Trung Tín Trong Việc Nhỏ
Tính Toán Phí Tổn

Chương 11 · 8 phút đọc · 11 phút nghe

Tính Toán Phí Tổn

Chúa Giê-xu là con của một người thợ xây dựng. Ngài biết một công trình bỏ dở trông như thế nào.

“Nếu một người trong các người định xây một cái tháp, chẳng lẽ người ấy lại không ngồi xuống trước mà tính toán chi phí, để biết mình có đủ tiền xây cho xong không?” (Lu-ca 14:28)

Trong câu chuyện, người không lên kế hoạch đặt nền móng, rồi hết tiền, và trở thành trò cười. Ai đi ngang qua cũng chế nhạo: “Người này khởi công xây cất mà không làm xong nổi.” (Lu-ca 14:30).

Chúa Giê-xu kể câu chuyện này để dạy về đời sống môn đồ. Theo Ngài thì phải trả giá bằng tất cả, vậy hãy tính toán phí tổn trước khi bắt đầu. Nhưng Ngài dùng một hình ảnh từ chuyện tiền bạc thường ngày, vì nguyên tắc ấy hiển nhiên đúng. Người khôn ngoan lên kế hoạch trước khi tiêu.

Sự khôn ngoan biết lên kế hoạch

Sách Châm Ngôn, vốn đầy những lời khôn ngoan thực tế về tiền bạc, cứ trở đi trở lại với ý tưởng này:

“Kế hoạch của người siêng năng chỉ đem lại lợi ích, còn kẻ hấp tấp vội vàng chỉ đi đến túng thiếu.” (Châm Ngôn 21:5)

Lên kế hoạch và siêng năng dẫn đến dư dật. Vội vàng dẫn đến nghèo khó. Điều đó ngày nay vẫn đúng như ba nghìn năm trước. Mua sắm theo cảm hứng, tiêu xài không kế hoạch và những quyết định vội vàng là một vài trong những lý do chính khiến người ta rơi vào khó khăn tài chính.

Châm Ngôn gửi chúng ta đến với người thầy nhỏ bé nhất:

“Hỡi kẻ lười biếng, hãy đi xem con kiến; hãy xem cách nó sống mà học khôn. Nó chẳng có tướng, chẳng có người coi sóc, cũng chẳng có ai cai trị, vậy mà nó vẫn dự trữ thức ăn trong mùa hè và thu góp lương thực vào mùa gặt.” (Châm Ngôn 6:6-8)

Con kiến lo xa. Khi có nhiều, nó cất bớt một phần cho mùa đông. Nó không cần ông chủ nào bảo nó làm vậy. Nó chỉ đơn giản là khôn ngoan.

Hãy biết rõ bầy chiên của bạn

Đây là một câu châm ngôn khác, như thể được viết cho bất cứ ai có tài khoản ngân hàng:

“Hãy biết rõ bầy chiên của con thế nào, và hãy để tâm đến các đàn gia súc, vì của cải chẳng tồn tại mãi, và mão miện cũng không truyền lại qua mọi thế hệ.” (Châm Ngôn 27:23-24)

Trong một thế giới nông nghiệp, bầy chiên và đàn gia súc chính là tài sản của bạn. Một người nông dân khôn ngoan biết mình có bao nhiêu con chiên, con nào đang bệnh, và mùa chiên đẻ đang diễn ra thế nào. Ông không phó mặc cho may rủi.

Ngày nay, điều đó có nghĩa là biết những gì đi vào, những gì đi ra, và những gì bạn đang nợ. Nhiều người, kể cả nhiều Cơ Đốc nhân, không hề biết tiền của mình đi đâu mỗi tháng. Họ ngạc nhiên khi tiền hết. Biết rõ tình trạng bầy chiên của mình không phải là điều thiếu thuộc linh. Đó là sự trung tín giản dị. Bạn không thể quản lý điều mình không đo lường.

Ngân sách là một kế hoạch

Ngân sách chỉ đơn giản là một kế hoạch cho tiền bạc của bạn. Đó là quyết định trước tiền của Đức Chúa Trời sẽ đi đâu, thay vì đến sau mới phát hiện nó đã đi đâu. Ngân sách không cần phức tạp. Ở dạng đơn giản nhất, nó có bốn phần:

  • Những gì đi vào. Thu nhập của bạn sau thuế.
  • Những gì dành cho Đức Chúa Trời trước tiên. Sự dâng hiến của bạn, được quyết định từ trước (xem chương 13).
  • Những gì bạn cần để sống. Nhà ở, thức ăn, điện nước, đi lại, trả nợ.
  • Những gì còn lại. Tiết kiệm, rồi đến các khoản chi tiêu khác.

Ở cuối sách này có một kế hoạch tài chính một trang đơn giản (Phụ Lục 2). Nếu bạn chưa bao giờ lập ngân sách, hãy bắt đầu từ đó. Lúc đầu có thể bạn thấy gò bó, nhưng phần lớn mọi người nhận ra nó mang lại sự tự do. Thay vì cảm giác tội lỗi và lo âu mơ hồ về tiền bạc, bạn có một kế hoạch. Bạn có thể tiêu những gì nằm trong kế hoạch mà không phải lo lắng, vì bạn biết khoản đó đã được lo liệu.

Hãy tiết kiệm hết sức mình

Quy tắc thứ hai của Wesley là “Hãy tiết kiệm hết sức mình.” Qua đó, chủ yếu ông muốn nói: đừng phung phí tiền bạc. Đừng tiêu tiền vào những thứ chỉ nuôi dưỡng sự kiêu ngạo, hư vinh hay mong muốn được người khác nhìn thấy. Hãy sống giản dị, để còn lại nhiều hơn.

Nhưng Kinh Thánh cũng khen ngợi việc tiết kiệm theo nghĩa ngày nay, tức là để dành một phần cho tương lai. “Của quý và dầu được cất giữ trong nhà người khôn ngoan, còn kẻ ngu dại ngốn sạch tất cả.” (Châm Ngôn 21:20). Kẻ ngu dại tiêu sạch mọi thứ ngay khi vừa có được. Người khôn ngoan giữ lại một phần dự trữ.

Giô-sép đã cứu Ai Cập khỏi nạn đói bằng cách tích trữ lúa gạo trong bảy năm được mùa. Phao-lô bảo người Cô-rinh-tô để dành tiền đều đặn: “Vào ngày đầu tuần, mỗi người trong anh chị em nên để riêng một phần ở nhà, dành dụm tùy theo những gì mình kiếm được” (1 Cô-rinh-tô 16:2), để khi cần thì đã sẵn sàng.

Tiết kiệm cho bạn khoảng dư: chỗ để thở khi xe hỏng hay bình nước nóng trục trặc, để một khủng hoảng nhỏ không trở thành món nợ. Điều đó có nghĩa là bạn có thể nói “vâng” khi Đức Chúa Trời đặt một nhu cầu trước mặt bạn. Và điều đó có nghĩa là gia đình bạn sẽ không trở thành gánh nặng cho người khác.

Khi tiết kiệm trở thành tích trữ

Tuy nhiên, có một lằn ranh, và Chúa Giê-xu đã vạch nó thật rõ trong ẩn dụ về người giàu dại dột. Vấn đề của người ấy không phải là ông tiết kiệm. Vấn đề là ông giữ mọi thứ cho riêng mình, xây những kho lẫm ngày càng lớn hơn, và định dành cả đời để ăn uống vui chơi. Ông tiết kiệm vì ích kỷ và vì muốn có sự an toàn ngoài Đức Chúa Trời. Và ông chết ngay đêm đó.

Làm sao bạn biết mình đã vượt qua lằn ranh từ tiết kiệm sang tích trữ? Hãy tự hỏi vì sao mình tiết kiệm. Tiết kiệm cho một mục đích cụ thể và khôn ngoan, như quỹ khẩn cấp, một căn nhà, nhu cầu của con cái hay tuổi già của bạn, là sự quản gia tốt. Tiết kiệm mãi không ngừng mà không có mục đích nào ngoài việc cảm thấy an toàn có thể là dấu hiệu tiền bạc đã trở thành chỗ dựa an toàn của bạn thay cho Đức Chúa Trời. Một phép thử tốt là xem sự dâng hiến của bạn có tăng lên khi tiền tiết kiệm tăng lên hay không. Nếu bạn tiết kiệm ngày càng nhiều mà vẫn dâng bằng cũ hoặc ít hơn, có thể có điều gì đó không ổn.

Hãy tiêu cho khéo

Cuối cùng, lên kế hoạch cũng bao gồm việc chi tiêu. Tiêu tiền không phải là sai. Đức Chúa Trời là Đấng “ban cho chúng ta cách dư dật mọi điều để vui hưởng” (1 Ti-mô-thê 6:17). Một kỳ nghỉ, một bữa ăn ngoài, một món quà cho người bạn thương, một món đồ đẹp cho ngôi nhà: tất cả những điều này đều có thể được nhận lãnh với lòng biết ơn. Câu hỏi không phải là bạn có tiêu hay không, mà là bạn có tiêu cách khôn ngoan và biết ơn, như một người quản gia hay không.

Spurgeon, trong cuốn John Ploughman’s Talk mộc mạc, dân dã của ông, đã nói thế này:

“Tiết kiệm là một nửa trận chiến của cuộc đời; kiếm tiền không khó bằng tiêu tiền cho khéo.”

Charles H. Spurgeon, John Ploughman’s Talk

Tiếng nói từ quá khứ

John Wesley dạy rằng một khi bạn đã kiếm hết sức mình, “bằng sự khôn ngoan ngay thẳng và sự siêng năng không mỏi mệt,” thì quy tắc thứ hai của sự khôn ngoan Cơ Đốc là “Hãy tiết kiệm hết sức mình.” Ông muốn điều đó như một hàng rào chống lại sự phung phí, để có nhiều hơn mà dâng. Ông không khen ngợi việc tích trữ, mà giải phóng tiền bạc cho quy tắc thứ ba.

Thực hành tuần này

Tuần này, hãy ghi lại từng đồng bạn tiêu. Ghi hết, kể cả ly cà phê. Cuối tuần, hãy chia các khoản ấy thành từng loại và nhìn vào chúng cách thành thật. Sau đó, hãy điền vào kế hoạch tài chính một trang ở Phụ Lục 2. Nếu đã lập gia đình, hãy làm việc này cùng nhau.

Dành cho nhóm

  • Anh chị em thấy việc lập ngân sách mang lại tự do hay gò bó? Vì sao?
  • Hãy đọc Châm Ngôn 27:23-24. Trong đời sống của anh chị em, “biết rõ bầy chiên của con thế nào” sẽ trông ra sao?
  • Lằn ranh giữa tiết kiệm khôn ngoan và tích trữ nằm ở đâu? Làm sao anh chị em biết mình đang ở phía nào?
  • Một lĩnh vực chi tiêu nào của anh chị em đang cần có kế hoạch?

Câu hỏi suy ngẫm

Ẩn dụ của Chúa Giê-xu về cái tháp xây dở dạy điều gì về tiền bạc?

Trong Lu-ca 14:28, người thợ xây không tính toán chi phí trước đã đặt nền móng, rồi hết tiền và trở thành trò cười. Chúa Giê-xu kể câu chuyện này về cái giá của đời sống môn đồ, nhưng Ngài dùng một hình ảnh thường ngày vì nguyên tắc ấy hiển nhiên đúng: người khôn ngoan lên kế hoạch trước khi tiêu. “Kế hoạch của người siêng năng chỉ đem lại lợi ích” (Châm Ngôn 21:5).

Ngân sách của một Cơ Đốc nhân gồm những phần cơ bản nào?

Ngân sách là quyết định trước tiền của Đức Chúa Trời sẽ đi đâu, thay vì đến sau mới phát hiện nó đã đi đâu. Ở dạng đơn giản nhất, nó có bốn phần: những gì đi vào sau thuế, những gì dành cho Đức Chúa Trời trước tiên, những gì bạn cần để sống, và những gì còn lại để tiết kiệm rồi đến các khoản chi tiêu khác. Phần lớn mọi người nhận ra một kế hoạch mang lại sự tự do.

John Wesley muốn nói gì qua câu “Hãy tiết kiệm hết sức mình”?

Chủ yếu Wesley muốn nói đừng phung phí tiền bạc: đừng tiêu tiền vào những thứ chỉ nuôi dưỡng sự kiêu ngạo, hư vinh hay mong muốn được người khác nhìn thấy, và hãy sống giản dị để còn lại nhiều hơn. Đó là một hàng rào chống lại sự phung phí để có nhiều hơn mà dâng, chứ không phải lời khen ngợi việc tích trữ; nó giải phóng tiền bạc cho quy tắc thứ ba của ông, “Hãy dâng hết sức mình.”

Bạn đã đọc xong Tính Toán Phí Tổn