Siku ya Huzuni, Iliyobarikiwa

“Nanyi mliniazimia mabaya, bali Mungu aliyaazimia kuwa mema, ili kutimiza jambo hili, watu wengi wahifadhiwe hai, kama walivyo leo.” — Mwanzo 50:20

Ilikuwa asubuhi njema mwaka 1821 huko Osogun, mji wa Wayoruba wenye watu wapatao elfu kumi na mbili, katika eneo ambalo leo ni kusini-magharibi mwa Nigeria. Mvulana aitwaye Ajayi, mwenye umri wa karibu miaka kumi na mitatu, alikuwa nyumbani wakati familia yake ikiandaa kifungua kinywa. Karibu saa tatu asubuhi uvumi ulienea mjini kote: adui wanakuja.

Nchi ya Wayoruba ilikuwa ikisambaratika. Milki yake ya zamani ilikuwa ikigawanyika, na makundi ya watu wenye silaha yalizunguka kutoka mji hadi mji yakikamata watu ili kuwauza kwa wanunuzi wa watumwa wa Kireno na wa Kihispania huko pwani. Kila mji ulioanguka ulimaanisha mateka zaidi, na kila mauzo yalimaanisha bunduki zaidi kwa ajili ya uvamizi uliofuata. Kabla mtu yeyote huko Osogun hajaweza kukimbia, wavamizi walikuwa wameuzingira mji. Baada ya mapigano ya saa tatu au nne, walikuwa wameingia ndani.

Miaka mingi baadaye Ajayi alieleza kilichofuata, na simulizi lake ni mojawapo ya maelezo ya wazi kabisa kuwahi kuandikwa na mtu aliyeshuhudia kwa macho yake uvamizi wa watumwa. Akina mama walikimbia katikati ya vichaka vya miiba wakiwa wamebeba watoto wachanga migongoni na watoto wengine wakiwashikilia mikono, wakaangusha mizigo yao, kisha wakagundua kwamba hata hivyo hawangeweza kuwaokoa watoto wao wote. Ajayi alikuwa na upinde na mishale mitano. Aliupoteza upinde kwenye miiba kabla hajaweza kuutumia. Mara ya mwisho alipomwona baba yake ni pale baba yake alipotoka mapiganoni kuwaambia wakimbie. Wavamizi walimtia kila mateka kitanzi cha kamba shingoni na kuwaongoza “kama mbuzi waliofungwa pamoja.” Ajayi, mama yake, dada zake wawili, mmoja wao akiwa mtoto mchanga, na binamu yake waliongozwa nje kupitia mji uliokuwa ukiteketea kwa moto. Alimwona bibi yake katikati ya umati kwa dakika chache, na hakumwona tena kamwe.

Miaka kumi na sita baadaye, akiwa sasa Mkristo na mwalimu wa shule, aliketi kuandika juu ya siku ile. Aliiita “siku ya huzuni, lakini ambayo sasa nimefundishwa, kwa mambo mengine, kuiita siku iliyobarikiwa, ambayo sitaisahau maishani mwangu.” Ya huzuni, kwa sababu alinyang’anywa kwa nguvu kutoka kwa familia yake. Iliyobarikiwa, kwa sababu ilikuwa hatua ya kwanza ya safari ambayo ingemleta kwa Kristo.

Soma hilo kwa makini, kwa sababu ni rahisi kulielewa vibaya. Crowther hakuwahi kusema utumwa ulikuwa jambo jema. Hakuwahi kusema kwamba hasara zake hazikuwa na maana. Alimaliza barua yake kwa kusema kwamba siku ile ilibarikiwa “inapotazamwa kwa namna hii; ingawa hakika ni lazima pia iwe ya huzuni, kwa kuwa siku hiyo niliondolewa baba yangu, mama yangu, dada zangu, na jamaa zangu wengine wote.” Alishikilia nusu zote mbili za sentensi hiyo maisha yake yote.

Hivyo ndivyo hasa Yusufu alivyosema katika Mwanzo. Ndugu zake walimuuza kwa wafanyabiashara wa watumwa. Miaka mingi baadaye, walipoogopa sana kwamba angelipiza kisasi, hakuwaambia kwamba yote yalikuwa sawa tu. Alisema, “mliniazimia mabaya.” Yalikuwa mabaya kweli. Kisha akasema, “bali Mungu aliyaazimia kuwa mema.” Mungu alikuwa akitenda kazi ndani ya ubaya ule, kwa makusudi ambayo hakuna mtu aliyeweza kuyaona wakati ule.

Huenda kuna jambo limekupata ambalo lilikuwa baya tu: hasara, dhuluma, jambo ulilotendewa. Wakristo wakati mwingine huharakisha kuwaambia watu kwamba “kila jambo hutokea kwa sababu,” kana kwamba sababu hiyo inalifanya jambo baya kuwa sawa. Crowther na Yusufu ni waaminifu zaidi kuliko hivyo. Unaruhusiwa kuliita la huzuni. Unaruhusiwa pia kutumaini kwamba Mungu hajamaliza kazi yake nalo.

Jambo moja la kufanya wiki hii: fikiria jambo gumu zaidi lililowahi kukupata. Andika sentensi mbili juu yake, ukianza ya kwanza kwa “Ilikuwa ya huzuni kwa sababu …” na ya pili kwa “Mungu bado angeweza …” Usiilazimishe ile ya pili. Kama huwezi kuimaliza bado, iache wazi na uirudie utakapomaliza kitabu hiki.