሰውነትህን ለእኔ እንድትሰጠኝ ልጠይቅህ መጥቻለሁ… ነገር ግን ብገባ እንደ እግዚአብሔር ሆኜ እገባለሁ፤ አንተም መውጣት አለብህ… ራሴን ከአንተ ራስነት ጋር አላደባልቅም።

— ሃውልስ በ1906 በላንድሪንዶድ ዌልስ መንፈስ እንደ ተናገረው የገለጻቸው ቃላት (ኖርማን ግሩብ እንደ መዘገበው)

ይህ ምን እንደ ሆነ በትክክል መናገር ተገቢ ነው። ይህ ሃውልስ ከዓመታት በኋላ ስለ አንድ ውስጣዊ ድምፅ የተረከው ነው — ከውስጥ የተነገረ ምስክርነት እንጂ ቃል በቃል የተጻፈ ዘገባ አይደለም። በሕይወቱ ላይ ያሳደረው ውጤት ግን በግልጽ የሚታይና ዘላቂ ነበር። ከዚያ በኋላ የመጣውን ሁሉ ከዚያ ራስን መስጠት ይቈጥር ነበር፦ ገንዘብንና ምቾትን መስጠቱን፣ ረጃጅሞቹን የጸሎት ሌሊቶች፣ ስሙን ያስጠራውን እንግዳና ዋጋ የሚያስከፍል አገልግሎት።

ምልጃ ሲል ምን ማለቱ ነበር

ሃውልስ በተራ ጸሎትና እርሱ ምልጃ ብሎ በሚጠራው መካከል የጠራ መስመር አስምሯል፤ የግሩብ ዘገባ ይበልጥ የሚጠቅመውም እዚህ ላይ ነው። ግሩብ እንደሚተርከው የሃውልስ ምልጃ ሦስት መለያዎች ነበሩት — ራስን አንድ ማድረግ፣ ጣር እና ሥልጣን።

ራስን አንድ ማድረግ ማለት የሚጸልየው ሰው ከሚጸልይለት ሰው ርቆ አይቆምም፤ ይልቁንም ክርስቶስ የኃጢአተኞችን ስፍራ በወሰደበት መንገድ ወደ እነርሱ ስፍራ ገብቶ ድህነታቸውን፣ ረሀባቸውንና ብቸኝነታቸውን ይካፈላል ማለት ነው። በተግባር ይህ ስሜት ሳይሆን ዋጋ ነበር፦ ሃውልስ የሚያስፈልገውን ገንዘብ፣ የሚመኘውን ምግብ፣ ሊቈጥበው የማይችለውን ሰዓት ሰጠ፤ ሸክም ከሆኑበት ሰዎች መካከልም ኖረ። ጣር ማለት በጸሎት መቃተት፣ ጸልዮ መዝለቅ ነው — ግሩብ እንደሚለው ሃውልስ ስፍራውን መያዝ ብሎ የሚጠራው ውስጣዊ እርግጠኝነት እስኪመጣ ድረስ። ሥልጣን ደግሞ ራስን አንድ ማድረግና ጣር ሥራቸውን ከፈጸሙ በኋላ የሚቀረው ነው — ስለ ውጤቱ ለመጸለይና እርሱንም ለመጠበቅ የጸና መተማመን።

ራስን አንድ ማድረግ፣ ጣርና ሥልጣን።

— ኖርማን ግሩብ ስለ ሪስ ሃውልስ የምልጃ ትምህርት ሦስት መለያዎች የሰጠው ዘገባ

እያንዳንዱን እንዲህ ያለ ድል ሃውልስ የምልጃ ስፍራ ብሎ ጠራው — አንድ ጊዜ በእውነተኛ የግል ዋጋ የተገኘ፣ ፈጽሞም የማይለቀቅ ዘላቂ የአሸናፊ ጸሎት ስፍራ። የመጀመሪያዎቹ ስፍራዎቹ ከድሆች ሁሉ ይበልጥ በደኸዩት መካከል ነበሩ፦ ተንከራታቾችና ቤት አልባ ሰዎች፣ ወላጅ አልባ ልጆች፣ ሕሙማንና በሞት አፋፍ ላይ ያሉ። እነርሱን እንደ ፕሮጀክት ሳይሆን እንደ ሸክም ተቀበላቸው፤ ወጪያቸውንም ከራሱ ገንዘብና ከራሱ ምቾት ከፈለ።

ከእነዚያ የመጀመሪያ ሸክሞች አንዱ ከሌሎቹ ሁሉ ይበልጥ በጥልቅ አሻራውን ተወበት። ግሩብ እንደ መዘገበው በቅርብ የሚያውቃት አንዲት ሴት በሳንባ ነቀርሳ እየሞተች ነበር፤ ሃውልስም ስለ ሕመሟ ወደ ብርቱና ረጅም ምልጃ ተሳበ። በሰፊው በሚታወቀው ትረካ መሠረት፣ በሞት አፋፍ ላይ የነበረችው ሴት በእግዚአብሔር ፍቅር የጸና እርግጠኝነት አግኝታ፣ እንድትፈወስ ሳይሆን ሌላ ማንም እርሷ እንደ ተሠቃየች እንዳይሠቃይ ጸለየች። ሞተች። ሃውልስም ከዚህ ቀደም ባልተማረው መንገድ በሌላ ሰው ስፍራ መቆምና ከዋጋው አለመትረፍ ምን ማለት እንደ ሆነ ተምሮ ከዚያ ወጣ።

አፍሪካ፦ የሩሲቱ መነቃቃት

በ1912 ገደማ ሃውልስና ባለቤቱ — በዲሴምበር 1910 የብሪናማኗን ኤሊዛቤት ሃና ጆንስን፣ «ሊዚን»፣ አግብቶ ነበር — ወደ አፍሪካ እንደ ተጠሩ አመኑ። የደቡብ አፍሪካ ጠቅላላ ሚሲዮንን ተቀላቀሉ፤ በሞዛምቢክና በያኔዋ ደቡባዊ ሮዴዥያ፣ በአሁኗ ዚምባብዌ፣ ድንበር ላይ በጋዛላንድ የሚገኘው የሩሲቱ ጣቢያ ኃላፊነትም ተሰጣቸው። ወደ ሥራው መስክ የደረሱት በ1915 ነበር።

በዚያ የሆነው ነገር ከግሩብ የአምልኮ ገጾች ባሻገር በሚገባ ከተመሰከረላቸው ጥቂት የሕይወቱ ታላላቅ ክንውኖች አንዱ ነው። ሃውልስ ስለ መነቃቃት መስበክ በጀመረ በስድስት ሳምንት ገደማ ውስጥ ስብሰባዎቹ ተለወጡ። ከኦክቶበር 1915 ጀምሮ፣ በሩሲቱና በሲሊንዳ ማዕከል አድርጎ በአካባቢው ሁሉ የተዛመተ፣ አሥራ አምስት ወር ገደማ የዘለቀ መነቃቃት ፈነዳ። አንዲትን በሞት አፋፍ ያለች ሴት በጸሎት ወደ ሰላም ለማድረስ ዓመታትን በመማር ያሳለፈው ሃውልስ አሁን መላው የገጠር አካባቢ በአንድ ጊዜ ሲነቃነቅ ተመለከተ። በግሩብ በኩል ተዘግቦ ከእርሱ የሚታወሰው ቃል የአንድ ተራ ሰው መደነቅ ነው፦

መንፈስ ቅዱስ ሲወርድ የሚሆኑትን እነዚያን ስብሰባዎች ፈጽሞ ልትገልጻቸው አትችልም!

— ሪስ ሃውልስ ስለ ሩሲቱ መነቃቃት፣ ኖርማን ግሩብ እንደ ዘገበው

ሃውልስና ባለቤቱ በ1920 ገደማ ወደ ዌልስ ተመለሱ፤ ሪስም የቀረውን ሕይወቱን ወደሚይዘው ሥራ ፊቱን አዞረ።

በጸሎት ላይ የተገነባ ኮሌጅ

በ1922 በአሜሪካ ካደረገው የስብከት ጉዞ በኋላ፣ በቺካጎ የሚገኘውን የሙዲ የመጽሐፍ ቅዱስ ተቋም በመጠኑ አርአያ አድርጎ የመጽሐፍ ቅዱስ ኮሌጅ ለመመሥረት ቆረጠ። በስዋንሲ የግሊንዴርወንን ይዞታ ገዛ፤ የዌልስ የመጽሐፍ ቅዱስ ኮሌጅም በ1924 ከበዓለ ሃምሳ ማግስት በዋለው ሰኞ ተከፈተ።

የኮሌጁ ልዩ መለያ አኗኗሩ ነበር። የተወሰነ ክፍያም ሆነ የገንዘብ ማሰባሰቢያ ልመና አልነበረም፤ የኮሌጁ ፍላጎቶች፣ በዚያ ዓለም አነጋገር፣ በጸሎት ይገቡ ነበር። በግሩብ ተጠብቆ የቆየው ትውፊት እንደሚለው፣ ሥራውን የጀመረው በጥቂት ሽልንጎች ብቻ ነበር፤ ገንዘቡም ደጋግሞ በሚያስፈልግበት በዚያው ሰዓት ይመጣ ነበር — ግሊንዴርወንን ብቻ ሳይሆን ስኬቲ ኢሳፍን፣ ዴርወን ፋውርን፣ በኋላም የፔንሌርጋየርን ይዞታ ለመግዛት የሚበቃ። ትክክለኛዎቹ መጠኖችና ቀኖች በኦዲት ከተረጋገጠ የሒሳብ መዝገብ ይልቅ የአምልኮ ትዝታ ናቸው፤ ባሉበት ሁኔታ ቢተዉ ይሻላል፦ ኮሌጁ አንድም ለጋሽ ሳይለምን ወጪውን መሸፈኑን የሚናገር ምስክርነት።

ከእርሱ ሥር የተማሩት ያሳደረባቸውን ስሜት ለመግለጽ ሁልጊዜ ቃል አያገኙም ነበር። ግሩብ የአንድን አድማጭ ቃል ጠብቆልናል፦

በመካከላችን እዚህ አንድ ሰው አለ፤ ከእርሱ ጋር ቦርሳውን እየተሸከምሁና ጫማውን እየጠረግሁ አገሩን ሁሉ ልዞር ይሰማኛል።

— የሪስ ሃውልስን ተጽዕኖ የገለጸ አንድ አድማጭ፣ ኖርማን ግሩብ እንደ መዘገበው

ከገና ማግስት፣ ዲሴምበር 26 ቀን 1934፣ በዴርወን ፋውር ሃውልስ የፍጥረት ሁሉ ራእይ ብሎ የጠራውን ተቀበለ — መላው ዓለም ወንጌልን የመስማት ዕድል እንዲያገኝ የመማለድ ሸክም። ሠራተኞቹና ተማሪዎቹ የ1935ን የአዲስ ዓመት ቀን ስለዚሁ በጸሎትና በጾም አሳለፉት። ይህም ለኮሌጁ እጅግ ዝነኛና እጅግ ጥንቃቄ ለሚሻው ምዕራፍ መንገድ ቀየሰ።

የጦርነቱ ዓመታት — በሰነድ የተረጋገጠውና የሚታመነው

በ1939 ጦርነቱ ሲመጣ ኮሌጁ መላ ሕይወቱን ወደ ጸሎት አዞረ። ይህን ያህሉ በግሩብም ሆነ በኮሌጁ የራሱ የጸሎት ማስታወሻዎች ተመዝግቧል፦ ጦርነቱ ከፈነዳበት ጊዜ ጀምሮ በየምሽቱ ከአንድ ሰዓት ገደማ እስከ እኩለ ሌሊትና ከዚያም በላይ የሚዘልቅ የጸሎት ስብሰባ ያደርጉ ነበር፤ አንድም ቀን አላቋረጡም። ግሩብ መቶ ያህል ሰዎች በምዕራቡ ግንባር እንዲዋጉ የተጠሩ ይመስል ሲጸልዩ ይገልጻል። ማስታወሻዎቹ ከሜይ 22 እስከ 29 ቀን 1940 ስለ ዳንከርክ የተደረገውን ብርቱ ምልጃ ይመዘግባሉ፤ ኮሌጁም የብሪታንያን ጦርነት በጸሎት አልፏል። ሃውልስ እምነቱን በ1940 እግዚአብሔር አምባገነኖችን ይገዳደራል በተሰኘ መጽሐፍ ለሕትመት አበቃ።

በሰነድ የተረጋገጠው ክፍል ይህ ነው፤ በራሱም እጅግ የሚያስደንቅ ነው። ነገር ግን ያልተረጋገጠውን በግልጽ መናገር አስፈላጊ ነው። ኮሌጁ ያምን ነበር — ታሪኩን የሚተርኩ ብዙዎችም አሁንም ያምናሉ — ይህ ጸሎት የጦርነቱን አቅጣጫ እንደ ቀየረ፦ ከዳንከርክ በፊት ለሆነው መቆምና በደቡባዊ እንግሊዝ ላይ ለተገኘው ውጤት ምክንያት እንደ ሆነ። ይህ የእምነት ጽኑ ሐሳብ ነው፤ በጸሎት ሌሊቶቹና በጦርነቱ ክንውኖች መካከል ያለውን እውነተኛ ተዛምዶ የመረዳት አንዱ መንገድ ነው። በታሪክ የተረጋገጠ ምክንያት አይደለም፤ እንደዚያ አድርጎ ማቅረብም ሐቀኝነት የጎደለው ይሆናል። ያለ ማጋነን ሊባል የሚችለው አንድ የክርስቲያኖች ማኅበረሰብ ለአገሩ መዳን ሌሊት ከሌሊት መጸለዩና ጸሎቱ እንደ ተሰማ ማመኑ ነው። መጸለያቸው የተመዘገበ ጉዳይ ነው። በእርሱ ላይ የሚሰጠው ፍርድ ግን የእምነት ጉዳይ ነው።

ሞቱና ያስቀረው ቅርስ

ሪስ ሃውልስ በሰባ አንድ ዓመቱ ፌብሩዋሪ 13 ቀን 1950 ዐረፈ። ልጁ ሳሙኤል ሪስ ሃውልስ በኮሌጁ ዲሬክተርነት ተተካው፤ በጸሎት ያስገኘው ሥራም ከእርሱ በኋላ ቀጠለ።

በሰፊው የሚነበብ ብዙ ነገር አልጻፈም፤ ስለ ውስጣዊ ሕይወቱ የምናውቀው አብዛኛው የደረሰን በአንድ ታማኝ የሕይወት ታሪክ ጸሐፊ በኩል ነው — ይህም ለጥርጣሬ ሳይሆን ለጥንቃቄ ምክንያት ነው። ዋናው ነገርም ጥንቃቄው ነው። ሃውልስ ያስተማረው ጸሎት እግዚአብሔር ቀላል ነገሮችን ከሩቅ እንዲያደርግ የምናደርግበት መንገድ ሳይሆን፣ ወደ ሌላው ሰው ችግር እጅግ ጠልቀህ የምትሳብበትና ጸሎቱ አንዳች ነገር የሚያስከፍልህ መንገድ እንደ ሆነ ነው — ገንዘብህን፣ ምቾትህን፣ ሰላምህን፣ አንዳንዴም ጤናህን። ይህ ትምህርት የትኛውም የጦርነት ጊዜ ጥያቄ መረጋገጥ ላይ የተመሠረተ አይደለም። የሚቆመው በጸሎት ወደ ሰላም በደረሰች በሞት አፋፍ ላይ በነበረች ሴት፣ በተቀበላቸው ተንከራታቾችና ወላጅ አልባ ልጆች፣ ጣሪያው ወደ ላይ የተነሣ በሚመስልበት በጋዛላንድ በሚገኝ የሚሲዮን ጣቢያ፣ እንዲሁም አንድም ጊዜ የመባ ሳህን ሳያዞር ለአንድ ትውልድ ወጪውን በሸፈነ ኮሌጅ ላይ ነው። ሪስ ሃውልስ በእርግጥ ያደረጋቸው እነዚህ ናቸው፤ እነርሱም በቂ ናቸው።