Chương 12 · 8 phút đọc · 10 phút nghe
Xiềng Xích Của Người Đi Vay
Một ngày kia, có một người góa phụ đang lâm vào cảnh tuyệt vọng tìm đến tiên tri Ê-li-sê. Chồng bà từng là một trong các tiên tri, một người kính sợ Đức Chúa Trời. Ông qua đời khi vẫn còn mắc nợ, và giờ đây chủ nợ sắp đến bắt hai con trai của bà làm nô lệ để trừ nợ.
Ê-li-sê hỏi bà trong nhà có gì. Bà đáp rằng chẳng có gì cả, ngoài một bình dầu nhỏ. Ông bảo bà đi mượn bình không của tất cả hàng xóm, càng nhiều càng tốt, rồi đóng cửa lại và bắt đầu rót. Dầu cứ chảy ra cho đến khi mọi bình đều đầy. Rồi Ê-li-sê nói: “Bà hãy đi bán dầu mà trả hết nợ. Bà và các con có thể sống bằng số còn lại” (2 Các Vua 4:7).
Đây là câu chuyện về sự chu cấp diệu kỳ của Đức Chúa Trời. Nhưng đó cũng là câu chuyện cho thấy nợ nần có thể khủng khiếp đến mức nào. Vào thời xưa, nợ nần có thể khiến bạn mất đi sự tự do của chính con cái mình.
Nợ nần là một kiểu nô lệ
“Người giàu thống trị người nghèo, và ai đi vay trở thành nô lệ của người cho vay.” (Châm Ngôn 22:7)
Đó là một lời khó nghe, nhưng là sự thật. Khi bạn mắc nợ, bạn không hoàn toàn tự do. Một phần thu nhập tương lai của bạn đã thuộc về người khác. Mỗi tháng, một phần công sức của bạn phải dùng để trả cho quá khứ thay vì xây dựng tương lai hay dâng cho Đức Chúa Trời. Nợ nần giới hạn những lựa chọn của bạn. Có thể bạn không đổi được việc, không chuyển nhà được, không dâng hiến rộng rãi được, hay không đáp lại được tiếng gọi của Đức Chúa Trời, vì bạn phải tiếp tục trả nợ hằng tháng.
Nợ nần cũng rất tốn kém. Tiền lãi khiến bạn phải trả cho một món đồ nhiều hơn giá thật của nó rất nhiều. Với thẻ tín dụng lãi suất cao hay các khoản vay nóng ngắn hạn, điều đó có thể khiến bạn khánh kiệt.
Nợ nần cũng thường mang đến sự lo âu, xung đột trong hôn nhân và nỗi xấu hổ. Nhiều người mang nợ như một gánh nặng mà họ chẳng bao giờ nói ra.
Có phải mọi khoản nợ đều là tội?
Kinh Thánh không nói rằng mọi việc vay mượn đều là tội. Luật pháp Môi-se đưa ra những quy định về việc cho vay, nghĩa là việc vay mượn vẫn có xảy ra, và luật ấy bảo dân Y-sơ-ra-ên hãy rộng rãi cho những người láng giềng nghèo khó vay. Chúa Giê-xu phán: “Ai xin gì, hãy cho; và đừng quay lưng với người muốn vay mượn của con” (Ma-thi-ơ 5:42). Phần lớn mọi người cần vay để mua nhà, và một khoản vay mua nhà được tính toán cẩn thận có thể là điều khôn ngoan.
Nhưng Kinh Thánh rõ ràng xem nợ nần là điều nên tránh khi có thể và nên thoát ra càng sớm càng tốt. Mệnh lệnh của Phao-lô là: “Đừng để mình còn mắc nợ ai, ngoại trừ món nợ yêu thương mà anh chị em nợ nhau” (Rô-ma 13:8). Món nợ duy nhất chúng ta nên mang mãi mãi là món nợ yêu thương.
Và Kinh Thánh nói rõ rằng chúng ta phải trả lại những gì mình vay. “Kẻ ác vay mượn và không bao giờ trả, nhưng người công chính thì nhân hậu và rộng rãi ban cho” (Thi Thiên 37:21). Không trả nợ trong khi mình có khả năng trả là một hình thức trộm cắp.
Hãy cẩn thận với việc bảo lãnh
Sách Châm Ngôn nhiều lần cảnh báo về một loại nợ khác: đứng ra bảo lãnh cho khoản vay của người khác.
“Đừng làm người bắt tay cam kết và đứng ra bảo lãnh nợ cho người khác. Nếu con không có gì để trả, sao lại để người ta lấy cả chiếc giường con nằm?” (Châm Ngôn 22:26-27)
Điều đó nghe có vẻ khắt khe. Chẳng lẽ chúng ta không nên giúp bạn bè sao? Có chứ, nhưng Châm Ngôn thật khôn ngoan. Nếu bạn bảo lãnh nợ cho người khác, tức là bạn hứa sẽ trả nếu họ không trả được, và bạn mất quyền kiểm soát tài chính của chính mình. Nhiều tình bạn và gia đình đã tan vỡ theo cách này. Nếu bạn muốn giúp ai đó, thường thì tốt hơn là cho họ số tiền bạn có thể cho, thay vì bảo lãnh số tiền bạn không thể chịu mất.
Được tự do
Nếu bạn đang mắc nợ, đừng tuyệt vọng. Nhiều người đã bước ra khỏi nợ nần nhờ sự giúp đỡ của Đức Chúa Trời, và bạn cũng có thể như vậy. Sau đây là một vài bước.
Ngừng đào. Quy tắc đầu tiên để ra khỏi một cái hố là ngừng đào. Đừng vay thêm khoản nợ mới nào. Điều đó có thể nghĩa là cắt bỏ một chiếc thẻ hoặc đóng một tài khoản.
Đối diện sự thật. Hãy ghi ra mọi khoản nợ bạn có: bạn nợ ai, bao nhiêu, lãi suất và số tiền trả hằng tháng. Việc này có thể làm bạn sợ, nhưng bạn không thể đánh bại kẻ thù mà bạn không dám nhìn vào.
Lập kế hoạch. Hãy dùng kế hoạch tài chính trong Phụ Lục 2. Tìm mọi khoản tiền bạn có thể dành ra được. Nhiều người trả khoản nợ nhỏ nhất trước để tạo đà, rồi dồn số tiền trả đó sang khoản kế tiếp. Người khác bắt đầu với khoản có lãi suất cao nhất để tiết kiệm tiền. Dù theo cách nào, hãy có một kế hoạch.
Tìm sự giúp đỡ. Ở nhiều nước có những dịch vụ tư vấn nợ miễn phí và đáng tin cậy, và nhiều hội thánh có những người có thể giúp. Chẳng có gì xấu hổ khi xin giúp đỡ. Lòng kiêu ngạo giữ nhiều người trong nợ nần hơn cả sự nghèo khó.
Tiếp tục dâng hiến. Điều này có vẻ lạ, nhưng đừng ngừng hẳn việc dâng hiến, dù trong một thời gian, của dâng của bạn phải nhỏ. Sự dâng hiến giữ cho lòng bạn được tự do khỏi sự kìm kẹp của tiền bạc, và nhắc bạn nhớ ai là Đấng Chu Cấp cho bạn.
Cầu nguyện. Hãy cầu xin Đức Chúa Trời giúp đỡ, ban sự khôn ngoan và đôi khi ban cho điều bạn cần. Người góa phụ thời Ê-li-sê đã làm đúng như vậy, và Đức Chúa Trời đã đáp lời.
Kiên nhẫn. Có lẽ bạn không mắc nợ chỉ sau một đêm, nên bạn cũng sẽ không thoát nợ chỉ sau một đêm. Hãy ăn mừng mỗi khoản nợ bạn trả xong.
Tự do
Bức tranh về một đời sống tốt đẹp trong Kinh Thánh bao gồm sự tự do khỏi nợ nần. Hãy hình dung việc không nợ ai điều gì sẽ có ý nghĩa thế nào. Mỗi bảng Anh hay đô-la bạn kiếm được sẽ là của bạn để quản lý cho Đức Chúa Trời: để sống, để dành dụm và để dâng hiến. Bạn sẽ được tự do đáp lại tiếng gọi của Đức Chúa Trời, dù tiếng gọi ấy dẫn bạn đến đâu. Sự tự do đó đáng để bạn nỗ lực.
Và hãy nhớ đến Tin Lành. Tất cả chúng ta đều từng chìm sâu trong một món nợ không bao giờ trả nổi, món nợ tội lỗi. Chúa Giê-xu đã trả hết. Ngài dạy chúng ta cầu nguyện: “Xin tha những điều chúng con mắc nợ Cha, như chúng con cũng đã tha cho những người mắc nợ chúng con” (Ma-thi-ơ 6:12). Sự tự do sâu xa nhất đã thuộc về chúng ta trong Đấng Christ. Thoát khỏi nợ nần tài chính là một bức tranh nhỏ về sự tự do lớn lao ấy.
Tiếng nói từ quá khứ
John Ploughman của Spurgeon đã khuyên thế này về việc cho vay và bảo lãnh:
“Rất thường khi, ai đem tiền cho vay thì mất cả vàng lẫn bạn, còn ai đứng ra bảo lãnh thì chẳng bao giờ được yên.”
Charles H. Spurgeon, John Ploughman’s Talk
Thực hành tuần này
Hãy lập một danh sách đầy đủ mọi khoản nợ bạn có. Hãy cầu nguyện về danh sách ấy. Rồi quyết định một bước cụ thể hướng đến tự do mà bạn có thể thực hiện trong tuần này, và hãy thực hiện nó. Nếu bạn không mắc nợ, hãy tạ ơn Đức Chúa Trời, và tự hỏi xem có ai bạn có thể giúp không, có lẽ bằng cách cho thay vì cho vay.
Dành cho nhóm
- Vì sao sách Châm Ngôn so sánh người đi vay với nô lệ? Anh chị em đã từng trải qua điều đó chưa?
- Hãy đọc Rô-ma 13:8. “Món nợ yêu thương” là gì?
- Theo anh chị em, vì sao sách Châm Ngôn cảnh báo mạnh mẽ đến vậy về việc bảo lãnh khoản vay cho người khác?
- Một điều khiến người ta không tìm kiếm sự giúp đỡ về nợ nần là gì? Hội thánh có thể giúp như thế nào?
Câu hỏi suy ngẫm
Kinh Thánh có nói mọi khoản nợ đều là tội không?
Không. Luật pháp đưa ra quy định về việc cho vay, Chúa Giê-xu dạy đừng quay lưng với người muốn vay mượn, và một khoản vay mua nhà được tính toán cẩn thận có thể là điều khôn ngoan. Nhưng Kinh Thánh xem nợ nần là điều nên tránh khi có thể và nên thoát ra càng sớm càng tốt: “Đừng để mình còn mắc nợ ai, ngoại trừ món nợ yêu thương” (Rô-ma 13:8). Và những gì chúng ta vay thì phải trả lại.
Câu chuyện về Ê-li-sê và bình dầu của người góa phụ dạy gì về nợ nần?
Chồng của người góa phụ qua đời khi vẫn còn mắc nợ, và chủ nợ sắp đến bắt hai con trai bà làm nô lệ. Đức Chúa Trời làm đầy dầu mọi chiếc bình bà đã mượn để bà đem bán, trả nợ và sống bằng số còn lại (2 Các Vua 4:7). Đó là câu chuyện về sự chu cấp của Đức Chúa Trời, và cũng cho thấy nợ nần có thể khủng khiếp đến mức nào.
Cơ Đốc nhân có thể thoát khỏi nợ nần bằng cách nào?
Ngừng đào bằng cách không vay thêm nợ mới; đối diện sự thật bằng cách liệt kê mọi khoản nợ, lãi suất và số tiền phải trả; lập kế hoạch; tìm sự giúp đỡ, vì lòng kiêu ngạo giữ nhiều người trong nợ nần hơn cả sự nghèo khó; tiếp tục dâng hiến, dù chỉ một ít; cầu nguyện như người góa phụ thời Ê-li-sê đã làm; và kiên nhẫn, ăn mừng mỗi khoản nợ bạn trả xong.