Chương 10 · 8 phút đọc · 11 phút nghe
Hãy Kiếm Hết Sức Mình, Cách Ngay Thẳng
Vào thế kỷ mười tám, John Wesley giảng một bài giảng mang tên “Cách Dùng Tiền Bạc”. Bài giảng ấy trở thành một trong những bài giảng nổi tiếng nhất từng được giảng về đề tài này, vì nó gói gọn sự dạy dỗ của Kinh Thánh trong ba nguyên tắc mà ai cũng có thể nhớ được:
Hãy kiếm hết sức mình. Hãy dành dụm hết sức mình. Hãy cho hết sức mình.
Điều bất ngờ nằm ở nguyên tắc đầu tiên. Wesley là một người rất thánh khiết và sống vô cùng giản dị. Có thể bạn nghĩ ông sẽ khuyên người ta tránh hẳn việc kiếm tiền. Nhưng ông lại bắt đầu bằng “Hãy kiếm hết sức mình”, và ông thật lòng muốn nói như vậy. Ông nói Cơ Đốc nhân nên làm việc chăm chỉ và kiếm tiền giỏi, dùng “mọi sự hiểu biết mà Đức Chúa Trời đã ban cho bạn”. Ông nói lỗi “không nằm ở tiền bạc, mà ở những người sử dụng nó”.
Nhưng ông kèm theo những điều kiện, và chúng rất quan trọng. Chúng ta phải kiếm hết sức mình mà không làm hại thân thể hay sức khỏe của mình, không làm hại tâm trí hay linh hồn mình, và không làm hại người lân cận. Nói cách khác: hãy kiếm hết sức mình, cách ngay thẳng.
Quả cân trung thực
Kinh Thánh nói rất nhiều về cách kiếm tiền, chứ không chỉ về cách tiêu tiền. Một trong những mệnh lệnh được lặp lại nhiều nhất trong Kinh Thánh là về cân và đo lường. Trong thế giới cổ đại, việc mua bán đòi hỏi phải cân hàng hóa hay bạc trên một cái cân. Một người buôn gian dối có thể giữ hai bộ quả cân, một bộ nặng để mua và một bộ nhẹ để bán, và lừa mỗi khách hàng một chút.
Đức Chúa Trời ghét điều đó:
“CHÚA ghê tởm cái cân gian dối, nhưng quả cân trung thực làm Ngài vui lòng.” (Châm Ngôn 11:1)
Tiên tri A-mốt lên án những thương gia thời ông, là những người nóng lòng chờ các ngày thánh qua đi để quay lại buôn bán, “làm cho ê-pha nhỏ lại và siếc-lơ nặng thêm, và gian lận bằng cân giả dối, để chúng ta mua kẻ nghèo bằng bạc” (A-mốt 8:5-6). Họ đi thờ phượng, nhưng lòng họ ở nơi cửa hàng, và cửa hàng của họ được xây trên sự gian lận.
Ngày nay chúng ta không dùng cân như thế, nhưng nguyên tắc vẫn vậy. Cái cân gian dối ngày nay là một hóa đơn bị thổi phồng, một khoản phí bị giấu kín, một quảng cáo gây hiểu lầm, một khoản thanh toán chi phí bị khai gian, một khoản thuế không đóng, một “việc trả tiền mặt” để khỏi khai thu nhập, hay bán một món hàng có lỗi mà bạn biết nhưng không nói ra. Đó cũng là một nhân viên nhận đủ lương cho một nửa công việc. Đức Chúa Trời thấy tất cả, và Ngài quan tâm.
Thà có ít mà ngay thẳng
Sách Châm Ngôn cho người làm việc ngay thẳng một lời hứa và một lời cảnh báo:
“Tiền của đến dễ thì chóng hao hụt, còn ai góp nhặt từng chút sẽ làm cho nó sinh sôi.” (Châm Ngôn 13:11)
Có một loại giàu có đến nhanh: trúng xổ số, những mánh làm giàu nhanh, những phi vụ mờ ám. Và có một loại đến chậm, từng chút một, nhờ làm việc ngay thẳng và kiên nhẫn dành dụm. Kinh Thánh dè chừng loại thứ nhất và khen ngợi loại thứ hai. “Người trung tín sẽ được phước dồi dào, nhưng kẻ vội vàng làm giàu sẽ không thoát khỏi hình phạt” (Châm Ngôn 28:20).
Hơn thế nữa: “Thà có ít mà kiếm được cách ngay thẳng còn hơn có gia tài lớn nhờ bất công” (Châm Ngôn 16:8). Sự liêm chính đáng giá hơn thu nhập. Nếu phải chọn giữa mất tiền và mất sự ngay thẳng, hãy chọn mất tiền.
Làm việc ngay thẳng trông như thế nào
Dưới đây là một vài dấu hiệu của việc làm ngay thẳng đối với một Cơ Đốc nhân.
Làm trọn một ngày công. Dù bạn làm cho chủ hay làm cho chính mình, hãy làm xứng với đồng tiền bạn được trả. Phao-lô bảo những người làm việc: “Đừng chỉ làm việc khi họ đang nhìn, để được lòng họ, nhưng hãy làm với tấm lòng chân thành” (Cô-lô-se 3:22).
Định giá công bằng. Đừng lợi dụng sự thiếu hiểu biết hay hoàn cảnh túng quẫn của người khác. Xa-chê, người thu thuế, khi Chúa Giê-xu đến nhà ông, đã hứa trả lại gấp bốn bất cứ điều gì ông đã lấy bằng cách gian lận (Lu-ca 19:8).
Trả công công bằng. Nếu bạn thuê người khác, hãy trả công cho họ đúng hạn và công bằng. Gia-cơ cảnh báo những địa chủ giàu có: “Tiền công mà các người đã giữ lại của những người làm công gặt ruộng mình đang kêu la, và tiếng kêu của những thợ gặt đã thấu đến tai Chúa Vạn Quân” (Gia-cơ 5:4). Đức Chúa Trời nghe tiếng kêu của những người làm công bị trả lương bất công.
Đóng thuế. Chúa Giê-xu phán: “Vậy thì hãy trả cho Sê-sa những gì thuộc về Sê-sa, và trả cho Đức Chúa Trời những gì thuộc về Đức Chúa Trời” (Ma-thi-ơ 22:21). Phao-lô cũng nói như vậy: “Hãy trả cho mọi người những gì anh chị em nợ họ: nộp thuế cho người thu thuế” (Rô-ma 13:7).
Chọn công việc cách khôn ngoan. Wesley cảnh báo về mọi nghề nghiệp gây hại cho thân thể hay linh hồn của người làm hoặc của khách hàng. Có những cách kiếm tiền đơn giản là không dành cho một Cơ Đốc nhân, dù chúng sinh lời đến đâu.
Hài lòng với tiền lương của mình, nhưng vẫn đòi hỏi điều công bằng. Khi những người lính hỏi Giăng Báp-tít sự ăn năn đối với họ phải như thế nào, ông nói: “Đừng tống tiền ai, đừng vu khống ai, và hãy hài lòng với tiền lương của các anh” (Lu-ca 3:14). Có một lòng thấy đủ tin kính, không phàn nàn mãi. Điều đó không có nghĩa là bạn không bao giờ được xin tăng lương hay tìm một công việc tốt hơn. Nó có nghĩa là bạn không dùng vị trí của mình để chộp lấy những gì không thuộc về mình.
Vì sao sự ngay thẳng là một lời chứng
Làm ăn ngay thẳng là một trong những cách mạnh mẽ nhất để một Cơ Đốc nhân cho thế giới thấy Đức Chúa Trời là Đấng như thế nào. Người ta có thể chẳng bao giờ đọc Kinh Thánh của bạn, nhưng họ sẽ đọc hóa đơn của bạn. Khi một thợ sửa ống nước Cơ Đốc từ chối tính giá cắt cổ, khi một nhân viên Cơ Đốc nhận lỗi về một sai sót khiến công ty mất tiền, khi một chủ doanh nghiệp Cơ Đốc trả tiền cho nhà cung cấp đúng hạn, người ta để ý.
Điều ngược lại cũng đúng. Ít có điều gì làm tổn hại danh tiếng của Chúa Giê-xu bằng những Cơ Đốc nhân gian lận trong làm ăn. “Danh tiếng tốt đáng chọn hơn giàu có lớn” (Châm Ngôn 22:1).
Hãy kiếm hết sức mình
Đừng bỏ qua mặt tích cực. Wesley thật sự đã nói: “Hãy kiếm hết sức mình.” Nghèo vì lười biếng hay cẩu thả chẳng có gì thánh khiết hơn. Nếu Đức Chúa Trời đã ban cho bạn khả năng, hãy dùng nó. Hãy làm việc chăm chỉ. Hãy học những kỹ năng mới. Hãy gây dựng một doanh nghiệp nếu bạn có ân tứ ấy. Hãy đòi một mức lương công bằng. Một Cơ Đốc nhân kiếm được nhiều và dâng hiến rộng rãi có thể làm được rất nhiều điều tốt.
Chỉ cần nhớ rằng nguyên tắc thứ nhất chỉ là nguyên tắc thứ nhất. Kiếm tiền không bao giờ là mục tiêu. Đó là điểm khởi đầu cho việc dành dụm và dâng hiến, như chúng ta sẽ thấy. Wesley cảnh báo rằng những ai vâng theo nguyên tắc thứ nhất rồi dừng lại ở đó đang ở trong mối nguy lớn.
Tiếng nói từ quá khứ
Charles Spurgeon, khi đọc câu châm ngôn về việc vội vàng làm giàu, đã viết:
“Kẻ vội vàng làm giàu sẽ chẳng vô tội cũng chẳng vững vàng; nhưng sự kiên trì bền bỉ trong sự liêm chính, dù không đem lại giàu có, chắc chắn sẽ đem lại bình an.”
Charles H. Spurgeon, Sổ Séc Của Ngân Hàng Đức Tin
Và Wesley, trong “Cách Dùng Tiền Bạc”:
“Hãy kiếm hết sức mình bằng sự cần cù ngay thẳng.”
John Wesley, Cách Dùng Tiền Bạc
Thực hành tuần này
Hãy kiểm tra sự ngay thẳng trong công việc và tài chính của bạn. Có điều gì bạn đang làm nơi công sở mà bạn sẽ xấu hổ nếu Chúa Giê-xu nhìn thấy không? Có khoản thuế nào bạn đã né, khoản thanh toán chi phí nào bạn đã khai khống, khách hàng nào bạn đã tính giá quá cao không? Nếu có, hãy sửa lại ngay tuần này, dù bạn phải chịu thiệt. Nếu có thể, hãy trả lại, như Xa-chê đã làm.
Dành cho nhóm
- Anh chị em nghĩ vì sao Wesley bắt đầu ba nguyên tắc của mình bằng “Hãy kiếm hết sức mình” thay vì “Hãy cho hết sức mình”?
- Những hình thức “cái cân gian dối” ngày nay là gì?
- Hãy đọc Châm Ngôn 13:11 và 28:20. Vì sao Kinh Thánh dè chừng việc làm giàu nhanh đến vậy?
- Sự ngay thẳng, hoặc thiếu ngay thẳng, của một người trong làm ăn đã ảnh hưởng thế nào đến cách anh chị em nhìn đức tin của người ấy?
Câu hỏi suy ngẫm
John Wesley muốn nói gì qua câu “Hãy kiếm hết sức mình”?
Trong bài giảng “Cách Dùng Tiền Bạc”, Wesley khuyên Cơ Đốc nhân làm việc chăm chỉ và kiếm tiền giỏi, và nói rằng lỗi “không nằm ở tiền bạc, mà ở những người sử dụng nó”. Nhưng ông đặt ra những điều kiện: kiếm tiền mà không làm hại thân thể, tâm trí hay linh hồn của bạn, hoặc người lân cận. Kiếm tiền chỉ là nguyên tắc thứ nhất, điểm khởi đầu cho việc dành dụm và dâng hiến.
Những dấu hiệu của việc làm ngay thẳng đối với một Cơ Đốc nhân là gì?
Làm trọn một ngày công với tấm lòng chân thành, định giá công bằng, trả công cho người mình thuê đúng hạn và công bằng, đóng thuế, chọn công việc không gây hại cho thân thể hay linh hồn của ai, và hài lòng với tiền lương mà không chộp lấy những gì không thuộc về mình. Xa-chê, người đã hứa trả lại gấp bốn những gì ông đã gian lận, cho thấy điều này nghiêm túc đến mức nào.
Vì sao sự ngay thẳng trong làm ăn là một lời chứng của Cơ Đốc nhân?
Người ta có thể chẳng bao giờ đọc Kinh Thánh của bạn, nhưng họ sẽ đọc hóa đơn của bạn. Một thợ sửa ống nước từ chối tính giá cắt cổ hay một nhân viên nhận lỗi về một sai sót gây thiệt hại cho thế giới thấy Đức Chúa Trời là Đấng như thế nào, còn những Cơ Đốc nhân gian lận thì làm tổn hại danh tiếng của Chúa Giê-xu. “Thà có ít mà kiếm được cách ngay thẳng còn hơn có gia tài lớn nhờ bất công” (Châm Ngôn 16:8).