Chương 4 · 18 phút đọc · 23 phút nghe
Phước Hạnh Của Việc Không Sở Hữu Gì
Phước cho những kẻ có lòng khó khăn, vì nước thiên đàng là của những kẻ ấy!—Ma-thi-ơ 5:3
Trước khi Giê-hô-va Đức Chúa Trời dựng nên loài người trên đất, Ngài đã chuẩn bị sẵn cho con người bằng cách tạo dựng một thế giới đầy những vật hữu ích và tốt đẹp để nuôi sống và làm cho người vui thích. Trong lời tường thuật về sự sáng tạo ở sách Sáng Thế Ký, những thứ ấy được gọi đơn giản là “vật”. Chúng được dựng nên để con người sử dụng, nhưng luôn luôn phải ở bên ngoài con người và phục vụ con người. Sâu thẳm trong lòng con người có một đền thánh, nơi không ai xứng đáng bước vào ngoại trừ Đức Chúa Trời. Bên trong người là Đức Chúa Trời; bên ngoài là muôn ngàn món quà mà Đức Chúa Trời đã đổ xuống trên người.
Nhưng tội lỗi đã đem vào những rối ren và đã biến chính những món quà ấy của Đức Chúa Trời thành một mối nguy có thể hủy hoại linh hồn.
Những khốn khổ của chúng ta bắt đầu khi Đức Chúa Trời bị đẩy ra khỏi đền thánh trung tâm của Ngài và “những vật” được phép bước vào. Trong lòng con người, “những vật” đã chiếm quyền. Giờ đây, theo bản chất, con người không còn bình an trong lòng, vì Đức Chúa Trời không còn được tôn làm Vua ở đó nữa; trái lại, trong cảnh mờ tối về đạo đức, những kẻ tiếm quyền ngoan cố và hung hăng tranh giành nhau chỗ nhất trên ngai.
Đây không chỉ là một ẩn dụ, nhưng là một sự phân tích chính xác về căn bệnh thuộc linh thật sự của chúng ta. Trong lòng con người có một cái rễ dai và chằng chịt của sự sống sa ngã, mà bản chất của nó là sở hữu, luôn luôn sở hữu. Nó thèm muốn “những vật” bằng một đam mê sâu xa và mãnh liệt. Những đại từ “của tôi” và “của riêng tôi” trông có vẻ khá vô hại trên trang giấy, nhưng việc người ta dùng chúng liên tục và khắp nơi lại mang ý nghĩa rất lớn. Chúng diễn tả bản chất thật của con người cũ thuộc về A-đam rõ hơn cả ngàn cuốn sách thần học có thể làm được. Chúng là những triệu chứng bằng lời của căn bệnh trầm trọng nơi chúng ta. Rễ của lòng chúng ta đã đâm sâu xuống trong những vật, và chúng ta không dám nhổ lên dù chỉ một rễ con, sợ rằng mình sẽ chết. Những vật đã trở nên cần thiết đối với chúng ta, một điều vốn chưa bao giờ được dự định từ ban đầu. Giờ đây các món quà của Đức Chúa Trời chiếm chỗ của Đức Chúa Trời, và toàn bộ trật tự tự nhiên bị đảo lộn bởi sự thay thế quái gở ấy.
Chúa chúng ta đã nói đến sự chuyên chế này của những vật khi Ngài phán cùng các môn đồ: “Nếu ai muốn theo ta, thì phải liều mình, vác thập tự giá mình mà theo ta. Vì ai muốn cứu sự sống mình thì sẽ mất, còn ai vì cớ ta mà mất sự sống mình thì sẽ được lại.”
Khi chia lẽ thật này thành từng phần nhỏ để chúng ta hiểu rõ hơn, thì dường như trong mỗi người chúng ta có một kẻ thù mà nếu dung túng thì chúng ta sẽ gặp nguy. Chúa Giê-xu gọi nó là “sự sống” và “mình”, hay như chúng ta thường nói, là đời sống bản ngã. Đặc tính chủ yếu của nó là tính chiếm hữu: những chữ “được” và “ích” gợi ra điều ấy. Để cho kẻ thù này sống thì rốt cuộc sẽ mất tất cả. Khước từ nó và từ bỏ mọi sự vì cớ Đấng Christ thì rốt cuộc chẳng mất gì cả, nhưng gìn giữ được mọi sự cho đến sự sống đời đời. Và có lẽ ở đây cũng có một gợi ý về cách duy nhất có hiệu quả để tiêu diệt kẻ thù này: ấy là bởi thập tự giá. “Vác thập tự giá mình mà theo ta.”
Con đường dẫn đến sự hiểu biết Đức Chúa Trời sâu nhiệm hơn đi qua những thung lũng cô quạnh của sự nghèo khó trong linh hồn và sự khước từ mọi sự. Những người có phước được sở hữu nước thiên đàng là những người đã khước từ mọi vật bên ngoài và đã nhổ tận gốc ra khỏi lòng mình mọi cảm giác sở hữu. Ấy là những người “có lòng khó khăn”. Họ đã đạt đến một tình trạng bề trong tương ứng với hoàn cảnh bề ngoài của một người hành khất tầm thường trên các đường phố Giê-ru-sa-lem; đó chính là ý nghĩa thật của chữ “khó khăn”, tức nghèo khó, như Đấng Christ đã dùng. Những người nghèo có phước này không còn làm nô lệ cho sự chuyên chế của những vật nữa. Họ đã bẻ gãy ách của kẻ áp bức; và họ đã làm được điều đó không phải bằng cách chiến đấu, nhưng bằng cách đầu phục. Dù đã được tự do khỏi mọi cảm giác sở hữu, họ lại sở hữu mọi sự. “Nước thiên đàng là của những kẻ ấy!”
Tôi khuyên bạn hãy nghiêm túc nhìn nhận điều này. Không nên hiểu nó chỉ như một bài học Kinh Thánh để cất giữ trong trí óc cùng với một mớ giáo lý trơ ì khác. Nó là một cột mốc trên con đường dẫn đến những đồng cỏ xanh tươi hơn, một lối đi được đục vào sườn dốc của núi Đức Chúa Trời. Chúng ta chớ cả gan tìm cách đi vòng tránh nó nếu muốn tiếp tục cuộc theo đuổi thánh khiết này. Chúng ta phải leo lên từng bước một. Nếu khước từ một bước, chúng ta sẽ chấm dứt sự tiến bước của mình.
Như vẫn thường xảy ra, nguyên tắc của đời sống thuộc linh trong Tân Ước này tìm thấy sự minh họa rõ nhất trong Cựu Ước. Trong câu chuyện về Áp-ra-ham và Y-sác, chúng ta có một bức tranh đầy kịch tính về đời sống đầu phục, đồng thời cũng là một lời giải nghĩa tuyệt vời cho Phước Lành thứ nhất.
Áp-ra-ham đã già khi Y-sác ra đời, thật ra đã đủ già để làm ông nội của cậu, và đứa trẻ lập tức trở thành niềm vui và thần tượng của lòng ông. Từ giây phút đầu tiên ông cúi xuống vụng về ôm lấy hình hài bé bỏng ấy trong tay, ông đã trở thành một nô lệ hăm hở của tình yêu dành cho con trai mình. Đức Chúa Trời đã đặc biệt lưu ý đến sức mạnh của tình thương ấy. Và điều đó cũng không khó hiểu. Đứa bé tượng trưng cho mọi điều thiêng liêng trong lòng người cha: các lời hứa của Đức Chúa Trời, các giao ước, những niềm hy vọng của bao năm tháng và giấc mơ dài về Đấng Mê-si. Khi nhìn con lớn lên từ thuở ấu thơ đến tuổi thanh niên, lòng người cha già càng ngày càng gắn chặt với đời sống của con, cho đến khi cuối cùng mối quan hệ ấy đã chạm đến ranh giới nguy hiểm. Chính lúc ấy Đức Chúa Trời bước vào để cứu cả cha lẫn con khỏi hậu quả của một tình yêu chưa được tẩy sạch.
“Hãy bắt đứa con một ngươi yêu dấu, là Y-sác,” Đức Chúa Trời phán cùng Áp-ra-ham, “và đi đến xứ Mô-ri-a, nơi đó dâng đứa con làm của lễ thiêu ở trên một hòn núi kia mà ta sẽ chỉ cho.” Trước giả thánh không cho chúng ta thấy cận cảnh nỗi thống khổ đêm ấy trên những triền dốc gần Bê-e-Sê-ba, khi ông già ấy giải quyết cho xong mọi sự với Đức Chúa Trời của mình, nhưng một trí tưởng tượng đầy kính cẩn có thể kinh sợ ngắm nhìn cái dáng còng xuống và cuộc vật lộn quằn quại một mình dưới những vì sao. Có lẽ phải đợi đến khi Đấng lớn hơn Áp-ra-ham vật lộn trong vườn Ghết-sê-ma-nê thì mới lại có một nỗi đau đớn đến chết như thế viếng thăm một linh hồn con người. Giá mà chính ông được phép chết thì hay biết mấy. Điều đó hẳn dễ hơn gấp ngàn lần, vì giờ đây ông đã già, và cái chết chẳng phải là một thử thách lớn lao đối với một người đã bước đi với Đức Chúa Trời lâu đến thế. Hơn nữa, đó hẳn sẽ là một niềm vui ngọt ngào sau cùng khi được để đôi mắt đang mờ dần của mình dừng lại trên dáng hình người con trai cường tráng, người sẽ sống để tiếp nối dòng dõi Áp-ra-ham và làm ứng nghiệm nơi chính mình những lời hứa mà Đức Chúa Trời đã phán từ lâu tại U-rơ thuộc xứ Canh-đê.
Làm sao ông có thể giết đứa con trai! Dù cho ông có được sự đồng ý của tấm lòng đang rỉ máu và phản kháng, thì làm sao ông có thể dung hòa hành động ấy với lời hứa: “Do nơi Y-sác sẽ sanh ra dòng dõi lưu danh ngươi”? Đây là cuộc thử lửa của Áp-ra-ham, và ông đã không thất bại trong lò luyện. Khi các vì sao vẫn còn chiếu sáng như những điểm trắng sắc nhọn phía trên chiếc trại nơi Y-sác đang say ngủ, và rất lâu trước khi bình minh xám bạc bắt đầu soi sáng phương đông, vị thánh già đã quyết định. Ông sẽ dâng con mình như Đức Chúa Trời đã truyền cho ông, rồi tin cậy Đức Chúa Trời sẽ khiến con sống lại từ cõi chết. Tác giả thư Hê-bơ-rơ cho biết đó là lời giải mà tấm lòng đau nhói của ông đã tìm thấy vào một lúc nào đó trong đêm tối, và ông “dậy sớm” để thực hiện điều đã định. Thật đẹp khi thấy rằng, dù ông đã lầm về phương cách của Đức Chúa Trời, ông lại cảm nhận đúng bí mật của tấm lòng lớn lao của Ngài. Và lời giải ấy rất phù hợp với lời Kinh Thánh trong Tân Ước: “Ai vì cớ ta mất sự sống mình, thì sẽ tìm lại được.”
Đức Chúa Trời để cho ông già đau khổ ấy đi đến cùng, cho tới điểm mà Ngài biết sẽ không còn đường lui, rồi mới cấm ông tra tay vào đứa trẻ. Với vị tộc trưởng đang ngỡ ngàng, giờ đây Ngài như phán rằng: “Không sao đâu, Áp-ra-ham. Ta chưa bao giờ có ý định để con thật sự giết đứa trẻ. Ta chỉ muốn dời nó ra khỏi đền thờ của lòng con, để Ta được ngự trị ở đó mà không ai tranh chấp. Ta muốn sửa lại sự lệch lạc trong tình yêu của con. Bây giờ con có thể giữ lấy đứa trẻ, bình an vô sự. Hãy đem nó về trại của con. Bây giờ ta biết rằng ngươi thật kính sợ Đức Chúa Trời, bởi cớ không tiếc với ta con ngươi, tức con một ngươi.”
Rồi trời mở ra và có tiếng phán cùng ông: “Đức Giê-hô-va phán rằng: Vì ngươi đã làm điều đó, không tiếc con ngươi, tức con một ngươi, thì ta lấy chính mình ta mà thề rằng: sẽ ban phước cho ngươi, thêm dòng dõi ngươi nhiều như sao trên trời, đông như cát bờ biển, và dòng dõi đó sẽ chiếm được cửa thành quân nghịch. Bởi vì ngươi đã vâng theo lời dặn ta, nên các dân thế gian đều sẽ nhờ dòng dõi ngươi mà được phước.”
Người của Đức Chúa Trời đã cao tuổi ấy ngẩng đầu lên để đáp lại Tiếng Ngài, và đứng đó trên núi, mạnh mẽ, trong sạch và cao cả, một người được Chúa đánh dấu để đối xử cách đặc biệt, bạn hữu và người được Đấng Rất Cao đặc biệt yêu mến. Giờ đây ông là một người hoàn toàn đầu phục, một người vâng phục trọn vẹn, một người không sở hữu gì cả. Ông đã dồn tất cả những gì mình có vào con người của đứa con yêu dấu, và Đức Chúa Trời đã lấy điều ấy khỏi ông. Đức Chúa Trời có thể đã bắt đầu từ vùng ngoài rìa đời sống của Áp-ra-ham rồi lần vào tới trung tâm; nhưng Ngài đã chọn cắt nhanh vào tận tâm điểm và kết thúc mọi sự trong một hành động chia cách dứt khoát. Khi hành động như vậy, Ngài đã tiết kiệm cả phương tiện lẫn thời gian. Điều đó gây đau đớn khủng khiếp, nhưng nó có hiệu quả.
Tôi đã nói rằng Áp-ra-ham không sở hữu gì cả. Thế nhưng chẳng phải con người nghèo khó này lại giàu có sao? Mọi thứ ông có trước kia vẫn còn đó cho ông vui hưởng: chiên, lạc đà, bầy gia súc và đủ mọi thứ của cải. Ông cũng có vợ và bạn hữu, và trên hết, ông có Y-sác, con trai mình, bình an ở bên cạnh. Ông có mọi thứ, nhưng ông không sở hữu gì cả. Đó chính là bí mật thuộc linh. Đó là thần học ngọt ngào của tấm lòng, chỉ có thể học được trong trường học của sự từ bỏ. Các sách thần học hệ thống bỏ qua điều này, nhưng người khôn ngoan sẽ hiểu.
Sau kinh nghiệm cay đắng mà phước hạnh ấy, tôi nghĩ rằng những chữ “của tôi” và “của riêng tôi” không bao giờ còn mang cùng một ý nghĩa đối với Áp-ra-ham nữa. Cảm giác sở hữu mà những chữ ấy hàm chứa đã biến mất khỏi lòng ông. Những vật đã bị đuổi ra đời đời. Giờ đây chúng đã trở thành những thứ ở bên ngoài con người. Tấm lòng bề trong của ông đã được tự do khỏi chúng. Thế gian nói: “Áp-ra-ham giàu có,” nhưng vị tộc trưởng già chỉ mỉm cười. Ông không thể giải thích điều ấy cho họ, nhưng ông biết rằng mình chẳng sở hữu gì, rằng những kho báu thật của ông là ở bề trong và còn đến đời đời.
Không còn nghi ngờ gì nữa, sự bám víu chiếm hữu vào những vật là một trong những thói quen tai hại nhất trong đời sống. Vì nó quá tự nhiên nên người ta hiếm khi nhận ra đó là điều ác; nhưng hậu quả của nó thật bi thảm.
Chúng ta thường bị ngăn trở không dám dâng những báu vật của mình cho Chúa vì sợ chúng không được an toàn; điều này đặc biệt đúng khi những báu vật ấy là người thân và bạn hữu yêu dấu. Nhưng chúng ta không cần phải sợ như thế. Chúa chúng ta đến không phải để hủy diệt nhưng để cứu. Mọi điều chúng ta giao phó cho Ngài đều an toàn, và chẳng điều gì thật sự an toàn nếu không được giao phó như vậy.
Các ân tứ và tài năng của chúng ta cũng phải được giao lại cho Ngài. Chúng phải được nhìn nhận đúng như bản chất của chúng, là những thứ Đức Chúa Trời cho chúng ta mượn, và không bao giờ được xem là của riêng mình theo bất cứ nghĩa nào. Chúng ta chẳng có quyền nhận công cho những khả năng đặc biệt, cũng như chẳng có quyền nhận công vì có đôi mắt xanh hay bắp thịt rắn chắc. “Bởi vì, ai phân biệt ngươi với người khác? Ngươi há có điều chi mà chẳng đã nhận lãnh sao?”
Cơ Đốc nhân nào đủ tỉnh thức để biết mình dù chỉ chút ít cũng sẽ nhận ra những triệu chứng của căn bệnh sở hữu này, và sẽ đau buồn khi thấy chúng trong lòng mình. Nếu niềm khao khát Đức Chúa Trời trong người ấy đủ mạnh, người ấy sẽ muốn làm một điều gì đó về vấn đề này. Vậy, người ấy nên làm gì?
Trước hết, người ấy phải dẹp bỏ mọi sự tự vệ và đừng tìm cách biện hộ cho mình, dù trước mắt chính mình hay trước mặt Chúa. Ai tự bênh vực mình thì sẽ chỉ có chính mình làm người bênh vực, và sẽ chẳng có ai khác; nhưng hãy để người ấy đến trước mặt Chúa mà không tự vệ, thì người ấy sẽ có Đấng bênh vực mình không ai khác hơn chính Đức Chúa Trời. Cơ Đốc nhân đang tìm kiếm ấy hãy giày đạp dưới chân mọi mánh khóe trơn tuột của tấm lòng dối trá, và nhất quyết giữ mối quan hệ thẳng thắn, cởi mở với Chúa.
Kế đến, người ấy phải nhớ rằng đây là một công việc thánh. Không một sự giao dịch hời hợt hay qua loa nào là đủ. Hãy để người ấy đến với Đức Chúa Trời với quyết tâm trọn vẹn để được nhậm lời. Hãy để người ấy nài xin Đức Chúa Trời nhận lấy tất cả những gì mình có, xin Ngài cất những vật ra khỏi lòng mình và chính Ngài ngự trị ở đó trong quyền năng. Có thể người ấy sẽ cần phải nói cụ thể, gọi tên từng vật và từng người một. Nếu người ấy đủ quyết liệt, người ấy có thể rút ngắn thời gian quặn thắt của mình từ nhiều năm xuống chỉ còn vài phút, và vào được miền đất tốt lành từ lâu trước những anh em chậm chạp hơn, là những người cứ nâng niu cảm xúc của mình và khăng khăng đòi thận trọng trong sự giao dịch với Đức Chúa Trời.
Chúng ta đừng bao giờ quên rằng một lẽ thật như thế này không thể học thuộc lòng như người ta học các dữ kiện của khoa học vật lý. Chúng phải được kinh nghiệm thì chúng ta mới thật sự biết được. Chúng ta phải trải qua trong lòng mình những kinh nghiệm khắc nghiệt và cay đắng của Áp-ra-ham nếu muốn biết sự phước hạnh theo sau những kinh nghiệm ấy. Lời rủa sả xưa kia sẽ không ra đi mà không gây đau đớn; lão keo kiệt già dai dẳng bên trong chúng ta sẽ không chịu nằm xuống mà chết theo lệnh của chúng ta. Hắn phải bị nhổ ra khỏi lòng chúng ta như nhổ một cây khỏi đất; hắn phải bị lôi ra trong đau đớn và máu như nhổ một chiếc răng khỏi hàm. Hắn phải bị trục xuất khỏi linh hồn chúng ta bằng vũ lực, như Đấng Christ đã đuổi những kẻ đổi bạc ra khỏi đền thờ. Và chúng ta sẽ cần phải cứng rắn trước những lời van xin thảm thiết của hắn, và nhận ra rằng chúng phát xuất từ sự tự thương hại, một trong những tội đáng trách nhất của lòng người.
Nếu chúng ta thật sự muốn biết Đức Chúa Trời trong sự gần gũi ngày càng sâu đậm, chúng ta phải đi con đường từ bỏ này. Và nếu chúng ta đã quyết tâm theo đuổi Đức Chúa Trời, thì sớm hay muộn Ngài cũng sẽ đưa chúng ta đến cuộc thử nghiệm này. Lúc bấy giờ Áp-ra-ham không biết rằng cuộc thử thách của mình là một cuộc thử thách, nhưng nếu ông đã chọn một con đường khác với con đường ông đã đi, thì toàn bộ lịch sử Cựu Ước hẳn đã khác đi. Không nghi ngờ gì, Đức Chúa Trời vẫn sẽ tìm được người của Ngài, nhưng sự mất mát đối với Áp-ra-ham hẳn sẽ bi thảm không sao kể xiết. Vậy chúng ta cũng sẽ lần lượt từng người được đưa đến nơi thử thách, và có thể chúng ta sẽ chẳng bao giờ biết khi nào mình đang ở đó. Tại nơi thử thách ấy sẽ không có hàng tá lựa chọn cho chúng ta; chỉ có một lựa chọn và một ngả rẽ khác, nhưng toàn bộ tương lai của chúng ta sẽ được định đoạt bởi sự lựa chọn mà chúng ta đưa ra.
Lạy Cha, con muốn biết Cha, nhưng tấm lòng hèn nhát của con sợ phải từ bỏ những món đồ chơi của nó. Con không thể chia lìa chúng mà không rướm máu bên trong, và con không tìm cách giấu Cha nỗi kinh hãi của sự chia lìa ấy. Con đến trong run rẩy, nhưng con vẫn đến. Xin Cha nhổ ra khỏi lòng con tất cả những điều con đã ấp ủ bấy lâu nay và đã trở thành chính một phần của bản thân đang sống của con, để Cha có thể bước vào và ngự ở đó mà không có kẻ tranh giành. Bấy giờ Cha sẽ làm cho chỗ Cha đặt chân được vinh hiển. Bấy giờ lòng con sẽ không cần mặt trời soi sáng nữa, vì chính Cha sẽ là ánh sáng của nó, và ở đó sẽ không có ban đêm. Nhân danh Chúa Giê-xu, A-men.