Sự Cầu Nguyện Và Những Người Cầu Nguyện
Ê-li, Vị Tiên Tri Cầu Nguyện

Chương 6 · 20 phút đọc · 25 phút nghe

Ê-li, Vị Tiên Tri Cầu Nguyện

Goodwin nói—hẳn ông đang nói về chính mình—: “Tôi từng biết những người đến với Đức Chúa Trời chẳng vì điều gì khác, chỉ để đến với Ngài mà thôi, vì họ yêu Ngài đến thế. Họ không chịu làm hoen ố Ngài và chính mình bằng bất cứ việc gì khác, ngoài việc thuần túy được ở một mình với Ngài trong sự hiện diện của Ngài. Ngay giữa vòng loài người, tình bạn được giữ gìn tốt nhất bằng những cuộc thăm viếng thường xuyên; và những cuộc thăm viếng thường xuyên ấy càng tự do và tinh sạch bao nhiêu, càng ít bị thúc đẩy bởi công việc, nhu cầu hay thói quen bao nhiêu, thì chúng càng thân tình và được chào đón bấy nhiêu.”—Mục sư Alexander Whyte

Ê-li trổi hơn hết là bậc trưởng lão của các đấng tiên tri. Mão miện, ngai và cây phủ việt thuộc về ông. Áo ông trắng rực lửa. Ông dường như được tôn cao trong bản tính nồng cháy và đầy sự cầu nguyện của mình, như một hữu thể dường như siêu phàm; nhưng Tân Ước đặt ông bên cạnh chúng ta như một người có cùng bản tính như chúng ta. Thay vì đặt ông ra ngoài phạm vi nhân loại vì những kết quả lạ lùng của sự cầu nguyện của ông, Tân Ước chỉ về ông như một tấm gương để noi theo và như một nguồn cảm hứng để thúc giục chúng ta. Cầu nguyện như Ê-li, và có những kết quả như Ê-li, là nhu cầu cấp bách của thời đại.

Ê-li đã học được bài học về sự cầu nguyện, và đã tốt nghiệp trường học thiên thượng ấy trước khi chúng ta biết đến ông. Ở một nơi kín đáo nào đó, trên núi hay nơi đồng bằng, ông đã ở một mình với Đức Chúa Trời, là người cầu thay chống lại sự thờ hình tượng đồi bại của A-háp. Sự cầu nguyện của ông đã thắng hơn với Đức Chúa Trời cách mạnh mẽ. Những sự nhậm lời cho sự cầu nguyện của ông thật chắc chắn và vững vàng biết bao.

Ông đã thưa chuyện với Đức Chúa Trời về sự báo trả. Ông là hiện thân của thời đại mình. Thời đại ấy là thời đại của sự báo trả. Người cầu thay ấy không được khoác lấy cành ô-liu với dải băng len, biểu tượng của kẻ cầu xin lòng thương xót, nhưng khoác lấy lửa, biểu tượng của sự công bình và sứ giả của cơn thạnh nộ. Ông xuất hiện trước mặt chúng ta trước mặt A-háp đột ngột biết bao! Với sự chắc chắn và lòng dạn dĩ thánh khiết, ông tuyên bố trước mặt vị vua đang sửng sốt và co rúm sứ điệp mang ý nghĩa khủng khiếp của mình, một sứ điệp có được nhờ sự cầu nguyện tha thiết của ông,—“Người cầu nguyện, cố xin cho đừng mưa,” và Đức Chúa Trời đã không khước từ lời cầu nguyện của ông. “Ta đứng trước mặt Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên hằng sống mà thề rằng: Mấy năm về sau đây, nếu ta chẳng nói, chắc sẽ không có sương, cũng không có mưa.”

Bí quyết sự cầu nguyện của ông và tính cách của con người ông được tìm thấy trong mấy chữ: “Ta đứng trước mặt.” Ở đây chúng ta nhớ lại lời Gáp-ri-ên nói với Xa-cha-ri khi báo cho thầy tế lễ này biết rằng ông và vợ sẽ có một con trai trong lúc tuổi già: “Ta là Gáp-ri-ên, đứng trước mặt Đức Chúa Trời.” Thiên sứ trưởng Gáp-ri-ên khó mà có sự tận hiến kiên định hơn, lòng can đảm hơn, sự sẵn sàng vâng phục hơn và lòng sốt sắng cho danh dự của Đức Chúa Trời hơn Ê-li. Chúng ta thấy sức mạnh vươn xa biết bao trong lời cầu nguyện của ông! “Thì không mưa xuống đất trong ba năm rưỡi.” Thật là những sức mạnh toàn năng có thể truyền lệnh cho các quyền lực của thiên nhiên! “Không có sương, cũng không có mưa.” Người này là ai mà dám thốt ra một lời tuyên bố như thế, hay khẳng định một quyền năng như thế? Nếu lời tuyên bố của ông là sai, ông là kẻ cuồng tín hay người điên. Nếu lời tuyên bố của ông là thật, ông đã cầm giữ cánh tay nhân từ của Đấng Toàn Năng, và với sự cho phép của Đức Chúa Trời, đã đặt mình vào chỗ của Đức Chúa Trời. Đất đai bị rủa sả và cháy khô, những ngày đêm nóng như lửa, không mưa và không sương, đã chứng thực lời ông nói là thật, và chứng minh sự nghiêm khắc, sức mạnh, sự cứng rắn và nhiệt huyết của con người đã cầm giữ các đám mây và ngăn lại sự thăm viếng đầy phước hạnh của cơn mưa. Ê-li là tên ông, và điều này chứng thực ý nghĩa thật của tên ấy: “Đức Chúa Trời tôi là Giê-hô-va.”

Sự cầu nguyện của ông có quyền năng ngăn lại dòng chảy nhân hậu của thiên nhiên. Trong việc này, ông đứng thay cho Đức Chúa Trời. Gia-cơ điềm tĩnh, không bồng bột, không mơ mộng, em của Chúa chúng ta, trong thư tín của ông nói với chúng ta: “Hãy xem sự cầu nguyện có thể làm được gì, qua Ê-li! Hãy cầu nguyện như Ê-li đã cầu nguyện. Người công chính hãy vận dụng đến mức tối đa sức mạnh của sự cầu nguyện. Hãy để thánh đồ và tội nhân, thiên sứ và ma quỷ, thấy và cảm nhận những quyền năng lớn lao của sự cầu nguyện. Hãy xem lời cầu nguyện của một người tốt lành có quyền năng và ảnh hưởng thể nào, và có linh nghiệm thể nào trước mặt Đức Chúa Trời!”

Sự cầu nguyện của Ê-li không phải là sự cầu nguyện giả tạo, không phải chỉ là một màn trình diễn, không phải là sự cầu nguyện chiếu lệ, thiếu tâm thần, thiếu linh hồn. Chính Ê-li ở trong sự cầu nguyện của Ê-li. Trọn con người ông, với mọi sức mạnh nồng cháy của mình, đều ở trong đó. Đối với ông, Đức Chúa Trời Toàn Năng là thật. Đối với ông, sự cầu nguyện là phương tiện để đem Đức Chúa Trời với trọn quyền năng của Ngài vào thế gian, hầu minh oan cho danh Ngài, xác lập chính sự hiện hữu của Ngài, báo trả cho danh Ngài bị phạm thượng và luật pháp Ngài bị vi phạm, và minh oan cho các tôi tớ Ngài.

Ở Gia-cơ 5:17, chỗ các bản dịch thường ghi là “cầu nguyện cách sốt sắng,” thì bản Revised Version ghi là “trong lời cầu nguyện, ông đã cầu nguyện,” hay “bằng sự cầu nguyện, ông đã cầu nguyện.” Nghĩa là, ông đã cầu nguyện bằng tất cả mọi sức mạnh hiệp lại của sự cầu nguyện.

Sự cầu nguyện của Ê-li mạnh mẽ, khẩn thiết và không gì cưỡng lại được trong các yếu tố quyền năng của nó. Sự cầu nguyện yếu ớt không đạt được kết quả nào, chẳng đem vinh hiển cho Đức Chúa Trời, cũng chẳng đem ích lợi cho loài người.

Ê-li đã học được những bài học mới và cao hơn về sự cầu nguyện trong khi được Đức Chúa Trời giấu kín và ở cùng Đức Chúa Trời bên khe Kê-rít. Hẳn ông đã giao thông với Đức Chúa Trời trong khi A-háp lùng tìm ông khắp mọi xứ. Ít lâu sau, ông được lệnh đi đến Sa-rép-ta, nơi Đức Chúa Trời đã truyền cho một người đàn bà góa nuôi ông. Ông đến đó vì ích lợi cho người góa bụa cũng như cho chính mình. Một ích lợi cho Ê-li và một phước lành lớn cho người góa bụa là kết quả của việc Ê-li đến đó. Trong khi người đàn bà này cung cấp cho ông, thì ông cung cấp cho người đàn bà. Sự cầu nguyện của Ê-li đã làm cho người đàn bà nhiều hơn là lòng hiếu khách của người đàn bà đã làm cho Ê-li. Những thử thách lớn đang chờ đợi người góa bụa, và cả những nỗi đau buồn lớn nữa. Cảnh góa bụa và sự nghèo khó của bà nói lên những vật lộn và đau buồn của bà. Ê-li ở đó để cất bớt sự nghèo khó và xoa dịu những nỗi đau buồn của bà.

Đây là ký thuật lý thú ấy:

“Sau một ít lâu, con trai của người đàn bà, tức là chủ nhà, bị đau; bịnh rất nặng đến đỗi trong mình nó chẳng còn hơi thở.

“Người đàn bà bèn nói với Ê-li rằng: Hỡi người của Đức Chúa Trời, tôi với ông có việc chi chăng? Có phải ông đến nhà tôi đặng nhắc lại những tội lỗi tôi và giết con tôi chăng?

“Người đáp với nàng rằng: Hãy giao con nàng cho ta. Người bồng nó khỏi tay mẹ nó, đem lên phòng cao, chỗ người ở, và để nó nằm trên giường mình.

“Đoạn, người kêu cầu cùng Đức Giê-hô-va mà rằng: Giê-hô-va Đức Chúa Trời tôi ôi! Cớ sao Ngài giáng tai họa trên người đàn bà góa nầy, nhà nàng là nơi tôi trú ngụ, mà giết con trai người đi?

“Người nằm ấp trên mình con trẻ ba lần, lại kêu cầu cùng Đức Giê-hô-va nữa mà rằng: Ôi Giê-hô-va Đức Chúa Trời tôi! Xin Chúa khiến linh hồn của đứa trẻ nầy trở lại trong mình nó.

“Đức Giê-hô-va nhậm lời của Ê-li; linh hồn của đứa trẻ trở lại trong mình nó, và nó sống lại.

“Ê-li bồng đứa trẻ, đi xuống lầu, vào trong nhà dưới, giao cho mẹ nó mà nói rằng: Hãy xem, con nàng sống.

“Nàng bèn nói cùng Ê-li rằng: Bây giờ tôi nhìn biết ông là một người của Đức Chúa Trời, và lời phán của Đức Giê-hô-va ở trong miệng ông là thật.”

Sự cầu nguyện của Ê-li đi vào những miền mà sự cầu nguyện chưa từng đi đến trước đó. Những miền đáng sợ, huyền bí và đầy quyền lực của cõi chết nay bị xâm nhập bởi sự hiện diện và những đòi hỏi của sự cầu nguyện. Đức Chúa Giê-xu Christ nói đến việc Ê-li đến với người đàn bà góa này là chủ yếu, nếu không phải là duy nhất, vì ích lợi của bà. Sự hiện diện và sự cầu nguyện của Ê-li đã giữ người đàn bà khỏi chết đói và đem con trai bà từ cõi chết trở về. Chắc chắn không có nỗi đau buồn nào bằng sự cay đắng khi mất đứa con trai một. Ê-li đối diện với hoàn cảnh ấy với lòng tin quyết chắc chắn biết bao! Không có sự do dự nào trong hành động của ông, và không có sự ngập ngừng nào trong đức tin của ông. Ông đem đứa con trai đã chết lên phòng riêng của mình, và một mình với Đức Chúa Trời, ông đặt vấn đề ra. Trong căn phòng ấy, Đức Chúa Trời gặp ông, và cuộc vật lộn chỉ là với một mình Đức Chúa Trời. Cuộc vật lộn ấy quá mãnh liệt và quá thiêng liêng để có bạn đồng hành hay người đứng xem. Lời cầu nguyện được dâng lên Đức Chúa Trời, và vấn đề được giải quyết với Đức Chúa Trời. Đứa trẻ đã bị Đức Chúa Trời cất đi, và Đức Chúa Trời cai trị trong cõi chết. Trong tay Ngài có những lối ra của sự sống và sự chết. Ê-li tin rằng Đức Chúa Trời đã cất linh hồn đứa trẻ, và Đức Chúa Trời cũng có thể phục hồi linh hồn ấy. Đức Chúa Trời đã nhậm lời cầu nguyện của Ê-li. Sự nhậm lời là bằng chứng về sứ mạng Ê-li nhận từ Đức Chúa Trời, và về lẽ thật của Lời Đức Chúa Trời. Đứa trẻ đã chết được sống lại là một sự xác tín chắc chắn về lẽ thật này: “Bây giờ tôi nhìn biết ông là một người của Đức Chúa Trời, và lời phán của Đức Giê-hô-va ở trong miệng ông là thật.” Những sự nhậm lời cầu nguyện là bằng chứng về sự hiện hữu của Đức Chúa Trời và về lẽ thật của Lời Ngài.

Cuộc thử nghiệm bất hủ mà Ê-li đã thực hiện trước mặt một vị vua bội đạo, đối diện với một dân tộc sa ngã và một hàng tư tế thờ hình tượng trên núi Cạt-mên, là một sự bày tỏ cao cả về đức tin và sự cầu nguyện. Trong cuộc tranh tài, các tiên tri của Ba-anh đã thất bại. Không có lửa nào từ trời giáng xuống đáp lại những tiếng kêu la cuồng loạn của họ. Ê-li, với tâm thần hết sức điềm tĩnh và với sự chắc chắn đầy tin quyết, gọi Y-sơ-ra-ên đến gần mình. Ông sửa lại bàn thờ hoang phế của Đức Chúa Trời, bàn thờ của của lễ và của sự cầu nguyện, và sắp các miếng thịt bò tơ cho có thứ tự trên bàn thờ. Rồi ông dùng mọi biện pháp đề phòng mọi lời cáo buộc về sự lừa dối. Mọi thứ đều bị nước đổ ngập. Bấy giờ Ê-li dâng một lời cầu nguyện mẫu mực, đáng chú ý vì sự rõ ràng, sự đơn sơ và sự chân thành tột bậc. Lời cầu nguyện ấy nổi bật vì sự vắn tắt và đức tin của nó.

Hãy đọc ký thuật được chép trong Kinh Thánh:

“Đến giờ dâng của lễ chay ban chiều, tiên tri Ê-li đến gần và nguyện rằng: Lạy Giê-hô-va Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham, của Y-sác, và của Y-sơ-ra-ên, ngày nay xin hãy tỏ cho người ta biết rằng Ngài là Đức Chúa Trời trong Y-sơ-ra-ên, rằng tôi là kẻ tôi tớ Ngài, và tôi vâng lời Ngài mà làm mọi sự nầy.

“Đức Giê-hô-va ôi! Xin nhậm lời tôi, xin đáp lời tôi, hầu cho dân sự nầy nhìn biết rằng Giê-hô-va là Đức Chúa Trời, và Ngài khiến cho lòng họ trở lại.

“Lửa của Đức Giê-hô-va bèn giáng xuống, thiêu đốt của lễ thiêu, củi, đá, bụi, và rút nước trong mương.

“Thấy vậy, cả dân sự sấp mình xuống đất, và la rằng: Giê-hô-va là Đức Chúa Trời! Giê-hô-va là Đức Chúa Trời!”

Ê-li đã giao thiệp trực tiếp với Đức Chúa Trời như trước kia. Sự cầu nguyện thật luôn luôn giao thiệp với Đức Chúa Trời. Lời cầu nguyện này của Ê-li là để xác định sự hiện hữu của Đức Chúa Trời chân thật, và sự nhậm lời trực tiếp từ Đức Chúa Trời đã giải quyết vấn đề. Sự nhậm lời ấy cũng là ủy nhiệm thư cho sứ mạng thiên thượng của Ê-li và là bằng chứng rằng Đức Chúa Trời giao thiệp với loài người. Nếu chúng ta có nhiều hơn sự cầu nguyện như của Ê-li, thì những phép lạ sẽ không còn là những điều lạ lùng như hiện nay đối với chúng ta. Đức Chúa Trời sẽ không xa lạ đến thế, không xa cách đến thế trong sự hiện hữu và yếu ớt đến thế trong hành động. Mọi sự đều nhạt nhẽo và yếu ớt vì sự cầu nguyện của chúng ta quá nhạt nhẽo và yếu ớt.

Đức Chúa Trời phán cùng Ê-li: “Hãy đi, ra mắt A-háp; ta sẽ khiến mưa sa xuống đất.” Ê-li lập tức làm theo mệnh lệnh thiên thượng và ra mắt A-háp. Ông đã đặt vấn đề ra với A-háp, với Y-sơ-ra-ên và với Ba-anh. Cả dòng tình cảm của dân tộc đã quay trở về với Đức Chúa Trời. Ngày đang tàn dần vào bóng chiều. Mưa vẫn chưa đến. Nhưng Ê-li không khoanh tay và nói rằng lời hứa đã thất bại, mà ông đã làm cho lời hứa được sắc bén và được ứng nghiệm.

Đây là ký thuật của Kinh Thánh cùng với kết quả:

“Đoạn Ê-li nói cùng A-háp rằng: Hãy đi lên, ăn và uống, vì tôi đã nghe tiếng mưa lớn.

“Vậy, A-háp trở lên đặng ăn uống. Nhưng Ê-li leo lên chót núi Cạt-mên, cúi xuống đất và úp mặt mình giữa hai đầu gối.

“Đoạn, người nói với kẻ tôi tớ mình rằng: Xin hãy đi lên, ngó về phía biển. Kẻ tôi tớ đi lên xem, nhưng nói rằng: Không có chi hết. Ê-li lại nói: Hãy trở lên bảy lần.

“Lần thứ bảy, kẻ tôi tớ đáp rằng: Tôi thấy ở phía biển lên một cụm mây nhỏ như lòng bàn tay. Ê-li bèn tiếp: Hãy đi nói với A-háp rằng: Hãy thắng xe và đi xuống, kẻo mưa cầm vua lại chăng.

“Trong một lúc, trời bị mây che đen, gió nổi dậy, và có cơn mưa rất lớn. A-háp bèn lên xe mình, đi đến Gít-rê-ên.

“Tay Đức Giê-hô-va giáng trên Ê-li.”

Bấy giờ, như Gia-cơ đã chép: “Đoạn người cầu nguyện lại, trời bèn mưa, và đất sanh sản hoa màu.”

Sự cầu nguyện nài nỉ, nồng cháy của Ê-li và lời hứa của Đức Chúa Trời đã đem mưa xuống. Sự cầu nguyện đưa lời hứa đến chỗ ứng nghiệm đầy ân điển. Cần có sự cầu nguyện kiên trì và bền bỉ để lời hứa đạt được những kết quả lớn lao nhất và đầy ân điển nhất. Trong trường hợp này, đó là sự cầu nguyện đầy trông đợi, canh chừng kết quả, mong chờ sự nhậm lời. Ê-li đã có sự nhậm lời trong cụm mây nhỏ như lòng bàn tay. Ông đã có sự bảo đảm bề trong về sự nhậm lời ngay cả trước khi có mưa. Sự cầu nguyện của Ê-li làm hổ thẹn sự cầu nguyện yếu ớt của chúng ta biết bao! Sự cầu nguyện của ông làm cho mọi việc xảy ra. Nó minh chứng sự hiện hữu và thực thể của Đức Chúa Trời, đem sự cáo trách đến những lương tâm chai lì và trì trệ, và chứng minh rằng Đức Chúa Trời vẫn là Đức Chúa Trời trong dân tộc ấy. Sự cầu nguyện của Ê-li đã đem cả một dân tộc trở về với Đức Chúa Trời, sắp đặt sự di chuyển của các đám mây, và điều khiển sự rơi xuống của cơn mưa. Nó đã gọi lửa từ trời xuống để chứng minh sự hiện hữu của Đức Chúa Trời hoặc để hủy diệt kẻ thù của Đức Chúa Trời.

Sự cầu nguyện của vị Trưởng Lão trong các Đấng Tiên Tri của Y-sơ-ra-ên được khoác lấy áo lửa của ông. Mão vàng ở trên đầu ông, và lư hương của ông đầy và ngát hương với ngọn lửa, giai điệu và hương thơm của sự cầu nguyện. Quyền năng kỳ diệu biết bao đã bao phủ ông trong dịp ấy! Chẳng lạ gì khi Ê-li-sê kêu lên lúc thấy vị tiên tri nồng cháy này của Chúa bước lên xe để về trời: “Cha tôi ôi! cha tôi ôi! là xe và lính kỵ của Y-sơ-ra-ên!” Nhưng xe và quân đội không thể bắt đầu làm được nhiều cho Y-sơ-ra-ên bằng Ê-li cầu nguyện này. Sự cầu nguyện là những sức mạnh toàn năng, bao trùm thế giới và vươn đến tận trời.

Đâu là những người cầu nguyện của thời hiện đại, có đức tin nồng cháy, có thể dâng hương như những lời cầu nguyện của Ê-li? Vào lúc này, chúng ta cần những người lãnh đạo trong Hội Thánh, những người bằng chính sự cầu nguyện của mình có thể thêm vào sức mạnh, ngọn lửa và hương thơm của sự cầu nguyện như của Ê-li.

Ê-li không thể chạm đến điều gì ngoại trừ bằng sự cầu nguyện. Đức Chúa Trời ở cùng ông cách mạnh mẽ vì ông mạnh mẽ trong sự cầu nguyện.

Trong cuộc tranh tài với các tiên tri của Ba-anh, ông đặt vấn đề cách rõ ràng và dứt khoát để xác định Đức Chúa Trời thật, như một vấn đề phải được giải quyết bằng sự cầu nguyện. Đức Chúa Trời có hằng sống không? Kinh Thánh có phải là sự mặc khải từ Ngài không? Ngày nay, những câu hỏi ấy được nêu lên thường xuyên biết bao? Chúng cần được giải quyết thường xuyên biết bao? Sự kêu cầu bằng sự cầu nguyện là Lời Giải Đáp duy nhất cho chúng. Vấn đề nằm ở đâu? Không phải ở nơi Đức Chúa Trời, mà ở nơi sự cầu nguyện của chúng ta. Bằng chứng về Đức Chúa Trời và về sự hiện hữu của Ngài là Ngài nhậm lời cầu nguyện. Cần có đức tin và sự cầu nguyện của Ê-li để giải quyết vấn đề ấy. Đâu là những Ê-li trong Hội Thánh ngày nay? Đâu là những người có bản tính như ông, có thể cầu nguyện như ông đã cầu nguyện? Chúng ta có hàng ngàn người có cùng bản tính, nhưng đâu là những người cầu nguyện như ông? Hãy để ý ông đặt cược vấn đề và xây bàn thờ với lòng tin quyết điềm tĩnh và chắc chắn biết bao. Lời cầu nguyện của ông trong dịp ấy điềm tĩnh và sắc bén biết bao!

Thay vì cho rằng sự cầu nguyện như thế nằm ngoài phạm vi các nguyên tắc và sự chừng mực của Tân Ước, thì chính sự cầu nguyện này của Ê-li lại được nêu lên như một tấm gương để noi theo và như một minh họa về điều sự cầu nguyện có thể làm được khi được thực hiện bởi đúng người và theo đúng cách. Những kết quả như của Ê-li có thể đạt được nếu chúng ta có nhiều người như Ê-li hơn để cầu nguyện.

Ê-li đã cầu nguyện cách thật sự, chân thật và tha thiết. Ngày nay có biết bao sự cầu nguyện không phải là sự cầu nguyện thật, mà chỉ là cái vỏ, là trấu, là lời nói suông! Phần lớn trong đó có thể gọi là sự không cầu nguyện. Thế gian đầy dẫy sự cầu nguyện như thế. Nó chẳng đi đến đâu, chẳng ích lợi gì, chẳng đem lại kết quả nào. Thật ra, người ta cũng chẳng mong đợi kết quả hay thành quả nào.

Những điều kiện thiết yếu của sự cầu nguyện thật là những điều kiện thiết yếu của một nếp sống đạo cá nhân, sống động và theo Kinh Thánh. Đó là những điều kiện thiết yếu của sự phục vụ tôn giáo thật trong đời này. Đứng đầu trong các điều kiện ấy là khi phục vụ, chúng ta phải thật sự phục vụ. Cũng vậy, khi cầu nguyện, chúng ta phải thật sự cầu nguyện. Sự chân thật và thực chất của tấm lòng—đó là cốt lõi, là bản chất, là tổng thể, là tâm điểm của sự cầu nguyện. Không có khả năng nào trong sự cầu nguyện nếu chúng ta không thật sự cầu nguyện trong mọi sự đơn sơ, thực chất và chân thật. Sự cầu nguyện không có cầu nguyện—thật phổ biến, thật được ưa chuộng, thật lừa dối và hư không biết bao!