Chân Dung Lòng Can Đảm – Watchman Nee
Đời Sống Cơ Đốc Nhân Bình Thường

Chương 7 · 33 phút đọc · 43 phút nghe

Đời Sống Cơ Đốc Nhân Bình Thường

Từ Sự Tha Thứ Đến Sự Hiệp Nhất

Trong số rất nhiều sứ điệp của Watchman Nee, không sứ điệp nào lan xa bằng sứ điệp về sau được xuất bản bằng tiếng Anh dưới nhan đề Đời Sống Cơ Đốc Nhân Bình Thường. Sách được biên soạn từ những bài giảng chứ không phải do Nee viết thành một bản thảo liền mạch, nhưng thần học mà sách truyền đạt nằm rất gần trung tâm chức vụ chín chắn của ông. Sách đặt ra một câu hỏi mà sớm muộn nhiều Cơ Đốc nhân thành thật cũng phải đối diện: nếu Đấng Christ đã tha thứ tội lỗi tôi, tại sao tôi vẫn còn trải qua biết bao yếu đuối, thất bại và cố gắng bằng sức riêng?

Câu trả lời của Nee bắt đầu bằng việc phân biệt giữa tội lỗi và tội nhân, giữa điều chúng ta đã làm và con người chúng ta trong A-đam. Huyết của Đấng Christ giải quyết tội trạng; thập tự giá của Đấng Christ cũng giải quyết người cũ. Sự phân biệt ấy không nhằm chia công việc của Đấng Christ thành những sự cứu rỗi riêng rẽ, nhưng để giúp tín hữu thấy được bề rộng của phương thuốc Đức Chúa Trời ban.

Phao-lô viết: “Đức Chúa Trời tỏ lòng yêu thương Ngài đối với chúng ta, khi chúng ta còn là người có tội, thì Đấng Christ vì chúng ta chịu chết” (Rô-ma 5:8). Phúc Âm khởi đầu bằng sự thay thế. Chúa Giê-xu đã chết thay cho chúng ta. Tội lỗi chúng ta không được bỏ qua; chúng bị phán xét trong sự chết của Một Đấng Khác. Người tin được xưng công bình bởi ân điển qua đức tin.

Nhưng Phao-lô còn đi xa hơn sự tha thứ. “Người cũ của chúng ta đã bị đóng đinh trên thập tự giá với Ngài” (Rô-ma 6:6). Giới từ thay đổi, và góc nhìn cũng thay đổi. Đấng Christ không chỉ chết thay cho chúng ta; trong một sự hiệp nhất huyền nhiệm nhưng có thật, Kinh Thánh nói rằng các tín hữu đã chết với Ngài.

Đối với Nee, đây là cánh cửa dẫn vào sự nên thánh. Đức Chúa Trời không chỉ tha thứ sự sống cũ thuộc về A-đam rồi truyền cho nó phải bắt chước Chúa Giê-xu cho thành công hơn. Ngài đặt người tin vào trong Đấng Christ. Điều đã xảy ra cho Đấng Christ trở nên quyết định đối với những ai thuộc về Ngài.

Chìa khóa là sự hiệp nhất.

“Vì nếu chúng ta làm một cùng Ngài bởi sự chết giống như sự chết của Ngài, thì chúng ta cũng sẽ làm một cùng Ngài bởi sự sống lại giống nhau” (Rô-ma 6:5). Vì vậy, Cơ Đốc giáo không đơn thuần là sự bắt chước đạo đức từ xa. Ấy là sự dự phần vào sự sống của Đấng Christ phục sinh.

Huyết Và Thập Tự Giá

Nee thường đặt huyết và thập tự giá đối chiếu nhau như một phương cách giảng dạy. Huyết giải đáp vấn đề tội trạng trước mặt Đức Chúa Trời. Thập tự giá giải đáp vấn đề bản ngã cũ, là nguồn gốc của nếp sống tội lỗi.

Kinh Thánh hẳn nhiên dành cho huyết của Đấng Christ một vị trí trung tâm. “Huyết của Đức Chúa Jêsus, Con Ngài, làm sạch mọi tội chúng ta” (1 Giăng 1:7). “Huống chi nay chúng ta đã nhờ huyết Ngài được xưng công bình, thì sẽ nhờ Ngài được cứu khỏi cơn thạnh nộ là dường nào!” (Rô-ma 5:9). Sự bình an của người tin với Đức Chúa Trời không dựa trên một thành tích thuộc linh được cải thiện, mà dựa trên sự hy sinh đã hoàn tất của Đấng Christ.

Về mặt mục vụ, điều này rất quan trọng đối với Nee. Những Cơ Đốc nhân cứ mãi nhìn vào chính mình để tìm sự bảo đảm sẽ chẳng bao giờ tìm được một nền tảng vững vàng. Huyết được dâng lên trước mặt Đức Chúa Trời. Đức tin nương cậy nơi giá trị mà Đức Chúa Trời gán cho sự hy sinh của Con Ngài.

Kế đến, thập tự giá giải quyết câu hỏi sâu xa hơn về bản ngã. Loài người không chỉ phạm những tội lẻ tẻ; bởi bản chất, họ thuộc về nhân loại sa ngã của A-đam. Phao-lô nói: “như bởi sự không vâng phục của một người mà mọi người khác đều thành ra kẻ có tội, thì cũng một lẽ ấy, bởi sự vâng phục của một người mà mọi người khác sẽ đều thành ra công bình” (Rô-ma 5:19).

Nee muốn các tín hữu thôi chỉ xin Đức Chúa Trời cải thiện A-đam. Lời giải đáp của Đức Chúa Trời là sự chuyển đổi lãnh vực: từ A-đam sang Đấng Christ, từ sự chết sang sự sống, từ xác thịt sang Thánh Linh.

Khuôn khổ này có thể bị diễn đạt quá rạch ròi nếu nó ngụ ý rằng chính Kinh Thánh giới hạn “huyết” vào sự tha thứ và “thập tự giá” vào bản ngã. Ngôn ngữ Kinh Thánh đan xen nhau nhiều hơn một biểu đồ thần học gọn gàng gợi ý. Dầu vậy, sự thấu suốt mục vụ của Nee vẫn đáng quý. Phúc Âm giải quyết cả tội trạng lẫn sự trói buộc. Đấng Christ không chỉ là Đấng xóa món nợ của chúng ta; Ngài là Đấng mà trong Ngài một nhân loại mới khởi đầu.

Biết

Nee sắp xếp Rô-ma 6 quanh một vài chữ then chốt. Chữ thứ nhất là biết.

“Vì biết rõ rằng người cũ của chúng ta đã bị đóng đinh trên thập tự giá với Ngài” (Rô-ma 6:6).

Phao-lô không mở đầu bằng một mệnh lệnh phải cảm thấy mình chết đối với tội lỗi. Ông mở đầu bằng một sự kiện cần biết. Nee nhấn mạnh điều này không ngừng. Kinh nghiệm Cơ Đốc phải đặt nền trên điều Đức Chúa Trời đã hoàn thành, chứ không trên trạng thái cảm xúc đổi thay của người tin.

Giả sử một tín hữu thức dậy sau một ngày đắc thắng thuộc linh và cảm thấy gần gũi Đức Chúa Trời. Người ấy dễ dàng tin rằng mình đang “ở trong Đấng Christ.” Sáng hôm sau, người ấy thất bại, nổi giận, sa vào cám dỗ, hoặc cảm thấy nguội lạnh thuộc linh. Nếu sự hiệp nhất của người ấy với Đấng Christ tùy thuộc vào kinh nghiệm, thì thần học của người ấy cũng lên xuống theo tâm trạng.

Phao-lô đặt thứ tự khác hẳn. Đức Chúa Trời đã hành động trong Đấng Christ. Người tin được kêu gọi để biết điều Đức Chúa Trời đã làm.

Điều này không có nghĩa là chỉ riêng sự hiểu biết bằng trí óc tạo nên sự nên thánh. Một người có thể thuộc lòng Rô-ma 6 mà vẫn không sống trong tự do. Nee dùng ngôn ngữ của sự mặc khải để mô tả khoảnh khắc lẽ thật Kinh Thánh trở nên được thấy cách thuộc linh. Thuật ngữ của ông có thể nghe huyền bí, nhưng điểm cốt lõi thì rõ ràng: lặp lại một giáo lý khác với được giáo lý ấy thuyết phục từ bên trong.

Phao-lô cầu nguyện cho con mắt của lòng các tín hữu được soi sáng (Ê-phê-sô 1:18). Sự hiểu biết thuộc linh vẫn là sự hiểu biết về lẽ thật đã được bày tỏ; đó không phải là một tri thức bí truyền vượt ngoài Kinh Thánh. Đức Thánh Linh giúp các tín hữu nắm bắt, tiếp nhận và sống trong điều Đức Chúa Trời đã cho biết.

Vậy chữ biết bảo vệ sự nên thánh khỏi trở thành một chương trình tự cải thiện. Chúng ta bắt đầu từ lịch sử của Đấng Christ, chứ không từ lịch sử của chính mình.

Kể

Chữ then chốt thứ hai là kể.

“Vậy anh em cũng hãy coi mình như chết về tội lỗi và như sống cho Đức Chúa Trời trong Đức Chúa Jêsus Christ” (Rô-ma 6:11).

Kể là sự đáp ứng của đức tin trước một sự kiện. Nó không tạo ra sự kiện ấy. Nee thích dùng những minh họa về sổ sách kế toán: nếu tiền thật đã được gửi vào một tài khoản, chủ tài khoản có thể kể số tiền ấy là đang có. Kể mà không có khoản tiền gửi thì chỉ là ảo tưởng. Nhưng từ chối kể điều đã thật sự được ban cho thì là vô tín.

Sự phân biệt này là thiết yếu. Một số Cơ Đốc nhân nghe câu “hãy coi mình như chết” rồi cố thuyết phục bản thân rằng cám dỗ không còn nữa. Khi cám dỗ trở lại, họ kết luận rằng giáo lý ấy đã thất bại. Phao-lô không bảo các tín hữu chối bỏ kinh nghiệm. Ông bảo họ xác định mình bởi sự hiệp nhất với Đấng Christ, chứ không bởi quyền thống trị của tội lỗi.

Tội lỗi vẫn hiện diện, nhưng nó không còn là chủ chính đáng nữa. “Tội lỗi không cai trị trên anh em đâu; bởi anh em chẳng thuộc dưới luật pháp, mà thuộc dưới ân điển” (Rô-ma 6:14).

Vì vậy, kể không phải là trò tự kỷ ám thị. Ấy là đồng ý với Đức Chúa Trời về địa vị mới của chúng ta trong Đấng Christ.

Sự nhấn mạnh của Nee đặc biệt có sức mạnh đối với những Cơ Đốc nhân bị mắc kẹt trong vòng lặp quyết tâm rồi thất bại. Họ hứa sẽ cố gắng hơn, rồi thất bại, xưng tội, dâng mình lại, và bắt đầu lại từ đầu. Mỗi vòng lặp ấy ngầm cho rằng chỉ cần đủ quyết tâm thì rốt cuộc sẽ sinh ra sự thánh khiết.

Rô-ma 6 công bố một điểm khởi đầu khác. Người tin không được bảo phải củng cố mối quan hệ chủ–tớ cũ với tội lỗi, nhưng phải nhận biết rằng trong Đấng Christ một sự đoạn tuyệt dứt khoát đã xảy ra.

Đức tin nói: Tôi thuộc về Đấng Christ. Tội lỗi có thể dụ dỗ tôi, nhưng nó không làm chủ tôi. Cảm xúc có thể buộc tội tôi, nhưng chúng không xác định địa vị của tôi. Sự sống phục sinh của Chúa Giê-xu giờ đây là nguồn mà từ đó tôi được kêu gọi để sống.

Dâng

Bước thứ ba là dâng.

“Chớ nộp chi thể mình cho tội lỗi, như là đồ dùng gian ác, nhưng hãy phó chính mình anh em cho Đức Chúa Trời, dường như đã chết mà nay trở nên sống” (Rô-ma 6:13).

Biết và kể dẫn đến sự dâng mình. Ân điển không phải là sự thụ động. Người tin chủ động dâng thân thể, tâm trí, thì giờ, tiền bạc, các mối quan hệ, hoài bão, khả năng và tương lai mình cho Đức Chúa Trời.

Hãy để ý thứ tự một lần nữa: “dường như đã chết mà nay trở nên sống.” Chúng ta không dâng mình để được sống. Chúng ta dâng mình vì trong Đấng Christ chúng ta đang sống.

Nee thấy trình tự ấy thật giải phóng. Sự dâng mình không phải là mặc cả với Đức Chúa Trời—“Nếu con dâng cho Ngài đủ, có lẽ Ngài sẽ ban phước cho con.” Ấy là sự đáp ứng hợp lẽ của một người đã được cứu chuộc.

Rô-ma 12 dùng ngôn ngữ tương tự: “dâng thân thể mình làm của lễ sống và thánh, đẹp lòng Đức Chúa Trời” (Rô-ma 12:1). Thân thể từng phục vụ bản ngã nay được đặt dưới quyền sử dụng của Đức Chúa Trời.

Điều này có những hệ quả thực tế. Một cái lưỡi đã dâng hiến không thể tùy tiện đem cho chuyện thày lay. Đời sống tính dục đã dâng hiến không thể bị coi là tài sản riêng. Một tài khoản ngân hàng đã dâng hiến không thể chỉ do sự ham muốn chi phối. Một sự nghiệp đã dâng hiến không thể được miễn khỏi sự vâng phục. Một chức vụ đã dâng hiến không thể thuộc quyền sở hữu của người hầu việc.

Nee đôi khi nói bằng những lời tuyệt đối vì ông tin rằng dâng mình nửa vời là tự mâu thuẫn từ bên trong. Nếu Đấng Christ là Chúa, thì chẳng có căn phòng nào vốn dĩ thuộc về chúng ta.

Sự dạy dỗ như vậy phải luôn đâm rễ trong ân điển. Sự dâng mình không phải là một của lễ anh hùng để chúng ta gây ấn tượng với Đức Chúa Trời. Chúng ta dâng điều đã được mua rồi. Phao-lô viết: “anh em chẳng phải thuộc về chính mình sao? Vì chưng anh em đã được chuộc bằng giá cao rồi” (1 Cô-rinh-tô 6:19-20).

Lý lẽ ở đây là quyền sở hữu bởi sự cứu chuộc.

Sự Thất Bại Của Ý Chí

Nhiều tín hữu tìm kiếm sự thánh khiết chủ yếu bằng sức mạnh ý chí. Nee không phủ nhận tầm quan trọng của ý chí; Kinh Thánh truyền cho chúng ta phải lựa chọn. Điều ông phản đối là coi ý chí như nguồn của sự sống thuộc linh.

Rô-ma 7 diễn tả sống động nỗi bực bội của một khát vọng chân thành mà thiếu năng lực tương xứng: “tôi không làm điều lành mình muốn, nhưng làm điều dữ mình không muốn” (Rô-ma 7:19).

Người nói ở đây không thờ ơ về đạo đức. Người ấy muốn điều lành. Thế nhưng muốn thôi không giải thoát được người ấy.

Nee thấy trong Rô-ma 7 một tín hữu đang khám phá sự phá sản của việc nương cậy chính mình. Luật pháp là thánh, nhưng luật pháp không thể ban năng lực. Luật pháp có thể bày tỏ sự công bình trông như thế nào, đồng thời phơi bày sự bất lực của xác thịt trong việc sinh ra sự công bình ấy.

Tiếng kêu vang lên: “Khốn nạn cho tôi! Ai sẽ cứu tôi thoát khỏi thân thể hay chết nầy?” (Rô-ma 7:24).

Nee yêu thích ngữ pháp của câu hỏi này. Không phải “phương pháp nào” hay “quy tắc nào” mà là “ai.” Câu trả lời mang tính thân vị: “Cảm tạ Đức Chúa Trời, nhờ Đức Chúa Jêsus Christ, là Chúa chúng ta!” (Rô-ma 7:25).

Rô-ma 7 mô tả tình trạng của Phao-lô trước khi trở lại đạo, một tín hữu ở dưới luật pháp, hay cuộc giằng co tiếp diễn trong kinh nghiệm Cơ Đốc—điều này đã được tranh luận suốt nhiều thế kỷ. Cách giải thích của Nee chỉ là một trong nhiều cách. Dầu vậy, sự áp dụng của ông vẫn đầy sức mạnh: sự đắc thắng thuộc linh được tìm thấy trong Đấng Christ, chứ không trong ý chí tự lập.

Ý chí cộng tác với ân điển; nó không chế tạo ra ân điển.

Luật Pháp Của Thánh Linh Sự Sống

Rô-ma 8 giới thiệu điều mà Nee coi là một quyền năng cai trị mới.

“Vì luật pháp của Thánh Linh sự sống đã nhờ Đức Chúa Jêsus Christ buông tha tôi khỏi luật pháp của sự tội và sự chết” (Rô-ma 8:2).

Nee thường minh họa “luật” như một nguyên tắc nhất quán. Trọng lực vận hành mà không cần nỗ lực ý thức liên tục. Trong lãnh vực đạo đức, luật của tội lỗi dường như cũng dai dẳng như vậy: nếu bị bỏ mặc cho chính mình, những thôi thúc sa ngã kéo chúng ta xuống. Nhưng trong Đấng Christ, một luật khác vận hành—luật của Thánh Linh sự sống.

Hình ảnh này không chính xác về mặt khoa học, nhưng gợi mở về mặt thuộc linh. Máy bay không xóa bỏ trọng lực; một tập hợp lực khác giúp nó bay được. Trong đời sống Cơ Đốc, Đức Thánh Linh không làm cho sự yếu đuối của con người biến mất. Ngài cung ứng một quyền năng không vốn có nơi xác thịt.

Phao-lô tiếp: “Vì hết thảy kẻ nào được Thánh Linh của Đức Chúa Trời dắt dẫn, đều là con của Đức Chúa Trời” (Rô-ma 8:14). Vì vậy, đời sống Cơ Đốc không đơn thuần là sống theo những nguyên tắc học được từ Chúa Giê-xu. Ấy là sống trong sự nương cậy chủ động nơi Thánh Linh đang ngự bên trong.

Sự nương cậy này mang tính quan hệ. Thánh Linh làm chứng rằng chúng ta là con cái, giúp đỡ trong sự yếu đuối, cầu thay, và sinh ra sự sống của Đấng Christ.

Sự dạy dỗ của Nee về Thánh Linh đôi khi trở nên rất phân tích trong các trước tác về sau, nhất là khi phân biệt linh, hồn, thể. Nhưng Đời Sống Cơ Đốc Nhân Bình Thường mạnh mẽ nhất khi giữ được sự đơn sơ: Đức Chúa Trời không bỏ mặc người tin một mình để tự tái tạo Đấng Christ. Thánh Linh của Đấng Christ ngự trong người tin.

Đấng Christ Là Sự Sống Của Chúng Ta

Cốt lõi linh đạo của Nee có thể tóm gọn trong cụm từ của Phao-lô: “Đấng Christ, là sự sống của anh em” (Cô-lô-se 3:4).

Đời sống Cơ Đốc nhân bình thường không phải là Đấng Christ cộng thêm một bản ngã tôn giáo đã phát triển cao độ. Ấy là Đấng Christ là nguồn.

Nee thường áp dụng điều này cho các đức tính. Người tin xin Đức Chúa Trời ban sự nhịn nhục rồi cố gắng trở nên nhịn nhục. Nee chuyển hướng câu hỏi: chính Đấng Christ là sự nhịn nhục của chúng ta. Người tin xin sự đắc thắng như thể đó là một món hàng; Nee nói sự đắc thắng được tìm thấy nơi Đấng Đắc Thắng.

Phao-lô viết rằng Đấng Christ Giê-xu “là Đấng mà Đức Chúa Trời đã làm nên sự khôn ngoan, sự công bình, sự nên thánh, và sự cứu chuộc cho chúng ta” (1 Cô-rinh-tô 1:30). Ngôn ngữ ấy mang tính thân vị. Đức Chúa Trời không chỉ phân phát những nguồn lực thuộc linh trừu tượng; Ngài ban chính Đấng Christ.

Sự nhấn mạnh này bảo vệ Cơ Đốc giáo khỏi bị phân mảnh. Chúng ta có thể biến sự tăng trưởng thuộc linh thành một bộ sưu tập kỹ thuật: một phương pháp cho cơn giận, một phương pháp khác cho sự lo âu, một cho sự cầu nguyện, một cho cám dỗ. Sự khôn ngoan thực tiễn là quan trọng, nhưng Nee cứ trở về trung tâm. Không kỹ thuật nào có thể thay thế cho việc ở trong Đấng Christ.

Chúa Giê-xu phán: “Hãy cứ ở trong ta, thì ta sẽ ở trong các ngươi. Như nhánh nho, nếu không dính vào gốc nho, thì không tự mình kết quả được, cũng một lẽ ấy, nếu các ngươi chẳng cứ ở trong ta, thì cũng không kết quả được” (Giăng 15:4).

Nhánh nho không sinh ra trái nhờ sự tập trung anh hùng. Trái đến từ sự sống được chia sẻ.

Điều này không làm cho các kỷ luật thuộc linh trở nên không cần thiết. Cầu nguyện, Kinh Thánh, sự thông công, xưng tội, vâng phục, kiêng ăn, thờ phượng và phục vụ là những phương tiện qua đó người tin chú tâm đến và đáp ứng Đức Chúa Trời. Nhưng chúng không phải là những cỗ máy sản xuất sự sống. Sự sống chính là Đấng Christ.

Thập Tự Giá Và Sự Cố Gắng Bằng Sức Riêng

Thần học về thập tự giá của Nee vượt xa sự đắc thắng trên những tội lỗi hiển nhiên. Ông thấy sự cố gắng bằng sức riêng trong việc phục vụ tôn giáo là một vấn đề sâu xa hơn. Xác thịt có thể giảng đạo, tổ chức, lãnh đạo, hy sinh, và tỏ ra thuộc linh.

Phao-lô hỏi người Ga-la-ti: “Sau khi đã khởi sự nhờ Đức Thánh Linh, nay sao lại cậy xác thịt mà làm cho trọn?” (Ga-la-ti 3:3). Mối nguy không phải là họ đã từ bỏ Cơ Đốc giáo để theo sự vô luân. Họ đã cố hoàn tất bằng xác thịt điều Đức Chúa Trời đã khởi sự bằng Thánh Linh.

Câu hỏi này vẫn mang tính thời sự đến đau lòng. Các hội thánh có thể bắt đầu trong sự cầu nguyện và kết thúc trong kỹ thuật. Những người lãnh đạo có thể bắt đầu với sự kêu gọi rồi trở nên bị các chỉ số chi phối. Một tín hữu có thể bắt đầu bằng sự nương cậy Đấng Christ rồi dần dần biến các kỷ luật thuộc linh thành một hệ thống tự khẳng định mình.

Nee tin rằng thập tự giá không ngừng phơi bày cái tôi độc lập. Đây không phải là lời mời khinh thường cá tính, năng lực hay sự hoạch định. Ấy là lời kêu gọi khước từ sự độc lập như nguồn chi phối.

Chính Chúa Giê-xu phán: “ngoài ta, các ngươi chẳng làm chi được” (Giăng 15:5). Lời này thật đáng kinh ngạc, vì rõ ràng các môn đồ có thể làm nhiều việc. Họ có thể đi lại, nói năng, tổ chức và đưa ra quyết định. “Chẳng làm chi được” nghĩa là không làm được điều gì có kết quả thuộc linh lâu bền khi tách khỏi sự hiệp nhất với Đấng Christ.

Sự cố gắng bằng sức riêng đặc biệt lừa dối khi nó thành công. Thất bại có thể đẩy chúng ta đến với Đức Chúa Trời; thành công có thể thuyết phục chúng ta rằng mình không còn cần đến Ngài.

Thập tự giá giữ cho chức vụ luôn có lòng khó khăn.

Khách Quan Và Chủ Quan

Một trong những phân biệt hữu ích của Nee là giữa công việc khách quan của Đấng Christ và công việc chủ quan của Đức Thánh Linh. Về mặt khách quan, Đấng Christ đã chết, sống lại, thăng thiên, và hoàn tất sự cứu chuộc. Về mặt chủ quan, Thánh Linh làm cho thực tại của Đấng Christ trở nên hiệu nghiệm trong kinh nghiệm của người tin.

Nếu chỉ nhấn mạnh phương diện khách quan, Cơ Đốc giáo có thể trở thành giáo lý đúng đắn mà ít sự biến đổi. Nếu nhấn mạnh kinh nghiệm chủ quan mà thiếu nền tảng khách quan, đời sống thuộc linh trở nên bấp bênh và dễ bị ảo tưởng.

Phao-lô giữ cả hai đi đôi với nhau. “Cho nên hiện nay chẳng còn có sự đoán phạt nào cho những kẻ ở trong Đức Chúa Jêsus Christ” (Rô-ma 8:1) là sự bảo đảm khách quan. Thế nhưng cũng chính chương ấy nói: “nếu nhờ Thánh Linh, làm cho chết các việc của thân thể, thì anh em sẽ sống” (Rô-ma 8:13), mô tả sự biến đổi chủ động trong kinh nghiệm.

Sự dạy dỗ tốt nhất của Nee giữ sự kiện và kinh nghiệm theo đúng thứ tự. Chúng ta không đạt được một địa vị nhờ kinh nghiệm; chúng ta kinh nghiệm điều ân điển đã ban cho.

Thứ tự này hết sức quan trọng khi cảm xúc mâu thuẫn với đức tin. Một tín hữu có thể cảm thấy bị định tội, nhưng Rô-ma 8:1 vẫn là thật trong Đấng Christ. Người ấy có thể cảm thấy bị nô lệ, nhưng Rô-ma 6 công bố một quyền làm chủ mới. Người ấy có thể cảm thấy bị bỏ rơi, nhưng Thánh Linh làm chứng về sự làm con nuôi.

Đức tin không chối bỏ cảm xúc. Đức tin từ chối tôn cảm xúc lên ngôi.

Cám Dỗ Và Sự Hiện Diện Của Tội Lỗi

Một số người đọc sự dạy dỗ về đắc thắng đã cho rằng một Cơ Đốc nhân trưởng thành sẽ đạt đến tình trạng mà cám dỗ hầu như biến mất. Ngôn ngữ của Nee đôi khi có thể bị hiểu theo hướng ấy, nhưng Tân Ước đưa ra một bức tranh tỉnh táo hơn.

Phao-lô cảnh báo các tín hữu: “ai tưởng mình đứng, hãy giữ kẻo ngã” (1 Cô-rinh-tô 10:12). Phi-e-rơ nói: “Hãy tiết độ và tỉnh thức: kẻ thù nghịch anh em là ma quỉ, như sư tử rống, đi rình mò chung quanh anh em, tìm kiếm người nào nó có thể nuốt được” (1 Phi-e-rơ 5:8). Gia-cơ chỉ dạy Cơ Đốc nhân phải đáp ứng thế nào khi bị cám dỗ, chứ không phải nếu cám dỗ về lý thuyết có thể xảy ra.

Được tự do khỏi quyền thống trị của tội lỗi không có nghĩa là được tự do khỏi sự hiện diện của tội lỗi. Căn tính cũ của người tin trong A-đam đã bị phán xét, nhưng xác thịt vẫn là một đấu trường xung đột hiện tại cho đến ngày được vinh hiển.

Sự nhấn mạnh của Nee về việc kể có thể được gìn giữ mà không rơi vào thuyết toàn hảo: Cơ Đốc nhân đối diện cám dỗ từ một địa vị mới. Người ấy không buộc phải vâng phục.

Phao-lô truyền: “Hãy bước đi theo Thánh Linh, chớ hề làm trọn những điều ưa muốn của xác thịt” (Ga-la-ti 5:16). Bước đi là liên tục. Sự nương cậy là từng giây từng phút.

Vì vậy, sự đắc thắng không phải là một tài sản thuộc linh được cất giữ riêng. Người tin chẳng bao giờ “tốt nghiệp” khỏi Đấng Christ. Sự nương cậy của hôm qua không thể gửi ngân hàng như một quyền năng tự lập cho hôm nay.

Đây là một lý do khiến đời sống Cơ Đốc luôn khiêm nhường. Mỗi giờ lại đem chúng ta trở về với ân điển.

Ân Điển Và Trách Nhiệm

Ngôn ngữ của Nee về việc “an nghỉ trong điều Đức Chúa Trời đã làm” đôi khi bị hiểu lầm là thuyết tĩnh tịch, như thể các tín hữu nên thụ động chờ Đấng Christ hành động trong khi chính họ chẳng đưa ra lựa chọn có chủ ý nào. Nhưng Tân Ước kết hợp ân điển với sự nỗ lực theo cách chống lại sự tách rời như thế.

Phao-lô nói: “tôi đã làm nhiều việc hơn các người khác, nhưng nào phải tôi, bèn là ơn Đức Chúa Trời đã ở cùng tôi” (1 Cô-rinh-tô 15:10). Ông đã lao khổ, nhưng ân điển là nguồn.

Gửi tín hữu Phi-líp, ông viết: “lấy lòng sợ sệt run rẩy làm nên sự cứu chuộc mình. Vì ấy chính Đức Chúa Trời cảm động lòng anh em vừa muốn vừa làm theo ý tốt Ngài” (Phi-líp 2:12-13). Công việc bên trong của Đức Chúa Trời là nền tảng cho sự đáp ứng của con người.

Vì vậy, hình thức chín chắn của sự dạy dỗ của Nee không phải là “Đừng làm gì cả.” Mà là “Đừng làm gì cách độc lập.” Hãy vâng phục, nhưng từ đức tin. Hãy chống cự tội lỗi, nhưng từ sự hiệp nhất với Đấng Christ. Hãy phục vụ, nhưng từ sự cung ứng của Thánh Linh. Hãy kỷ luật thân thể, nhưng đừng tin cậy kỷ luật như một cứu chúa.

Sự quân bình này thật khó, vì con người thích hoặc kiểm soát hoặc thụ động. Ân điển kêu gọi chúng ta bước vào sự nương cậy chủ động.

Đời Sống Bình Thường Là Đấng Christ

Tại sao gọi đây là đời sống Cơ Đốc nhân bình thường khi biết bao tín hữu kinh nghiệm một điều gì đó kém hơn? Nee dùng chữ “bình thường” không phải để phủ nhận sự tranh chiến, nhưng để mô tả tiêu chuẩn sự sống được bày tỏ trong Tân Ước. Thất bại, sự nương cậy chính mình và sự nghèo nàn thuộc linh có thể là phổ biến, nhưng chúng không phải là thước đo mà Đức Chúa Trời định cho đời sống Cơ Đốc.

Đời sống bình thường không phải là điều ngoạn mục. Đó không phải là sự ngây ngất liên tục, quyền năng phép lạ, hay thành công trước công chúng. Ấy là Đấng Christ được bày tỏ trong sự vâng phục thường ngày.

Nó trông giống như sự tha thứ khi bị đối xử bất công. Sự trong sạch khi cám dỗ ở ngay trước mắt. Sự rộng rãi khi không ai thấy. Sự cầu nguyện khi lo âu dâng lên. Lòng can đảm khi sự vâng phục phải trả giá. Sự khiêm nhường khi được khen ngợi. Sự ăn năn khi mình sai. Tình yêu thương dành cho những người khó thương. Sự trung tín trong những công việc phục vụ thầm lặng.

Lời tuyên bố lớn lao của Phao-lô chẳng phô trương cũng chẳng mơ hồ: “Vì Đấng Christ là sự sống của tôi” (Phi-líp 1:21).

Đóng góp lâu bền của Nee là đặt câu hỏi liệu Cơ Đốc nhân có thu nhỏ Phúc Âm thành sự tha thứ cộng với nỗ lực đạo đức hay không. Nếu đúng vậy, Rô-ma 5-8 đang chờ đợi như một miền đất chưa được khám phá.

Đấng Christ đã chết thay cho chúng ta. Chúng ta đã chết với Đấng Christ. Chúng ta sống cho Đức Chúa Trời trong Ngài. Thánh Linh ngự bên trong. Chúng ta dâng mình vì chúng ta thuộc về Một Đấng Khác. Chúng ta bước đi không bởi những nguồn lực của xác thịt, nhưng bởi sự sống của Đấng Christ.

Nhu cầu sâu xa nhất của người tin không phải là một phiên bản mạnh mẽ hơn của bản ngã. Ấy là một khải tượng rõ ràng hơn về Đấng Christ và một sự nương cậy trọn vẹn hơn nơi Ngài.

Cũng chính Đấng Christ ấy, như Nee sẽ dạy từ thư Ê-phê-sô, không chỉ là sự sống bề trong của người tin. Ngài là Đấng mà trong Ngài Hội Thánh đã được ngồi trong các nơi trên trời. Trước khi Cơ Đốc nhân học bước đi hay đứng vững, người ấy phải học ngồi.

Rô-ma 5: Hai Nhân Loại

Sứ điệp về sự nên thánh của Nee dựa một phần trên sự tương phản giữa A-đam và Đấng Christ mà Phao-lô trình bày. “Như trong A-đam mọi người đều chết, thì cũng một lẽ ấy, trong Đấng Christ mọi người đều sẽ sống lại” (1 Cô-rinh-tô 15:22). Rô-ma 5 khai triển cùng một lý luận mang tính tập thể ấy.

Chủ nghĩa cá nhân phương Tây có thể khiến sự cứu rỗi nghe như Đức Chúa Trời sửa chữa từng con người riêng lẻ. Phao-lô mô tả hai nhân loại dưới hai đầu đại diện. Sự không vâng phục của A-đam mở ra một triều đại của tội lỗi và sự chết; sự vâng phục của Đấng Christ mở ra một triều đại của ân điển và sự sống.

Điều này đem lại cho cụm từ “trong Đấng Christ” một ý nghĩa vô cùng lớn lao. Căn tính của người tin không đơn thuần là một A-đam được tha thứ đang thử lại lần nữa. Người ấy thuộc về nhân loại mới mà Đầu là Đấng Christ.

Sứ điệp của Nee bớt vẻ huyền bí khi được đặt vào khuôn khổ của Phao-lô. Sự hiệp nhất với Đấng Christ không phải là sự hòa tan về tâm lý. Ấy là sự dự phần mang tính giao ước, thuộc linh và tập thể vào Chúa phục sinh.

Sự Kể Mình Và Sức Khỏe Tinh Thần

Ngôn ngữ của Nee về việc kể mình đem lại sự giải phóng khi nó đặt căn tính trên nền Đấng Christ. Nhưng nó có thể trở nên tai hại nếu một tín hữu dùng nó để chối bỏ sang chấn, trầm cảm, những ý nghĩ xâm nhập, hay những giới hạn của thân thể.

“Hãy coi mình như chết về tội lỗi” không có nghĩa là “hãy giả vờ như nỗi đau không có thật.” Cơ Đốc giáo không đòi hỏi sự giả dối về cảm xúc.

Chính Phao-lô có thể nói rằng mình đã “mất lòng trông cậy giữ sự sống” (2 Cô-rinh-tô 1:8), trong khi vẫn tiếp tục tin cậy Đức Chúa Trời. Đức tin và sự khủng hoảng tâm lý có thể cùng tồn tại.

Một sự áp dụng chín chắn phân biệt căn tính thuộc linh với thân phận con người. Tôi có thể ở trong Đấng Christ mà vẫn cần được tư vấn, được chăm sóc y tế, cần giấc ngủ, cần thời gian để đi qua nỗi đau mất mát, cần sự hòa giải, hay cần những thay đổi thực tế.

Ân điển không hề bị đe dọa bởi những phương tiện trợ giúp thuộc về thân phận thọ tạo.

Vị Trí Của Kỷ Luật

Vì Nee nhấn mạnh ân điển hơn sự cố gắng bằng sức riêng, người đọc có thể tự hỏi kỷ luật nằm ở đâu. Phao-lô trả lời bằng cách kết hợp ân điển với sự rèn luyện.

“Tôi đãi thân thể tôi cách nghiêm khắc, bắt nó phải phục” (1 Cô-rinh-tô 9:27). “Tập tành sự tin kính” (1 Ti-mô-thê 4:7).

Kỷ luật trở nên duy luật khi được dùng để giành lấy sự chấp nhận hoặc tạo ra cảm giác hơn người về thuộc linh. Kỷ luật trở thành phương tiện của ân điển khi được thực hành từ chỗ đã được chấp nhận.

Người tin đã được ngồi với Đấng Christ có thể giữ một nếp cầu nguyện đều đặn, học thuộc Kinh Thánh, kiêng ăn, lập ngân sách, tránh những môi trường dễ cám dỗ, và tập những thói quen tốt—chính vì người ấy không cố tự cứu mình.

Ân điển rèn luyện sự nỗ lực chứ không xóa bỏ nó.

Rô-ma 5-8 Như Một Bản Đồ Của Sự Giải Cứu

Sự giải nghĩa sách Rô-ma của Nee đã trở thành một trong những phần có ảnh hưởng nhất trong di sản quốc tế của ông, vì ông đọc các chương ấy như một tiến trình đi từ tội trạng đến tự do. Sức mạnh của cách đọc ấy nằm ở chỗ nó phân biệt nhiều vấn đề mà Cơ Đốc nhân thường gộp làm một.

Rô-ma 1-5 nhấn mạnh tội lỗi và sự xưng công bình. Nhân loại đứng trước mặt Đức Chúa Trời như kẻ có tội, và lời giải đáp là huyết và sự công bình của Đấng Christ. “Huống chi nay chúng ta đã nhờ huyết Ngài được xưng công bình, thì sẽ nhờ Ngài được cứu khỏi cơn thạnh nộ là dường nào!” (Rô-ma 5:9). Sự tha thứ giải quyết điều chúng ta đã làm.

Kế đến, Rô-ma 5 mở rộng khung nhìn từ những hành vi cá nhân sang căn tính tập thể. Nhân loại được nhìn thấy trong A-đam và trong Đấng Christ. “Vì, như bởi sự không vâng phục của một người mà mọi người khác đều thành ra kẻ có tội, thì cũng một lẽ ấy, bởi sự vâng phục của một người mà mọi người khác sẽ đều thành ra công bình” (Rô-ma 5:19). Nee thấy ở đây một sự thay đổi lịch sử. Sự cứu rỗi không đơn thuần là A-đam được cải thiện; ấy là được chuyển vào trong Đấng Christ.

Rô-ma 6 áp dụng sự hiệp nhất ấy vào quyền thống trị của tội lỗi. “Chúng ta đã chết về tội lỗi, lẽ nào còn sống trong tội lỗi nữa?” (Rô-ma 6:2). Nee nhấn mạnh thể trình thuật đi trước thể mệnh lệnh. Phao-lô không mở đầu bằng việc bảo các tín hữu hãy cố chết cho mạnh hơn. Ông cho họ biết điều đã xảy ra trong sự hiệp nhất với Đấng Christ. Rồi họ mới được truyền phải kể trên sự kiện ấy và dâng mình cho Đức Chúa Trời.

Ngôn ngữ về việc kể trở thành trung tâm đối với Nee. Kể không phải là tưởng tượng. Nếu một tài khoản ngân hàng thật sự có tiền, thì kể có nghĩa là coi số dư ấy là thật. Đức tin không tạo ra khoản tiền gửi. Cũng vậy, Nee lập luận, đức tin không đóng đinh người cũ; Đức Chúa Trời đã hành động trong Đấng Christ. Đức tin đồng ý với phán quyết của Đức Chúa Trời.

Thế nhưng Rô-ma 7 ngăn ngừa một sự hiểu lầm theo kiểu đắc thắng chủ nghĩa. Người tin biết luật pháp là tốt lành vẫn có thể khám phá ra sự bất lực đau đớn: “tôi không làm điều lành mình muốn, nhưng làm điều dữ mình không muốn” (Rô-ma 7:19). Nee nghe thấy trong cuộc giằng co này sự sụp đổ của lòng tự tin. Chữ “tôi” được lặp đi lặp lại cho đến khi bật lên tiếng kêu: “Khốn nạn cho tôi! Ai sẽ cứu tôi thoát khỏi thân thể hay chết nầy?” (Rô-ma 7:24).

Ngữ pháp của câu hỏi là quan trọng: ai, chứ không phải cái gì. Rốt cuộc, sự giải cứu không phải là một phương pháp. “Cảm tạ Đức Chúa Trời, nhờ Đức Chúa Jêsus Christ, là Chúa chúng ta!” (Rô-ma 7:25).

Rồi Rô-ma 8 giới thiệu luật pháp của Thánh Linh sự sống. “Vì luật pháp của Thánh Linh sự sống đã nhờ Đức Chúa Jêsus Christ buông tha tôi khỏi luật pháp của sự tội và sự chết” (Rô-ma 8:2). Nee yêu thích hình ảnh một luật cao hơn vượt thắng một luật thấp hơn. Trọng lực vẫn có thật, nhưng lực nâng khí động học có thể vượt thắng tác động của nó khi bay. Tội lỗi vẫn là một quyền lực thù nghịch, nhưng Thánh Linh ngự bên trong đem người tin vào dưới một nguyên tắc cai trị mới.

Phép so sánh này có giới hạn của nó. Sự nên thánh của Cơ Đốc nhân mang tính thân vị, quan hệ và đạo đức, chứ không mang tính máy móc. Thánh Linh không phải là một lực vô ngã được kích hoạt tự động bởi một kỹ thuật. Phao-lô mô tả các tín hữu chăm về những sự thuộc Thánh Linh, nhờ Thánh Linh làm cho chết các việc của thân thể, kêu lên “A-ba! Cha!”, chịu khổ với Đấng Christ, trông cậy, cầu nguyện, và được làm cho giống như hình ảnh của Con. Rô-ma 8 phong phú hơn một công thức đắc thắng.

Bối cảnh rộng hơn này điều chỉnh hai cách hiểu sai có thể có về Nee. Thứ nhất, sự hiệp nhất với Đấng Christ không có nghĩa là Cơ Đốc nhân trưởng thành không còn kinh nghiệm cám dỗ hay xung đột nội tâm. Thứ hai, an nghỉ trong Đấng Christ không có nghĩa là thụ động. Phao-lô truyền phải chủ động dâng mình, khước từ sự cai trị của tội lỗi, nhờ Thánh Linh làm chết các việc xác thịt, và kiên trì trong sự trông cậy.

Đóng góp lâu bền của Nee là nói với những Cơ Đốc nhân kiệt sức rằng sự nên thánh không bắt đầu bằng việc tin cậy chính mình nhiều hơn. Nó bắt đầu bằng việc thấy điều Đức Chúa Trời đã làm trong Đấng Christ. Người tin chiến đấu từ một căn tính mới, chứ không phải để giành lấy một căn tính mới. Kỷ luật, xưng tội, cộng đồng và sự chống cự cám dỗ cách thực tế đều quan trọng, nhưng không điều nào trở thành cứu chúa.

Đích đến của Rô-ma 8 không đơn thuần là sự đắc thắng cá nhân. Ấy là được nên giống Đấng Christ: những kẻ Đức Chúa Trời đã biết trước thì Ngài cũng đã “định sẵn để nên giống như hình bóng Con Ngài” (Rô-ma 8:29). Đời sống Cơ Đốc nhân bình thường, ở chiều sâu nhất của nó, không phải là một đời sống trong đó người tin trở nên tự mãn về thành công thuộc linh. Ấy là một đời sống trong đó Con ngày càng được tỏ ra rõ ràng hơn.