Đức Chúa Trời Ban Mọi Sự Yên Ủi
Sự Nản Lòng

Chương 13 · 19 phút đọc · 25 phút nghe

Sự Nản Lòng

“Giữa đường dân sự ngã lòng” (Dân Số Ký 21:4).

Hội Thánh của Đấng Christ đầy dẫy những người “ngã lòng” giữa đường. Dù ở bề trong hay bề ngoài — và thường là cả hai — mọi việc dường như đều không ổn, dường như chẳng có hy vọng thoát ra, và đời sống đạo của họ đầy sự bất an. Không gì làm tê liệt nỗ lực bằng sự nản lòng, và không gì mời gọi thất bại hiệu quả hơn nó. Bí quyết của thất bại hay thành công nằm ở thái độ bề trong của linh hồn hơn là ở bất cứ nguyên nhân nào khác. Ấy là một luật của bản thể chúng ta rằng trong mọi cuộc xung đột, “người bề trong” có giá trị hơn rất nhiều so với bất cứ điều gì người bề ngoài có thể làm hay sở hữu.

Không nơi nào điều này đúng hơn trong đời sống thuộc linh. Từ đầu đến cuối, Kinh Thánh tuyên bố rằng đức tin là luật của đời sống thuộc linh, và “Theo như đức tin các ngươi, phải được thành vậy” (Ma-thi-ơ 9:29).

Vì đức tin và sự nản lòng không thể cùng tồn tại, nên sự nản lòng là một rào cản tuyệt đối cho đức tin. Nơi nào sự nản lòng cai trị, thì mọi sự sẽ xảy đến cho chúng ta không theo như đức tin, mà theo như sự nản lòng của chúng ta.

Thật vậy, cũng như lòng can đảm là đức tin nơi điều lành, thì sự nản lòng là đức tin nơi điều dữ. Lòng can đảm mở cửa cho điều lành, còn sự nản lòng mở cửa cho điều dữ. Một câu chuyện ngụ ngôn tôi nghe từ thuở mới bước vào đời sống Cơ Đốc vẫn luôn ở lại trong trí nhớ tôi như một lời cảnh báo, giống như những tấm biển dành cho người đi xe đạp trên đỉnh dốc: “Dốc này nguy hiểm.”

Câu chuyện kể về một hội nghị mà Sa-tan triệu tập để quyết định làm sao gài bẫy một người làm công tận tụy của Chúa.

Một tên quỷ con đề nghị tô vẽ những thú vui của tội lỗi bằng những màu sắc rực rỡ. Sa-tan lắc đầu: “Người này đã nếm thử tội lỗi và biết rằng nó dẫn đến sự hủy hoại.” Một tên khác đề nghị mô tả những thử thách và sự hy sinh bản thân của một đời sống công bình để khiến người ấy nôn nóng muốn thoát khỏi chúng. Sa-tan nói: “Không, hắn biết rằng các nẻo công bình là những nẻo bình an.” Rồi một tên quỷ thứ ba đứng phắt dậy: “Tôi sẽ làm cho linh hồn hắn nản lòng.” Sa-tan reo lên: “Được lắm! Ngươi sẽ thành công.”

Một cụ Quaker từng nói: “Mọi sự nản lòng đều đến từ ma quỷ.” Tôi tin đây là một lẽ thật sâu sắc.

Sự nản lòng không thể bắt nguồn từ Đức Chúa Trời. Đạo của Chúa Giê-xu là đạo của đức tin, của sự vui lòng và của niềm hy vọng. Bản tính thấp hèn của chúng ta nói: “Hãy nản lòng đi, vì thế gian là nơi đầy cám dỗ.” “Các ngươi sẽ có sự hoạn nạn trong thế gian, nhưng hãy cứ vững lòng, ta đã thắng thế gian rồi!” (Giăng 16:33).

Không có chỗ cho sự nản lòng trong một thế gian mà Đấng Christ đã thắng.

Vậy, chúng ta phải xác định dứt khoát: sự nản lòng luôn luôn đến từ một nguồn gian ác. Chúng ta thường tự thuyết phục mình rằng nản lòng là một trạng thái tâm trí “sùng đạo” hay là bằng chứng của sự khiêm nhường, nhưng những nguyên nhân mà chúng ta cho là chính đáng thường chỉ là sự thiển cận.

Nguyên nhân thường gặp nhất là sự bất lực của chính chúng ta. Chúng ta nghĩ mình chán nản là đúng, vì mình là những tạo vật “vô dụng”. Môi-se là một minh họa hoàn hảo cho điều này. Khi Đức Chúa Trời gọi ông dẫn dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi Ê-díp-tô, Môi-se nhìn vào những sự yếu đuối của mình: “Ôi! lạy Chúa, ... tôi vẫn chẳng phải một tay nói giỏi...

vì miệng và lưỡi tôi hay ngập ngừng” (Xuất Ê-díp-tô Ký 4:10). Lẽ tự nhiên, chúng ta nghĩ Môi-se có lý do để nản lòng. Nhưng hãy để ý câu trả lời của Đức Chúa Trời. Ngài không cố thuyết phục Môi-se rằng thật ra ông ăn nói giỏi. Ngài chỉ phán: “Ai tạo miệng loài người ra? hay là ai đã làm câm, làm điếc, làm sáng, làm mờ? Có phải ta là Đức Giê-hô-va chăng? Vậy bây giờ, hãy đi; ta sẽ ở cùng miệng ngươi và dạy ngươi những lời phải nói” (Xuất Ê-díp-tô Ký 4:11-12).

Khi lời Chúa phán cùng Giê-rê-mi, ông cảm thấy mình không đủ sức cho công việc: “Ôi! hỡi Chúa Giê-hô-va,

nầy tôi chẳng biết nói chi, vì tôi là con trẻ” (Giê-rê-mi 1:6). Nhưng Chúa đáp: “Chớ nói: Tôi là con trẻ; vì ngươi sẽ đi khắp nơi nào ta sai ngươi đi... Đừng sợ vì cớ chúng nó; vì ta ở với ngươi đặng giải cứu ngươi” (Giê-rê-mi 1:7-8).

Ghê-đê-ôn là một ví dụ khác. Khi ông được kêu gọi giải cứu Y-sơ-ra-ên khỏi dân Ma-đi-an, Chúa phán với ông: “Hãy dùng sức của ngươi vẫn có mà đi giải cứu Y-sơ-ra-ên... Ta há chẳng sai ngươi đi sao?” (Các Quan Xét 6:14). Ghê-đê-ôn nhìn vào địa vị thấp kém của mình: “Than ôi! hỡi Chúa, tôi sẽ lấy chi giải cứu Y-sơ-ra-ên? Kìa, trong chi phái Ma-na-se, họ tôi vốn nghèo hơn hết; còn tôi là nhỏ hơn hết trong nhà cha tôi” (Các Quan Xét 6:15). Điều này nghe quen thuộc biết bao với những nạn nhân của sự nản lòng! Nhưng Chúa chỉ phán: “Ta sẽ ở cùng ngươi, và ngươi sẽ đánh bại dân Ma-đi-an như đánh một người vậy” (Các Quan Xét 6:16).

Đức Chúa Trời không bao giờ ban cho chúng ta “sự khích lệ” về khả năng của chính mình. Ngài chỉ ban cho chúng ta một lời tuyên bố đơn sơ: “Ta sẽ ở cùng ngươi.” Câu trả lời ấy loại bỏ mọi sự biện luận. Ta, là Đấng Tạo Hóa của ngươi, sức mạnh của ngươi, sự khôn ngoan của ngươi, sẽ ở cùng ngươi.

Dầu vậy, sự nản lòng thật tinh vi. Chúng ta nghĩ “tính khí” của mình khiến cho việc nản lòng là đúng đối với mình. Chúng ta nghĩ mình quá yếu đuối để vật lộn với kẻ thù. Và chúng ta sẽ đúng — nếu chính chúng ta phải tự mình đánh những trận chiến ấy. Nhưng nếu Chúa đánh trận thay cho chúng ta, thì sự bất lực của chúng ta lại trở thành một lợi thế. “Vì khi tôi yếu đuối, ấy là lúc tôi mạnh mẽ” (2 Cô-rinh-tô 12:10).

Con cái Y-sơ-ra-ên là một lời cảnh báo ở đây. Tại biên giới đất hứa, Môi-se thúc giục họ: “chớ ái ngại, chớ kinh khủng” (Phục Truyền Luật Lệ Ký 1:21). Nhưng họ cảm thấy mình bất lực và lằm bằm rằng Đức Chúa Trời hẳn ghét họ. Họ nói: “Chúng ta sẽ đi lên đâu? Anh em chúng ta làm cho chúng ta tiêu gan vì nói rằng: Ấy là một dân đông hơn và cao lớn hơn chúng ta; ấy là những thành lớn và kiên cố đến tận trời” (Phục Truyền Luật Lệ Ký 1:28). Đây là tiếng nói của sự nản lòng — nhìn vào “những người khổng lồ” thay vì nhìn vào Đức Chúa Trời là Đấng ở cùng chúng ta. Khi đọc bản báo cáo của các thám tử, chúng ta không thể ngạc nhiên về sự nản lòng của họ. Thật ra, chúng ta có lẽ còn cảm thấy rằng can đảm trong hoàn cảnh ấy hẳn là liều lĩnh. Các thám tử tuyên bố: “Xứ mà chúng tôi đã đi khắp đặng do thám, là một xứ nuốt dân sự mình; hết thảy những người chúng tôi đã thấy tại đó, đều là kẻ hình vóc cao lớn. Chúng tôi có thấy kẻ cao lớn... chúng tôi thấy mình khác nào con cào cào, và họ thấy chúng tôi cũng như vậy” (Dân Số Ký 13:32-33).

Không gì có vẻ khiêm nhường hơn là việc họ tự xem mình như những con cào cào tội nghiệp, vô dụng; sự khiêm nhường thật dường như sẽ dạy rằng cào cào mà đòi chinh phục người khổng lồ thì quả là tột đỉnh của sự tự phụ. Chúng ta cũng thường cảm thấy mình chỉ là cào cào trước những người khổng lồ của sự cám dỗ và hoạn nạn đang tấn công mình, và chúng ta nghĩ mình có lý do chính đáng để nản lòng. Nhưng vấn đề không phải là chúng ta có phải là cào cào hay không, mà là Đức Chúa Trời có phải là cào cào hay không; vì không phải chúng ta là người phải đánh những người khổng lồ này, mà là Đức Chúa Trời.

Môi-se nhắc dân Y-sơ-ra-ên điều này nhưng vô ích. Ông cam đoan với họ rằng họ chẳng cần sợ ngay cả con cháu dân A-na-kim, nhưng cũng vô ích, vì “Giê-hô-va Đức Chúa Trời các ngươi đi trước, chính Ngài sẽ chiến cự cho các ngươi” (Phục Truyền Luật Lệ Ký 1:30). Ông thậm chí nhắc họ về những lần giải cứu trước kia, hỏi họ có nhớ chăng rằng “trong đồng vắng... Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi đã bồng ngươi như một người bồng con trai mình” suốt “trọn dọc đường ngươi đi” (Phục Truyền Luật Lệ Ký 1:31). Nhưng họ vẫn quá nản lòng nên không thể tin. Kết quả là không một ai của “dòng dõi gian ác” ấy được phép thấy đất hứa, ngoại trừ Ca-lép và Giô-suê, là những người đã vững bền tin rằng Đức Chúa Trời có thể và sẽ dẫn họ vào.

Đó là bông trái của việc buông mình cho sự nản lòng, và đó là phần thưởng của một đức tin vững bền.

Sứ đồ, khi bình luận về câu chuyện này, đã hỏi: “Ngài lại thề với ai rằng không được vào sự yên nghỉ của Ngài? Há chẳng phải với những người không vâng lời sao? Vả, chúng ta thấy những người ấy không thể vào đó được vì cớ không tin” (Hê-bơ-rơ 3:18-19).

Há chẳng có điều tương tự trong trường hợp của chính chúng ta sao? Há chúng ta chẳng nhìn vào sự yếu đuối của mình thay vì nhìn vào sức mạnh của Chúa sao? Há đôi khi chúng ta chẳng nản lòng đến nỗi chìm vào sự “sầu não” (Xuất Ê-díp-tô Ký 6:9), đến mức không thể lắng nghe cả những lời chính Chúa tuyên bố rằng Ngài sẽ chiến đấu cho chúng ta và ban cho chúng ta chiến thắng sao? Linh hồn chúng ta khao khát bước vào sự yên nghỉ mà Chúa đã hứa, nhưng những người khổng lồ và những thành “kiên cố đến tận trời” dường như đứng chắn lối, và chúng ta sợ không dám tin. Vậy là chúng ta cũng như dân Y-sơ-ra-ên, không thể vào được vì cớ không tin.

Sẽ khác biết bao nếu chúng ta chỉ cần có đủ đức tin để nói cùng tác giả Thi Thiên: “Dầu một đạo binh đóng đối cùng tôi, Lòng tôi sẽ chẳng sợ; Dầu giặc giã dấy nghịch cùng tôi, Khi ấy tôi cũng có lòng tin cậy vững bền...

Vì trong ngày tai họa, Ngài sẽ che khuất tôi trong lều Ngài, Giấu tôi nơi kín mật của trại Ngài; Cũng sẽ đỡ tôi lên trên một hòn đá” (Thi Thiên 27:3, 5). Nếu đó là ngôn ngữ của chúng ta, chúng ta sẽ có thể vui mừng và đắc thắng biết bao mà bước vào sự yên nghỉ.

Một nguyên nhân rất tinh vi khác của sự nản lòng là “sự sợ loài người”. Dường như trong thế gian này có một nhóm người gọi là “người ta”, những kẻ thống trị đời sống bằng một bàn tay sắt.

“Người ta” sẽ nói gì? “Người ta” sẽ nghĩ gì? Đó là những câu hỏi thường xuyên nhất tấn công linh hồn nhút nhát. Ở mọi ngã rẽ, cái “người ta” có mặt khắp nơi ấy đứng chắn đường để làm chúng ta nản lòng.

Hình thức nản lòng này thường đội lốt “sự quan tâm đúng mực đến người khác”, nhưng nó đặc biệt nguy hiểm vì nó tôn “người ta” lên địa vị của Đức Chúa Trời. Phương thuốc duy nhất là không ngừng nhắc mình rằng Đức Chúa Trời ở cùng chúng ta. “Đừng sợ vì cớ chúng nó; vì ta ở với ngươi đặng giải cứu ngươi, Đức Giê-hô-va phán vậy” (Giê-rê-mi 1:8). “Chúa giúp đỡ tôi, tôi không sợ chi hết. Người đời làm chi tôi được?” (Hê-bơ-rơ 13:6).

Tuy nhiên, có một loại nản lòng rất phổ biến và dường như hẳn phải là đúng: sự nản lòng nảy sinh từ những thất bại của chính chúng ta. Đây là điều con cái Y-sơ-ra-ên đã chịu sau khi thua trận tại A-hi. Họ đã “bội nghịch giao ước”, và “Bởi cớ đó, dân Y-sơ-ra-ên không thế chống cự nổi trước mặt kẻ thù nghịch mình” (Giô-suê 7:11-12). Sự nản lòng của họ lớn đến nỗi “Lòng dân sự bèn tan ra như nước”, và Giô-suê “sấp mặt xuống đất trước hòm của Đức Giê-hô-va cho đến chiều tối” (Giô-suê 7:5-6).

Khi dân sự của Đức Chúa Trời “xây lưng trước mặt kẻ thù nghịch mình”, người ta có thể nghĩ rằng họ phải nằm sấp mặt mà tuyệt vọng. Nhưng Chúa lại nghĩ khác, vì Ngài phán cùng Giô-suê: “Hãy đứng dậy; sao ngươi sấp mặt xuống đất như vậy?” (Giô-suê 7:10). Điều đúng đắn phải làm sau một thất bại không phải là buông mình cho sự nản lòng, dù điều ấy có vẻ khiêm nhường đến đâu, mà là đối diện với điều ác, loại bỏ nó, và lập tức dâng mình lại cho Chúa. “Hãy đứng dậy làm cho dân sự nên thánh” (Giô-suê 7:13) luôn luôn là mạng lệnh của Đức Chúa Trời. “Hãy nằm xuống mà nản lòng” luôn luôn là sự cám dỗ của chúng ta.

Bạn có thể hỏi: ý thức về tội lỗi do Đức Thánh Linh đem đến há chẳng nên khiến chúng ta nản lòng sao? Nếu tôi thấy mình là tội nhân, làm sao tôi tránh khỏi nản lòng? Tôi xin trả lời rằng Đức Thánh Linh cáo trách chúng ta về tội lỗi không phải để làm chúng ta nản lòng, mà để khích lệ chúng ta. Ngài cho chúng ta thấy tội lỗi mình không phải để chúng ta nằm xuống trong tuyệt vọng, mà để chúng ta loại bỏ nó. Một người mẹ tốt chỉ ra lỗi lầm của con cái để giúp chúng sửa đổi. Sự xác tín về tội là một đặc ân; nó có nghĩa là sự giải cứu đang đến.

Một bà nội trợ giỏi phát hiện những vết bẩn trên đồ vải không phải để vứt chúng đi, mà để đem đi giặt sạch. Nếu có một người thợ giặt giỏi, bà sẽ chẳng nản lòng vì cả những vết bẩn tệ nhất. Vậy, hẳn nhiên khi Đức Chúa Trời phán: “Dầu tội các ngươi như hồng điều, sẽ trở nên trắng như tuyết” (Ê-sai 1:18), thì nản lòng vì những thất bại của mình là hoàn toàn vô tín. “Sự rửa về sự lại sanh” của Đức Chúa Trời hiệu nghiệm hơn bất cứ nỗ lực nào của con người.

Fénelon nói: “Điều rất quan trọng là phải đề phòng sự nản lòng vì cớ những lỗi lầm của mình.

Sự nản lòng không phải là bông trái của sự khiêm nhường, mà của sự kiêu ngạo... Nó nảy sinh từ một lòng yêu thích thầm kín đối với sự xuất sắc của chính mình. Chúng ta bị tổn thương khi cảm nhận mình thật là thế nào... Bản tính khốn khổ, vì lòng yêu mình, khao khát được thấy mình trọn vẹn; nó bực bội vì mình không được như thế; nó nóng nảy, kiêu kỳ, và khó chịu với chính mình cũng như với mọi người khác.”

Sự nản lòng khiến người ta “lằm bằm” và “nói nghịch cùng Đức Chúa Trời”. Khi “giữa đường dân sự ngã lòng”, thì “dân sự nói nghịch cùng Đức Chúa Trời” (Dân Số Ký 21:4-5). Xét cho cùng, sự nản lòng là một lời quả quyết rằng Đức Chúa Trời đã không giữ lời hứa của Ngài. Tác giả Thi Thiên nói: “Họ nói nghịch cùng Đức Chúa Trời, Mà rằng: Đức Chúa Trời há có thể dọn bàn nơi đồng vắng sao?” (Thi Thiên 78:19). Ngay cả những câu hỏi “hợp lý” của chúng ta về việc Đức Chúa Trời có sẵn lòng giúp đỡ hay không cũng là một sự “nói nghịch cùng Đức Chúa Trời”, vì chúng cho thấy chúng ta “không tin Đức Chúa Trời, Cũng chẳng nhờ cậy sự cứu rỗi của Ngài” (Thi Thiên 78:22).

Một đặc tính đáng buồn khác của sự nản lòng là nó dễ lây lan. Không gì dễ lây hơn.

Khi các thám tử được Môi-se sai đi đem về một “lời gièm chê” về đất hứa và nói về những người khổng lồ ở đó, họ đã “làm cho bá tánh sờn lòng” (Giô-suê 14:8) đến nỗi “Cả hội chúng bèn cất tiếng la lên, và dân sự khóc lóc” (Dân Số Ký 14:1), và nhất quyết không chịu vào xứ mà Chúa đã ban cho họ. “Lời gièm chê” mà biết bao Cơ Đốc nhân đem về về những thất bại và thất vọng của mình là một trong những điều gây nản lòng nhất trong sự thông công của chúng ta. Lòng của những Cơ Đốc nhân trẻ quá thường bị làm cho nản lòng bởi những tín hữu lớn tuổi hơn, là những người hầu như chẳng hề biết mình đang gây hại thế nào với những lời kể ủ ê về các thử thách dọc đường.

Tôi không bao giờ có thể nhìn lại mà không hổ thẹn về một thời kỳ khi tôi đã “làm sờn lòng” một người bạn trẻ bởi “lời gièm chê” tôi đưa ra về những “người khổng lồ” nghi ngờ mà tôi đã gặp. Về sau, khi một đức tin mạnh mẽ hơn giải cứu tôi khỏi những nỗi sợ ấy, tôi thấy lời báo cáo trước kia của tôi đã làm cô ấy nản lòng hiệu quả đến nỗi phải rất lâu sau cô mới chịu nghe tin tốt mà khi ấy tôi đem đến.

Chúa thấy điều này quan trọng đến nỗi không ai được làm người khác nản lòng, nên Ngài ban luật này cho việc chiến trận: “Ai là người sợ và nhát? Hãy đi trở về nhà mình, e lòng của anh em mình tán đởm như lòng mình chăng” (Phục Truyền Luật Lệ Ký 20:8). Những người nản lòng, nếu đã phải nản lòng, thì ít ra cũng nên giữ điều đó cho riêng mình, giấu kín nơi sâu thẳm trong lòng mình.

Chúng ta biết lòng can đảm có sức lây lan; một linh hồn can đảm có thể cứu cả một đám đông khỏi cơn hoảng loạn. Nhưng chúng ta quên rằng một người nhát gan cũng có thể làm cả đám đông nhiễm sự sợ hãi. Lạ thay, chúng ta thậm chí còn hát lên những sự nản lòng của mình trong các bài thánh ca: “Đâu rồi phước hạnh tôi từng biết Khi lần đầu tôi thấy Chúa tôi?

...Nhưng nay tôi thấy lòng trống trải đau thương, Mà thế gian chẳng bao giờ lấp đầy.”

Hoặc bài này: “Lẽ nào chúng ta mãi mãi sống Trong cảnh héo hon tàn lụi này...

Lời hô-sa-na mỏi mệt trên môi, Và lòng tận hiến chúng ta lịm tắt.”

Hát những bài thánh ca như thế dường như là nhạo báng sự thờ phượng. Nếu trong kinh nghiệm của chúng ta có những “khoảng trống đau thương”, thì hãy giữ điều đó cho riêng mình. Hẳn nhiên Đức Chúa Trời không thể vui lòng khi nghe những lời phàn nàn được tôn lên địa vị của những tiếng hô-sa-na. Chúng ta sẽ nghĩ sao về những người vợ nhóm lại với nhau để hát những điều như thế về chồng mình? Họ sẽ không được dung thứ dù chỉ một ngày.

Nếu Hội Thánh loại bỏ mọi bài thánh ca nản lòng và chỉ cho phép những bài ca can đảm và vui lòng, thì đức tin của Cơ Đốc nhân sẽ vọt lên một bước mạnh mẽ. “Hãy cứ vững lòng” là mạng lệnh của Chúa, dựa trên sự thật rằng “ta đã thắng thế gian rồi” (Giăng 16:33).

Bạn muốn mình là ai hơn? Những thám tử đem về lời gièm chê, hay Ca-lép và Giô-suê, những người đã “làm cho dân sự, đang lằm bằm cùng Môi-se nín lặng đi, mà nói rằng: Chúng ta hãy đi lên và chiếm xứ đi, vì chúng ta thắng hơn được” (Dân Số Ký 13:30)? Môi-se nói về Ca-lép là người “có theo Đức Giê-hô-va cách trung tín trọn vẹn” (Phục Truyền Luật Lệ Ký 1:36). Việc “theo Đức Giê-hô-va cách trung tín trọn vẹn” ấy chỉ đơn giản là ở chỗ Ca-lép đã đem về một tin tốt.

Sẽ khác biết bao nếu sự nản lòng được nhìn thấy trong ánh sáng thật của nó — như một sự “nói nghịch cùng Đức Chúa Trời”. Trong lời tiên tri của mình, Ê-sai mô tả dân sự của Đức Chúa Trời: “ai nấy giúp đỡ kẻ lân cận mình, và bảo anh em mình rằng: Hãy phấn chí! Thợ mộc giục lòng thợ vàng; kẻ dùng búa đánh bóng giục lòng kẻ đánh đe” (Ê-sai 41:6-7). Chúng ta có noi theo gương họ không?

Nếu được hỏi làm sao thoát khỏi sự nản lòng, tôi chỉ có thể nói: hãy từ bỏ nó. Chẳng bao giờ đáng để tranh luận với nó. Khi Đa-vít thấy thành mình bị đốt và những người theo ông bàn chuyện ném đá ông, thì “Đa-vít được sức mạnh nơi Giê-hô-va Đức Chúa Trời mình” (1 Sa-mu-ên 30:6). Kết quả là một chiến thắng huy hoàng.

Tác giả Thi Thiên tự hỏi mình: “Hỡi linh hồn ta, cớ sao ngươi sờn ngã và bồn chồn trong mình ta?” (Thi Thiên 42:11). Ông tự trả lời bằng lý lẽ của Đức Chúa Trời: “Hãy trông cậy nơi Đức Chúa Trời; ta sẽ còn khen ngợi Ngài nữa: Ngài là sự cứu rỗi của mặt ta, và là Đức Chúa Trời ta.” Ông không phân tích sự bồn chồn của mình; ông quay về với Chúa và bắt đầu ngợi khen. Đức tin bay đi khi sự nản lòng xuất hiện, và sự nản lòng bay đi nơi đức tin xuất hiện. Bạn phải chọn giữa hai điều ấy.