Lòng Vị Tha Của Đức Chúa Trời
Những Câu Hỏi Xét Mình Của Người Quaker

Chương 8 · 21 phút đọc · 27 phút nghe

Những Câu Hỏi Xét Mình Của Người Quaker

Quan trọng chỉ sau ấn tượng mà sự dạy dỗ về sự dẫn dắt có thể nhận biết được của Đức Thánh Linh để lại trong tâm trí non nớt của tôi, là ấn tượng do cái gọi là “lời chứng của Hội Bạn Hữu” và những “Câu Hỏi Xét Mình” dựa trên các lời chứng ấy để lại.

Những “Câu Hỏi Xét Mình” này là một loạt câu hỏi về việc thực hành đạo Quaker. Mỗi tháng một lần, chúng được long trọng nêu lên và trả lời trong các Hội Nghị Hằng Tháng, là những buổi họp được lập ra để giải quyết công việc của Hội. Có tám Câu Hỏi Xét Mình như thế, và chúng hợp thành một bộ quy tắc đạo đức cao quý, nhằm hun đúc nên một dân tộc ngay thẳng, trung thực không lay chuyển trong mọi việc giao dịch, và có sự tự chế, sự tự bỏ mình đáng kể trong đời sống riêng tư. Dù hồi nhỏ tôi đã bực bội vì chúng biết bao, tôi chưa bao giờ quên được những bài học chúng dạy; ngay cả bây giờ, tôi vẫn thường thấy mình được những điều răn ấy dẫn dắt.

Với sự tra xét hạnh kiểm hằng tháng mà những Câu Hỏi Xét Mình này đòi hỏi, hầu như tất yếu là một tiêu chuẩn công bình cao trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống của người Quaker, và tôi cảm thấy đó là một yếu tố vô giá trong sự rèn luyện tôn giáo của chính tôi.

Đằng sau những Câu Hỏi Xét Mình ấy là cả một hệ thống “lời chứng của Hội Bạn Hữu”, và chính từ đó mà các Câu Hỏi Xét Mình đã hình thành.

Tuy không được viết thành văn — ngoại trừ phần đã được diễn đạt trong các Câu Hỏi Xét Mình — những lời chứng này có sức ràng buộc tuyệt đối đối với mọi Bạn Hữu chân chính. Tôi thường nghĩ rằng, trên thực tế, chúng chính là Mười Điều Răn của người Quaker chúng tôi, dù chưa ai từng nói ra như vậy. Hồi còn bé, tôi chắc chắn tin rằng đó là những điều răn đặc biệt được ban riêng cho chúng tôi là người Quaker, phân biệt chúng tôi với mọi Cơ Đốc nhân chung quanh, và làm cho chúng tôi trở thành “dân thuộc riêng” mà chúng tôi lấy làm hãnh diện tự gọi mình như thế.

Nhiều lời chứng trong số đó rất nghiêm ngặt và khắt khe, và hẳn người ngoài thường thấy chúng thật hà khắc. Nhưng vì mọi người Quaker tôi quen biết đều đã được nuôi dạy theo chúng từ thuở ấu thơ, nên chúng không đè nặng trên chúng tôi như người ta có thể tưởng. Dù vậy, chúng có tác dụng giữ cho bước chân người Quaker đi trên một con đường hẹp — tức là “cửa hẹp và đường chật” mà Kinh Thánh nói đến như lối duy nhất “dẫn đến sự sống.”

Chúng tôi thành kính tin rằng mỗi lời chứng ấy đều đã được Đức Thánh Linh trực tiếp bày tỏ cho các Bạn Hữu thời đầu; và dù chúng có vẻ vô lý đến đâu đi nữa, những Bạn Hữu trẻ chúng tôi vẫn tôn kính chúng như chính lời phán của Đức Chúa Trời.

Vì những năm gần đây các Câu Hỏi Xét Mình này hầu như đã hoàn toàn bị lu mờ trong giới Quaker, tôi sẽ ghi lại chúng ở đây như một sự trình bày trung thực về đạo Quaker thời tôi còn trẻ.

Câu Hỏi Xét Mình Thứ Nhất. — Mọi buổi nhóm tôn giáo của chúng ta để thờ phượng và để kỷ luật có được tham dự đầy đủ không; giờ giấc có được giữ đúng không; và trong các buổi nhóm ấy, các Bạn Hữu có tránh được việc ngủ gục cùng mọi cách cư xử không đứng đắn khác không?

Câu Hỏi Xét Mình Thứ Hai. — Giữa anh em có giữ được tình yêu thương và sự hiệp một không? Việc mách lẻo và nói xấu có bị ngăn cản không? Và khi có bất đồng nảy sinh, có nỗ lực nào được thực hiện để chấm dứt chúng cách nhanh chóng không?

Câu Hỏi Xét Mình Thứ Ba. — Các Bạn Hữu có cẩn thận nuôi dạy những người dưới quyền mình trong sự giản dị về lời nói, cách cư xử và y phục; trong việc thường xuyên đọc Kinh Thánh; và ngăn giữ họ khỏi đọc những sách độc hại cùng những cuộc chuyện trò bại hoại không? Và chính họ có là gương tốt trong những điều ấy không?

Câu Hỏi Xét Mình Thứ Tư. — Các Bạn Hữu có cẩn thận ngăn cản việc chưng cất và dùng rượu mạnh không cần thiết, cùng việc lui tới quán rượu; tránh những nơi giải trí; và giữ sự chừng mực, tiết độ thật sự trong các đám cưới, đám tang và mọi dịp khác không?

Câu Hỏi Xét Mình Thứ Năm. — Những nhu cầu của các Bạn Hữu nghèo có được xem xét chu đáo không, và họ có được cứu giúp hoặc hỗ trợ trong một nghề nghiệp phù hợp với khả năng của mình không? Con cái họ có được tự do học hành để có thể làm ăn sinh sống không, và chúng cùng con cái các Bạn Hữu khác có được gửi gắm ở giữa các Bạn Hữu không?

Câu Hỏi Xét Mình Thứ Sáu. — Anh em có giữ một lời chứng trung tín chống lại việc thề thốt; chống lại chức vụ giảng đạo ăn lương; chống lại việc cầm vũ khí, tập luyện quân sự và các nghĩa vụ quân sự khác; việc tham gia buôn bán gian lận hay buôn lậu; việc mua hoặc bán hàng hóa nhập khẩu theo cách ấy, hay buôn bán hàng chiến lợi phẩm; và chống lại việc cổ vũ xổ số dưới mọi hình thức không?

Câu Hỏi Xét Mình Thứ Bảy. — Các Bạn Hữu có cẩn thận sống trong giới hạn hoàn cảnh của mình và giữ sự chừng mực trong việc buôn bán hay làm ăn không? Họ có giữ đúng lời hứa và sòng phẳng trong việc trả nợ không? Và khi có ai gây ra lý do chính đáng để lo ngại về những điều ấy, người đó có được kịp thời khuyên răn để được gìn giữ hoặc phục hồi không?

Câu Hỏi Xét Mình Thứ Tám. — Anh em có chú tâm thường xuyên xử lý mọi người phạm lỗi trong tinh thần nhu mì, không thiên vị hay trì hoãn không cần thiết, nhằm giúp đỡ họ; và khi sự khuyên răn ấy không có kết quả, anh em có đưa ra phán quyết đối với họ bằng thẩm quyền của lẽ thật không?

Việc đọc các Câu Hỏi Xét Mình này trong những Hội Nghị Hằng Tháng của chúng tôi hợp thành một kiểu xưng tội công khai hằng tháng cho cả Hội, và đó là những dịp tự xét mình nghiêm trang cho cả người già lẫn người trẻ. Mỗi buổi nhóm riêng thuộc Hội Nghị Hằng Tháng gửi lên bản trả lời của riêng mình, và việc thảo luận các bản trả lời ấy được gọi là “sự xem xét tình trạng của Hội.”

Những câu trả lời như thế này vẫn còn đọng lại trong ký ức tôi: “Các buổi nhóm của chúng tôi đều được phần đông thành viên tham dự đầy đủ, nhưng một số Bạn Hữu đã không giữ đúng giờ.”

“Phần lớn không có cách cư xử thiếu đứng đắn, nhưng có thấy một vài người ngủ gục.”

“Các Bạn Hữu nói chung đều cẩn thận nuôi dạy con cái trong sự giản dị về lời nói, cách cư xử và y phục, nhưng cần trung tín hơn nữa về phương diện này.”

“Lời chứng của chúng tôi chống lại việc thề thốt, chức vụ giảng đạo ăn lương, việc cầm vũ khí, việc tham gia buôn lậu, và chống lại việc cổ vũ xổ số, đã được mọi thành viên trung tín giữ gìn.”

Theo thông lệ, sau khi mỗi Câu Hỏi Xét Mình và câu trả lời được đọc lên, sẽ có một khoảng thời gian im lặng, cho các Bạn Hữu có dịp “trút được gánh lòng” về bất cứ sứ điệp nào họ có thể đã nhận được liên quan đến Câu Hỏi Xét Mình ấy. Những khoảng lặng ấy thường là lúc lòng mọi người có mặt được tra xét sâu xa.

Theo tôi nhớ, Câu Hỏi Xét Mình được giảng đến nhiều nhất và sốt sắng nhất là Câu Hỏi Thứ Ba, về lời chứng cho “sự giản dị về lời nói, cách cư xử và y phục, và chống lại những thời trang hư không của thế gian.” Chính lời chứng này góp phần nhiều nhất làm cho người Quaker trở thành một “dân thuộc riêng,” và cũng là điều khiến những Bạn Hữu trẻ chúng tôi đau lòng nhất. Tôi còn nhớ rõ nỗi khổ sở mình phải chịu mỗi tháng khi ngồi cạnh mẹ, nghe Câu Hỏi Xét Mình này được đọc lên và giảng giải. Tôi luôn sợ rằng nó sẽ khiến mẹ còn nghiêm khắc hơn nữa trong việc giữ chúng tôi khỏi “những thời trang hư không của thế gian,” là những thứ mà, bất chấp mọi sự giáo dưỡng, vẫn có một sức quyến rũ chúng tôi chẳng bao giờ vượt qua được hoàn toàn. Khi vị Bạn Hữu được chỉ định đọc các Câu Hỏi Xét Mình sắp đến câu này, tôi cố hết sức để thả hồn đi nơi khác, thậm chí lén bịt tai lại, cố tự lừa mình rằng nếu tôi không nghe thấy thì mẹ cũng sẽ chẳng để ý đến. Nhưng than ôi, lần nào tôi cũng phải thất vọng, vì sự giảng giải về Câu Hỏi Xét Mình này là thường xuyên nhất và say sưa nhất, và rốt cuộc cả mẹ lẫn tôi đều buộc phải lắng nghe.

Hai sự việc thời thơ ấu của tôi liên quan đến Câu Hỏi Xét Mình này vẫn hiện về rất sống động.

Mẹ chúng tôi đã mua cho chúng tôi những chiếc khăn choàng lụa crếp Trung Hoa màu trắng có tua dài tuyệt đẹp, mà chúng tôi thấy đẹp không lời nào tả xiết, và chúng tôi quàng chúng với niềm hãnh diện vô cùng. Thế nhưng một hôm, mẹ đi dự một buổi nhóm có đọc và trả lời các Câu Hỏi Xét Mình trở về, và bảo chúng tôi rằng trong buổi nhóm bà đã cảm thấy những tua dài của chúng tôi quá “lòe loẹt” đối với con cái của các Bạn Hữu, và bà tin rằng bổn phận của mình là phải cắt chúng ngắn bớt.

Đến giờ tôi vẫn còn thấy rõ cảnh ấy: mẹ cẩn thận trải những chiếc khăn choàng lên một chiếc bàn lớn, đặt một cây thước dài ngang qua tua khăn ở độ dài mà bà cho là thích hợp, rồi cắt bỏ hết những sợi tua đẹp đẽ dư ra. Cứ như thể bà đang cắt vào chính trái tim chúng tôi. Tôi nhớ chúng tôi đã van nài mãi, van nài mãi, xin dời cây thước định mệnh ấy xuống thêm một chút nữa thôi. Nỗi sợ lớn nhất của chúng tôi là tua khăn của mình sẽ ngắn hơn tua khăn của hai người bạn thân, Hannah và Jane Scull, là những người được phép lòe loẹt hơn chúng tôi một chút. Để tua khăn của họ dài hơn của chúng tôi dù chỉ một phần mười inch thôi cũng dường như là một tai họa không sao chịu nổi. Tôi không nhớ chuyện ấy kết thúc ra sao, nhưng tôi sẽ không bao giờ quên được nỗi đau đớn trong lòng mà chúng tôi đã chịu suốt lúc ấy.

Một kỷ niệm khác liên quan đến một chiếc áo đầm đã để lại trong tôi một ấn tượng không phai mờ. Kiểu tay áo được coi là “giản dị” vào thời tôi là tay áo phồng hình đùi cừu, và mọi chiếc áo của chúng tôi đều được may theo kiểu ấy. Nhưng có một ảnh hưởng tốt lành nào đó — là gì thì chúng tôi chẳng bao giờ biết — đã khiến mẹ vào một mùa xuân nọ cho phép tay áo của chúng tôi được may hơi theo thời trang đương thời, mà lúc ấy tình cờ lại là tay áo kiểu Giám Mục, phồng ở cả vai lẫn cổ tay. Tay áo Giám Mục theo mốt thì rất to, còn tay áo của chúng tôi chỉ bé tí; tuy vậy, đó vẫn là tay áo Giám Mục thật sự, và chúng tôi hãnh diện về chúng vô cùng. Chúng thuộc về những chiếc áo đi học mùa xuân mới của chúng tôi, bằng vải in sọc nâu trắng — “vải calico,” như chúng tôi vẫn gọi. Dù trời vẫn còn lạnh như mùa đông, lòng ham muốn khoe đôi tay áo hợp thời trang lớn đến nỗi chúng tôi nhất định phải mặc chúng vào và đi dạo một quãng dài mà không mặc áo khoác; và chưa từng có hai cô bé nào hãnh diện hơn Hannah và Sally Whitall khi dạo bước trên các con phố Philadelphia buổi sáng hôm ấy. Tôi nhớ đứa em gái nhỏ là Mary muốn đi cùng, nhưng tay áo của nó vẫn là kiểu đùi cừu, và chúng tôi cảm thấy nếu một thành viên trong nhóm xuất hiện với kiểu tay áo bị khinh rẻ ấy thì sẽ làm hỏng cả hiệu quả, nên chúng tôi bắt nó đi ở phía bên kia đường. Đến giờ tôi vẫn còn thấy những ánh mắt thèm thuồng của nó nhìn sang bên này đường, khi nó ngưỡng mộ vẻ huy hoàng của chúng tôi từ xa.

Chẳng bao lâu nó đã được trả thù. Kiểu “quần lót” có bèo nhún (như hồi ấy chúng tôi gọi quần lót dài), dài chấm chân, đã trở thành mốt, và khi mẹ may cho nó một bộ mới, chúng vừa dài vừa có bèo nhún, trong khi chúng tôi vẫn phải mặc những chiếc quần viền gấu trơn, không lộ ra dưới váy. Lần này Mary cũng ra ngoài đi dạo để khoe bộ đồ đẹp mới của mình, nhưng, tử tế hơn chúng tôi trước kia, nó mời chúng tôi đi cùng. Tôi xấu hổ mà nói rằng con người cũ trong chúng tôi bực bội trước địa vị được ưu đãi của nó đến nỗi chúng tôi không chịu đi cùng một bên đường với nó, mà khinh khỉnh băng sang phía bên kia, để nó đi một mình, với tất cả vẻ huy hoàng của bộ quần lót có bèo nhún xinh đẹp bị sự khinh miệt và ác ý tàn nhẫn của chúng tôi phá hỏng.

Các Bạn Hữu thời đầu, trong lời chứng của họ chống lại những thay đổi thời trang dại dột giữa vòng “người thế gian,” đã cố giữ hết mức có thể kiểu y phục thịnh hành vào lúc họ mới xuất hiện. Chỉ trong vài năm, kiểu ấy tự nhiên trở nên khác người, và cuối cùng phát triển thành một thứ đồng phục Quaker mà mọi Bạn Hữu trung tín đều cảm thấy mình được “dẫn dắt” để mặc. Tôi nói “hết mức có thể,” bởi vì có những kiểu, khi đã hết thời, chẳng bao lâu biến mất khỏi thị trường và không còn dễ tìm mua được nữa; và cũng bởi vì ngay cả những Bạn Hữu nghiêm khắc nhất cũng không khỏi chịu ảnh hưởng phần nào của thời gian và thói quen.

Lời chứng của họ về sự giản dị trong y phục không phải là một lời chứng ủng hộ hay chống lại bất cứ kiểu thời trang cụ thể nào, mà đơn giản chỉ là một sự phản đối việc chạy theo “những thời trang hư không của thế gian.” Đến khi một kiểu đã trở nên lỗi thời và đang dần bị bỏ đi, thì người Quaker sẵn sàng chọn lấy nó.

Gần đây tôi tình cờ gặp một minh họa kỳ lạ cho điều này trong mấy đoạn trích từ một cuốn nhật ký cũ. Vào thời Nữ hoàng Elizabeth, trước khi có người Quaker, thời trang chung là đeo tạp dề màu xanh lá như một phần của bộ y phục đi nhà thờ của các bà các cô. Nhưng khi người Quaker xuất hiện, kiểu này bắt đầu mai một, và những chiếc tạp dề trắng hồ cứng đang trở thành mốt. Để khỏi chạy theo thời trang thay đổi, các Bạn Hữu cứ giữ tạp dề xanh lá cho bộ y phục đi nhóm của mình, và những người giảng đạo của họ lên án những chiếc tạp dề trắng hợp thời trang là “lòe loẹt và ô uế.” Có ghi chép rằng một người giảng đạo lớn tuổi đã tuyên bố nước hồ dùng để làm cứng chúng là “nước của ma quỷ mà người ta cần được rảy lên,” và cảnh cáo người nghe về việc dùng thứ nước ô uế ấy.

Lạ lùng thay, sự phản đối của người Quaker đối với việc chạy theo thời trang thế gian còn lan sang cả nhiều phát minh hữu ích, mà người ta tưởng óc thực tế lành mạnh của các Bạn Hữu hẳn phải hoan nghênh. Tôi còn nhớ khi máy khâu mới xuất hiện, chúng bị coi là cực kỳ thế tục. Khi tôi quyết định mua một chiếc, tôi phải mua lén và giấu chiếc máy trong căn phòng khó vào nhất của ngôi nhà, kẻo có ai buồn lòng vì tính thế tục của tôi. Dĩ nhiên, về sau, khi các Bạn Hữu đã quen với cái mới ấy, máy khâu trở nên phổ biến trong mọi gia đình Quaker nề nếp; nhưng trong một thời gian dài, tôi vẫn mang một cảm giác bứt rứt như mình đã mất ân điển vì món đồ thế tục mình đã sắm.

Tiêu chuẩn về sự giản dị tất nhiên thay đổi từ thế hệ này sang thế hệ khác. Nhưng dù tiêu chuẩn thế nào đi nữa, lời chứng chống lại những thời trang hư không của thế gian vẫn không hề thay đổi, và mỗi thế hệ đều cảm thấy rằng bộ trang phục đã được định hình vào thời mình theo một nghĩa nào đó là một sự sắp đặt của Đức Chúa Trời, được tạo mẫu ngay trên Thiên Đàng.

Tôi tin rằng niềm xác tín về tính thánh khiết của “y phục giản dị” ấy phần lớn nảy sinh từ chỗ hầu như mọi kinh nghiệm tôn giáo cá nhân dường như đều đến qua con đường này. Người Bạn Hữu vừa được thức tỉnh, dù trẻ hay già, luôn luôn phải đối diện với vấn đề “trở nên giản dị,” và sự đầu phục ý muốn mà việc mặc đồng phục Quaker đòi hỏi luôn đem lại sự bình an và yên nghỉ cho linh hồn đến nỗi hầu như tất yếu là họ coi y phục giản dị như nguyên nhân của phước hạnh ấy. Điều này đặc biệt đúng với người cha thân yêu của chúng tôi. Trong nhật ký của ông, dưới ngày tháng năm 1823, khi ông vừa hai mươi ba tuổi, ông viết: “Trong thời gian ở nhà sau chuyến đi biển thứ năm, tôi tin rằng mình nên chọn mặc y phục và dùng lời nói giản dị của các Bạn Hữu. Trong khi lòng tôi bị cáo trách rằng đó là điều đúng, mà lại sợ rằng nếu làm thế tôi sẽ mất chỗ làm, tôi gặp Samuel Bettle, Sr., người ấy không hề biết tâm trí tôi đang khổ sở thế nào, đã nói với tôi rằng nếu tôi trung tín với điều mình cảm thấy là đúng, thì Chúa sẽ mở đường cho tôi nơi dường như không có đường; và quả thật Ngài đã làm vậy, khiến tôi được ơn trước mặt người chủ của tôi, khiến tôi được an ủi rất nhiều. Nghe tin có một con tàu cần một thuyền phó nhất, tôi mượn một chiếc áo khoác giản dị của người bạn tôi là James Cox — vì áo của tôi chưa may xong — rồi đến xin thuyền trưởng, nói với ông rằng tôi không thể gọi ông là ‘Mr.’ hay ‘Sir’ như người ta vẫn thường làm. Ông vui lòng đáp rằng chuyện ấy cũng chỉ khiến người ta lạ lẫm được chín ngày, và lập tức nhận tôi làm thuyền phó nhất. Như vậy, lời cầu nguyện của tôi đã được nhậm, và một con đường đã được mở cho tôi nơi tôi chẳng thấy có đường nào. Ngợi khen danh Chúa đời đời.”

Đây là bước ngoặt trong đời sống tôn giáo của ông, tiếp theo là một sự nâng cao tâm hồn và một cảm nhận về tình yêu của Đức Chúa Trời đến nỗi ông không bao giờ có thể tách rời hai kinh nghiệm ấy. Suốt đời, ông tin rằng nếu ai mặc cùng kiểu y phục ấy thì cũng sẽ nhận được cùng một phước hạnh. Tôi tin rằng ông sẽ vui lòng tặng một chiếc áo khoác giản dị cho bất cứ ai chịu mặc nó, và không có gì từng lay chuyển được niềm xác tín sâu xa của ông rằng những chiếc áo khoác giản dị và những chiếc mũ trùm giản dị đã được cắt may và tạo mẫu trên Thiên Đàng.

Có lần ông còn quả quyết với chúng tôi rằng ông hoàn toàn tin các đạo binh trên trời, được nói đến trong Khải Huyền 19:14, là những người cưỡi ngựa bạch theo Vua của các vua, đều mặc “áo khoác giản dị.” Ông là thành viên Hội đồng quản trị của một trường đại học Quaker gần Philadelphia, nơi mọi sinh viên đều phải mặc áo khoác giản dị cổ đứng. Nhưng khi trời nóng, lúc sinh viên buộc phải mặc áo khoác vải lanh hay vải sọc nhăn, những cái cổ áo mỏng sẽ rũ xuống vì nóng. Khi Hội đồng đem ra xét vấn đề có nên cho phép cổ áo bẻ xuống trong những trường hợp như vậy không, một số thành viên có ý muốn chấp thuận, nhưng cha chúng tôi nhất quyết không nghe. Ông tuyên bố rằng nếu không có cách nào khác để giữ cho cổ áo đứng, thì phải dùng xương cá voi để làm cho chúng cứng lại, vì “chúng phải đứng.” Tuy nhiên, tôi tin rằng cuối cùng cái nóng mùa hè đã tỏ ra quá mạnh ngay cả đối với những nguyên tắc vững vàng của ông, và ông miễn cưỡng chấp thuận cho dùng cổ áo bẻ xuống.

Tôi không nghi ngờ gì rằng những điều tương tự cũng xảy ra trong các giáo phái khác ngoài Hội Bạn Hữu. Họ cũng có những hình thức và nghi lễ riêng đòi hỏi các thành viên của mình phải theo, và sự vâng phục những điều ấy thường đem lại một cảm giác bình an và yên nghỉ thuộc linh giống như điều các Bạn Hữu kinh nghiệm khi chọn mặc y phục giản dị. Và cũng như các Bạn Hữu, nhiều người đã cho rằng những hình thức hay nghi lễ ấy là nguyên nhân của phước hạnh, và đã nâng chúng lên một địa vị thánh khiết, tin rằng chúng đã được thiết lập và tạo mẫu trên Thiên Đàng. Tôi cảm nhận điều này rất mạnh mẽ cách đây không lâu khi dự một Thánh lễ Công giáo La Mã ở Ý. Tôi đang có ý chỉ trích những bộ áo lễ lộng lẫy của các linh mục, nghĩ rằng Chúa không thể nào quan tâm đến những thứ như thế, thì bỗng nhiên tôi chợt nhận ra rằng, rốt cuộc, chẳng có khác biệt thật sự nào giữa một chiếc áo lễ màu đỏ thắm thêu vàng với một chiếc áo khoác đen cổ đứng, hay giữa bộ trang phục kỳ lạ của một nữ tu dòng Bác Ái với một chiếc mũ trùm “muỗng đường” đi cùng chiếc khăn choàng màu xám bồ câu. Cũng như những người Quaker thời thơ ấu của tôi tin chắc rằng y phục giản dị của họ đẹp lòng Đức Chúa Trời, thì những linh mục tận tụy này cũng tin chắc rằng những bộ lễ phục sang trọng của họ được chấp nhận trước mặt Ngài. Mỗi bên đều tin rằng mình đang vâng phục Chúa trong cách ăn mặc, và sự vâng phục của họ, theo sự hiểu biết của họ, mới là điều cốt yếu.

Từ đó trở đi, tôi không còn khó khăn gì trong việc có lòng bác ái Cơ Đốc trọn vẹn đối với mọi hình thức hay nghi lễ chân thành, dù trái ngược thế nào với quan niệm của riêng tôi, vì tôi nhận ra lẽ thật sâu xa của lời này: “Đức Giê-hô-va chẳng xem điều gì loài người xem; loài người xem bề ngoài, nhưng Đức Giê-hô-va nhìn thấy trong lòng.”

Bạn đã đọc xong Những Câu Hỏi Xét Mình Của Người Quaker