Chương 2 · 8 phút đọc · 10 phút nghe
Một Người Sắp Chết Nói Với Những Người Sắp Chết
Ta đã đánh trận tốt lành, đã xong sự chạy, đã giữ được đức tin. 2 TI-MÔ-THÊ 4:7
Một cậu bé được học hành tồi tệ. Richard Baxter sinh ngày 12 tháng 11 năm 1615 tại Rowton, hạt Shropshire, trong nhà của ông ngoại. Cha mẹ ông là Richard và Beatrice Baxter; trước khi hoán cải, cha ông đã đánh bạc mất phần lớn mảnh điền sản nhỏ của gia đình, và tiền bạc rất eo hẹp. Theo chính lời kể đầy cay đắng của ông, việc học của ông thật thảm hại. Ngôi làng có hết thầy này đến thầy khác, người thì dốt nát, người thì say sưa, hoặc cả hai. Ông chưa bao giờ vào đại học — một điều mà các đối thủ dùng để chống lại ông suốt đời và ông cũng chưa bao giờ hoàn toàn vượt qua được. Thay vào đó, điều ông có là một sự khao khát. Ông đọc mọi thứ có thể tìm được, tự học thần học, triết học và y học, và nhờ sự chuyên cần thuần túy mà trở thành một trong những người uyên bác nhất nước Anh. Về sau ông được mô tả là bậc đứng đầu trong các nhà kinh viện Tin Lành nước Anh, một lời khen đáng kể dành cho một người không có bằng cấp. Sự hoán cải của ông đến qua sách vở hơn là qua sự giảng dạy — một quyển sách tĩnh nguyện tình cờ lọt vào nhà, và sau đó là các tác phẩm của những người Thanh giáo nước Anh. Ông xem sự thức tỉnh thật sự của mình bắt đầu từ việc đọc ấy và không bao giờ quên nó, và đó là một lý do khiến ông dành phần đời còn lại để trao sách vào tay người khác.
Kidderminster. Ông được Giám mục Worcester phong chức phó tế vào Mùa Vọng năm 1638, mở một trường học ở Dudley, và làm phụ tá mục vụ một thời gian ngắn tại Bridgnorth. Năm 1641 ông được mời đến Kidderminster, một thị trấn dệt vải khoảng hai nghìn dân ở hạt Worcestershire. Người ta kể rằng vị mục sư tiền nhiệm là người bất tài và giáo xứ bị bỏ bê. Baxter khi ấy hai mươi lăm tuổi. Rồi đất nước sụp đổ vào cuộc nội chiến. Ông rời thị trấn, làm tuyên úy cho đơn vị đồn trú tại Coventry và sau đó cho trung đoàn của Đại tá Whalley trong Quân đội Kiểu Mới, nơi ông dồn sức tranh luận chống lại những quan điểm bè phái đang lan rộng trong hàng ngũ binh lính. Về sau ông hối tiếc khá nhiều điều về những năm tháng ấy. Năm 1647 sức khỏe ông suy sụp hoàn toàn. Ông được bạn bè đón về Rouse Lench, xa thư viện của mình, và nằm đó nhiều tháng chờ chết.
Chính tại nơi ấy, gần như không có quyển sách nào để tra cứu, ông đã viết phần lớn quyển Sự Yên Nghỉ Đời Đời Của Các Thánh Đồ. Ông đã không chết. Ông trở về Kidderminster vào năm 1647 với tư cách mục sư quản xứ, và ở lại mười bốn năm.
Những gì ông đã làm tại đó. Chức vụ tại Kidderminster trở thành công việc giáo xứ lừng danh nhất trong lịch sử nước Anh, và đáng để nói rõ nó thật sự gồm những gì. Ông giảng mỗi tuần hai lần, cách giản dị, nhắm vào lương tâm hơn là vào sự ngưỡng mộ. Rồi ông và người phụ tá dành trọn hai ngày mỗi tuần cho việc dạy dỗ từng người — lần lượt mời các gia đình trong giáo xứ đến, ngồi với từng hộ, tra xét xem họ hiểu biết gì về đức tin Cơ Đốc, và dạy dỗ từng người một. Họ gặp khoảng mười bốn gia đình mỗi tuần và đi hết cả giáo xứ trong một năm. Ông tổ chức các mục sư trong vùng thành một hiệp hội vượt qua những ranh giới giữa phái Trưởng Lão, phái Độc Lập và phái Giám Mục, để kỷ luật và việc dạy giáo lý có thể được thực hành chung với nhau. Ông viết không ngừng. Ông cho đi phần lớn khoản thu nhập khiêm tốn của mình. Và thị trấn đã thay đổi. Theo ông ước tính, khi ông mới đến, mỗi con phố có lẽ chỉ một gia đình tỏ ra có lòng tin kính nghiêm túc; khi ông rời đi, có những con phố mà hầu như gia đình nào cũng vậy. Ông cẩn thận nói thêm rằng ông không nhận công trạng gì về điều đó, và có thể kể ra rất nhiều thị trấn nơi những người giỏi hơn ông đã lao khổ mà chẳng thấy kết quả gì.
Cuộc Phục Hưng Vương Triều và sự trục xuất. Chế độ quân chủ được phục hồi vào năm 1660, và Baxter — người đã góp sức cho điều đó — lên London làm một trong các tuyên úy của nhà vua. Ông được mời nhận chức giám mục Hereford và đã từ chối. Ông không xin gì ngoài sự cho phép được trở về Kidderminster, và bị khước từ. Tại Hội nghị Savoy năm 1661, ông là người phát ngôn chính của phái Thanh giáo ôn hòa, và trong hai tuần đã soạn một bản nghi thức thờ phượng sửa đổi, với hy vọng có được một sự dàn xếp đủ rộng để giữ những người ôn hòa ở lại trong giáo hội quốc gia. Hy vọng ấy tan vỡ; phía bên kia không thật sự muốn thỏa hiệp. Đạo luật Thống nhất có hiệu lực vào ngày 24 tháng 8 năm 1662. Khoảng hai nghìn mục sư không thể ký thuận đã bị đuổi khỏi chức vụ của mình ngay ngày hôm ấy. Thấy trước điều sắp xảy ra, Baxter đã giảng bài giảng từ biệt tại London từ tháng Năm trước đó. Ông bốn mươi sáu tuổi, và không bao giờ coi sóc một giáo xứ nào nữa.
Margaret. Vào tháng 9 năm 1662, vài tuần sau cuộc trục xuất, ông kết hôn với Margaret Charlton. Ông bốn mươi bảy tuổi còn bà hai mươi sáu, và cuộc hôn nhân khiến mọi người sửng sốt, kể cả nhiều người vốn nghĩ rằng ông sẽ chẳng bao giờ lập gia đình. Theo mọi lời kể, đó là một cuộc hôn nhân hạnh phúc lạ thường. Bà thông minh, quyết đoán và tin kính, lo liệu công việc của gia đình, và thúc đẩy ông dấn thân vào những việc mà một mình ông sẽ không dám thử. Họ cùng nhau trải qua mười chín năm bị sách nhiễu, bị phạt tiền và bị buộc phải dời chỗ ở. Bà qua đời năm 1681, hưởng dương bốn mươi lăm tuổi. Baxter, lòng tan nát, đã viết một bản tường thuật về cuộc đời và tính cách của bà chỉ trong vài tuần. Đó là một trong những trang cảm động nhất của văn chương tiếng Anh thế kỷ mười bảy — bức chân dung chân thật của một người góa vợ về một người phụ nữ mà ông rõ ràng xem là hơn mình ở nhiều phương diện, được xuất bản khi nỗi đau còn đang rướm máu.
Sự bắt bớ. Những năm sau 1662 ông sống ở London và vùng lân cận dưới một chế độ pháp lý được dựng lên để khiến chức vụ của những người không theo quốc giáo trở nên bất khả. Baxter liên tục bị sách nhiễu: bị cấm giảng, bị phạt tiền, tài sản bị tịch biên, sách vở bị tịch thu, và phải dời từ chỗ trọ này sang chỗ trọ khác. Năm 1669 ông bị bỏ tù một thời gian ngắn vì tổ chức một buổi nhóm họp riêng. Đòn nặng nề nhất đến vào năm 1685, khi ông đã bảy mươi tuổi và yếu đuối. Ông bị buộc tội xúi giục nổi loạn vì những lời bị cho là ám chỉ các giám mục trong quyển Bản Diễn Ý Tân Ước của ông, và bị xét xử trước Chánh án Tối cao Jeffreys. Phiên tòa là một sự ô nhục. Từ ghế quan tòa, Jeffreys lăng mạ ông, gọi ông là lão bịp bợm đã đầu độc thế gian bằng giáo lý Kidderminster của mình, và không cho luật sư của ông lên tiếng. Baxter bị phạt một khoản tiền mà ông không thể trả nổi và bị giam khoảng hai mươi mốt tháng tại Southwark. Ông được thả vào năm 1686, và sống đến lúc thấy Đạo luật Khoan dung năm 1689 rốt cuộc cho những người không theo quốc giáo một khoảng thở hợp pháp.
Lúc cuối đời. Những năm cuối ông sống tại quảng trường Charterhouse ở London, vẫn viết, vẫn giảng khi được phép, và liên tục đau đớn vì những chứng bệnh mà ông đã ghi chép với sự chính xác của một thầy thuốc suốt nửa thế kỷ. Ông qua đời ngày 8 tháng 12 năm 1691, thọ bảy mươi sáu tuổi. Gần lúc cuối, khi được hỏi ông thấy thế nào, người ta kể rằng ông đã đáp rằng ông gần như đã khỏe rồi. Ông để lại khoảng một trăm bốn mươi tác phẩm đã xuất bản, một giáo xứ còn nhớ đến ông qua nhiều thế hệ, một cẩm nang về chức vụ mục vụ đến nay vẫn được chỉ định cho các sinh viên thần học, và một quyển sách về thiên đàng được viết bởi một người đã dành năm mươi năm chờ đợi mình sắp đến nơi ấy.