Chân Dung Lòng Can Đảm – Watchman Nee
Linh, hồn và thể

Chương 12 · 30 phút đọc · 39 phút nghe

Linh, hồn và thể

Quan Niệm Về Con Người Đặc Trưng Nhất Của Nee

Nếu Đời Sống Cơ Đốc Nhân Bình Thường khiến Watchman Nee được nhiều người Tin Lành yêu mến, thì Con Người Thuộc Linh lại khiến ông trở nên khác biệt và gây tranh cãi. Được viết trong một thời kỳ ông lâm bệnh nặng và miệt mài nghiên cứu vào thập niên 1920, bộ sách đồ sộ này nhắm đến điều mà giới học thuật gần đây gọi rất đúng là một “tâm lý học Kinh Thánh.” Nee lập luận rằng con người gồm có linh, hồn và thể, và sự trưởng thành Cơ Đốc tùy thuộc vào việc hiểu các phương diện ấy vận hành ra sao dưới quyền Đức Thánh Linh.

Câu Kinh Thánh then chốt là 1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:23: “Nguyền xin chính Đức Chúa Trời bình an khiến anh em nên thánh trọn vẹn, và nguyền xin tâm thần, linh hồn, và thân thể của anh em đều được giữ vẹn, không chỗ trách được, khi Đức Chúa Jêsus Christ chúng ta đến!”

Hê-bơ-rơ 4:12 cũng giữ một vị trí nổi bật: “Vì lời của Đức Chúa Trời là lời sống và linh nghiệm, sắc hơn gươm hai lưỡi, thấu vào đến đỗi chia hồn, linh.”

Nee xem những phân đoạn này là bằng chứng cho thấy hồn và linh là những phần hay những năng lực có thể phân biệt được trong cấu tạo của con người. Rồi ông đối chiếu các thuật ngữ và kinh nghiệm khác trong Kinh Thánh để dựng nên một tấm bản đồ công phu: thân thể liên hệ với thế giới vật chất; hồn gồm có tâm trí, cảm xúc và ý chí, đem lại cho con người ý thức về bản ngã; còn linh của con người chứa đựng những năng lực như lương tâm, trực giác và sự tương giao, và là cơ quan nhờ đó con người nhận biết Đức Chúa Trời.

Hệ thống này đã giúp nhiều độc giả diễn đạt được sự khác biệt giữa cảm xúc đơn thuần và sự tương giao thuộc linh. Nó cũng bị phê bình vì đã ép vốn từ vựng linh hoạt của Kinh Thánh vào một hệ thống ba phần cứng nhắc.

Một sự đánh giá công bằng nên bắt đầu bằng việc nhìn nhận cả mục đích mục vụ lẫn những giới hạn về mặt giải kinh của nó.

Thân Thể: Sự Tiếp Xúc Của Chúng Ta Với Thế Giới Vật Chất

Nee xem thân thể là phương tiện để con người tiếp xúc với môi trường vật chất. Qua các giác quan, chúng ta thấy, nghe, chạm, nếm và ngửi; qua thân thể, chúng ta hành động trong thế giới thọ tạo.

Cơ Đốc giáo theo Kinh Thánh không xem thân thể tự bản chất là xấu xa. Sáng Thế Ký mô tả cõi tạo vật hữu hình là tốt lành. Con Đức Chúa Trời đã trở nên xác thịt. Chúa Giê-xu đã sống lại trong thân thể. Cơ Đốc nhân trông đợi “sự cứu chuộc thân thể chúng ta” (Rô-ma 8:23), chứ không phải sự thoát ly khỏi thân xác.

Vì thế, Phao-lô ban cho thân thể một phẩm giá sâu xa: “Anh em há chẳng biết rằng thân thể mình là đền thờ của Đức Thánh Linh đang ngự trong anh em” sao? (1 Cô-rinh-tô 6:19).

Sự dạy dỗ vững vàng nhất của Nee cũng đồng ý như vậy. Thân thể phải được dâng cho Đức Chúa Trời như một khí cụ của sự công bình. Tự bản chất, nó chẳng phải là chủ, cũng chẳng phải là kẻ thù. Tội lỗi đã ảnh hưởng đến những ham muốn của thân thể, nhưng sự cứu chuộc bao gồm cả thân thể.

Điều này quan trọng, vì một số hình thức của nếp sống thuộc linh sâu nhiệm có thể trôi dần về một thứ nhị nguyên luận trên thực tế, như thể những nhu cầu thể xác là những trở ngại đáng xấu hổ cho đời sống thuộc linh. Kinh Thánh nhìn con người một cách toàn vẹn hơn. Giấc ngủ, thức ăn, tính dục, công việc, sự vận động, bệnh tật, tuổi già và sự nghỉ ngơi không phải là những điều vô can về mặt thuộc linh.

Nỗi tuyệt vọng của Ê-li trong 1 Các Vua 19 được đáp ứng một phần bằng giấc ngủ và thức ăn trước khi có sự mặc khải tiếp theo. Chúa Giê-xu đã ngủ, đã ăn, đã khóc, đã chạm vào người bệnh, và đã chấp nhận những giới hạn của thân thể.

Một nếp sống thuộc linh trưởng thành thì chăm sóc thân thể mà không thờ phượng nó.

Hồn: Tâm Trí, Cảm Xúc và Ý Chí

Nee dùng chữ “hồn” để chỉ đời sống tâm lý: tư tưởng, cảm xúc và ý muốn. Hồn là nơi trú ngụ của nhân cách và ý thức về bản ngã.

Kinh Thánh có cơ sở để gắn “hồn” với sự sống cá nhân, sự ham muốn và kinh nghiệm nội tâm, nhưng cách Kinh Thánh dùng chữ này thì rất rộng. Chữ Hê-bơ-rơ nephesh và chữ Hy Lạp psyche có thể chỉ sự sống, con người, bản thân hay linh hồn, tùy theo văn mạch. Kinh Thánh không nhất quán dùng chữ “hồn” như một nhãn hiệu chuyên môn cho đúng ba năng lực.

Đây là một chỗ mà người đọc nên xem hệ thống của Nee như một mô hình thần học, chứ không phải một cuốn từ điển áp đặt lên mọi câu Kinh Thánh.

Dầu vậy, mối bận tâm mục vụ của ông là có thật. Cơ Đốc nhân có thể sống bằng trí tuệ, cảm xúc hay ý chí trong khi vẫn đinh ninh rằng mình đang sống bởi Đức Chúa Trời.

Một lập luận xuất sắc vẫn có thể là thuộc hồn nếu nguồn gốc của nó là sự kiêu ngạo. Một kinh nghiệm thờ phượng mãnh liệt có thể chỉ thuần là cảm xúc nếu nó không sinh ra sự vâng phục. Một hành động “đức tin” quyết liệt có thể chỉ là sức mạnh ý chí ương ngạnh khoác lên mình ngôn ngữ tôn giáo.

Nee muốn các tín hữu không chỉ hỏi xem một hành động có vẻ Cơ Đốc hay không, mà còn hỏi nó phát xuất từ đâu.

Phao-lô cũng đưa ra một sự phân biệt tương tự khi ông nói: “chăm về xác thịt sanh ra sự chết, còn chăm về Thánh Linh sanh ra sự sống và bình an” (Rô-ma 8:6). Vấn đề không phải là suy nghĩ hay không suy nghĩ; mà là lãnh vực nào đang cai trị tâm trí.

Linh: Phương Diện Hướng Về Đức Chúa Trời

Nee xem linh của con người là phương diện sâu xa nhất hướng về Đức Chúa Trời trong một con người. Khi được tái sinh, Đức Thánh Linh ban sự sống cho linh của người tin, khôi phục sự tương giao với Đức Chúa Trời.

Lời Chúa Giê-xu phán với Ni-cô-đem là nền tảng: “Hễ chi sanh bởi xác thịt là xác thịt; hễ chi sanh bởi Thánh Linh là thần” (Giăng 3:6).

Phao-lô viết: “Chính Đức Thánh Linh làm chứng với linh chúng ta rằng chúng ta là con cái Đức Chúa Trời” (Rô-ma 8:16). Nee thấy trong câu này có hai linh: Thánh Linh của Đức Chúa Trời và linh của con người.

Điều này giúp ông mô tả đời sống Cơ Đốc như là sự tương giao giữa Đức Thánh Linh ngự bên trong và linh đã được tái sinh của con người. Thánh Linh của Đức Chúa Trời không chỉ tác động lên hành vi từ bên ngoài; Ngài ngự ở bên trong.

“Anh em há chẳng biết mình là đền thờ của Đức Chúa Trời, và Thánh Linh Đức Chúa Trời ở trong anh em sao?” (1 Cô-rinh-tô 3:16).

Sự nhấn mạnh của Nee nhắc các tín hữu rằng Cơ Đốc giáo không chỉ là sự đồng ý bằng lý trí với giáo lý. Đó là sự sống thuộc linh nhờ Thánh Linh ngự bên trong.

Tuy nhiên, cần phải thận trọng. Kinh Thánh không dạy tín hữu bận tâm đi định vị một cơ quan siêu hình nào đó ở bên trong. Câu hỏi thực tiễn là sự tương giao với Đức Chúa Trời qua Đấng Christ, bởi Thánh Linh.

Lương Tâm

Nee đặt lương tâm vào trong linh của con người. Việc sự phân loại mang tính giải phẫu ấy có chứng minh được hay không thì không quan trọng bằng sự dạy dỗ mạnh mẽ của ông về chính lương tâm.

Phao-lô nói: “tôi vẫn gắng sức cho có lương tâm không trách móc trước mặt Đức Chúa Trời và trước mặt loài người” (Công Vụ Các Sứ Đồ 24:16).

Một lương tâm tốt là điều hệ trọng. Khi Đức Chúa Trời phơi bày tội lỗi, người tin nên xưng tội và bồi hoàn ở những chỗ thích đáng. Cứ mãi làm ngơ trước lương tâm có thể khiến lòng trở nên cứng cỏi.

Nhưng lương tâm không phải là không thể sai lầm. Phao-lô nói đến những lương tâm yếu đuối, bị bối rối vì những điều tự bản chất không phải là tội (1 Cô-rinh-tô 8). Ông cũng mô tả những lương tâm có thể bị ô uế hoặc bị chai lì.

Vì thế, lương tâm phải được Kinh Thánh và Phúc Âm uốn nắn.

Đôi khi Nee khích lệ một sự nhạy bén hết sức tinh tế. Nơi một người lành mạnh, điều này có thể sinh ra sự thánh khiết; nhưng nơi một người dễ bị chứng bối rối lương tâm, nó có thể sinh ra sự tự cáo buộc không dứt. Huyết của Đấng Christ phải luôn là nền tảng của sự bình an.

“huống chi huyết của Đấng Christ ... thì sẽ làm sạch lương tâm anh em khỏi công việc chết, đặng hầu việc Đức Chúa Trời hằng sống, là dường nào!” (Hê-bơ-rơ 9:14).

Mục đích của một lương tâm được tẩy sạch là sự phục vụ, chứ không phải sự ám ảnh về chính mình.

Trực Giác và Sự Dẫn Dắt

Nee dùng chữ “trực giác” để chỉ một sự nhận biết thuộc linh trực tiếp, khác với lý luận hay cảm xúc. Ông tin rằng linh của con người có thể cảm nhận sự dẫn dắt của Đức Chúa Trời trước khi tâm trí phân tích trọn vẹn.

Nhiều Cơ Đốc nhân nhận ra những kinh nghiệm giống với sự mô tả này: một sự ngăn trở bên trong, một gánh nặng, sự bình an, sự xác tín, hay một cảm thức về phương hướng mà về sau mới trở nên dễ hiểu. Kinh Thánh nói đến các tín hữu là những người “được Thánh Linh của Đức Chúa Trời dắt dẫn” (Rô-ma 8:14).

Nhưng “trực giác” là một phạm trù nguy hiểm nếu bị xem như mặc nhiên đến từ Đức Chúa Trời. Trực giác của con người có thể nảy sinh từ ký ức, sợ hãi, ham muốn, sang chấn, khả năng nhận diện khuôn mẫu, những kỳ vọng văn hóa, hay những thành kiến vô thức.

Sự dẫn dắt theo Kinh Thánh dùng nhiều phương tiện: Kinh Thánh, sự khôn ngoan, sự cầu nguyện, sự quan phòng, lời khuyên bảo, các ân tứ, hoàn cảnh, cùng sự bình an và sự làm chứng của Thánh Linh. Không một cảm nhận nội tâm nào được vượt trên Lời Đức Chúa Trời.

Phao-lô và các bạn đồng hành đã trải qua những cánh cửa đóng lại và mở ra trong Công Vụ Các Sứ Đồ 16, nhưng họ vẫn tiếp tục suy nghĩ, đi đường và đáp ứng với hoàn cảnh. Sự dẫn dắt khi ấy sống động chứ không máy móc.

Vì vậy, một sự áp dụng trưởng thành lời dạy của Nee là: hãy vun trồng sự nhạy bén với Thánh Linh, nhưng hãy khiêm nhường thử nghiệm những ấn tượng.

“Hãy xem xét mọi việc, điều chi lành thì giữ lấy” (1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:21).

Sự Tương Giao

Nee dùng chữ tương giao để mô tả sự thông công trực tiếp với Đức Chúa Trời trong linh. Có lẽ đây là khía cạnh ít gây tranh cãi nhất trong mô hình của ông, vì Tân Ước rõ ràng kêu gọi Cơ Đốc nhân vào sự thông công với Đức Chúa Cha, Đức Chúa Con và Đức Thánh Linh.

“chúng tôi vẫn được giao thông với Đức Chúa Cha, và với Con Ngài là Đức Chúa Jêsus Christ” (1 Giăng 1:3).

“Nguyền xin ơn của Đức Chúa Jêsus Christ, sự yêu thương của Đức Chúa Trời, và sự giao thông của Đức Thánh Linh ở với anh em hết thảy!” (2 Cô-rinh-tô 13:14).

Cầu nguyện không chỉ là trình dâng những lời xin; đó là sự tương giao. Thờ phượng không chỉ là ca hát; đó là sự tương giao. Đọc Kinh Thánh không chỉ là thu thập thông tin; nó trở thành nơi tương giao khi lẽ thật của Đức Chúa Trời phán với người tin.

Sức mạnh tĩnh nguyện của Nee nằm ở chỗ ông kêu gọi Cơ Đốc nhân vượt qua tôn giáo hình thức để bước vào sự thông công có ý thức với Đức Chúa Trời.

Mối nguy ở đây là chủ nghĩa chủ quan. Sự tương giao với Đức Chúa Trời không bao giờ khiến Kinh Thánh trở nên không cần thiết. Thánh Linh ngự trong tín hữu cũng chính là Thánh Linh đã soi dẫn Lời Chúa và tôn vinh Đấng Christ.

Cơ Đốc Nhân “Thuộc Hồn”

Nee dùng tính từ “thuộc hồn” hay “hồn tính” để mô tả một tín hữu chủ yếu bị cai trị bởi tâm trí, cảm xúc hay ý chí tự nhiên, thay vì bởi linh của con người dưới quyền Đức Thánh Linh.

Ngôn ngữ này được rút ra từ 1 Cô-rinh-tô 2:14, nơi Kinh Thánh bản Truyền Thống 1925 (Cadman) chép rằng “người có tánh xác thịt” không nhận được những sự thuộc về Thánh Linh của Đức Chúa Trời. Về mặt từ nguyên, tính từ Hy Lạp psychikos có thể gắn với chữ psyche (“hồn”), nhưng việc khai triển nó thành cả một học thuyết về con người thì vẫn còn bị tranh luận.

Trong 1 Cô-rinh-tô, sự tương phản của Phao-lô là giữa những người không có Thánh Linh và những người có Thánh Linh. Về sau, ông quở trách các Cơ Đốc nhân là “người xác thịt.” Nee đã mở rộng những phạm trù ấy thành một bảng phân loại chi tiết về sự tăng trưởng thuộc linh.

Bảng phân loại ấy có thể soi sáng nếu nó giúp chúng ta tự hỏi phải chăng năng lực tự nhiên đang cai trị mình. Nó trở nên có vấn đề khi Cơ Đốc nhân dán nhãn cho nhau là “thuộc hồn” như một cách gạt bỏ sự bất đồng.

Một anh em đòi hỏi bằng chứng chưa hẳn là thuộc hồn. Một chị em có cảm xúc mạnh mẽ chưa hẳn là thuộc hồn. Một người lãnh đạo hoạch định cẩn thận chưa hẳn là thuộc hồn.

Bông trái của Thánh Linh, chứ không phải sự khớp với một sơ đồ tâm lý, mới là thước đo tốt hơn.

Cảm Xúc: Món Quà và Mối Nguy

Nee dè chừng cảm xúc vì cảm xúc tôn giáo có thể giả mạo kinh nghiệm thuộc linh. Các buổi nhóm phục hưng có thể tạo ra sự phấn khích tập thể. Âm nhạc có thể lay động con người cách mạnh mẽ. Sự sợ hãi có thể đội lốt sự cáo trách. Tình cảm lãng mạn có thể bị lầm tưởng là sự dẫn dắt của Đức Chúa Trời.

Sự thận trọng của ông là hữu ích. Nhưng Kinh Thánh không đặt cảm xúc đối nghịch với linh.

Chúa Giê-xu “nức lòng bởi Đức Thánh Linh” (Lu-ca 10:21). Phao-lô từng nói về dân Y-sơ-ra-ên: “Tôi buồn bực lắm, lòng tôi hằng đau đớn” (Rô-ma 9:2). Các Thi Thiên dạy tín hữu đem sự sợ hãi, buồn thảm, giận dữ, vui thích, hy vọng và khao khát đến cùng Đức Chúa Trời.

Đức Thánh Linh không khiến con người bớt cảm xúc đi. Ngài thánh hóa cảm xúc.

Câu hỏi đúng không phải là: “Tôi có cảm nhận mạnh mẽ không?” mà là: “Cảm xúc này có được lẽ thật và tình yêu thương cai trị không? Nó có dẫn tới sự vâng phục giống như Đấng Christ không?”

Vì vậy, các phạm trù của Nee nên giúp phân biệt nguồn gốc mà không gieo sự nghi ngờ đối với những cảm xúc lành mạnh.

Tâm Trí: Được Đổi Mới, Không Bị Gạt Qua Một Bên

Một số độc giả của Nee đã kết luận rằng sự hiểu biết thuộc linh tự bản chất cao hơn lý trí, và tâm trí chỉ cần đi theo trực giác bên trong. Lối giải thích như thế có thể dẫn tới thái độ bài trí thức.

Phao-lô nói: “hãy biến hóa bởi sự đổi mới của tâm thần mình” (Rô-ma 12:2). Ông cầu nguyện cho các tín hữu “được đầy dẫy sự hiểu biết về ý muốn của Ngài, với mọi thứ khôn ngoan và hiểu biết thiêng liêng” (Cô-lô-se 1:9).

Thánh Linh đổi mới tư tưởng. Ngài không gạt nó qua một bên.

Chính Nee là minh chứng cho điều này. Con Người Thuộc Linh có tính phân tích hết sức chặt chẽ, đầy những phạm trù và lập luận dựa trên Kinh Thánh. Dầu có những khiếm khuyết gì đi nữa, đó không phải là tác phẩm của một người ngờ vực sự suy nghĩ.

Tâm trí trở nên nguy hiểm khi nó tự trị, kiêu ngạo, hoặc tách rời khỏi sự vâng phục. Một tâm trí được đổi mới là điều không thể thiếu cho sự phân biện.

Ý Chí: Được Đầu Phục, Không Bị Xóa Bỏ

Nee cũng cảnh báo về sự tự ý. Nhưng một ý chí đã đầu phục không phải là một ý chí không còn hiện hữu.

Chúa Giê-xu phán: “Nếu ai khứng làm theo ý muốn của Đức Chúa Trời, thì sẽ biết đạo lý ta” (Giăng 7:17). Sự vâng phục sẵn lòng mở đường cho sự hiểu biết.

Phao-lô “định ý trong tâm thần” để lên đường (Công Vụ Các Sứ Đồ 19:21). Đời sống Cơ Đốc bao gồm sự quyết định, quyết tâm và bền đỗ.

Vấn đề nằm ở ý chí tự trị, tự định đoạt mục tiêu của riêng mình rồi xin Đức Chúa Trời ban phước cho những mục tiêu ấy.

Ghết-sê-ma-nê cho chúng ta khuôn mẫu: “xin ý Cha được nên, chớ không theo ý tôi” (Lu-ca 22:42). Ý chí của con người vừa được bày tỏ vừa được đầu phục.

Xác Thịt và Hồn Không Đồng Nhất

Một sự nhầm lẫn thường gặp trong những phiên bản giản lược về lời dạy của Nee là xem hồn như là điều xấu xa. Chính Nee không nhất quán nói như thế, dầu ngôn ngữ của ông có thể dẫn người đọc tới chỗ đó.

Trong Kinh Thánh, “xác thịt” thường chỉ sự hiện hữu sa ngã của con người đang chống nghịch Đức Chúa Trời. Còn “hồn” có thể chỉ đơn giản là sự sống hay con người. Hồn không đồng nghĩa với tội lỗi.

Ma-ri nói: “Linh hồn tôi ngợi khen Chúa, Tâm thần tôi mừng rỡ trong Đức Chúa Trời, là Cứu Chúa tôi” (Lu-ca 1:46-47). Phép song hành thi ca ở đây không hề ngụ ý rằng hồn của Ma-ri bại hoại trong khi linh của bà thờ phượng đúng đắn.

Tương tự, Chúa Giê-xu phán: “Linh hồn ta buồn bực cho đến chết” (Ma-thi-ơ 26:38). Nhân tính vô tội của Ngài bao gồm cả ngôn ngữ về hồn.

Đây là một lý do mạnh mẽ để không ma quỷ hóa hồn. Tâm trí, cảm xúc và ý chí là những phương diện của nhân vị được dựng nên, cần được đổi mới và sắp đặt dưới quyền Đức Chúa Trời.

Thuyết Nhị Phân, Thuyết Tam Phân và Ngôn Ngữ Kinh Thánh

Thần học Cơ Đốc từ lâu đã tranh luận xem con người được mô tả đúng nhất là gồm thân thể và hồn/linh (thuyết nhị phân) hay thân thể, hồn và linh (thuyết tam phân). Những Cơ Đốc nhân chính thống nghiêm túc đã giữ cả hai quan điểm.

Những phân đoạn như 1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:23 có vẻ mang tính tam phân. Những phân đoạn khác dùng chữ hồn và linh theo những cách chồng lấn nhau, hoặc mô tả con người đơn giản là thân thể và linh. Các trước giả Kinh Thánh thường dùng những thuật ngữ về con người theo chức năng hơn là theo giải phẫu.

Hê-bơ-rơ 4:12 nói rằng Lời chia hồn và linh, điều mà Nee xem là bằng chứng cho sự tách biệt. Nhưng câu ấy cũng nói Lời chia “cốt, tủy,” điều có thể là hình ảnh tu từ cho sự phân biện thấu suốt hơn là một bản giải phẫu trọn vẹn về con người.

Vì vậy, thuyết tam phân của Nee là khả dĩ như một mô hình thần học, nhưng không nên bị xem là cách đọc trung tín duy nhất của Cơ Đốc nhân.

Những khẳng định quan trọng hơn của Kinh Thánh thì được các mô hình cùng chia sẻ: con người là tạo vật có thân thể, được dựng nên cho Đức Chúa Trời; tội lỗi làm bại hoại toàn thể con người; sự tái sinh là công việc của Đức Chúa Trời bởi Thánh Linh; sự nên thánh bao gồm toàn thể con người; và sự sống lại sẽ phục hồi sự sống trong thân thể.

Chính lời cầu nguyện của Phao-lô nhấn mạnh sự trọn vẹn: “khiến anh em nên thánh trọn vẹn.”

Mối Nguy Của Sự Tự Xét Quá Mức

Một môn tâm lý học thuộc linh quá chi tiết có thể khiến tín hữu theo dõi từng chuyển động bên trong: Ý nghĩ ấy thuộc hồn hay thuộc linh? Cảm giác ấy là xác thịt hay cảm xúc? Quyết định ấy là trực giác hay ý chí?

Sự phân tích như thế có thể làm tê liệt đời sống thuộc linh.

Tân Ước thường hướng tín hữu về Đấng Christ, Kinh Thánh, tình yêu thương, sự khôn ngoan và sự vâng phục hơn. Sự tự xét có chỗ đứng của nó—“Chính anh em hãy tự xét để xem mình có đức tin chăng” (2 Cô-rinh-tô 13:5)—nhưng đời sống Cơ Đốc không phải là sự mổ xẻ nội tâm bất tận.

Người chăn nhìn vào Đấng Christ nhiều hơn là nhìn vào bộ máy bên trong của chiên.

Các phạm trù của Nee hữu ích nhất khi được dùng như những công cụ chẩn đoán thỉnh thoảng, chứ không phải như một hệ thống kiểm soát từng phút từng giây.

Lời Chúa Phân Chia

Việc Nee dùng Hê-bơ-rơ 4:12 chỉ về một giải pháp lành mạnh hơn. Rốt cuộc, chúng ta không phân chia hồn và linh bằng tài tự xét của mình. Lời Đức Chúa Trời thấu suốt và xét đoán “tư tưởng và ý định trong lòng” (Hê-bơ-rơ 4:12).

Kinh Thánh phơi bày những động cơ mà tự mình chúng ta không thể chẩn đoán chính xác.

Vì vậy, việc đọc Kinh Thánh với lòng cầu nguyện trở thành một hành động đầu phục: Lạy Chúa, xin chỉ cho con thấy chỗ nào con đang hành động bởi sự kiêu ngạo, sợ hãi, ham muốn hay tự ý. Xin đem trọn con người con đến dưới lẽ thật của Ngài.

Trọng tâm chuyển từ việc phân loại chính mình sang việc để Đức Chúa Trời dò xét chúng ta.

“Đức Chúa Trời ơi, xin hãy tra xét tôi, và biết lòng tôi; Hãy thử thách tôi, và biết tư tưởng tôi; Xin xem thử tôi có lối ác nào chăng, Xin dắt tôi vào con đường đời đời” (Thi Thiên 139:23-24).

Sự Nên Thánh Của Toàn Thể Con Người

Hệ thống của Nee có thể nghe như có thứ bậc: linh cai trị hồn, hồn cai trị thân thể. Có sự khôn ngoan trong việc mong muốn phương diện hướng về Đức Chúa Trời của đời sống cai trị tư tưởng, cảm xúc, ý chí và hành động. Nhưng khải tượng tối hậu của Kinh Thánh thì toàn vẹn hơn một hệ thống mệnh lệnh theo cấp bậc.

Đức Chúa Trời bình an làm cho nên thánh trọn vẹn.

Tâm trí được đổi mới. Cảm xúc vui mừng trong Đức Chúa Trời. Ý chí vâng phục. Thân thể trở thành khí cụ của sự công bình. Linh tương giao với Đức Chúa Trời. Toàn thể con người yêu mến.

Chúa Giê-xu tóm tắt luật pháp: “Ngươi phải hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn, hết sức mà kính mến Chúa là Đức Chúa Trời ngươi” (Mác 12:30).

Dầu chúng ta phân biệt thế nào đi nữa, Đức Chúa Trời đòi lấy toàn thể con người.

Giá Trị Lâu Bền Của Con Người Thuộc Linh

Vì sao quan niệm phức tạp của Nee về con người vẫn còn ảnh hưởng? Vì nó đề cập đến một kinh nghiệm Cơ Đốc có thật: các tín hữu khám phá ra rằng không phải mọi thôi thúc bên trong đều là Đức Thánh Linh, rằng tài năng tự nhiên có thể giả mạo chức vụ thuộc linh, và rằng sự tương giao với Đức Chúa Trời sâu xa hơn chỉ riêng cảm xúc hay trí tuệ.

Giá trị của nó nằm ở chỗ vun trồng sự phân biện và sự nương cậy.

Mối nguy của nó nằm ở sự hệ thống hóa quá mức, ở những cách áp dụng bài trí thức hay bài cảm xúc, và ở cám dỗ tạo ra một tầng lớp ưu tú gồm những Cơ Đốc nhân “thuộc linh” coi thường người khác.

Phao-lô đưa ra sự sửa sai cần thiết: “Nếu có ai tưởng mình biết điều gì, thật người ấy chưa biết như mình nên biết” (1 Cô-rinh-tô 8:2).

Sự hiểu biết thuộc linh chân thật sinh ra sự khiêm nhường.

Chủ ý sâu xa nhất của Nee không phải là đào tạo những chuyên gia về giải phẫu thuộc linh. Ấy là dẫn tín hữu vào sự sống của Thánh Linh.

Và đối với Nee, sự sống ấy không bao giờ có ý định chỉ dừng lại ở cá nhân. Linh của con người được tái sinh để vào trong một Thân Thể. Đời sống thuộc linh tìm được mái nhà chung của nó trong Hội Thánh.

Sự Phân Biện Thuộc Linh và Bộ Não

Nee viết trước khi khoa thần kinh học và tâm lý học đương đại phát triển nhiều công cụ hiện có để hiểu kinh nghiệm của con người. Độc giả hiện đại không nên ép mọi hiện tượng tâm thần hay cảm xúc vào các phạm trù linh–hồn của ông.

Sự mệt mỏi làm thay đổi khả năng chú ý. Sang chấn ảnh hưởng đến cách nhận biết mối đe dọa. Trầm cảm có thể làm cảm xúc trở nên phẳng lặng. Lo âu có thể tạo ra những cảm giác trong thân thể bị hiểu lầm là những lời cảnh báo thuộc linh. Sự đa dạng thần kinh định hình cách con người tiếp nhận môi trường và các mối quan hệ.

Nhìn nhận những thực tại này không hề chối bỏ linh. Nó tôn trọng sự phức tạp của những tạo vật có thân thể.

Chúa Giê-xu phán: “Ngươi phải ... hết sức mà kính mến Chúa” (Mác 12:30). Một quan niệm Cơ Đốc về con người cần dành chỗ cho toàn thể con người được dựng nên.

Vì vậy, sự phân biện mục vụ có thể bao gồm sự cầu nguyện, Kinh Thánh, sự khôn ngoan y khoa, tâm lý học, sự hiểu biết của cộng đồng, và thời gian.

Đức Thánh Linh Là Một Ngôi Vị, Không Phải Một Tín Hiệu Bên Trong

Sự dạy dỗ chi tiết về linh của con người có thể vô tình thu nhỏ Đức Thánh Linh thành một nguồn phát ra những ấn tượng bên trong. Tân Ước trình bày Ngài là Ngôi Vị thần thượng: Ngài dạy dỗ, phán dạy, sai phái, ngăn cấm, cầu thay, có thể bị làm cho buồn, và tôn vinh Đấng Christ.

“Lúc nào Thần lẽ thật sẽ đến, thì Ngài dẫn các ngươi vào mọi lẽ thật” (Giăng 16:13).

Mục đích của sự nhạy bén thuộc linh là mối liên hệ với Ngài, chứ không phải việc làm chủ một kỹ thuật dẫn đường.

Ngôn ngữ tốt đẹp nhất của Nee về sự tương giao chỉ về hướng này.

Kinh Thánh Dùng Ngôn Ngữ Về Toàn Thể Con Người

Kinh Thánh thường chồng chất các thuật ngữ thay vì phân chia chúng cách chính xác. “Lòng,” “hồn,” “trí,” “linh,” “sức,” “người bề trong,” và “xác thịt” chồng lấn lên nhau tùy theo văn mạch.

Sự phong phú ngôn ngữ này nên khiến các nhà giải kinh khiêm nhường.

Một tấm bản đồ hữu ích vì nó giản lược địa hình, nhưng lầm lẫn bản đồ với địa hình thì sinh ra sai lầm. Thuyết tam phân của Nee là một tấm bản đồ.

Địa hình là con người sống động đứng trước mặt Đức Chúa Trời.

Linh, Hồn và Thể: Một Sự Phân Biệt Hữu Ích Nhưng Phải Luôn Khiêm Nhường

Con Người Thuộc Linh là nỗ lực đầy tham vọng nhất của Nee nhằm vẽ bản đồ đời sống bên trong. Ông lập luận mạnh mẽ cho một quan niệm ba phần về con người: thân thể, hồn và linh. Thân thể liên hệ với thế giới vật chất; hồn gồm tâm trí, cảm xúc và ý chí; linh của con người gồm những chức năng như lương tâm, trực giác và sự tương giao với Đức Chúa Trời. Trong mô hình này, sự tái sinh làm cho linh của con người sống lại đối với Đức Chúa Trời, và sự tăng trưởng thuộc linh bao hàm việc sự cai trị của Thánh Linh lan rộng khắp toàn thể con người.

Nee đặc biệt dựa vào 1 Tê-sa-lô-ni-ca 5:23: “Nguyền xin chính Đức Chúa Trời bình an khiến anh em nên thánh trọn vẹn, và nguyền xin tâm thần, linh hồn, và thân thể của anh em đều được giữ vẹn.” Ông cũng nhấn mạnh Hê-bơ-rơ 4:12, câu nói về Lời Chúa “thấu vào đến đỗi chia hồn, linh.” Những phân đoạn này khiến sự phân biệt là điều khả dĩ, và nhiều Cơ Đốc nhân trước Nee cũng đã dùng các phạm trù ba phần.

Khó khăn nảy sinh khi một sự phân biệt biến thành một bản giải phẫu cứng nhắc. Kinh Thánh thường dùng “hồn,” “linh,” “lòng,” “trí,” “người bề trong,” và những thuật ngữ liên quan với những ý nghĩa chồng lấn nhau. Ma-ri nói: “Linh hồn tôi ngợi khen Chúa, Tâm thần tôi mừng rỡ trong Đức Chúa Trời, là Cứu Chúa tôi” (Lu-ca 1:46-47), nơi phép song hành thi ca đặt hồn và linh bên cạnh nhau. Chúa Giê-xu có thể nói về linh hồn Ngài bị bối rối, trong khi Phao-lô nói về việc hầu việc Đức Chúa Trời trong linh mình. Cách dùng từ của Kinh Thánh phong phú đến mức không thể gói gọn trong một biểu đồ đơn giản.

Vì vậy, các phạm trù của Nee hữu ích nhất khi được xem là những sự phân biệt mục vụ, hơn là một tấm bản đồ khoa học trọn vẹn về bản tính con người. Mối bận tâm của ông mang tính thực tiễn: tín hữu cần học biết sự khác biệt giữa những thôi thúc phát xuất từ sở thích tự nhiên và sự dẫn dắt của Đức Chúa Trời. Cảm xúc là thật nhưng không phải không thể sai lầm. Lý luận có giá trị nhưng không phải toàn tri. Sức mạnh ý chí có thể vâng phục Đức Chúa Trời hoặc chống cự Ngài. Sự trưởng thành thuộc linh đòi hỏi toàn thể con người phải quy phục lẽ thật và Đức Thánh Linh.

Mối bận tâm ấy vẫn còn thích đáng, nhưng sự phân biện không nên bị thu hẹp thành việc dò tìm một cảm giác bên trong được dán nhãn là “linh.” Đức Thánh Linh là một Ngôi Vị thần thượng, chứ không phải một máy đo trực giác. Ngài đã soi dẫn Kinh Thánh, tôn vinh Đấng Christ, sinh ra bông trái thánh khiết, cáo trách về tội lỗi, ban các ân tứ, và dẫn dắt dân sự của Đức Chúa Trời. Bất cứ sự dẫn dắt nào được cho là từ Ngài đều phải được thử nghiệm bằng Kinh Thánh, phẩm cách, sự khôn ngoan, sự quan phòng, và lời khuyên bảo của những tín hữu trưởng thành.

Giăng truyền dạy: “Hỡi kẻ rất yêu dấu, chớ tin cậy mọi thần, nhưng hãy thử cho biết các thần có phải đến bởi Đức Chúa Trời chăng” (1 Giăng 4:1). Chính việc thử nghiệm cũng là điều thuộc linh.

Hiểu biết hiện đại về bộ não cũng khích lệ sự khiêm nhường. Giấc ngủ, sang chấn, nội tiết tố, các bệnh lý thần kinh, thuốc men, căng thẳng và bệnh tật thể xác đều có thể ảnh hưởng đến tư tưởng và cảm xúc. Nhìn nhận những yếu tố như thế không hề chối bỏ thực tại thuộc linh. Con người là những tạo vật có thân thể. Sự suy sụp của Ê-li trong 1 Các Vua 19 không được đáp ứng trước hết bằng một bài giảng về sự khiếm khuyết thuộc linh, mà bằng giấc ngủ, thức ăn, sự hiện diện, rồi sau đó mới là một sứ mạng được trao lại.

Khuôn khổ của Nee có thể trở nên tai hại khi cảm xúc bình thường bị mặc nhiên xếp vào loại “thuộc hồn” và vì thế bị nghi ngờ. Các Thi Thiên bày tỏ cảm xúc thánh khiết cách dồi dào: buồn thảm, giận dữ, vui thích, sợ hãi, khao khát, biết ơn và hy vọng. Chúa Giê-xu đã khóc. Phao-lô đã viết với nỗi thống khổ và lòng trìu mến. Đời sống thuộc linh không đòi hỏi cảm xúc phải bị san phẳng.

Tâm trí cũng không phải là kẻ thù. Phao-lô kêu gọi sự biến hóa bởi sự đổi mới của tâm trí (Rô-ma 12:2). Ông lý luận từ Kinh Thánh. Ông yêu cầu tín hữu nghĩ đến những điều chân thật, đáng tôn, công bình, thanh sạch, đáng yêu chuộng, và có tiếng tốt. Thánh Linh không gạt tâm trí qua một bên; Ngài đổi mới nó.

Vì vậy, phần lâu bền nhất trong quan niệm của Nee về con người không phải là sự chính xác của từng ngăn riêng biệt, mà là lời kêu gọi đến sự phân biện bên trong. Cơ Đốc nhân không nên mặc định rằng mọi cảm xúc mạnh mẽ, mọi ý nghĩ khôn khéo, mọi ấn tượng mang màu sắc ân tứ, hay mọi ước muốn quyết liệt đều đến từ Đức Chúa Trời. Toàn thể con người cần được nên thánh.

Lời cầu nguyện của Phao-lô trong 1 Tê-sa-lô-ni-ca đưa ra kết luận an toàn nhất: “Nguyền xin chính Đức Chúa Trời bình an khiến anh em nên thánh trọn vẹn.” Dầu một người chấp nhận mô hình thần học ba phần hay hai phần, mục tiêu vẫn là sự trọn vẹn dưới quyền Đức Chúa Trời. Đấng Christ không cứu một bộ phận tôn giáo có thể tách rời. Ngài đòi lấy trọn con người.