Kumtafuta Mungu
Sakramenti ya Maisha

Sura 12 · dakika 13 za kusoma · dakika 16 za kusikiliza

Sakramenti ya Maisha

Basi mlapo, au mnywapo, au mtendapo neno lo lote, fanyeni yote kwa utukufu wa Mungu.—1 Wakorintho 10:31

Mojawapo ya vizuizi vikubwa kuliko vyote vya amani ya ndani ambavyo Mkristo hukutana navyo ni tabia ya kawaida ya kuyagawanya maisha yetu katika maeneo mawili, takatifu na ya kidunia. Kwa kuwa maeneo haya yanafikiriwa kuwapo mbali kila moja na jingine na kutopatana kimaadili na kiroho, na kwa kuwa tunalazimishwa na mahitaji ya maisha kuvuka daima huku na huko kutoka moja hadi jingine, maisha yetu ya ndani huelekea kuvunjika hata tunaishi maisha yaliyogawanyika badala ya maisha yenye umoja.

Shida yetu inatokana na ukweli kwamba sisi tunaomfuata Kristo tunakaa wakati mmoja katika ulimwengu miwili, wa kiroho na wa asili. Kama wana wa Adamu tunaishi maisha yetu duniani chini ya mipaka ya mwili na udhaifu na maradhi ambayo asili ya kibinadamu imerithi. Kuishi tu kati ya wanadamu kunatudai miaka ya kazi ngumu na uangalifu mwingi na usikivu kwa mambo ya ulimwengu huu. Kinyume kabisa cha hayo ni maisha yetu katika Roho. Huko tunafurahia aina nyingine ya maisha iliyo ya juu zaidi; sisi ni watoto wa Mungu; tuna hadhi ya mbinguni na tunafurahia ushirika wa karibu pamoja na Kristo.

Hali hii huelekea kuyagawanya maisha yetu yote katika idara mbili. Bila kujua tunafikia kutambua aina mbili za matendo. Ya kwanza hufanywa kwa hisia ya utoshelevu na uhakika thabiti kwamba yanampendeza Mungu. Haya ndiyo matendo matakatifu, na kwa kawaida hudhaniwa kuwa maombi, kusoma Biblia, kuimba nyimbo za sifa, kuhudhuria kanisani na matendo mengine kama hayo yanayotokana moja kwa moja na imani. Yanaweza kutambuliwa kwa kuwa hayana uhusiano wa moja kwa moja na ulimwengu huu, wala yasingekuwa na maana yoyote isipokuwa kwa kadiri imani inavyotuonyesha ulimwengu mwingine, “nyumba isiyofanywa kwa mikono, iliyo ya milele mbinguni.”

Kinyume cha matendo haya matakatifu ni yale ya kidunia. Yanajumuisha shughuli zote za kawaida za maisha tunazozishiriki pamoja na wana na binti za Adamu: kula, kulala, kufanya kazi, kushughulikia mahitaji ya mwili na kutimiza wajibu wetu wa kuchosha na usio na ladha hapa duniani. Haya mara nyingi tunayafanya bila kupenda na kwa mashaka mengi, mara nyingi tukimwomba Mungu radhi kwa kile tunachokiona kuwa upotevu wa wakati na nguvu. Matokeo ya hili ni kwamba hatuna utulivu muda mwingi. Tunazifanya kazi zetu za kawaida kwa hisia ya kukatishwa tamaa sana, tukijiambia kwa huzuni kwamba siku iliyo bora inakuja tutakapoivua ganda hili la kidunia na kutosumbuliwa tena na mambo ya ulimwengu huu.

Huu ndio upinzani wa zamani wa takatifu na kidunia. Wakristo wengi wamenaswa katika mtego wake. Hawawezi kupata mpatano unaoridhisha kati ya madai ya ulimwengu ile miwili. Wanajaribu kutembea juu ya kamba iliyokazwa kati ya falme mbili na hawapati amani katika yoyote kati yake. Nguvu zao zinapunguzwa, mtazamo wao unachanganyikiwa na furaha yao inaondolewa kwao.

Ninaamini kwamba hali hii si ya lazima hata kidogo. Tumejiweka katika njia panda ngumu, ni kweli, lakini njia panda hiyo si halisi. Ni kiumbe cha kutoelewa. Upinzani wa takatifu na kidunia hauna msingi wowote katika Agano Jipya. Bila shaka kuielewa kweli ya Kikristo kikamilifu zaidi kutatuokoa nao.

Bwana Yesu Kristo Mwenyewe ndiye kielelezo chetu kikamilifu, naye hakujua maisha yaliyogawanyika. Katika Uwepo wa Baba yake aliishi duniani bila kujikaza tangu uchanga hadi kifo chake msalabani. Mungu aliikubali sadaka ya maisha yake yote, wala hakuweka tofauti kati ya tendo na tendo. “Nafanya sikuzote yale yampendezayo,” ndio uliokuwa muhtasari wake mfupi wa maisha yake mwenyewe kama yalivyohusiana na Baba. Alipotembea kati ya wanadamu alikuwa mtulivu na mwenye pumziko. Shinikizo na mateso yoyote aliyoyavumilia yalitokana na nafasi yake kama Mchukuaji wa dhambi za ulimwengu; hayakuwa kamwe matokeo ya mashaka ya kimaadili wala ya kutopatana kiroho.

Wito wa Paulo wa “fanyeni yote kwa utukufu wa Mungu” ni zaidi ya ndoto ya kidini. Ni sehemu kamili ya ufunuo mtakatifu na unapaswa kukubaliwa kama Neno lenyewe la Kweli. Unafungua mbele yetu uwezekano wa kulifanya kila tendo la maisha yetu lichangie utukufu wa Mungu. Tusije tukawa waoga mno kuweza kujumuisha kila kitu, Paulo anataja hasa kula na kunywa. Fursa hii nyonge tunaishiriki pamoja na wanyama wanaokufa. Ikiwa matendo haya duni ya kinyama yanaweza kufanywa hata yamheshimu Mungu, basi inakuwa vigumu kuwaza tendo lolote lisiloweza.

Ile chuki ya kitawa juu ya mwili ambayo inajitokeza sana katika kazi za baadhi ya waandishi wa ibada wa zamani haina msaada wowote kabisa katika Neno la Mungu. Adabu ya kawaida inapatikana katika Maandiko Matakatifu, ni kweli, lakini kamwe si kujifanya mtakatifu kupita kiasi wala hisia ya uongo ya aibu. Agano Jipya linakubali kama jambo la kawaida kwamba katika kufanyika kwake mwili Bwana wetu alitwaa mwili halisi wa kibinadamu, wala hakuna juhudi yoyote inayofanywa ya kuyakwepa matokeo ya wazi ya ukweli huo. Aliishi katika mwili huo hapa kati ya wanadamu wala hakuwahi hata mara moja kufanya tendo lisilo takatifu. Kuwako kwake katika mwili wa kibinadamu kunaliondoa milele wazo baya kwamba katika mwili wa kibinadamu kuna kitu fulani kwa asili kinachomchukiza Mungu. Mungu aliiumba miili yetu, wala hatumchukizi kwa kuliweka jukumu mahali linapostahili. Haoni aibu kwa kazi ya mikono yake Mwenyewe.

Upotovu, matumizi mabaya na unyanyasaji wa uwezo wetu wa kibinadamu unapaswa kutupa sababu ya kutosha ya kuona aibu. Matendo ya mwili yanayofanywa katika dhambi na kinyume cha asili hayawezi kamwe kumheshimu Mungu. Popote mapenzi ya mwanadamu yanapoingiza uovu wa kimaadili hatuna tena uwezo wetu usio na hatia na usio na madhara kama Mungu alivyoufanya; badala yake tuna kitu kilichotumiwa vibaya na kupotoshwa ambacho hakiwezi kamwe kumletea Muumba wake utukufu.

Lakini, hebu tudhanie kwamba upotovu na matumizi mabaya havipo. Hebu tumfikirie mwamini Mkristo ambaye katika maisha yake maajabu pacha ya toba na kuzaliwa upya yametendeka. Sasa anaishi kulingana na mapenzi ya Mungu kama anavyoyaelewa kutoka kwa Neno lililoandikwa. Juu ya mtu kama huyo inaweza kusemwa kwamba kila tendo la maisha yake ni, au linaweza kuwa, takatifu kweli kama maombi au ubatizo au Meza ya Bwana. Kusema hivi si kuyashusha matendo yote hadi kiwango kimoja kilichokufa; bali ni kuliinua kila tendo hadi katika ufalme ulio hai na kuyageuza maisha yote kuwa sakramenti.

Ikiwa sakramenti ni udhihirisho wa nje wa neema ya ndani, basi hatuhitaji kusita kuikubali hoja iliyo hapo juu. Kwa tendo moja la kujiweka wakfu kwa Mungu sisi wenyewe kikamilifu twaweza kulifanya kila tendo linalofuata liudhihirishe wakfu huo. Hatuhitaji kuuonea aibu mwili wetu—mtumishi wa nyama anayetubeba katika maisha—kuliko Yesu alivyomwonea aibu yule mnyama mnyenyekevu aliyempanda kuingia Yerusalemu. “Bwana anamhitaji” yaweza kufaa kwa miili yetu ipatikanayo na mauti. Ikiwa Kristo anakaa ndani yetu twaweza kumbeba Bwana wa utukufu kama yule mnyama mdogo alivyofanya zamani na kuwapa makutano nafasi ya kupaza sauti, “Hosana juu mbinguni.”

Haitoshi kwamba tunaiona kweli hii. Ikiwa tunataka kuepuka mitego ya njia panda ya takatifu na kidunia, kweli hii lazima “ipite katika damu yetu” na kuiunda sura ya mawazo yetu. Lazima tujizoeze kuishi kwa utukufu wa Mungu, kwa kweli na kwa uthabiti. Kwa kuitafakari kweli hii, kwa kuizungumza na Mungu mara nyingi katika maombi yetu, kwa kuikumbuka akilini mara kwa mara tunapotembea kati ya wanadamu, hisia ya maana yake ya ajabu itaanza kutushika. Ule ugawanyiko wa zamani wenye maumivu utaanguka mbele ya umoja wa maisha wenye pumziko. Kujua kwamba sisi sote ni wa Mungu, kwamba amepokea yote wala hakukataa kitu, kutayaunganisha maisha yetu ya ndani na kuvifanya vitu vyote kuwa vitakatifu kwetu.

Si hayo tu. Mazoea yaliyoshikwa muda mrefu hayafi kwa urahisi. Itahitaji fikira za busara na maombi mengi ya kicho ili kuepuka kabisa nafsi ya kufikiri ya takatifu na kidunia. Kwa mfano huenda ikawa vigumu kwa Mkristo wa kawaida kulishika wazo kwamba kazi zake za kila siku zinaweza kufanywa kama matendo ya ibada yanayokubalika kwa Mungu kwa njia ya Yesu Kristo. Upinzani ule wa zamani utachipuka nyuma ya kichwa chake mara kwa mara kuvuruga amani ya akili yake. Wala yule nyoka wa zamani, Ibilisi, hatayakubali haya yote akiwa amelala kimya. Atakuwapo katika teksi au mezani ofisini au shambani kumkumbusha Mkristo kwamba anatoa sehemu bora ya siku yake kwa mambo ya ulimwengu huu na kuwapa wajibu wake wa kidini sehemu ndogo tu isiyo na maana ya wakati wake. Na isipokuwa uangalifu mkubwa uchukuliwe, jambo hili litaleta mchanganyiko na kuleta kukata tamaa na uzito wa moyo.

Twaweza kulikabili jambo hili kwa mafanikio kwa kutumia imani iliyo hodari tu. Lazima tumtolee Mungu matendo yetu yote na kuamini kwamba anayakubali. Kisha tushike kwa uthabiti msimamo huo na kuendelea kusisitiza kwamba kila tendo la kila saa ya mchana na usiku lijumuishwe katika mapatano hayo. Tuendelee kumkumbusha Mungu katika nyakati zetu za maombi ya faragha kwamba tunakusudia kila tendo kwa ajili ya utukufu wake; kisha tuziongezee nyakati hizo maombi elfu ya kimawazo tunapoendelea na kazi ya kuishi. Na tujizoeze ustadi mzuri wa kuifanya kila kazi kuwa huduma ya kikuhani. Na tuamini kwamba Mungu yumo katika matendo yetu yote ya kawaida na kujifunza kumpata humo.

Kosa linaloandamana na lile tulilokuwa tukilizungumzia ni upinzani wa takatifu na kidunia unapotumiwa kwa mahali. Ni jambo la kushangaza mno kwamba twaweza kusoma Agano Jipya na bado kuamini utakatifu wa asili wa mahali fulani kuliko mahali pengine. Kosa hili limeenea sana kiasi kwamba mtu hujisikia peke yake kabisa anapojaribu kulipinga. Limefanya kazi kama aina ya rangi iliyotia doa fikira za watu wa dini na limetia rangi macho pia, hata karibu haiwezekani kuugundua udanganyifu wake. Licha ya kila fundisho la Agano Jipya linalopinga, limesemwa na kuimbwa katika karne zote na kukubaliwa kama sehemu ya ujumbe wa Kikristo, jambo ambalo hakika si. Ni Waquaker peke yao, kwa kadiri ninavyojua, waliokuwa na utambuzi wa kuliona kosa hili na ujasiri wa kulifichua.

Haya ndiyo mambo kama ninavyoyaona. Kwa miaka mia nne Israeli walikuwa wamekaa Misri, wakizungukwa na ibada ya sanamu iliyo mbaya kupita kiasi. Kwa mkono wa Musa walitolewa hatimaye na kuanza safari kuelekea nchi ya ahadi. Wazo lenyewe la utakatifu lilikuwa limewapotea. Ili kulirekebisha hili, Mungu alianzia chini kabisa. Alijiweka mahali pamoja katika wingu na moto, na baadaye hema la kukutania lilipokwisha kujengwa alikaa katika udhihirisho wa moto ndani ya Patakatifu pa Patakatifu. Kwa tofauti zisizohesabika Mungu aliwafundisha Israeli tofauti kati ya kitakatifu na kisicho kitakatifu. Kulikuwa na siku takatifu, vyombo vitakatifu, mavazi matakatifu. Kulikuwa na kutawadha, dhabihu, matoleo ya namna nyingi. Kwa njia hizi Israeli walijifunza kwamba Mungu ni mtakatifu. Hili ndilo alilokuwa akiwafundisha. Si utakatifu wa vitu wala wa mahali, bali utakatifu wa Yehova ndilo somo walilopaswa kujifunza.

Kisha ikaja siku ile kuu Kristo alipotokea. Mara moja alianza kusema, “Mmesikia watu wa kale walivyoambiwa—lakini mimi nawaambia.” Masomo ya shule ya Agano la Kale yalikuwa yamekwisha. Kristo alipokufa msalabani pazia la hekalu lilipasuka vipande viwili toka juu hata chini. Patakatifu pa Patakatifu palifunguliwa kwa kila mtu ambaye angeingia kwa imani. Maneno ya Kristo yalikumbukwa, “Saa inakuja ambapo hamtamwabudu Baba katika mlima huu wala kule Yerusalemu.... Lakini saa inakuja, tena sasa ipo, ambapo waabuduo wa kweli watamwabudu Baba katika roho na kweli; kwa maana Baba awatafuta watu wa namna hiyo wamwabudu. Mungu ni Roho, nao wamwabuduo yeye imewapasa kumwabudu katika roho na kweli.”

Muda mfupi baadaye, Paulo alikichukua kilio cha uhuru na kutangaza kwamba vyakula vyote ni safi, kila siku ni takatifu, mahali pote ni patakatifu na kila tendo linakubalika kwa Mungu. Utakatifu wa nyakati na mahali, mwanga hafifu uliokuwa wa lazima kwa ajili ya kuelimisha jamii ya wanadamu, ulipita mbele ya jua kamili la ibada ya kiroho.

Hali ya kiroho ya msingi ya ibada ilibaki kuwa milki ya Kanisa mpaka ilipopotea polepole kadiri miaka ilivyopita. Ndipo ushikaji-sheria wa asili wa mioyo iliyoanguka ya wanadamu ulipoanza kuziingiza tena tofauti za zamani. Kanisa likafikia kushika tena siku na majira na nyakati. Mahali fulani palichaguliwa na kutengwa kuwa patakatifu kwa maana ya pekee. Tofauti zilishikwa kati ya siku moja na nyingine au mahali pamoja na pengine au mtu mmoja na mwingine, “Sakramenti” mwanzoni zilikuwa mbili, kisha tatu, kisha nne mpaka, kwa ushindi wa Ukatoliki wa Kirumi, zikawekwa kuwa saba.

Kwa upendo wote, na bila tamaa yoyote ya kumsema vibaya Mkristo yeyote, hata akiwa amepotoshwa kiasi gani, ningependa kuonyesha kwamba Kanisa Katoliki la Roma leo linawakilisha uzushi wa takatifu na kidunia ukifikishwa kwenye hitimisho lake la kimantiki. Matokeo yake mabaya kuliko yote ni mpasuko kamili inaouingiza kati ya dini na maisha. Walimu wake hujaribu kuukwepa mtego huu kwa maelezo mengi ya chini ya ukurasa na ufafanuzi usiohesabika, lakini silika ya akili ya kufuata mantiki ina nguvu mno. Katika maisha ya kila siku mpasuko huo ni jambo halisi.

Kutoka katika utumwa huu Wanamatengenezo na Wapuritani na watafakari wa kiroho wamejitahidi kutuweka huru. Leo mwelekeo katika duru za kihafidhina ni kurudi tena kwenye utumwa huo. Inasemekana kwamba farasi, baada ya kuongozwa nje ya jengo linaloungua, wakati mwingine kwa ukaidi wa ajabu hujinasua kutoka kwa mwokozi wake na kukimbia kurudi ndani ya jengo hilo ili aangamie motoni. Kwa mwelekeo wa ukaidi kama huo kuelekea kosa, harakati ya Misingi katika siku zetu inarudi kuelekea utumwa wa kiroho. Kushika siku na nyakati kunazidi kujitokeza miongoni mwetu. “Kwaresima” na “juma takatifu” na Ijumaa “Kuu” ni maneno yanayosikika mara nyingi zaidi na zaidi midomoni mwa Wakristo wa Injili. Hatujui tunapokuwa katika hali njema.

Ili nieleweke na nisieleweke vibaya ningependa kuyaweka wazi matokeo ya kivitendo ya fundisho ambalo nimekuwa nikilitetea, yaani, hali ya kisakramenti ya maisha ya kila siku. Kinyume cha maana zake chanya ningependa kuonyesha mambo machache ambayo halimaanishi.

Halimaanishi, kwa mfano, kwamba kila kitu tunachokifanya kina umuhimu sawa na kila kitu kingine tunachokifanya au tunachoweza kukifanya. Tendo moja la maisha ya mtu mwema laweza kutofautiana sana kwa umuhimu na jingine. Kushona hema kwa Paulo hakukuwa sawa na kuandika kwake Waraka kwa Warumi, lakini vyote viwili vilikubaliwa na Mungu na vyote viwili vilikuwa matendo ya kweli ya ibada. Hakika ni muhimu zaidi kumwongoza mtu kwa Kristo kuliko kupanda bustani, lakini kupanda bustani kunaweza kuwa tendo takatifu kama kumvuta mtu kwa Kristo.

Tena, halimaanishi kwamba kila mtu ana manufaa sawa na kila mtu mwingine. Karama hutofautiana katika mwili wa Kristo. Billy Bray hawezi kulinganishwa na Luther au Wesley kwa manufaa tu kwa Kanisa na kwa ulimwengu; lakini huduma ya ndugu mwenye karama chache ni safi kama ile ya mwenye karama nyingi, na Mungu anazikubali zote mbili kwa furaha ileile.

“Mlei” hahitaji kamwe kuifikiria kazi yake iliyo nyenyekevu zaidi kuwa duni kuliko ile ya mchungaji wake. Kila mtu na akae katika wito ule aliloitiwa, na kazi yake itakuwa takatifu kama kazi ya huduma. Si kile mtu anachokifanya kinachoamua kama kazi yake ni takatifu au ya kidunia, ni kwa nini anakifanya. Nia ndiyo kila kitu. Mtu na amtakase Bwana Mungu moyoni mwake na baada ya hapo hawezi kufanya tendo lolote la kawaida tu. Yote anayoyafanya ni mema na yanakubalika kwa Mungu kwa njia ya Yesu Kristo. Kwa mtu kama huyo, kuishi kwenyewe kutakuwa sakramenti na ulimwengu wote patakatifu. Maisha yake yote yatakuwa huduma ya kikuhani. Anapoifanya kazi yake hata iwe rahisi kiasi gani atasikia sauti ya maserafi wakisema, “Mtakatifu, Mtakatifu, Mtakatifu, ni Bwana wa majeshi; dunia yote imejaa utukufu wake.”

Bwana, ningependa kukutumaini kabisa; ningependa kuwa wako kikamilifu; ningependa kukutukuza juu ya yote. Natamani nisiwe na hisia ya kumiliki kitu chochote nje yako. Nataka daima kuufahamu Uwepo wako unaonifunika na kuisikia Sauti yako inayonena. Natamani kuishi katika unyofu wa moyo wenye pumziko. Nataka kuishi kikamilifu katika Roho hata mawazo yangu yote yawe kama uvumba mtamu unaopanda Kwako na kila tendo la maisha yangu liwe tendo la ibada. Kwa hiyo naomba kwa maneno ya mtumishi wako mkuu wa zamani, “Nakusihi uisafishe hivyo nia ya moyo wangu kwa kipawa kisichoneneka cha neema yako, ili nipate kukupenda kikamilifu na kukusifu ipasavyo.” Na haya yote naamini kwa uhakika kwamba utanijalia kwa ajili ya stahili za Yesu Kristo Mwanao. Amina.

Umemaliza Sakramenti ya Maisha

Iliyotangulia