Chương 5 · 26 phút đọc · 34 phút nghe
Học bước đi bởi đức tin
Margaret Barber và trường học của Đức Thánh Linh
Margaret E. Barber đã trở thành một trong những ảnh hưởng hình thành quan trọng nhất trong đời sống Cơ Đốc buổi đầu của Nee. Bà không nổi tiếng theo kiểu một nhà truyền giảng lớn trên các diễn đàn. Tầm quan trọng của bà nằm ở sự đào luyện thuộc linh, ở những lời khuyên bảo riêng tư, ở sự cầu nguyện, và ở những sách vở bà trao vào tay các tín hữu người Hoa trẻ tuổi.
Nee và những người làm công nhiệt thành khác thường đến kể cho bà nghe về các hoạt động và thành công của mình. Những lời đáp của bà Barber có thể rất xoáy sâu. Bà không chỉ quan tâm đến việc họ đã làm được gì, mà còn quan tâm đến nguồn thuộc linh của mọi hoạt động ấy. Công việc này có phải do Đức Chúa Trời khởi xướng không? Họ đã chờ đợi Ngài chưa? Họ đang tìm kiếm thành công thấy được, hay sự vâng phục?
Sự phân biệt này đi sâu vào tư tưởng của Nee. Công việc Cơ Đốc có thể được làm cho Đức Chúa Trời mà không được làm từ Đức Chúa Trời.
Chúa Giê-xu phán: “Con chẳng tự mình làm việc gì được; chỉ làm điều chi mà Con thấy Cha làm; vì mọi điều Cha làm, Con cũng làm y như vậy” (Giăng 5:19).
Nếu chính Đức Con trọn vẹn còn sống trong sự nương cậy nơi Đức Cha, thì những người hầu việc Chúa càng phải từ chối hành động độc lập biết bao. Về sau Nee sẽ dạy rằng mối nguy lớn nhất trong chức vụ không chỉ là làm điều ác. Ấy là làm điều lành từ một nguồn sai trật.
Sức lực thiên nhiên và công việc thuộc linh
Nee có những sức lực thiên nhiên rõ ràng: trí thông minh, óc chủ động, tài ăn nói, lòng quyết tâm và niềm say mê học hỏi. Không ân tứ nào trong số đó là tội lỗi. Thế nhưng mỗi ân tứ đều có thể trở thành vật thay thế cho sự nương cậy Đức Thánh Linh.
Đây đã trở thành một trong những nhận thức đặc trưng nhất của ông. Đức Chúa Trời không chỉ hỏi mục tiêu có đúng hay không. Ngài quan tâm đến nguồn gốc.
Phao-lô đã mô tả chức vụ của chính mình bằng những lời cố ý nghịch lý: “khi tôi yếu đuối, ấy là lúc tôi mạnh mẽ” (2 Cô-rinh-tô 12:10).
Câu ấy lật ngược những giả định thông thường về sự lãnh đạo. Các tổ chức của loài người thường chọn người dựa trên sức mạnh thấy được. Còn Đức Chúa Trời thường tạo nên những hoàn cảnh để các đầy tớ Ngài khám phá ra giới hạn của sức mạnh ấy.
Về sau Nee sẽ mô tả con người bề ngoài là tổng thể các khả năng thiên nhiên mà qua đó cái tôi bày tỏ chính nó. Mục đích không phải là hủy diệt cá tính. Mục đích là để con người bề ngoài thôi ngăn trở Đức Thánh Linh.
Bức tranh ở đây không phải là một tín hữu trở nên thụ động hay nhạt nhòa. Phao-lô vẫn là Phao-lô sau khi trở lại đạo: trí tuệ mạnh mẽ, cảm xúc mãnh liệt, can đảm, có tầm nhìn chiến lược và giỏi diễn đạt. Nhưng những khả năng ấy ngày càng trở thành đầy tớ chứ không còn là chủ nhân.
Thư viện của Hội Thánh
Bà Barber và những người quen khác đã giới thiệu cho Nee một dòng chảy rộng lớn của văn phẩm Cơ Đốc. Ông đọc các tác giả thuộc truyền thống nhóm Anh Em, phong trào Thánh khiết và phong trào Keswick, các truyền thống tĩnh nguyện, các tiểu sử giáo sĩ, các nhà giảng giải lời tiên tri và các nhà giải kinh. Andrew Murray, Jessie Penn-Lewis, D. M. Panton, Robert Govett, J. N. Darby, T. Austin-Sparks, George Müller, Hudson Taylor và nhiều người khác đã góp phần những phạm trù tư tưởng mà Nee hấp thụ, điều chỉnh, và đôi khi kết hợp lại theo những cách rất riêng.
Điều này rất quan trọng khi đọc Nee. Ông không phải là một hòn đảo thần học. Các trước tác của ông nảy sinh từ một thế giới Tin Lành xuyên quốc gia, được chuyển vào bối cảnh Trung Hoa thời Dân Quốc.
Ông đọc ngấu nghiến, nhưng không tin rằng tự việc đọc sách sẽ sinh ra sự mặc khải. Đức Thánh Linh phải soi sáng Lời Chúa.
Phao-lô cầu xin cho các tín hữu được Đức Chúa Trời “ban thần trí của sự khôn sáng và của sự tỏ ra cho anh em, để nhận biết Ngài, lại soi sáng con mắt của lòng anh em” (Ê-phê-sô 1:17-18).
Sự nhấn mạnh của Nee về sự soi sáng có thể bị hiểu lầm nếu tách rời khỏi Kinh Thánh. Ở những lúc tốt đẹp nhất, ông không cổ vũ một sự mặc khải riêng tư vượt trên Kinh Thánh. Ông khẳng định rằng lẽ thật của Kinh Thánh phải đi từ chỗ là thông tin đến chỗ trở thành sự thấy thuộc linh.
Một người có thể giải thích sự xưng công bình mà vẫn sống dưới sự kết tội. Người ấy có thể định nghĩa sự hiệp nhất với Đấng Christ mà vẫn hành động như thể mọi sự đều tùy thuộc vào nỗ lực của bản thân. Người ấy có thể dạy về Thân Thể của Đấng Christ mà vẫn xây dựng một chức vụ xoay quanh chính mình. Nee kêu gọi các tín hữu nhận ra sự khác biệt giữa biết một giáo lý và thấy một thực tại.
Đức tin và bản tính của Đức Chúa Trời
Đời sống bởi đức tin trở thành một chủ đề lớn khác. Nee chịu ảnh hưởng từ những lời chứng như sự nương cậy Đức Chúa Trời của George Müller, và từ truyền thống “truyền giáo bởi đức tin” rộng lớn hơn. Ông học cách trông cậy Đức Chúa Trời về những nhu cầu thực tế, thay vì để sự an toàn tài chính trở thành nguyên tắc chi phối chức vụ.
Tuy nhiên, đức tin rất dễ bị hiểu một cách méo mó. Đức tin theo Kinh Thánh không phải là sự lạc quan tách rời khỏi bằng chứng. Đó là lòng tin cậy nơi bản tính và lời hứa của Đức Chúa Trời.
Thư Hê-bơ-rơ chép: “Vả, đức tin là sự biết chắc vững vàng của những điều mình đương trông mong, là bằng cớ của những điều mình chẳng xem thấy” (Hê-bơ-rơ 11:1).
Rồi chương ấy giới thiệu những người nam và người nữ đã hành động vì họ coi Đức Chúa Trời là Đấng đáng tin cậy. Đức tin đã thay đổi cách họ sống.
Sự dạy dỗ trưởng thành của Nee nhiều lần chống lại nỗ lực tạo ra đức tin bằng cường độ cảm xúc. Đức tin nhìn ra khỏi chính nó. Nếu một người cứ luôn hỏi: “Tôi có đủ đức tin chưa?”, thì có thể người ấy đang nhìn vào đức tin thay vì nhìn vào Đức Chúa Trời.
Sự an ổn của Cơ Đốc nhân không đặt nền trên sức mạnh tâm lý của việc tin, mà trên sự thành tín của Đấng mình tin.
Chờ đợi là một hành động của đức tin
Đối với một người làm công trẻ tuổi đầy năng lượng, sự chờ đợi có thể giống như phí phạm. Bà Barber đã giúp Nee học biết rằng chính sự chờ đợi Đức Chúa Trời cũng là công việc thuộc linh.
Ê-sai viết: “ai trông đợi Đức Giê-hô-va thì chắc được sức mới, cất cánh bay cao như chim ưng; chạy mà không mệt nhọc, đi mà không mòn mỏi” (Ê-sai 40:31).
Chờ đợi không có nghĩa là lười biếng. Chờ đợi nghĩa là từ chối lấy hoạt động thay cho sự dẫn dắt. Một người có thể vô cùng bận rộn chính vì sợ phải tin cậy Đức Chúa Trời.
Về sau Nee sẽ phân biệt giữa gánh nặng và một ý tưởng đơn thuần. Một ý tưởng có thể tốt, nhưng công việc thuộc linh đòi hỏi sự khởi xướng của Đức Chúa Trời. Nguyên tắc này đặc biệt thích đáng cho những nhà lãnh đạo Cơ Đốc nhiều hoài bão. Khải tượng, chiến lược và sự thực thi đều có giá trị, nhưng chúng không tự chứng thực cho chính mình. Một hội thánh có thể thực hiện một kế hoạch cách xuất sắc mà vẫn bỏ lỡ điều Đức Chúa Trời đang nhấn mạnh.
Kỷ luật của sự chờ đợi đặt ra những câu hỏi khó chịu. Chúng ta có còn theo đuổi dự án này nếu không ai khen ngợi nó không? Chúng ta đang đáp ứng một gánh nặng từ Đức Chúa Trời, hay đang so sánh mình với một chức vụ khác? Chúng ta có sẵn lòng để Đức Chúa Trời thay đổi thời biểu không? Chúng ta có thể từ bỏ một kế hoạch sau khi đã đầu tư vào đó, nếu sự vâng phục đòi hỏi điều ấy không?
Bệnh tật và giới hạn của con người
Chức vụ buổi đầu của Nee được đánh dấu bằng những cơn bệnh nặng, trong đó có bệnh lao. Sự yếu đuối thể xác trở thành một phần của trường học nơi thần học của ông được hình thành.
Thật là thiếu trách nhiệm nếu ngụ ý rằng bệnh tật luôn luôn là một bài học trực tiếp từ Đức Chúa Trời mà ý nghĩa có thể được giải mã cách tự tin. Kinh Thánh không cho phép những lời giải thích giản đơn về sự đau khổ. Thế nhưng sự đau khổ quả thật phơi bày những ảo tưởng về quyền kiểm soát.
Phao-lô nói về việc mang trong mình “án xử tử”, “hầu cho chúng tôi không cậy mình, nhưng cậy Đức Chúa Trời là Đấng khiến kẻ chết sống lại” (2 Cô-rinh-tô 1:9).
Câu ấy có thể dùng làm bản tóm tắt cho phần lớn nếp sống thuộc linh của Nee: không cậy chính mình, nhưng cậy Đức Chúa Trời của sự phục sinh.
Sự sống phục sinh mang ý nghĩa chính tại nơi các nguồn lực thiên nhiên cạn kiệt. Nếu Cơ Đốc giáo chỉ là việc nâng cao tiềm năng con người, thì sự phục sinh trở thành điều ngoại vi. Nhưng nếu Đức Chúa Trời đem sự sống ra từ sự chết, thì sự yếu đuối trở thành nơi người ta có thể biết được sự đầy đủ của Ngài.
Vì thế, sự dạy dỗ về sau của Nee về sự phục sinh mang sức nặng của đời sống thực. Đó không chỉ là một giáo lý để xác nhận vào Lễ Phục Sinh. Đó là mô thức Đức Chúa Trời hành động: điều gì bắt nguồn từ sự sống thiên nhiên đều phải đi qua thập tự giá; điều gì Đức Chúa Trời khiến sống lại thì có thể phục vụ mục đích đời đời của Ngài.
Vâng phục trước khi hiểu biết
Một trong những mối nguy của một Cơ Đốc nhân có trí tuệ xuất chúng là sự cám dỗ đặt sự hiểu biết làm điều kiện tiên quyết cho sự vâng phục. Kinh Thánh thường đảo ngược trật tự ấy.
Chúa Giê-xu phán: “Nếu ai khứng làm theo ý muốn của Đức Chúa Trời, thì sẽ biết đạo lý ta có phải là bởi Đức Chúa Trời” (Giăng 7:17).
Tấm lòng sẵn lòng được đặt trước sự hiểu biết trọn vẹn hơn. Nee học biết rằng sự hiểu biết thuộc linh vừa thuộc về đạo đức vừa thuộc về trí tuệ. Sự bất tuân có thể làm mờ tối sự nhận thức.
Điều này không có nghĩa là Cơ Đốc nhân nên vâng phục những người lãnh đạo loài người cách mù quáng. Những sự dạy dỗ về sau của Nee về uy quyền phải được đặt chung với nguyên tắc của người Bê-rê là thử nghiệm mọi sự dạy dỗ bằng Kinh Thánh, và với mạng lệnh của sứ đồ: “hãy xem xét mọi việc, điều chi lành thì giữ lấy” (1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:21).
Sự vâng phục theo Kinh Thánh trước hết là vâng phục Đức Chúa Trời. Uy quyền của loài người luôn là uy quyền phái sinh, có giới hạn, và phải chịu trách nhiệm trước Lời Đức Chúa Trời.
Nếu được hiểu đúng, sự nhấn mạnh của Nee thật xoáy sâu: chúng ta không nên đòi hỏi ánh sáng mới không ngừng trong khi lại khước từ ánh sáng mình đã nhận.
Thập tự giá và sự giải phóng sự sống
Hình ảnh hột lúa mì đã trở thành một cách mạnh mẽ để mô tả sự kết quả thuộc linh. Sự sống có sẵn bên trong hột giống, nhưng lớp vỏ bên ngoài phải bị vỡ ra.
Chúa Giê-xu áp dụng hình ảnh ấy trước hết cho sự chết sắp đến của chính Ngài: “nếu hột giống lúa mì kia, chẳng chết sau khi gieo xuống đất, thì cứ ở một mình; nhưng nếu chết đi, thì kết quả được nhiều” (Giăng 12:24).
Nee mở rộng nguyên tắc ấy cho sự phục vụ Cơ Đốc. Sự sống của Đấng Christ ngự bên trong là một kho báu, nhưng sự tự vệ, lòng kiêu ngạo, sự khôn khéo thiên nhiên, sự bốc đồng cảm xúc và ý chí cứng cỏi có thể ngăn trở sự bày tỏ của sự sống ấy.
Sự dạy dỗ này có thể trở nên thiếu lành mạnh nếu “sự tan vỡ” bị những người lãnh đạo dùng để nghiền nát cá tính hay đòi hỏi sự khuất phục. Đó không phải là mô thức của Tân Ước. Đấng Christ không cho phép sự lạm dụng thuộc linh. Sự đập vỡ mà Đức Chúa Trời thực hiện là công việc của chính Ngài qua lẽ thật, sự sửa phạt, hoàn cảnh và thập tự giá, đem lại sự tự do để yêu thương và phục vụ.
Sự tan vỡ thật làm cho một người giống Chúa Giê-xu hơn: khiêm nhường mà không khúm núm, can đảm mà không áp đảo, dịu dàng mà không bấp bênh, vâng phục Đức Chúa Trời mà không để người ta thao túng.
Từ lẽ thật vay mượn đến thực tại riêng tư
Những năm đầu đời của Nee đầy dẫy những khám phá rút ra từ Kinh Thánh và từ các tác giả Cơ Đốc, nhưng mối quan tâm sâu xa nhất của ông là lẽ thật phải được tác thành cách riêng tư vào trong người đầy tớ của Đức Chúa Trời.
Phao-lô có thể nói: “trong mình tôi có đốt dấu vết của Đức Chúa Jêsus vậy” (Ga-la-ti 6:17). Sứ điệp của ông đã đi qua sự đau khổ.
Nee ngày càng tin rằng chức vụ không chỉ là truyền đạt thông tin chính xác. Chính người hầu việc trở thành một phần của sứ điệp. Đức Chúa Trời không chỉ dùng điều một người nói, mà còn dùng điều chính Ngài đã làm trong người ấy.
Đó là lý do sự đào luyện thuộc linh không thể bị thay thế bằng việc sản xuất nội dung. Một người giảng đạo có thể tải thông tin về nhanh hơn tốc độ nhân cách được hình thành. Một giáo sư có thể nắm vững từ vựng thần học nhanh hơn tốc độ người ấy học biết sự khiêm nhường. Một nhà lãnh đạo có thể gây dựng đám đông thính giả nhanh hơn tốc độ người ấy học vác thập tự giá.
Đời sống của Nee cảnh báo chúng ta đừng lẫn lộn diễn đàn với sự trưởng thành.
Những năm tháng ẩn giấu là quan trọng. Những lần bị sửa trị mà không ai vỗ tay là quan trọng. Những lời cầu nguyện không ai nghe thấy là quan trọng. Những quyết định vâng phục khi chẳng có phần thưởng nào thấy được là quan trọng. Đức Chúa Trời đào luyện các đầy tớ Ngài ở những nơi mà mắt loài người không thấy có gì chiến lược.
Hướng về một chức vụ riêng biệt
Đến đầu tuổi hai mươi, những xác tín của Nee bắt đầu hội tụ. Đấng Christ là sự sống. Thập tự giá không chỉ đối phó với tội lỗi mà còn đối phó với cái tôi độc lập. Đức Thánh Linh phải là nguồn của công việc Cơ Đốc. Kinh Thánh phải được lĩnh hội cách thuộc linh và được vâng giữ cách thực tế. Đức tin an nghỉ trong sự đầy đủ của Đức Chúa Trời. Hội Thánh thuộc về Đấng Christ chứ không thuộc về những phe phái loài người đang tranh giành nhau.
Chẳng bao lâu những xác tín này sẽ đi từ sự đào luyện cá nhân ra đến chức vụ công khai.
Nee bắt đầu xuất bản, giảng dạy, nhóm họp các tín hữu, và trình bày một khải tượng về các hội thánh địa phương. Phong trào nảy sinh từ đó sẽ khơi dậy lòng tận hiến, gây ra sự chống đối, và đặt ra những câu hỏi khó về sự hiệp một và tính khép kín.
Tuy nhiên, trước khi xem xét phong trào ấy, chúng ta nên để ý đến trật tự của câu chuyện. Đức Chúa Trời đã xử lý người làm công trước khi công việc trở nên lớn.
Trật tự này là theo Kinh Thánh. Chúa Giê-xu đã lập mười hai sứ đồ “để ở cùng Ngài và sai đi giảng đạo” (Mác 3:14).
Trước hết là ở cùng Ngài. Rồi mới được sai đi.
Nee không phải lúc nào cũng sống trọn vẹn theo lý tưởng của chính mình, và phong trào lớn lên quanh ông cũng vậy. Nhưng nguyên tắc ấy vẫn là trọng tâm trong lời chứng của ông: mối quan tâm hàng đầu của Đức Chúa Trời không chỉ là những gì các đầy tớ Ngài có thể làm cho Ngài. Ngài muốn có những người biết Ngài, sống bởi sự sống của Ngài, và để cho thập tự giá cất bỏ bất cứ điều gì ngăn trở Đấng Christ được bày tỏ.
Giờ đây xác tín ấy sắp bị thử thách giữa những thực tế phức tạp của đời sống hội thánh.
Sự vĩ đại ẩn giấu của Margaret Barber
Margaret E. Barber là một trong những nhân vật thầm lặng mà thiếu bà thì không thể hiểu được câu chuyện của Watchman Nee. Bà không xây dựng loại tổ chức bảo đảm cho mình một dấu ấn lớn trong lịch sử. Ảnh hưởng của bà truyền đi qua con người.
Chính điều đó minh họa một mô thức của Kinh Thánh. Ba-na-ba được ghi nhớ một phần vì ông nhận ra và nâng đỡ người khác. Lô-ít và Ơ-nít đã uốn nắn Ti-mô-thê. Bê-rít-sin và A-qui-la đã giúp đỡ A-bô-lô. Phần lớn chức vụ có ảnh hưởng sâu xa nhất của Hội Thánh mang tính xúc tác hơn là nổi tiếng.
Bà Barber có sách vở, có xác tín, có kinh nghiệm, và có khả năng đối chất với lòng nhiệt thành của tuổi trẻ mà không dập tắt nó. Về sau Nee nhớ đến bà với một lòng kính trọng khác thường.
Cuộc đời bà đặt ra một câu hỏi cho mọi nhà lãnh đạo Cơ Đốc: Chúng ta đang xây dựng di sản hữu hình của riêng mình, hay đang đào luyện những con người mà một ngày kia có thể đem công việc đi xa hơn chúng ta?
Phao-lô bảo Ti-mô-thê đem lẽ thật “giao phó cho mấy người trung thành, cũng có tài dạy dỗ kẻ khác” (2 Ti-mô-thê 2:2).
Sự nhân lên của những đầu tư thầm lặng có thể tồn tại lâu hơn mọi diễn đàn.
Học cách chịu sửa dạy
Nee nhiều lần đem những thắc mắc về thần học và chức vụ đến hỏi bà Barber. Những lời sửa dạy của bà có thể rất nghiêm khắc. Bài học quan trọng không phải là bà luôn luôn đúng, mà là Nee đã học cách đặt sự tự tin của mình dưới sự xem xét.
Những nhà lãnh đạo trẻ có ân tứ đặc biệt cần những người không bị ân tứ làm cho choáng ngợp.
“Bạn hữu làm cho thương tích, ấy bởi lòng thành tín” (Châm Ngôn 27:6).
Văn hóa hội thánh hiện đại thường vây quanh các nhà lãnh đạo thành công bằng những người lệ thuộc vào sự chấp thuận của họ. Khi ảnh hưởng càng lớn, sự phản biện thẳng thắn càng hiếm. Sự đào luyện buổi đầu của Nee có điều ngược lại: một người cố vấn dám nói “không”.
Uy quyền mạnh mẽ của ông về sau đặt ra câu hỏi liệu ông có luôn giữ được quanh mình những cơ chế sửa dạy tương xứng hay không. Không nên đặt câu hỏi này với thái độ hoài nghi cay độc. Đó là mối nguy chung của mọi sự lãnh đạo.
Một giáo sư tin vào uy quyền được ủy thác cũng cần có uy quyền và sự chịu trách nhiệm ở bên trên và chung quanh chính mình.
Sách vở như những người cố vấn
Thư viện của bà Barber đã đưa Nee vào những thế giới Cơ Đốc mà ông không bao giờ có thể đích thân đến thăm. Andrew Murray dạy về sự dâng mình và sự ở trong Chúa. Các tác giả nhóm Anh Em cung cấp giáo hội học và sự giải nghĩa Kinh Thánh. Những tiếng nói của phong trào Thánh khiết và phong trào Keswick nhấn mạnh sự đắc thắng và đức tin. Jessie Penn-Lewis đóng góp các chủ đề về thập tự giá và cuộc chiến thuộc linh. Các giáo sư theo thuyết tiền thiên hy niên đã định hình niềm trông đợi sự trở lại của Đấng Christ.
Nee có khả năng hấp thụ những dòng chảy này cách nhanh chóng và bày tỏ chúng trong một sự tổng hợp mới mẻ.
Đây là một lý do khiến Cơ Đốc nhân nên đọc rộng. Thân Thể của Đấng Christ trải dài qua mọi thời đại. Một tín hữu có thể được môn đồ hóa một phần bởi những tác giả đã qua đời.
Nhưng sách vở đòi hỏi sự phân biện. Mỗi truyền thống đều có những điểm mù. Việc đọc nhiều tác giả có thể mở rộng sự khôn ngoan, hoặc tạo ra một thứ thần học chắp vá đầy những mâu thuẫn chưa được giải quyết.
Đôi khi Nee hòa hợp các ý tưởng bằng trực giác thuộc linh mạnh mẽ hơn là bằng lập luận hệ thống chậm rãi. Điều đó đem lại cho sự dạy dỗ của ông nét tươi mới, nhưng cũng để lại những căng thẳng.
Bài học là hãy đọc rộng và không ngừng trở về với Kinh Thánh.
Bệnh lao và bờ vực của sự chết
Bệnh lao đã đưa Nee đến sát giới hạn của sức lực thể xác. Bệnh tật thay đổi thước đo thời gian. Một chàng trai trẻ vốn nghĩ mình còn nhiều thập niên hầu việc Chúa nay phải đối diện với khả năng đời mình có thể ngắn ngủi.
Thi Thiên 90 cầu nguyện: “Cầu xin Chúa dạy chúng tôi biết đếm các ngày chúng tôi, Hầu cho chúng tôi được lòng khôn ngoan” (Thi Thiên 90:12).
Sự hữu hạn của đời người làm cho ơn gọi trở nên tập trung.
Trong thời kỳ này, Nee làm việc miệt mài với quyển Con Người Thuộc Linh, một phần vì ông sợ mình không sống đủ lâu để dạy những điều ấy về sau. Mật độ dày đặc của quyển sách phản ánh sự cấp bách ấy.
Bệnh tật cũng củng cố sự phân biệt của ông giữa năng lực thiên nhiên và sự sống phục sinh. Khi các nguồn lực thể xác biến mất, sự nương cậy không còn là một khẩu hiệu tĩnh nguyện nữa.
Cơ Đốc nhân nên cẩn thận, đừng lãng mạn hóa bệnh tật như thể nó cao trọng hơn về mặt thuộc linh. Sức khỏe là một món quà. Có thể tìm kiếm sự chữa lành. Có thể dùng thuốc men. Nhưng bệnh tật có thể phơi bày ảo tưởng rằng sự sống thuộc về chúng ta.
Gia-cơ nói: “ngày mai sẽ ra thế nào, anh em chẳng biết! Vì, sự sống của anh em là chi? Chẳng qua như hơi nước” (Gia-cơ 4:14).
Cảnh tù đày của Nee về sau sẽ khiến bài học ấy càng nghiêm khắc hơn nữa.
Sự đào luyện thuộc linh đi trước sự hữu dụng công khai
Tầm quan trọng của Margaret Barber trong đời sống Nee không thể đo bằng tầm vóc diễn đàn công khai của bà. Ảnh hưởng của bà cho thấy một nguyên tắc mà về sau Nee dạy đi dạy lại: Đức Chúa Trời thường làm công việc có ảnh hưởng sâu xa nhất của Ngài trong những mối liên hệ ẩn giấu, trước khi chức vụ thấy được mở rộng ra.
Hội Thánh hiện đại có thể bị cám dỗ đảo ngược trật tự ấy. Ân tứ tạo ra cơ hội; cơ hội tạo ra diễn đàn; diễn đàn tạo ra áp lực phải tỏ ra trưởng thành. Kết quả có thể là một chức vụ công khai phát triển nhanh hơn con người bên trong. Những năm Nee ở dưới sự sửa dạy đã thách thức mô thức ấy. Bà Barber không chỉ quan tâm xem các ý tưởng của người làm công trẻ tuổi có đúng hay không, mà còn quan tâm xem những phản ứng của anh có được Đấng Christ cai trị hay không.
Gia-cơ viết: “sự nhịn nhục phải làm trọn việc nó, hầu cho chính mình anh em cũng trọn lành toàn vẹn, không thiếu thốn chút nào” (Gia-cơ 1:4). Sự nhịn nhục không phải là sự thụ động. Đó là khả năng ở lại dưới công việc đào luyện của Đức Chúa Trời mà không vội vàng chạy trốn để tự giải cứu mình.
Nee học biết rằng việc bị hiểu lầm có thể phơi bày nhiều điều không kém việc được khen ngợi. Khi một đầy tớ được khen, lòng kiêu ngạo có thể trỗi dậy. Khi bị chỉ trích, sự tự bào chữa có thể trỗi dậy. Cả hai phản ứng đều phơi bày những sự ràng buộc. Thập tự giá không chỉ đối phó với lòng ham muốn khoái lạc, mà còn với lòng ham muốn kiểm soát hình ảnh của chính mình.
Điều này không có nghĩa là Cơ Đốc nhân phải im lặng chấp nhận sự dối trá trong mọi hoàn cảnh. Chúa Giê-xu đã đáp lời những kẻ cáo buộc Ngài; Phao-lô đã bênh vực chức sứ đồ của mình; các đấng tiên tri đã đối chất với sự dối trá. Vấn đề còn sâu xa hơn: lẽ thật có thể được nói ra mà linh hồn không đòi được minh oan làm điều kiện để có bình an không? Một nhà lãnh đạo có thể đưa ra một lời biện hộ rõ ràng mà vẫn giao phó thanh danh mình cho Đức Chúa Trời không?
Chức vụ ẩn giấu của bà Barber cũng định hình quan điểm của Nee về uy quyền thuộc linh. Uy quyền thật, ở dạng tốt đẹp nhất, không phải là tiếng nói lớn, chức vị hay sự cưỡng ép. Nó phát xuất từ một đời sống ở dưới sự cai trị của Đức Chúa Trời. Chúa Giê-xu đã đối chiếu những người cai trị dân ngoại, là những kẻ “bắt dân phải phục mình”, với mô thức phục vụ của chính Ngài (Mác 10:42-45). Uy quyền của một người cố vấn lành mạnh nhất khi nó làm gia tăng sự nương cậy của người môn đồ nơi Đấng Christ, chứ không phải nơi người cố vấn.
Việc Nee đọc sách ngấu nghiến trong những năm này đã thêm một chiều kích khác cho sự đào luyện. Sách vở cho phép ông bước vào những cuộc đối thoại với các Cơ Đốc nhân qua nhiều thế kỷ và nhiều châu lục. Thế nhưng việc đọc sách cũng tạo ra cám dỗ riêng của nó: xác tín vay mượn. Một người đọc có thể học cách nói cách tự tin về những thực tại mà bản thân chưa từng kinh nghiệm.
Rồi Nee sẽ phân biệt giữa lẽ thật khách quan và kinh nghiệm chủ quan. Sự phân biệt này có thể bị đẩy đi quá xa, nhưng mối quan tâm đằng sau nó là đúng đắn. Một giáo lý có thể là thật cách khách quan trước khi chúng ta hiểu nó. Chúng ta không làm cho nó thành thật bằng kinh nghiệm. Thế nhưng lẽ thật được định để uốn nắn kinh nghiệm. Sự phục sinh của Đấng Christ là một sự kiện lịch sử, dù một tín hữu có cảm nhận được quyền năng phục sinh hay không; tuy vậy, Phao-lô vẫn khao khát “được biết Ngài, và quyền phép sự sống lại của Ngài, và sự thông công thương khó của Ngài” (Phi-líp 3:10).
Vì vậy, sự đào luyện kết hợp Kinh Thánh, cộng đồng, sự vâng phục, sự đau khổ và thời gian. Không yếu tố nào nên bị tách riêng. Kinh Thánh mà không có cộng đồng có thể trở thành sự giải nghĩa riêng tư. Cộng đồng mà không có Kinh Thánh có thể trở thành sự kiểm soát của tập thể. Sự vâng phục mà không có ân điển có thể trở thành chủ nghĩa duy luật. Sự đau khổ mà không có lẽ thật có thể chỉ còn là thương tổn. Thời gian mà không có sự đáp ứng có chủ đích có thể sinh ra tuổi tác mà không có sự trưởng thành.
Căn bệnh lao buổi đầu của Nee khiến những bài học này trở nên hữu hình một cách đau đớn. Một thân thể không thể bị ra lệnh cho mạnh lên buộc một con người đầy nhiệt huyết phải đối diện với giới hạn. Đức tin Cơ Đốc không phủ nhận những giới hạn ấy. Đức tin khám phá ra rằng Đức Chúa Trời không bị chúng giới hạn. Phao-lô đã nghe phán: “Ân điển ta đủ cho ngươi rồi, vì sức mạnh của ta nên trọn vẹn trong sự yếu đuối” (2 Cô-rinh-tô 12:9).
Sự yếu đuối không trở thành lý tưởng của Nee; sự đầy đủ của Đấng Christ mới là lý tưởng ấy. Sự phân biệt này rất quan trọng. Cơ Đốc giáo không tìm kiếm bệnh tật, sự sỉ nhục hay thất bại, như thể nỗi đau tự nó là thánh. Cơ Đốc giáo tìm kiếm Đấng Christ, và khi sự yếu đuối không tránh khỏi ập đến, đức tin không chịu kết luận rằng sự hữu dụng đã chấm dứt.
Trước khi Nee trở thành một giáo sư được công nhận, ông đã là người được dạy dỗ. Trước khi nói về sự tan vỡ, ông đã bị sửa dạy. Trước khi viết về sự sống phục sinh, ông đã đối diện với sự hữu hạn của thân xác. Trật tự này đem lại sự đáng tin cho những gì tốt đẹp nhất trong sự dạy dỗ về sau của ông. Những lẽ thật ấy không chỉ được sắp xếp trong một quyển sổ tay; nhiều lẽ thật trong số đó đã đi qua sự kháng cự của một đời sống thực.