Chương 3 · 11 phút đọc · 14 phút nghe
Một Cơ Đốc Nhân Đơn Thuần
Tôi có ý nói rằng trong anh em mỗi người nói như vầy: Ta là môn đồ của Phao-lô; — ta là của A-bô-lô …Đấng Christ bị phân rẽ ra sao? 1 CÔ-RINH-TÔ 1:12–13
Năm 1680, mệt mỏi sau bốn mươi năm bị người ta bảo cho biết mình thuộc phe nào, Baxter đã viết một câu sống lâu hơn gần như mọi điều khác ông từng xuất bản. Ông nói rằng ông là một Cơ Đốc nhân — một Cơ Đốc nhân đơn thuần — không thuộc tôn giáo nào khác, và ông sẽ không để mình bị gắn bất kỳ danh xưng nào hẹp hơn thế. Gần ba thế kỷ sau, C. S. Lewis đã mượn cụm từ ấy đặt tên cho một quyển sách, và thừa nhận mình đã tìm thấy nó ở đâu. Phần đông những người dùng cụm từ ấy ngày nay không hề biết rằng nó bắt đầu từ một người Thanh giáo bị bắt bớ, người không thể khiến ai tin rằng mình không phải là người của phe phái nào.
Một người không ai xếp loại được
Cái khó của Baxter là ông thật sự không vừa với khuôn nào cả. Người ta gọi ông là người phái Trưởng Lão, nhưng xét cách chặt chẽ thì ông không phải; ông tin vào một thể chế giám mục ôn hòa theo kiểu mà Tổng Giám mục Ussher đã đề nghị. Ông bị trục xuất như một người không theo quốc giáo, trong khi ông muốn ở lại trong giáo hội quốc gia và đã ra sức làm cho điều đó có thể xảy ra. Ông phục vụ chính nghĩa của Quốc hội rồi lại lao khổ cho sự phục hồi ngôi vua. Ông bị những người theo Calvin nghiêm ngặt công kích vì làm nhẹ giáo lý về sự chuộc tội, bị những người theo Arminius công kích vì giữ giáo lý về sự lựa chọn, bị phái Chống Luật Pháp công kích vì nhấn mạnh sự vâng phục, và bị phái Quaker công kích vì hầu như mọi điều. Nói cách khác, ông gặp rắc rối với tất cả mọi người, và điều đó không phải là tình cờ. Ông cho rằng những điều cốt yếu của Cơ Đốc giáo thì ít hơn và rõ ràng hơn điều mà những người ưa tranh luận vẫn tưởng, và phần lớn những gì chia rẽ các tín hữu thuộc về hạng thứ hai, những vấn đề mà người tốt sẽ còn khác ý nhau cho đến khi Chúa trở lại.
Chỉ có một thân thể, một Thánh Linh, như anh em bởi chức phận mình đã được gọi đến một sự trông cậy mà thôi; chỉ có một Chúa, một đức tin, một phép báp-têm; chỉ có một Đức Chúa Trời và một Cha của mọi người. Ê-PHÊ-SÔ 4:4–6
Phương pháp của Baxter là hỏi xem một người phải tin gì và làm gì để được cứu, và xem đó là nền tảng của sự thông công — ông từ chối biến sự đồng ý về bất cứ điều gì xa hơn thành điều kiện để tiếp nhận một anh em.
Những điều cần thiết, những điều còn ngờ vực
Công thức thường được gắn với tên ông đáng được trích dẫn cho chính xác, và cũng đáng được ghi đúng nguồn, vì người ta thường xuyên cho rằng ông là tác giả: trong những điều cần thiết, hãy hiệp một; trong những điều còn ngờ vực, hãy để tự do; trong mọi sự, hãy yêu thương. Câu nói ấy không bắt nguồn từ Baxter. Dường như nó đến từ một tác giả Lutheran người Đức thuộc thế hệ trước, Rupertus Meldenius, và suốt nhiều thế kỷ đã bị gán nhầm cho Augustine. Điều Baxter đã làm là đưa nó vào tiếng Anh và cố gắng sống theo nó, việc ấy khó hơn nhiều so với đặt ra nó. Cái khó thực tế, như ông biết rất rõ, là ai cũng đồng ý với công thức ấy nhưng chẳng ai đồng ý với nhau xem điều nào thuộc cột nào. Câu trả lời của Baxter là bắt đầu từ những bản tóm lược thời các sứ đồ — Bài Tín Điều, Bài Cầu Nguyện Chung, Mười Điều Răn — và lập luận rằng những gì Hội Thánh đã đòi hỏi nơi những người mới tin trong các thế kỷ đầu là một thước đo hợp lý cho những gì thật sự cần thiết ngày nay.
Vậy, hễ những người trọn vẹn trong chúng ta, phải có ý tưởng đó; và nếu anh em tưởng đàng khác, Đức Chúa Trời cũng sẽ lấy sự đó soi sáng cho anh em. Duy chúng ta đã đạt đến bậc nào, thì chúng ta phải đồng đi vậy. PHI-LÍP 3:15–16
Đó là Phao-lô đang suy xét sự bất đồng giữa những tín hữu trưởng thành, từ chối ép buộc vấn đề, và bảo họ hãy sống hòa hợp với nhau trên nền tảng những gì họ đã cùng có chung.
Sự hiệp một được thực hành thật sự
Tinh thần hòa giải của Baxter không chỉ là một cảm xúc được bày tỏ trong các lời tựa. Tại Kidderminster ông đã tổ chức các mục sư trong hạt thành một hiệp hội cố ý vượt qua ranh giới các phe phái — phái Trưởng Lão, phái Độc Lập và phái Giám Mục đồng ý hợp tác với nhau trong kỷ luật, trong việc dạy giáo lý và trong sự khuyên bảo lẫn nhau, trong khi để những bất đồng của họ lại chưa giải quyết. Hiệp hội ấy đã thành công, trong phạm vi địa phương và trong một thời gian, và các hạt khác đã bắt chước. Như thế là nhiều hơn điều mà phần lớn các chương trình hiệp nhất đạt được, và điều ấy đã được thực hiện bởi một người có quan điểm mạnh mẽ về từng vấn đề đang được gác sang một bên.
Dùng dây hòa bình mà giữ gìn sự hiệp một của Thánh Linh. Ê-PHÊ-SÔ 4:3
Hãy để ý động từ. Không phải tạo ra sự hiệp một — mà là giữ gìn nó. Sự hiệp một đã có sẵn rồi; phận sự của chúng ta là tránh phá hủy nó.
Sự thay đổi ông nhận thấy nơi chính mình
Điều quý giá nhất Baxter viết về đề tài này là một đoạn tự xét mình trong tự truyện của ông, nơi ông trình bày tâm trí mình đã thay đổi thế nào từ tuổi trẻ đến tuổi già. Ông nói rằng ông đã trở nên bớt tự tin vào phán đoán của mình và ý thức hơn về biết bao điều mình không biết. Ông bớt khâm phục những người thông minh và khâm phục những người thánh khiết hơn. Ông đã đi đến chỗ nghĩ rằng những khác biệt giữa các Cơ Đốc nhân tin kính thì nhỏ hơn, còn sự khác biệt giữa người tin kính và kẻ không tin kính thì lớn hơn điều ông từng nghĩ. Ông chậm lên án hơn, mau chấp nhận những lầm lỗi thành thật hơn, và quan tâm đến một vài lẽ thật lớn hơn nhiều so với vô số điều còn đang tranh cãi. Đó là một bản kiểm kê đáng kinh ngạc nơi một người đã dành cả đời làm việc của mình cho những cuộc tranh luận, và nó cho thấy rằng từ tất cả những cuộc tranh luận ấy, ông đã học được một điều mà chính sự tranh luận không thể dạy ông.
Giới hạn
Một lời lưu ý, vì sự rộng rãi có thể trở thành sự trống rỗng. Baxter không thờ ơ với giáo lý, và sẽ là một sự hiểu lầm nghiêm trọng nếu mượn ông để bênh vực quan điểm cho rằng niềm tin chẳng quan trọng mấy. Ông đã viết những bộ sách đồ sộ để bênh vực những lập trường ông cho là thiết yếu, và ông thà vào tù còn hơn ký thuận những điều khoản mà ông cho là sai. Lòng yêu thương của ông không phải là sự mơ hồ; đó là một sự phán đoán chín chắn về những lẽ thật nào là trụ cột.
Hãy xem xét mọi việc, điều chi lành thì giữ lấy. 1 TÊ-SA-LÔ-NI-CA 5:21
Bài kiểm tra ông để lại cho chúng ta cụ thể đến mức khó chịu. Không phải: bạn có tán thành sự hiệp một không? — ai cũng tán thành. Nhưng là: hãy kể tên nhóm Cơ Đốc nhân mà bạn thấy khó xem trọng nhất, rồi tự hỏi điều đang chia rẽ bạn với họ thuộc về cột thứ nhất hay cột thứ hai.
Một thước đo thực tế
Sự phản đối hiển nhiên đối với chương trình của Baxter là ai cũng cho rằng mình phân biệt được những điều cốt yếu với những điều không quan trọng, nhưng chẳng có hai người nào vạch đường ranh ở cùng một chỗ. Ông biết điều này, và ông đã đưa ra một thước đo dùng được. Đề nghị của ông là xem xét những gì Hội Thánh thật sự đã đòi hỏi nơi những người mới tin trong các thế kỷ đầu tiên. Trước các bản tín điều lớn, trước các công đồng, trước những chia rẽ của thời Cải Chánh, một người được tiếp nhận dựa trên một bản tóm lược ngắn gọn về đức tin, một lời cam kết vâng phục, và phép báp-têm. Từ đó ông xây dựng tiêu chuẩn ba phần của mình: Bài Tín Điều Các Sứ Đồ cho những gì phải tin, Mười Điều Răn cho những gì phải vâng giữ, và Bài Cầu Nguyện Chung cho những gì phải ao ước. Tin, vâng phục, ao ước — và Baxter lập luận rằng nếu một người thành thật giữ những điều ấy, chúng ta không có thẩm quyền nào để loại người ấy khỏi sự thông công Cơ Đốc, dù người ấy có thể sai ở những điều khác.
Vậy nếu miệng ngươi xưng Đức Chúa Jêsus ra và lòng ngươi tin rằng Đức Chúa Trời đã khiến Ngài từ kẻ chết sống lại, thì ngươi sẽ được cứu. RÔ-MA 10:9
Đó không phải là một công cụ hoàn hảo, và Baxter không hề cho rằng nó hoàn hảo. Đã có những người giữ tà giáo mà vẫn đọc thuộc được Bài Tín Điều. Nhưng nó có một ưu điểm đáng kể: nó ngắn, nó cổ xưa, và nó không thuộc về phe phái nào. Không ai có thể cáo buộc rằng nó được soạn ra để bao gồm bạn bè mình và loại trừ đối thủ của mình. Kỷ luật mà nó đặt ra đáng để thử. Hãy lấy giáo lý mà hiện nay bạn sẵn sàng chia rẽ vì nó, và tự hỏi nó xuất hiện ở đâu trong ba bản tóm lược ấy. Nếu nó không có ở đó, nó vẫn có thể đúng và quan trọng — nhưng bạn đã học được đôi điều về việc nó thuộc cột nào.
ĐỂ SUY NGẪM VÀ HÀNH ĐỘNG
1. Hãy viết ra những gì bạn cho là thật sự cần thiết để là một Cơ Đốc nhân. Hãy giữ cho danh sách ngắn gọn. Rồi hãy để ý xem có bao nhiêu điều bạn tranh cãi không nằm trong danh sách ấy.
2. Hãy kể tên nhóm tín hữu mà bạn ít tôn trọng nhất. Hãy thành thật tự hỏi sự bất đồng ấy là điều cốt yếu hay chỉ là chuyện phe nhóm.
3. Trong tháng này, hãy làm một việc cụ thể cùng với những Cơ Đốc nhân bên ngoài truyền thống của bạn — cùng nhau cầu nguyện, phục vụ hoặc dâng hiến.
4. Như Baxter đã làm, hãy nhìn lại tâm trí bạn đã thay đổi thế nào trong mười năm qua. Nếu nó chẳng thay đổi gì cả, điều đó đáng để xem xét.
5. Hãy giữ lấy giới hạn. Sự rộng rãi không phải là sự thờ ơ; hãy có thể nói ra điều gì bạn sẵn sàng vào tù vì nó.
LỜI CẦU NGUYỆN
Lạy Chúa, con đã nhận cho mình một danh xưng hẹp hơn danh Cơ Đốc nhân và đã bênh vực nó như thể nó chính là Tin Lành.
Xin chỉ cho con thấy những xác tín nào của con là trụ cột và những xác tín nào chỉ là của riêng con. Xin ban cho con sự thành thật để phân biệt, và lòng can đảm để giữ vững điều thứ nhất mà không khinh dể những người khác ý con về điều thứ hai.
Xin khiến con bớt khâm phục sự thông minh và khâm phục sự thánh khiết hơn. Xin làm con chậm lại trước khi con lên án.
Xin cho con giữ gìn sự hiệp một mà Ngài đã tạo dựng, và đừng để con là người phá vỡ nó. A-men.