Kutenda Dhambi na Kutubu

"Hasira za Bwana zikawaka juu ya Israeli, akawatia katika mikono ya watekaji waliowateka nyara, akawauza na kuwatia mikononi mwa adui zao waliowazunguka, hata wasiweze tena kusimama mbele ya adui zao. Pamoja na hayo Bwana akawainulia waamuzi, waliowaokoa na mikono ya hao waliowateka nyara, lakini hawakuwasikiliza waamuzi wao, bali walifanya uasherati kwa kuifuata miungu mingine, wakaisujudia. Wakageuka upesi, wakaiacha njia waliyoiendea baba zao, waliozitii amri za Bwana; lakini wao hawakufanya hivyo. Na Bwana alipowainulia waamuzi, ndipo Bwana alikuwa pamoja na yule mwamuzi, akawaokoa na mikono ya adui zao siku zote za yule mwamuzi; kwa maana Bwana alighairi kwa sababu ya kuugua kwao kwa ajili ya hao waliowaonea na kuwasumbua. Lakini ikawa, yule mwamuzi alipokufa, wakarudi nyuma, wakajiharibu kuliko baba zao, kwa kuifuata miungu mingine ili kuitumikia, na kuisujudia; hawakuacha matendo yao wenyewe, wala njia yao ya ukaidi." Waamuzi 2:14-19.

Haya, kwa sentensi chache, ndiyo habari ya Kitabu kizima cha Waamuzi. Ni habari ya kutenda dhambi na kutubu. Ni picha ya Kanisa na ya Mkristo katika hali ya kuporomoka kiroho kwa kina, na ni kuporomoka kulikozidi kuwa kwa kina na giza kwa sababu kulifuata hali ya baraka ya kiroho iliyo kuu kabisa. Kulikuja, si kama kutangatanga kwao jangwani kulivyokuja baada ya kuokolewa kwao kutoka Misri, bali kulikuja baada ya kuingia kwao Kanaani kwa ushindi, na kufurahia kwao maisha ya ushindi na utimilifu wa baraka ya Mungu.

Mfano wake katika historia ni habari ya Zama za Giza katika historia ya Ukristo, wakati kwa karne nyingi Kanisa lilipozama katika ukengeufu na udunia, na kwa miaka elfu nuru ya kweli na utakatifu ilikaribia kufutika kabisa; na hayo yalitokea baada ya habari ya Pentekoste na nuru ya siku za mitume. Una mfano wake kwa mtu mmoja mmoja katika uzoefu wa mtoto wa Mungu, wakati, baada ya ubatizo wa Roho Mtakatifu, anaporudi nyuma katika kuporomoka kiroho na kutotii, na kurejea katika maisha ya kutenda dhambi na kutubu. Ni uzoefu wa huzuni zaidi sana kwa sababu ya nuru na nguvu alizokwisha kuzijua hapo kwanza, na mafundisho ya kitabu hiki yafaa kabisa kumwonya kila mmoja wetu ajitahidi kwa bidii yote "kushika sana mwanzo wa uthabiti wetu na fahari ya tumaini letu imara mpaka mwisho."

Na tuitazame mifano miwili ya kwanza ya jinsi Mungu alivyowashughulikia watu hawa wenye dhambi.

Wa kwanza ni habari ya Othnieli (Waamuzi 3:7-11): "Wana wa Israeli wakafanya yaliyo mabaya machoni pa Bwana, wakamsahau Bwana wao, wakawatumikia Mabaali na Maashera. Kwa hiyo hasira za Bwana zikawaka juu ya Israeli, akawauza na kuwatia mkononi mwa Kushan-rishathaimu, mfalme wa Mesopotamia. Na wana wa Israeli wakamtumikia miaka minane. Na wana wa Israeli walipomlilia Bwana, Bwana akawainulia wana wa Israeli mwokozi, aliyewaokoa, yaani, Othnieli, mwana wa Kenazi, nduguye Kalebu aliyekuwa mdogo wake. Roho ya Bwana ikaja juu yake, akawa mwamuzi wa Israeli, akatoka kwenda vitani, na Bwana akamtia Kushan-rishathaimu, mfalme wa Mesopotamia, mkononi mwake, na nchi ikawa na raha miaka arobaini, na Othnieli, mwana wa Kenazi, akafa."

Unaofuata ni habari ya Ehudi (Waamuzi 3:12-30): "Wana wa Israeli wakafanya tena yaliyo mabaya machoni pa Bwana; na Bwana akamtia nguvu Egloni, mfalme wa Moabu, juu ya Israeli, kwa sababu walikuwa wamefanya yaliyo mabaya machoni pa Bwana, akawakusanya kwake wana wa Amoni na Amaleki, akaenda akawapiga Israeli, wakaumiliki mji wa mitende. Basi wana wa Israeli wakamtumikia Egloni, mfalme wa Moabu, miaka kumi na minane. Lakini wana wa Israeli walipomlilia Bwana, Bwana akawainulia mwokozi, Ehudi, mwana wa Gera, Mbenyamini, mtu wa mkono wa kushoto, na kwa mkono wake wana wa Israeli wakampelekea zawadi, naye alikuwa ameketi katika chumba cha baridi alichokuwa nacho kwa ajili yake peke yake. Ehudi akamwambia, Nina ujumbe kwako utokao kwa Mungu. Naye akainuka kitini pake. Ehudi akaunyosha mkono wake wa kushoto, akautwaa ule upanga kutoka katika paja lake la kulia, akamchoma tumboni . . . Ehudi akaokoka walipokuwa wakingoja, akapita zaidi ya machimbo ya mawe, akakimbilia Seira. Ikawa alipofika, akapiga tarumbeta katika mlima wa Efraimu, na wana wa Israeli wakashuka pamoja naye kutoka mlimani, naye akawatangulia, akawaambia, Nifuateni, kwa maana Bwana amewatia adui zenu, Wamoabi, mikononi mwenu. Wakashuka wakimfuata, wakavishika vivuko vya Yordani kuelekea Moabu, wala hawakumwacha mtu ye yote avuke. Wakaua wa Moabu wakati huo watu kama elfu kumi, wote walikuwa watu wenye nguvu, na wote mashujaa, wala hakuokoka hata mtu mmoja. Basi Moabu walishindwa siku ile chini ya mkono wa Israeli, na nchi ikawa na raha miaka themanini."

Matukio haya mawili, yakifuatana moja baada ya jingine moja kwa moja, yanaonyesha jinsi uovu unavyozidi kusonga mbele, na wakati huo huo jinsi neema inavyozidi kusonga mbele upande wa Mungu.

Hatuwezi kukosa kuona hapa jinsi dhambi inayorudiwa inavyozidi kuwa nzito. Tunasoma katika mstari wa saba, "Ya kuwa wana wa Israeli wakafanya yaliyo mabaya machoni pa Bwana;" na tunasoma katika mstari wa kumi na mbili, "Ya kuwa wana wa Israeli wakafanya tena yaliyo mabaya machoni pa Bwana." Lakini matokeo ya dhambi yao iliyorudiwa yalikuwa mazito zaidi sana kuliko mara ya kwanza. Baada ya kutotii kwao kwa mara ya kwanza tunaambiwa kwamba Mungu aliwauza na kuwatia katika nchi ya adui, nao wakamtumikia miaka minane. Lakini mara ya pili Bwana hakuwatia tu mkononi mwa adui yao, bali tunaambiwa "ya kuwa Bwana akamtia nguvu Egloni, mfalme wa Moabu, juu ya Israeli." Na wakati huu walimtumikia adui, si miaka minane, bali miaka kumi na minane.

Hapa tunamwona Mungu akitenda kazi upande wa adui zao, na kuwapa nguvu ya kuwatesa watu wake, nasi tunaona kwamba matokeo ya kudumu katika dhambi ni kurefusha kipindi cha adhabu zetu na kuyaimarisha mazoea ya uovu hata yakaribie kuwa ya kudumu. Ni kweli ya kutisha kwamba watu waovu huzidi kuwa wabaya zaidi na zaidi, na nguvu ya dhambi ya kutudhuru na kutushikilia huongezeka kila inaporudiwa. Haikuwa tu kwamba Mungu aliurefusha utumwa wao kwa uamuzi wake tu usio na sababu, bali inaonekana kana kwamba wao wenyewe walikuwa wamepooza hivi kwa dhambi yao na hukumu yao hata hawakufikiri hata kumgeukia kwa miaka kumi na minane.

Inaonekana kana kwamba Mungu aliwasikia sikuzote walipomlilia, lakini matokeo ya huzuni kuliko yote ya dhambi yao ni kwamba walisahau hata rehema yake ya hapo kwanza, wakashindwa kumwinulia kilio chao cha toba. Lakini kinyume cha dhambi yao, jinsi ilivyo dhahiri rehema ya Mungu wao mvumilivu! Mara walipomgeukia kwa maombi na toba, alisikia kilio chao akawapelekea msaada. Jinsi yalivyo ya kushangaza maneno haya, "Na wana wa Israeli walipomlilia Bwana akawainulia mwokozi." Rehema yake ilikuwa ya papo hapo, na wokovu wake ulikuwa kamili.

Kisha alipowarejesha kutoka katika utumwa wao, muda wa baraka ulilingana na urefu wa hukumu. Alipowaokoa kutoka katika utumwa wa Kushan-rishathaimu uliodumu miaka minane, aliwapa raha kwa miaka arobaini, na alipowaokoa kutoka katika utumwa wa Egloni, uliodumu miaka kumi na minane, aliwapa raha kwa miaka themanini. Inaonekana kana kwamba rehema yake ilipimwa kwa kipimo kinachozidi kupanda, kinyume cha huzuni zao na dhambi yao. Siku za baraka zilikuwa ndefu zaidi ya mara nne kuliko siku za adhabu na maumivu.

Je, yuko mtu asomaye mistari hii anayetazama nyuma kwenye sura fulani ya giza ya kurudi nyuma na hasara ya kiroho? Jipe moyo hata kwa habari ya dhambi ya Israeli. Mgeukie Mungu tu kwa toba ya moyo mnyofu na kwa utii, naye asema, "Nitawarudishia miaka ile iliyoliwa na nzige, na parare, na tunutu (jeshi langu kubwa nililolituma juu yenu)."

Ni jambo zuri jinsi gani kuona katika habari ya Simoni Petro, kwamba Bwana alipomrejesha baada ya dhambi yake ya mara tatu, alimpa baraka ya mara tatu, na agizo, kana kwamba alitaka kuweka alama ya heshima mkabala wa kila kovu ambalo mwanafunzi huyo alikuwa amejiletea mwenyewe. "Atatufurahisha kwa kadiri ya siku alizotutesa, na miaka ile tuliyoona mabaya."

Naam, ndivyo ilivyo rehema ya Mungu, lakini, lo, jinsi ilivyo bora zaidi na tamu zaidi neema ya Mungu iwezayo kutulinda tusijikwae, "kutuhifadhi bila lawama hata kuja kwake Bwana," na "kutusimamisha mbele ya utukufu wake bila mawaa katika furaha kuu."

Kuna mafundisho mengine zaidi yanayohusiana na matukio haya yanayostahili kabisa kuangaliwa kwa makini. Utaona jinsi katika kipindi hiki chote watu walivyowategemea

viongozi wa kibinadamu. Kwa kweli hili linaonekana kuwa ndilo lililokuwa balaa lao tangu mwanzo hadi mwisho. Walikuwa waaminifu kwa Mungu muda wote Yoshua alipokuwa hai, lakini hawana utegemezi wa moja kwa moja kwa Mungu wa Yoshua. Wema wao ulikuwa wema wa kuakisiwa tu, uliotokana na mazingira na watu waliowazunguka. Na hivyo walikuwa waaminifu kwa Mungu wakati mwamuzi wao alipowaongoza kwenye ushindi, na kuwatawala baadaye, lakini alipokufa moyo wao, kama mche uliopindwa tu, ulifyatuka tena kurudia ukaidi wake wa asili, na kama mwandishi alivyoeleza vizuri sana: "Hawakuacha matendo yao wenyewe, wala njia zao za ukaidi; walifanya uasherati kwa kuifuata miungu mingine, wakageuka upesi, wakaiacha njia waliyoiendea baba zao."

Hapa tunaona shina zima la uchungu, uzoefu wa juu juu, unaoathiriwa na watu na mazingira, wakati moyo wetu wa asili ungalipo bado, nasi hatujaunganishwa binafsi na Bwana Yesu Kristo na kujazwa Roho Mtakatifu, kwa ajili yetu wenyewe. Ahadi ya kipindi hiki cha neema, Mungu ashukuriwe, si kwamba tutakuwa na akina Othnieli na Ehudi, Yoshua na Kalebu wa kutuongoza, bali kwamba Roho Mtakatifu "atamiminwa juu ya wote wenye mwili," na kwamba "hatutahitaji kufundishana kila mtu na jirani yake, na kila mtu na ndugu yake, akisema, Mjue Bwana; kwa maana wote watamjua, tangu aliye mdogo hata aliye mkubwa."

Kwa hiyo hatupaswi kutafuta vielelezo vyetu vya kiroho katika hali ya watu wakati huu, bali katika roho ya viongozi. Watu hawa walikuwa vielelezo vya kile ambacho kila mmoja wetu aweza kuwa leo katika nguvu ya Roho Mtakatifu.

Katika Othnieli tunaona, kwa mujibu wa maana halisi ya jina lake, Mtu mwenye moyo wa simba, mtu wa imani na ujasiri mtakatifu. Tumekwisha kusikia habari za mtu huyu hapo kabla. Ni yeye ambaye, Kalebu alipotoa changamoto, alithubutu kuishambulia ngome ya Kiriath-seferi, sura ya 1, mstari wa 12, na kama tuzo ya ushindi wake akampata Akisa awe mkewe, binti Kalebu, ambaye jina lake lamaanisha "Neema." Na pamoja naye alipokea mahari ya neema na baraka za pekee. Othnieli anawakilisha imani ile ambayo, katika mafundisho ya kwanza kabisa ya maisha yetu ya Kikristo, huthubutu kuutwaa ushindi na kuupokea utimilifu wa neema kwa ajili yetu wenyewe, na kisha, baadaye, wengine wanapohitaji msaada wetu, tunakuwa tumeandaliwa kuwaongoza kwenye ushindi ule ule tuliokwisha kuupata.

Kuna habari nyuma ya kila habari. Kuna maisha nyuma ya kila kumbukumbu ya hadharani ya ushindi na heshima. Othnieli aliyewaongoza Israeli kwenye ushindi dhidi ya maliki mwenye nguvu wa Mashariki hakuumbwa kwa kitambo kimoja, wala hakuwa matokeo ya bahati ya tukio kubwa; bali alikuwa zao na ukuaji wa historia ndefu iliyopita zamani, wakati, alipokuwa kijana, alipokabiliana na saa ya kilele cha maisha yake mwenyewe, akathubutu kumwamini Mungu na kuwashinda adui zake katika nguvu za Mungu na kuipata baraka iliyomwezesha sasa kulikabili tukio hili kubwa zaidi, na kusimama kama wa kwanza wa waamuzi na washindi wa Israeli. Na vivyo hivyo humjia kila mmoja wetu wakati ambapo tunakabiliana na mambo mazito ya maisha peke yetu kabisa, na tunaposimama kwa uaminifu na kushinda nafsi na dhambi, alama ya Mungu huwekwa juu yetu, naye hututenga kwa ajili ya siku ile atakapohitaji kiongozi shujaa na chombo kiteule kwa ajili ya baadhi ya nyakati kuu za historia ya ulimwengu; na itaonekana kuwa kweli tena, kama ilivyokuwa kweli sikuzote, "ya kuwa Bwana amejitengea mtu mtaua kwa ajili yake mwenyewe."

Tukio lile jingine la Ehudi na jinsi alivyowaokoa Israeli halieleweki wazi hivyo kwa mtazamo wa kwanza. Kwa maana Ehudi anasimama mbele yetu, kwa jinsi inavyoonekana, kama muuaji wa siri. Kwa hila nyingi na kwa kujifanya rafiki anapata nafasi ya kuingia mbele ya Egloni, mdhalimu wa nchi yake, na, akiomba kuonana naye faraghani, anamnong'oneza sikioni siri ile ya kutisha, "Nina ujumbe kwako utokao kwa Mungu," na kisha, upesi kama mmweko wa umeme, anamchoma moyoni kwa ule upanga uliofichwa, na kuuangusha uhai wa mdhalimu wa nchi yake. Kwa kweli, wafafanuzi wengi wamejaribu kukitetea kitendo cha Ehudi, au angalau kumwondolea Mungu dhamana yote ya kitendo hicho, kwa kuonyesha kwamba haikusemwa, kama ilivyosemwa kwa Othnieli, kwamba Roho wa Mungu alikuja juu yake. Wanaonekana kuelekea kumtolea udhuru, au angalau kumfanya awajibike mwenyewe kwa kitendo chake, na kukiacha kuwa jambo la mashaka angalau. Lakini msomaji mnyofu hawezi kukosa kuona kwamba mwandishi aliyevuviwa hafanyi jaribio lo lote la namna hiyo la kukwepa dhamana, bali kwa uwazi anamtaja Ehudi kuwa mwokozi ambaye Mungu alimwinua ili kuwaokoa watu wake, na anayatambua maisha yake yote ya utumishi kuwa ya kiongozi na mwamuzi wa kimungu.

Basi tutakihalalishaje kitendo chake kinachoonekana kuwa uuaji? Hakika jibu ni wazi. Hakikuwa kitendo cha Ehudi mwenyewe, hakikuwa kitendo cha kisasi cha binafsi wala hata cha bidii ya kizalendo; bali yeye mwenyewe anatupa maelezo katika ujumbe wake wa kutisha kwa Egloni. Alikuwa akitenda kama mwamuzi aliyewekwa na Mungu, na mtekelezaji wa hukumu ya Mungu dhidi ya mtu mwovu aliyekwisha kuhukumiwa. "Nina ujumbe kwako utokao kwa Mungu," ndilo neno lake zito huku akilifuatisha neno kwa tendo, na kumwangusha miguuni pake mkosaji yule jasiri asiyemcha Mungu. Alikuwa akitenda tu kama hakimu kitini pake anapomhukumu muuaji adhabu yake, au kama mnyongaji wa umma anapotekeleza amri ya serikali na kuutoa uhai ule uliopotezwa kisheria kwa sababu ya uhalifu wa hadharani. Katika jambo hili Ehudi anatenda kwa amri ya Mungu, na katika jina la Mungu, hata yule aliyeuawa naye anasimama mbele yetu kama mfano wa mdhalimu wetu wa kiroho, na Ehudi kama kielelezo cha imani ile inayomkabili adui, si kwa jina letu wala kwa nguvu zetu wenyewe, bali kwa jina na nguvu za Yehova, na kushinda kama Yeye.

Je, hakuna kwetu fundisho la kutia moyo katika msimamo huu? Je, si fursa yetu kujiunganisha na Mungu katika yote tusemayo na kutenda, na kutoka kwenda kuishi maisha ya ushindi kwa jina lake? Je, si hii ndiyo maana hasa ya maneno yale yenye nguvu, "Na kila mfanyalo, kwa neno au kwa tendo, fanyeni yote katika jina la Bwana Yesu?" Je, ni maombi? Na tujiunganishe naye, mpaka yasiwe maombi yetu tena, bali maombi ya Mungu ndani yetu, nasi tutajua kwamba jibu halina budi kutolewa. Je, ni jaribu, na tumkabili Ibilisi kama adui aliyekwisha kushindwa, na tukisimama ndani ya nafsi yenyewe ya Bwana wetu mshindi, na tumwambie, "Nina ujumbe kwako utokao kwa Mungu. Anakuamuru ukimbie." Nenda zako, Shetani, kwa jina la Yesu; na katika jina hilo lenye uweza tutatoa pepo, na kukanyaga nyoka na nge, na nguvu zote za adui. Au je, ni huduma? Je, tumeitwa kusema kwa ajili ya Bwana wetu au kwa wanadamu wenzetu? Tena, ujumbe na usiwe wetu, bali wake; si mawazo yetu; na maoni, na mahimizo yetu, bali neno lenyewe kutoka kwenye kiti cha enzi, likitolewa kwa wanadamu kwa mamlaka ya Mungu, nasi tutazame ndani ya dhamiri zao na kusema kwa jina la Bwana wetu, "Nina ujumbe kwako utokao kwa Mungu," na maneno yetu yatavikwa nguvu, na Roho Mtakatifu atawathibitishia wanadamu habari ya dhambi, na haki, na hukumu, na kuutia muhuri ujumbe wetu kwa roho za thamani na matunda ya kudumu.

Hii ndiyo roho ya kweli ya huduma. "Mtu akisema, na aseme kama mausia ya Mungu. Mtu akihudumu, na ahudumu kwa nguvu anazopewa na Mungu; ili Mungu atukuzwe katika mambo yote kwa Yesu Kristo."