Mafundisho ya Msingi ya Imani ya Kikristo
Ibilisi

Sura 14 · dakika 22 za kusoma · dakika 29 za kusikiliza

Ibilisi

“Ibilisi. . . .yupo.”—Yohana 8:44.

“Ibilisi hutenda dhambi.”—1 Yohana 3:8.

UTANGULIZI

Somo letu katika sura hii ni Ibilisi. Nina maandiko mawili—Yohana 8:44: “Ibilisi. . . .yupo.”

Andiko la pili ni 1 Yohana 3:8: “Ibilisi hutenda dhambi.” Fundisho la Biblia kuhusu Ibilisi, yaani Kuwapo kwake, Asili yake, Tabia yake, Kazi yake na Hatima yake, ni fundisho la msingi la imani ya Kikristo, nalo lina umuhimu mkubwa mno. Mafundisho ya Biblia juu ya somo hili si jambo la nadharia tu au la itikadi tupu. Ni jambo lenye umuhimu wa kimatendo kabisa katika maisha ya kila siku. Uzoefu unaonyesha kwamba watu wakikosea katika somo hili, karibu hakika watakosea pia katika masuala mengine yaliyo ya msingi. Wanaume na wanawake wanapoanza kutilia shaka kuwapo kwa Ibilisi aliye nafsi halisi, karibu hakika kabla ya muda mrefu watakuwa wakitilia shaka mambo mengine mengi ambayo mtoto wa kweli wa Mungu hapaswi kuwa na shaka nayo hata kidogo. Shaka juu ya kuwapo kwa Ibilisi aliye nafsi halisi imeenea sana leo. Wahubiri wengi katika mimbari zinazodhaniwa kuwa za imani sahihi hawasiti kusema, “Mimi siamini kwamba yupo Ibilisi aliye nafsi halisi.” Kukana kuwapo kwa Ibilisi aliye nafsi halisi ni mojawapo ya mambo makuu katika mfumo ule ulioenea sana leo, na unaofanya uovu mwingi mno, hata kwa sababu ya kutosha umeitwa “Kazi Bora ya Ibilisi”—yaani Sayansi ya Kikristo (Christian Science). Mchungaji mmoja anayejulikana sana na anayependwa katika mji huu, miezi kadhaa iliyopita, aliwatangazia watu wake kwamba angewahubiria injili “isiyo na upatanisho wa damu, isiyo na Biblia isiyoweza kukosea, isiyo na jehanamu, na isiyo na Ibilisi aliye nafsi halisi.” Akiwahubiria mfumo wa mafundisho usio na lolote kati ya mambo hayo, atakuwa anahubiri mfumo mwingine wa mafundisho, si ule uliomo katika kitabu ambacho Bwana wetu Yesu Kristo amekithibitisha kuwa Neno la Mungu, yaani, Biblia.

I. YUPO IBILISI

Jambo la kwanza la kuweka wazi ni kwamba yupo Ibilisi. Jambo hili ni dhahiri kutokana na andiko letu la kwanza, Yohana 8:44: “Ibilisi. . . .yupo.” Mstari wote unasomeka hivi: “Ninyi ni wa baba yenu, Ibilisi, na tamaa za baba yenu ndizo mpendazo kuzitenda. Yeye alikuwa mwuaji tangu mwanzo; wala hakusimama katika kweli, kwa kuwa hamna kweli ndani yake. Asemapo uongo, husema yaliyo yake mwenyewe; kwa kuwa yeye ni mwongo, na baba wa huo.” Haya ni maneno ya Yesu Kristo. Kwa mtu yeyote aliye na haki yoyote ya kujiita Mkristo, maneno ya Yesu Kristo yana uzito mkubwa kupita kiasi kuliko maneno ya Bi. Mary Baker Eddy au ya mtu mwingine yeyote, au ya wengine wote kwa pamoja, naye Yesu hapa asema, “Ibilisi. . . .yupo.” Lakini hapa si mahali pekee hata kidogo ambapo Bwana wetu Yesu anathibitisha kwa maneno yenye msisitizo mkubwa kabisa, yasiyoweza kueleweka vibaya, kuwapo kwa Ibilisi. Geukia Mathayo 13:19, nawe utasoma maneno haya: “Mtu yeyote alisikiapo neno la Mungu asilielewe, yule mwovu huja, akanyakua kilichopandwa moyoni mwake.” Maneno haya yanapatikana katika maelezo ya mfano—Mfano wa Mpanzi. Haiwezekani kusema kwamba maneno haya ni ya mafumbo. Katika mifano tunazo picha za mafumbo, na katika maelezo ya mifano tunayo mambo halisi ambayo picha hizo zinayawakilisha; na maneno haya hayakutwaliwa katika mfano wenyewe, bali katika maelezo ya Bwana wetu mwenyewe juu ya mfano huo, na hapa tunaambiwa waziwazi kwamba yupo nafsi, ambaye hapa anaitwa “Yule Mwovu,” ambaye kazi yake ni kulinyakua Neno la Mungu linapokuwa limepandwa katika mioyo isiyolielewa wala kulijali. Kama uovu ni jambo lisilo la nafsi tu, na Bwana wetu angekuwa amerejea tu mivuto isiyo ya nafsi, au mivuto ya kibinadamu, kuwa ndiyo inayoliondoa Neno katika mioyo ambamo lilipandwa, maneno yake haya yangekuwa hayana maana kabisa. Kwamba Yesu Kristo aliamini kuwa yupo nafsi ambaye hapa anamtaja kuwa “Yule Mwovu,” na ambaye mahali pengine anamtaja, kama tutakavyoona punde, kuwa “Ibilisi,” halina shaka yoyote ikiwa tunakubali kwamba Bwana Yesu alikuwa mtu mwaminifu. Kwa hiyo, tukimwamini Bwana Yesu, hatuna budi kuamini kwamba yupo Ibilisi. Twaweza kukana kuwapo kwake tu kwa kutilia shaka ama uaminifu ama akili ya Bwana wetu. Hakika alifundisha kwamba yupo Ibilisi. Ingekuwa rahisi kuonyesha kutokana na mafundisho ya Petro (1 Petro 5:8, 9; Matendo 5:3), na kutokana na mafundisho ya Yohana (Yohana 13:2), na kutokana na mafundisho ya Paulo (Waefeso 6:10-12) pia, kwamba yupo Ibilisi; lakini hilo si la lazima kwa mtu yeyote aliye na haki yoyote ya kujiita Mkristo, kwa maana Bwana akisema hivyo, jambo limekwisha, na Bwana Yesu kweli anasema “Ibilisi. . . .yupo.” Kama hakuna Ibilisi, basi Bwana wetu Yesu alikuwa ama mpumbavu ama mdanganyifu. Swali la kuamini unafsi wa Ibilisi linagusa heshima ya Bwana wetu Yesu. Kama mafundisho yake hayaaminiki katika jambo hili, hayaaminiki katika jambo jingine lolote, na kukana kwamba Ibilisi ni nafsi halisi kunagusa uaminifu wa Bwana Yesu kama Mwalimu na kama Mwokozi katika kila jambo. Basi twaona kwamba swali la kuwapo kwa Ibilisi ni la msingi, nalo lina umuhimu mkubwa mno.

II. ASILI YA IBILISI

Tukiisha kulithibitisha kwamba yupo Ibilisi, sasa tunalikabili swali la asili ya Ibilisi.

1. Kwanza kabisa, Biblia inatufundisha kwamba Ibilisi ni nafsi. Jambo hili linajitokeza katika andiko letu la pili, 1 Yohana 3:8: “Ibilisi hutenda dhambi.” Ni nafsi tu iwezayo kutenda dhambi. Tunaposema kwamba Ibilisi ni nafsi, hatumaanishi kwamba lazima awe na mwili; hakika si mwili kama ule anaochorwa nao katika picha mbalimbali za rangi na za kuchongwa zinazodhaniwa kumwakilisha Ibilisi. Nafsi ni kiumbe chochote kinachojua, kinachohisi na kinachoamua. Tunaposema kwamba Ibilisi ni nafsi, tunamaanisha kwamba yeye ni kiumbe aliye na akili, hisia na nia, kwamba yeye si kanuni tu ya uovu. Unafsi wa Ibilisi unafundishwa tena na tena katika Biblia. Mifano michache tu zaidi ya maandiko yetu. Geukia tena Mathayo 13:19: “Mtu yeyote alisikiapo neno la Mungu asilielewe, yule mwovu huja, akanyakua kilichopandwa moyoni mwake.” Picha inayotolewa na kifungu hiki ni picha ya nafsi. Anaitwa “Yule Mwovu,” si “uovu” tu, bali “Yule Mwovu,” ambayo bila shaka ni picha ya nafsi. Kama uovu si wa nafsi, au kama unafanya kazi kupitia wanadamu tu, maneno haya ya Bwana wetu Yesu yangekuwa hayana maana. Unafsi wa Ibilisi unajitokeza tena kwa uwazi mwingi na kwa nguvu nyingi katika Waefeso 6:10-12: “Hatimaye, mzidi kuwa hodari katika Bwana na katika uweza wa nguvu zake. (11) Vaeni silaha zote za Mungu, mpate kuweza kuzipinga hila za Shetani. (12) Kwa maana kushindana kwetu sisi si juu ya damu na nyama; bali ni juu ya falme, na mamlaka, na wakuu wa giza hili, na majeshi ya pepo wabaya katika ulimwengu wa roho.” Hapa Paulo anatuambia waziwazi kwamba sababu kuu inayotufanya tuhitaji kuwa hodari katika Bwana na katika uweza wa nguvu zake, na inayotufanya tuhitaji kuvaa silaha zote za Mungu, ni kwamba yupo kiumbe mwenye ujanja mwingi, hila nyingi na nguvu nyingi, nafsi aitwaye “Ibilisi,” na kwamba kiumbe huyu anao chini yake wingi wa nafsi nyingine zenye hadhi na nguvu kiasi cha kuitwa kwa vyeo hivi: “falme,” “mamlaka,” “wakuu wa giza hili,” “majeshi ya pepo wabaya.” Pasipo swali, Bwana wetu Yesu, na Mtume Petro, na Mtume Yohana, na Mtume Paulo waliamini na kufundisha kuwapo kwa Ibilisi aliye nafsi halisi. Kama hakuna Ibilisi aliye nafsi halisi, afadhali tuiache Biblia yetu, kwa maana katika hali hiyo ni kitabu kilichojaa upumbavu na udanganyifu. Kama hakuna Ibilisi aliye nafsi halisi, hatuna budi kuiacha imani yetu katika mamlaka ya uvuvio ya Mtume Paulo, Mtume Petro, Mtume Yohana, na hatuna budi kuiacha imani yetu katika Bwana Yesu Kristo. Hakuna mwanafunzi wa Biblia mwenye akili awezaye kudumisha imani yake katika uvuvio na mamlaka ya Kitabu hicho, au imani yake katika Bwana Yesu Kristo, akiacha kuamini kuwapo kwa Ibilisi aliye nafsi halisi. Kama wanaume na wanawake wenye akili, hatuna budi kuchagua kati ya kuamini kuwapo kwa Ibilisi aliye nafsi halisi au kuiacha imani yetu katika Yesu Kristo na katika Ukristo. Mfumo wowote wa mafundisho unaokana kuwapo kwa Ibilisi aliye nafsi halisi si wa Kikristo hata kidogo kwa msingi wake, liwe jina lolote unalojitwalia.

2. Jambo la pili ambalo Biblia inafundisha kuhusu asili ya Ibilisi ni kwamba Ibilisi ni kiumbe mwenye nguvu nyingi sana na mamlaka makubwa. Jambo hili linajitokeza katika mistari tuliyoisoma hivi punde, Waefeso 6:10, 11: “Hatimaye, mzidi kuwa hodari katika Bwana na katika uweza wa nguvu zake. (11) Vaeni silaha zote za Mungu, mpate kuweza kuzipinga hila za Shetani.” Maneno haya yanaweka wazi kwamba Ibilisi ana nguvu nyingi kiasi kwamba watu wa Mungu hawawezi kuzipinga hila zake za ujanja bila kuvaa silaha zote za Mungu, na pia ni dhahiri kutokana na mstari wa 10 kwamba hatuwezi kuzipinga nguvu zake isipokuwa tumetiwa nguvu kwa nguvu za Mungu. Wala si hayo tu: katika mstari wa 12 twasoma: (12) “Kwa maana kushindana kwetu sisi si juu ya damu na nyama; bali ni juu ya falme, na mamlaka, na wakuu wa giza hili, na majeshi ya pepo wabaya katika ulimwengu wa roho.” Haya ni maneno ya kutisha. Kama yana maana yoyote, hakika yanamaanisha kwamba wapo viumbe wenye mamlaka makubwa na hadhi kubwa walio chini ya uongozi wa yule kiumbe mmoja mkuu kabisa wa uovu, Ibilisi. Vita tulivyo navyo mikononi mwetu kama waaminio katika Kristo ni vya kutisha mno. Vita ambavyo Mataifa Washirika wanavyo dhidi ya majeshi makubwa ya kijeshi ya Kaisari si kitu kulinganisha na vita tulivyo navyo dhidi ya Ibilisi na majeshi yake. Tu wapumbavu tukividharau vita hivi. Kwa upande mwingine, hatupaswi kuvikuza kupita kiasi. Ingawa vita vyetu ni dhidi ya Ibilisi, na ingawa kushindana kwetu ni juu ya “falme,” juu ya “mamlaka,” juu ya “wakuu wa giza hili,” juu ya “majeshi ya pepo wabaya,” hata hivyo Yeye aliye upande wetu ni mwenye nguvu kuliko wao kupita kiasi. Ibilisi ana nguvu, lakini Mwokozi wetu ni Mwenyezi. Inawezekana kabisa mtu kuwa na huzuni isiyo ya kawaida juu ya somo hili la Ibilisi, na kukata tamaa kabisa, na hata kurukwa na akili. Jambo hilo si la lazima hata kidogo, wala halina msingi. Ingawa vita vyetu ni dhidi ya Ibilisi na majeshi yake yenye nguvu, Mungu ametuandalia nguvu na silaha ambazo kwazo “mtaweza kuizima mishale yote yenye moto ya yule mwovu” na kuweza “kushindana siku ya uovu, na mkiisha kuyatimiza yote, kusimama” (mst. 13).

3. Jambo la tatu ambalo Biblia inatufundisha kuhusu Asili ya Ibilisi ni kwamba Ibilisi ni kiumbe mwenye enzi kubwa na hadhi kubwa ya cheo. Geukia Yuda 8, 9: “Walakini kadhalika na hawa katika kuota kwao huutia mwili unajisi, hukataa kutawaliwa, na kuyatukana matukufu (tafsiri halisi ya neno la Kiyunani lililotafsiriwa dignities katika Kiingereza ni “utukufu”). (9) Lakini Mikaeli, malaika mkuu, aliposhindana na Ibilisi, na kuhojiana naye kwa habari za mwili wa Musa, hakuthubutu kumletea shitaka la matukano, bali alisema, Bwana na akukemee.” Kutokana na maneno haya ni dhahiri kwamba cheo cha Ibilisi kilikuwa juu mno hata Mikaeli malaika mkuu hakuthubutu kumletea shitaka la matukano. Muktadha unaonekana kuashiria kwamba cheo cha Ibilisi kilikuwa juu kuliko hata cha Mikaeli malaika mkuu mwenyewe. Ibilisi wa Biblia si hata kidogo Ibilisi wa mawazo ya watu wa kawaida. Yeye si kiumbe mwenye sura ya kutisha, mwenye kwato na pembe na mkia. Yeye si hata kiumbe yule aliyechorwa na Milton au Bunyan. Yeye ni kiumbe mwenye enzi na hadhi kubwa sana tangu asili, kiumbe mwenye hekima nyingi na nguvu nyingi. Watu wanapozungumza kwa wepesi na kwa dharau juu ya Ibilisi, wanaonyesha ujinga mkubwa wa yale ambayo Biblia inafundisha juu yake. Ni kweli kwamba yeye ni mwovu kwa tabia, na kwa hiyo anaitwa “Yule Mwovu” (1 Yohana 5:19). Ni kweli yeye ni mwongo na mwuaji (Yohana 8:44), ni kweli kwamba amejaa nia mbaya (2 Wakorintho 4:4): lakini yeye ni kiumbe mwenye hadhi kubwa na enzi kubwa, hata Mikaeli malaika mkuu hakuthubutu kumletea shitaka la matukano.

4. Tena Biblia inafundisha kwamba Ibilisi ni “mkuu wa ulimwengu huu.” Bwana wetu Yesu Mwenyewe alifundisha jambo hili. Asema katika Yohana 12:31: “Sasa ni hukumu ya ulimwengu huu; sasa mkuu wa ulimwengu huu atatupwa nje.” Neno la Kiyunani lililotafsiriwa “ulimwengu” katika kifungu hiki ni kosmos, na wazo lake ni mpango wa ulimwengu wa sasa, na fundisho la Bwana wetu ni kwamba Ibilisi ndiye mkuu wa mpango huu wa ulimwengu wa sasa. Tunalo fundisho hilohilo la Bwana wetu katika Yohana 14:30, tunaposoma: “Sitasema nanyi maneno mengi tena, kwa maana yule mkuu wa ulimwengu anakuja; wala hana kitu kwangu.” Maneno haya ya Bwana wetu yanapatikana katika ile sura ambayo wengi huiona kuwa sura ya thamani kuliko zote katika Biblia, sura ya 14 ya Yohana, na tukiliacha fundisho hili la Bwana wetu kuhusu Shetani, hatuna budi kuiacha si Biblia tu kwa ujumla, bali hata sura hii ya thamani kuliko zote katika Biblia. Tunamkuta Bwana akifundisha jambo hilohilo tena usiku uleule, usiku wa kabla ya kusulibiwa kwake, katika Yohana 16:11, anaposema: “yule mkuu wa ulimwengu huu amekwisha kuhukumiwa”—na ni dhahiri kwamba anamrejea Shetani.

Jinsi Ibilisi alivyokuja kuwa Mkuu wa ulimwengu huu huenda haiwezekani kwetu kusema, lakini kwamba yeye ndiye hivyo halina swali, ikiwa tutayakubali mafundisho ya Yesu Kristo; na mtu yeyote atakayechunguza kanuni zinazotawala maisha ya biashara, maisha ya siasa, maisha ya jamii, na zaidi ya yote mahusiano kati ya mataifa, kwa mtu huyo itakuwa dhahiri kabisa kwamba Ibilisi ndiye bwana wa mpango huu wa sasa wa mambo. Kama hapo zamani tuliwahi kutilia shaka kwamba yupo Ibilisi, tena Ibilisi wa namna ile ile Biblia inayomwonyesha, ni vigumu kutilia shaka sasa, tunapotafakari matendo ya watawala wa dunia katika vita hivi vya sasa vya kiwendawazimu vya ulimwengu. Ingewezekanaje viumbe wenye akili nyingi hivyo katika mambo ya sayansi na falsafa na uchumi, kama walivyo watawala wa sasa wa Ujerumani, wawe na hatia ya kuyatumbukiza mataifa ya dunia katika vita hivi vya kiwendawazimu? Lipo jibu moja tu lenye akili: kwa sababu yupo Ibilisi anayetawala Kosmos ya sasa, au mpango wa ulimwengu, naye anawatawala Makaisari na Mabaraza ya Reichstag ya ulimwengu, na ataendelea kufanya hivyo mpaka atakapokuja Mkuu wa kweli, Mfalme wa Amani, Bwana wetu Yesu Kristo.

III. TABIA YA IBILISI

1. Kuhusu tabia ya Ibilisi, Biblia inatufundisha kwamba yeye ni kiumbe mwovu kabisa. Katika Mathayo 13:19 anaitwa “Yule Mwovu.” Yaani, yeye ndiye mfano halisi wa nafsi ya uovu mtupu. Katika 1 Yohana 5:19 pia anaitwa “Yule Mwovu.” Mungu ni “Yule Mtakatifu,” yaani, Yeye ambaye ndiye mfano halisi wa nafsi ya utakatifu mkamilifu. Ibilisi ndiye kinyume chake kabisa, mfano halisi wa nafsi ya uovu uliofikia upeo wake.

2. Ibilisi ni kwa uovu kama Mungu alivyo kwa wema. Katika 1 Yohana 3:8, twasoma: “Atendaye dhambi ni wa Ibilisi; kwa maana Ibilisi hutenda dhambi tangu mwanzo. Kwa kusudi hili Mwana wa Mungu alidhihirishwa, ili azivunje kazi za Ibilisi.” Hii haimaanishi kwamba Ibilisi alitenda dhambi tangu chanzo hasa cha vitu vyote, na kwamba aliumbwa akiwa mwenye dhambi, kwa maana tunajifunza kutoka Ezekieli 28:15 kwamba Ibilisi aliumbwa akiwa mkamilifu. Hata hivyo, mstari huu unamaanisha kwamba Shetani ndiye mtenda dhambi wa kwanza. Usemi “tangu mwanzo” ni wa kawaida katika waraka ambamo maneno haya yametwaliwa, wala haumaanishi lazima tangu chanzo cha vitu (tazama kwa mfano mstari wa 11). Vivyo hivyo tunaambiwa katika mojawapo ya maandiko yetu—Yohana 8:44—kwamba Ibilisi alikuwa mwuaji tangu mwanzo, na kwamba yeye ni “mwongo, na baba wa huo.” “Hamna kweli ndani yake” hata kidogo. Basi yatosha kuhusu asili na tabia ya Ibilisi.

IV. KAZI YA IBILISI

Sasa tunafika kwenye swali la Kazi ya Ibilisi, au Jinsi Ibilisi Anavyojidhihirisha, na Anachokifanya.

1. Kwanza kabisa tunafundishwa kwamba Ibilisi huwajaribu watu watende dhambi. Tunao mfano wa kushangaza kabisa wa jambo hili katika jinsi alivyomjaribu Bwana wetu. Katika Biblia tunazo habari tatu za jaribu hili. Tutaitazama habari ya Mathayo. Mathayo 4:1-9: “Kisha Yesu alipandishwa na Roho hata nyikani, ili ajaribiwe na Ibilisi. (2) Akafunga siku arobaini mchana na usiku, mwisho akaona njaa. (3) Mjaribu akamjia, akamwambia, Ukiwa ndiwe Mwana wa Mungu, amuru kwamba mawe haya yawe mikate. (4) Naye akajibu akasema, Imeandikwa, Mtu hataishi kwa mkate tu, ila kwa kila neno litokalo katika kinywa cha Mungu. (5) Kisha Ibilisi akamchukua mpaka mji mtakatifu, akamweka juu ya kinara cha hekalu, (6) akamwambia, Ukiwa ndiwe Mwana wa Mungu, jitupe chini; kwa maana imeandikwa, Atakuagizia malaika zake; na mikononi mwao watakuchukua, usije ukajikwaa mguu wako katika jiwe. (7) Yesu akamwambia, Tena imeandikwa, Usimjaribu Bwana Mungu wako. (8) Kisha Ibilisi akamchukua tena mpaka mlima mrefu mno, akamwonyesha falme zote za ulimwengu, na fahari yake, (9) akamwambia, Haya yote nitakupa, ukianguka kunisujudia.” Bila shaka hatuna wakati asubuhi hii wa kuingia katika suala zima la jaribu la Bwana wetu, lakini hili moja hakika ni wazi, kwamba Ibilisi anaonyeshwa kuwa mjaribu, akimjaribu Bwana wetu. Kama hakuna Ibilisi aliye nafsi halisi, kama wengi wangetaka tuamini, au kama yeye si mjaribu, kusingekuwa na sababu yoyote kabisa ya kumleta katika habari hii. Kama Ibilisi alivyomjaribu Bwana wetu, ndivyo anavyotujaribu sisi leo. Tena ieleweke kwamba hatujaribu tu kwa tamaa chafu za kinyama na dhambi za aibu, bali kwa majaribu ya kiroho yenye hila, na zaidi ya yote hutujaribu tulitilie shaka Neno la Mungu. Ilikuwa kwa namna hii ya jaribu ndipo kwanza alipomshambulia Bwana wetu. Mungu alikuwa amemwambia Bwana Yesu hivi punde katika ubatizo wake, “Wewe ndiwe Mwanangu, mpendwa wangu, nimependezwa nawe” (Luka 3:22), naye Shetani akaja akichomeka shaka juu ya Neno la Mungu kwa kuanza jaribu lake kwa maneno haya: “Ukiwa ndiwe Mwana wa Mungu,” na tena chini zaidi katika jaribu hilo anarudia shaka hiyo, akimwambia Bwana Yesu tena: “Ukiwa ndiwe Mwana wa Mungu.” Vivyo hivyo kabisa Shetani alianza shambulio lake juu ya Hawa katika Bustani ya Edeni, kwa kuchomeka shaka juu ya Neno la Mungu na juu ya wema wa Mungu. Alianza kwa kusema: “Ati, Mungu amesema. . . .?” (Mwanzo 3:1), na zaidi mbele Hawa alipoeleza hasa kile Mungu alichokuwa amesema, Ibilisi alikana waziwazi akasema: “Hakika hamtakufa” (kwa tafsiri halisi, Kufa, hamtakufa kamwe) hali Mungu alikuwa amesema: “Utakufa hakika” (Kufa, utakufa hakika). Hii ndiyo njia ya Shetani ya kushambulia aipendayo kuliko zote leo. Anatufanya tulitilie shaka Neno la Mungu. Njia ya Shetani ya kufanya kazi yenye matokeo makubwa kuliko zote ni kuwaongoza watu katika shaka na katika upotovu juu ya mambo ya msingi. Mabaa ya pombe na majumba ya kamari na madanguro si maeneo makuu ya shughuli za Shetani, bali ni shule na vyuo na seminari za theolojia ambako anawashawishi wanaume na wanawake, na vijana wachanga wasio na uzoefu, wa kiume kwa wa kike, walitilie shaka ukweli wa Neno la Mungu, na kuzikataa kweli za msingi za neno la Mungu na kuyakubali makosa ya Shetani mahali pake. Shetani anajua vizuri kwamba, akiweza kuwafanya watu walitilie shaka Neno la Mungu, ni rahisi kuwaongoza katika dhambi chafu kuliko zote. Mafundisho ya uongo yamekuwa chemchemi izaayo dhambi chafu kuliko zote kwa wingi zaidi hata kuliko mabaa ya pombe.

2. Lakini Shetani hawajaribu watu tu watende dhambi kwa kuchomeka shaka juu ya Neno la Mungu; pia anayo masinagogi yake na wahudumu wake miongoni mwa wanadamu ili kuifanya kazi yake. Geukia Ufunuo 3:9: “Tazama, nakupa baadhi ya wale wa sinagogi la Shetani, wasemao kwamba ni Wayahudi, nao sio, bali wasema uongo; tazama, nitawafanya waje kusujudu mbele ya miguu yako, na kujua ya kuwa nimekupenda.” Ninalotaka mlione hapa ni maneno haya, “sinagogi la Shetani.” Katika habari hii lilikuwa sinagogi la Kiyahudi, lakini siku hizi mara nyingi ni kile kiitwacho kanisa la Kikristo. Katika 2 Wakorintho 11:14, 15 tunacho kifungu cha kushangaza hata zaidi: “Kwa maana hata Shetani mwenyewe hujigeuza awe mfano wa malaika wa nuru. (15) Basi si neno kubwa, ikiwa watumishi wake nao hujigeuza wawe mfano wa watumishi wa haki; ambao mwisho wao utakuwa kama matendo yao.” Hapa tunaambiwa kwamba Shetani anao watumishi wake. Hawajitangazi kuwa watumishi wa Shetani; mara nyingi hawajui hata kwamba wao ndio; bali hujionyesha kuwa “watumishi wa haki.” Wanatetea “malezi ya kimaadili,” mfumo wa wokovu usio na damu ya upatanisho. Mara nyingi ni watu wenye haiba ya kuvutia sana na werevu mkubwa wa akili na uwezo, lakini wanaifanya kazi ya Ibilisi. Shetani hawi wa hatari kamwe kama wakati “hujigeuza awe mfano wa malaika wa nuru,” wala hakuna watumishi wake wengine walio wa hatari kama wale wanaume na wanawake wenye haiba ya kuvutia na vipawa vya akili vinavyong’aa ambao wanaidhoofisha imani ya watoto wa Mungu, au wanaofundisha aina mbalimbali za upotovu unaoshawishi na kuvutia, “Sayansi ya Kikristo,” “Fikra Mpya” (New Thought), “Theosofia,” “Uchawi wa siri” (Kuwasiliana na pepo), na aina zote za madhehebu ya namna hiyo.

3. Hatuna wakati wa kuzungumza hapa juu ya kazi ya Shetani kama mwanzilishi wa magonjwa (Matendo 10:38; Luka 13:16), na kama yule mwenye nguvu za mauti (Waebrania 2:14).

4. Lakini hatuna budi pia kuzungumza juu ya kazi nyingine ya Ibilisi. Imeelezwa katika 2 Wakorintho 4:3, 4: “Lakini ikiwa injili yetu imesitirika, imesitirika kwa hao wanaopotea; ambao ndani yao mungu wa dunia hii amepofusha fikira zao wasioamini, isiwazukie nuru ya injili ya utukufu wake Kristo, aliye sura yake Mungu.” Twasoma hapa kwamba ni kazi ya Shetani kupofusha fikira za wasioamini “isiwazukie nuru ya injili ya utukufu wake Kristo, aliye sura yake Mungu.” Basi ni dhahiri kwamba Ibilisi ndiye mwanzilishi wa mawazo ya uongo, hasa mawazo ya uongo juu ya nafsi ya Kristo. Yeye ndiye mwanzilishi wa Uunitariani, na wa kukana Uungu wa Bwana wetu katika namna zake zote. Yeye huzipofusha fikira za watu wanaojitoa kupofushwa naye hata “utukufu wake Kristo” ulio wa Kimungu, yeye “aliye sura yake Mungu” kamili, unafichwa kwao. Hili linaeleza kwa nini Uunitariani katika namna zake zote mbalimbali hudumu hata baada ya upumbavu wake kufichuliwa mara nyingi hivyo. Kazi ya Shetani katika mwelekeo huu itafikia kilele chake katika kuonekana kwa Mpinga Kristo, “Ambaye kuja kwake ni kwa mfano wa kutenda kwake Shetani, pamoja na uwezo wote, na ishara na ajabu za uongo, na katika udanganyifu wote wa udhalimu kwa hao wanaopotea; kwa sababu hawakukubali kuipenda ile kweli, wapate kuokolewa.” (2 Wathesalonike 2:9, 10.)

V. HATIMA YA IBILISI

Sasa tunafika kwenye kigawanyo kikuu cha tano cha somo letu—Hatima ya Ibilisi.

1. Geukia kwanza Ufunuo 20:1-3: “Kisha nikaona malaika akishuka kutoka mbinguni, mwenye ufunguo wa kuzimu, na mnyororo mkubwa mkononi mwake. Akamshika yule joka, nyoka wa zamani, ambaye ni Ibilisi na Shetani, akamfunga miaka elfu, akamtupa katika kuzimu, akafunga, akatia muhuri juu yake, asiwadanganye mataifa tena, hata itimie ile miaka elfu; baada ya hayo imempasa kufunguliwa muda mchache.” Hapa tunafundishwa kwamba katika Kuja kwa Mara ya Pili kwa Bwana wetu Yesu Kristo Shetani atafungwa kwa mnyororo mkubwa na kutupwa katika kuzimu kwa miaka elfu. Kuzimu hii (abyss), au kama ilivyotafsiriwa katika Authorised Version ya Kiingereza, “shimo lisilo na mwisho,” haimaanishi jehanamu. Shetani, kama tutakavyoona mbele, atatupwa jehanamu baadaye.

2. Geukia sasa Ufunuo 20:7, 8: “Na hiyo miaka elfu itakapokwisha, Shetani atafunguliwa kutoka kifungo chake; naye atatoka ili awadanganye mataifa walio katika pembe nne za nchi, Gogu na Magogu, awakusanye waje vitani; hesabu yao ni kama mchanga wa bahari.” Hapa tunafundishwa kwamba mwishoni mwa Milenia, ile miaka elfu, Shetani atafunguliwa kwa muda mchache kutoka kuzimu alimotupwa akiwa amefungwa, na kwamba atatoka ili awadanganye mataifa. Lakini wakati wa nguvu zake hapo utakuwa mfupi sana.

3. Katika Ufunuo 20:10 tunaikuta hatima ya mwisho ya Ibilisi: “Na yule Ibilisi mwenye kuwadanganya akatupwa katika lile ziwa la moto na kiberiti, walimo yule mnyama na yule nabii wa uongo; nao watateswa mchana na usiku hata milele na milele.” Hapa ni mojawapo ya mahali ambapo nadharia za watu wa “Upatanisho wa Wote” (Reconciliation) na “Wauniversali” (Universalists) kwa ujumla zinaporomoka. Hoja ya wafuasi wa Upatanisho wa Wote na Wauniversali, ambayo kwayo wanajaribu kuthibitisha kwamba watu wote hatimaye lazima waokolewe, ikifuatwa hadi mwisho wake wa kimantiki, kama ingethibitisha lolote, ingethibitisha wokovu wa Shetani pia, na hilo wengi wao kweli hulifundisha. Wanasema waziwazi kwamba Ibilisi hatimaye ataletwa kwenye toba na kuokolewa. Kwa kweli hilo ndilo nililoliamini na kulifundisha mimi mwenyewe mwanzoni mwa huduma yangu. Lakini kifungu hiki tulichokisoma hivi punde kinaonyesha kwamba haiwezekani jambo hili kuwa kweli. Lile “ziwa la moto” ndio ule moto “aliowekewa tayari Ibilisi na malaika zake.” Bwana wetu Mwenyewe anasema katika Mathayo 25:41 kwamba atakaporudi kuuhukumu ulimwengu huu atawaambia wale walio upande wake wa kushoto: “Ondokeni kwangu, mliolaaniwa, mwende katika moto wa milele, aliowekewa tayari Ibilisi na malaika zake.” Jehanamu haikuandaliwa kwa ajili ya wanadamu, bali kwa ajili ya Ibilisi na malaika zake. Mtu yeyote akienda huko, itakuwa kwa sababu amechagua kujiunga na Ibilisi badala ya Mungu. Kwa hiyo huenda kule anakokwenda Ibilisi. Kila mtu anayemkataa Yesu Kristo anajiunga na Ibilisi.

VI. JINSI YA KUPATA USHINDI JUU YA IBILISI

Sasa kwa dakika chache tu niwaonyeshe kutoka katika Neno la Mungu jinsi ya kupata ushindi juu ya Ibilisi katika maisha ya kimatendo ya kila siku. Yapo mambo manne ya kukumbuka.

1. Someni kwanza Yakobo 4:7, “Basi mtiini Mungu. Mpingeni Shetani, naye atawakimbia.” Hili linatufundisha kwamba kwanza kabisa tunapaswa kujisalimisha kwa Mungu, kisha kumpinga Ibilisi, na kwamba tukimpinga kweli, licha ya ujanja wake wote na nguvu zake zote, atatukimbia. Ingawa Ibilisi ana nguvu, ni haki yetu, kwa nguvu za Mungu, kumpinga na kumshinda.

2. Geukeni sasa 1 Yohana 2:14: “Nimewaandikia ninyi, akina baba, kwa sababu mmemjua yeye aliye tangu mwanzo. Nimewaandikia ninyi, vijana, kwa sababu mna nguvu, na neno la Mungu linakaa ndani yenu, nanyi mmemshinda yule mwovu.” Kifungu hiki kinatufundisha kwamba ni tunapojilisha Neno la Mungu na kuliweka Neno la Mungu akiba mioyoni mwetu, na hivyo kuwa nalo likikaa ndani yetu, ndipo tutakapoweza kumshinda Ibilisi. Tukiacha kujifunza Biblia hata kwa siku moja, tunamwachia Ibilisi mlango wazi aingie. Nimekuwa Mkristo kwa miaka arobaini na mitatu, lakini nisingethubutu kuacha kujifunza neno la Mungu hata kwa siku moja tu. Kwa nini? Kwa sababu yupo Ibilisi; na nikiacha kujifunza Neno la Mungu hata kwa siku moja, namwachia dirisha wazi aingie, na kujiacha mwenyewe dhaifu mno kiasi cha kushindwa kukabiliana naye na kumshinda. Lakini tukijilisha Neno la Mungu kila siku, na kumtumaini Mungu, twaweza kumpinga Ibilisi katika kila jambo. Ingawa Ibilisi ni mjanja na mwenye nguvu, Mungu ana nguvu zaidi, na Mungu hutupa nguvu zake kupitia neno lake lililoandikwa.

3. Geukeni sasa Waefeso 6:11: “Vaeni silaha zote za Mungu, mpate kuweza kuzipinga hila za Shetani.” Hapa tunafundishwa kwamba, ili “kuweza kuzipinga hila za Shetani” imetupasa “kuvaa silaha zote za Mungu.” Silaha hizo ni nini, kunapatikana katika mistari inayofuata mara moja. Silaha hizi, silaha hizi zote, “silaha hizi kamili za Mungu,” zimewekwa kwa ajili ya matumizi yetu. Ukweli kwamba yupo Ibilisi, kwamba yeye ni kiumbe mwenye enzi, hadhi, ujanja na nguvu za namna hiyo, kwamba bila kukoma anapanga maangamizi yetu na kuidhoofisha imani yetu, si sababu ya kuogopa wala ya kukata tamaa. Kwa kuitwaa “ngao ya imani,” “mtaweza kuizima mishale yote yenye moto ya yule mwovu,” kwa kuipokea “chapeo ya wokovu,” na “upanga wa Roho ambao ni neno la Mungu,” na kwa kuomba “kwa sala zote na maombi, mkisali kila wakati katika Roho,” ni haki yetu kuwa na ushindi juu ya Ibilisi kila siku ya maisha yetu, kila saa ya siku, na kila dakika ya saa.

4. Hatua ya mwisho katika njia ya kupata ushindi juu ya Shetani inapatikana katika Waefeso 6:10: “Hatimaye, mzidi kuwa hodari katika Bwana na katika uweza wa nguvu zake.” Njia ya kupata ushindi juu ya Shetani ni kuacha kabisa kuzitumainia nguvu zetu wenyewe na kuamini nguvu kuu za Yesu Kristo zisizo na kikomo, na kuzidai nguvu hizo ziwe zetu. Ni katika uweza wa nguvu za Yesu Kristo ndipo tutakapopata ushindi juu ya “yule mwovu.” Katika uweza wa nguvu zake, kama tulivyokwisha kusema, ni haki yetu kuwa na ushindi juu ya Ibilisi kila siku ya maisha yetu, kila saa ya siku na kila dakika ya saa. Haleluya!