Sura 15 · dakika 11 za kusoma · dakika 14 za kusikiliza
Paulo na Maombi Yake (Mwendelezo)
William Law ana neno hili linalofaa sana katika kitabu chake “Devout Life”: “Unapoanza maombi yako, tumia maneno mbalimbali yanayoeleza sifa za Mungu, yatakayokufanya uutambue zaidi ukuu na uweza wa asili ya Kimungu.” Kisha William Law anatoa mifano mbalimbali, ambayo lazima niseme isingenisaidia mimi, kwa kuwa ingeifunga roho yangu ndani ya vazi la chuma. Lakini nataka kusisitiza na kuipongeza kanuni iliyomo, yaani, kwamba ushirika wetu unapaswa kuanza na vipengele vya msingi vya kuabudu na kusifu.—Mchungaji J. H. Jowett
Kuna matukio mawili yenye matokeo ya ajabu ambapo haikusemwa waziwazi kwamba Paulo alikuwa akiomba, lakini mazingira na matokeo, pamoja na mazoea ya Paulo ya kuomba kila mahali na kwa bidii, yanaonyesha wazi kabisa kwamba ufunguo wa matokeo ya matukio yote mawili ni maombi. Tukio la kwanza ni pale Paulo aliposafiri kwa merikebu kutoka Filipi akafika Troa, ambapo alikaa siku saba. Siku ya kwanza ya juma, wanafunzi walipokutana kumega mkate, Paulo aliwahubiri, akikusudia kuondoka kesho yake, akaendelea kuhubiri hata usiku sana.
Alikuwako kijana mmoja aitwaye Eutiko ameketi dirishani, ambaye kwa kawaida alipatwa na usingizi, na kwa kuwa Paulo alikuwa akinena kwa muda mrefu kiasi, kijana yule alianguka kutoka dirisha lile la juu, akainuliwa amekufa. Paulo alishuka mahali kijana yule alipoanguka, akamkumbatia, akawaambia watu waliokuwa karibu wasifadhaike, kwa maana uhai ulikuwa bado mwilini mwake. Paulo alirudi katika chumba cha juu, alimokuwa akihubiri, akazungumza na wanafunzi hata alfajiri. Na kijana yule aliletwa akiwa hai, na kwa sababu hiyo wote walifarijika sana.
Hitimisho la kawaida kabisa, hata bila jambo hilo kutajwa hasa, ni kwamba Paulo lazima alimwombea kijana yule alipomkumbatia, na ombi lake likajibiwa kwa kupona upesi kwa kijana yule.
Tukio la pili lilikuwa katika dhoruba ya hatari na ya muda mrefu iliyoipata merikebu ambamo Paulo alikuwa akipelekwa Rumi kama mfungwa. Walikuwa wakitupwa-tupwa mno na tufani ile kuu, na jua wala nyota hazikuonekana walipokuwa wamezingirwa na kupambana na upepo na dhoruba. Tumaini lote la kuokolewa lilionekana kutoweka. Lakini baada ya kukaa muda mrefu bila kula, Paulo alisimama katikati ya wale waliokuwa merikebuni, na akisema hasa na wakuu wa merikebu, akawaambia, “Wanaume, iliwapasa kunisikiliza mimi, msingeondoka Krete, mkapata madhara haya na hasara hii. Na sasa nawaonya mwe na moyo mkuu, kwa maana hapana hasara ya maisha ya mtu ye yote miongoni mwenu, ila ya merikebu tu. Kwa maana usiku huu alisimama karibu nami malaika wa Mungu yule ambaye mimi ni wake, nami ninamwabudu, akisema, Usiogope, Paulo; huna budi kusimama mbele ya Kaisari; na tazama, Mungu amekupa wote wanaosafiri pamoja nawe. Kwa hiyo, wanaume, changamkeni: kwa maana namwamini Mungu, ya kwamba yatakuwa vilevile kama nilivyoambiwa.”
Haihitaji tafsiri ya kulazimisha kusoma ndani ya kumbukumbu hii rahisi ukweli kwamba Paulo lazima alikuwa akiomba malaika alipomtokea na ujumbe ule wa kutia moyo na hakikisho la usalama. Mazoea ya Paulo ya maombi na imani yake thabiti katika maombi lazima yalimpigisha magoti. Dharura kama hiyo kwake ingemsukuma kwa lazima kuomba katika mazingira mazito namna ile.
Baada ya kuvunjikiwa merikebu, walipokuwa katika kisiwa cha Melita, tunayo picha nyingine ya Paulo akiomba. Yuko katika kazi yake ya kumwombea mtu aliyekuwa mgonjwa sana. Moto ulipokuwa ukiwashwa, nyoka mwenye sumu ya kuua alijishikiza mkononi mwake, na wenyeji mara moja walihitimisha kwamba ilikuwa adhabu ya kisasi kwa uhalifu fulani aliokuwa ameufanya Paulo, lakini punde waligundua kwamba Paulo hakufa, wakabadili nia zao wakahitimisha kwamba alikuwa mungu wa namna fulani.
Katika sehemu ile ile wakati ule, alikuwako baba yake Publio, aliyekuwa mgonjwa sana wa homa na kuhara damu, akionekana kukaribia mwisho wake. Paulo aliingia kwake, akaweka mikono yake juu yake, na kwa kumtumaini Mungu kwa unyofu akaomba, na mara ugonjwa ukakemewa, na mtu yule akaponywa. Wenyeji wa kisiwa walipoona tukio hili la ajabu, waliwaleta wengine kwa Paulo, nao wakaponywa kwa namna ile ile, kwa maombi ya Paulo.
Tukirudi nyuma katika maisha ya Paulo hadi wakati alipokuwa Efeso akiwa njiani kwenda Yerusalemu, tunamkuta akisimama Tiro baada ya kuondoka Efeso. Kabla ya kuondoka Efeso alikuwa ameomba pamoja nao wote. Lakini hakuyategemea maneno yake, hata kama yalikuwa na nguvu, yafaayo na mazito kiasi gani. Mungu lazima atambuliwe, aitwe na atafutwe. Paulo hakuchukulia kuwa ni jambo la kawaida, baada ya kufanya kadiri alivyoweza, kwamba Mungu kama jambo la kawaida angezibariki juhudi zake za kutenda mema, bali alimtafuta Mungu. Mungu hafanyi mambo kwa namna ya kawaida tu ya mazoea. Mungu lazima aitwe, atafutwe, na kuingizwa katika mambo kwa maombi.
Baada ya ziara yake Efeso, alifika Tiro, ambapo alikaa siku chache. Hapa aliwakuta wanafunzi kadhaa, waliomsihi Paulo asiende Yerusalemu, wakisema kwa Roho kwamba asipande kwenda mji ule. Lakini Paulo alishikilia kusudi lake la awali la kwenda Yerusalemu. Habari inasema:
“Hata tulipokwisha kuzimaliza siku zile, tukaondoka, tukashika njia yetu; nao wote, pamoja na wake zao na watoto wao, wakatusindikiza hata nje ya mji; tukapiga magoti pwani, tukaomba.”
Ni jambo la kupendeza jinsi gani kulitazama kwenye ufuko ule wa bahari! Hapa pana picha ya familia ya upendo na kujitoa, ambapo waume, wake na hata watoto wapo, na maombi yanafanywa hewani wazi. Lazima liliwagusa sana watoto wale! Merikebu ilikuwa tayari kuondoka, lakini maombi yalipaswa kuunganisha upendo wao na kuwatakasa wake na watoto, na kubariki kuagana kwao—kuagana ambako kulikuwa kwa mwisho kwa habari ya ulimwengu huu. Mandhari ni nzuri na yanaipa heshima akili na moyo wa Paulo, nafsi yake na utauwa wake, na yanaonyesha upendo mororo aliokuwa nao kwa watu. Mazoea yake ya kujitoa ya kutakasa mambo yote kwa maombi yanakuja waziwazi nuruni. “Tukapiga magoti pwani, tukaomba.” Kamwe ufuko wa bahari haujapata kuona picha kuu zaidi wala kushuhudia mandhari ya kupendeza zaidi—Paulo akiwa magotini juu ya mchanga wa ufuko ule, akiomba baraka ya Mungu juu ya wanaume hawa, wanawake na watoto.
Paulo aliposhtakiwa Yerusalemu, katika kujitetea kwake hadharani, anataja matukio mawili ya kuomba kwake. Moja lilikuwa alipokuwa katika nyumba ya Yuda, huko Dameski, baada ya kuangushwa chini na kusadikishwa dhambi. Alikaa huko siku tatu, na kwake alitumwa Anania, kuweka mkono wake juu yake, wakati wa upofu wake na giza lake. Ilikuwa katika zile siku tatu za maombi. Hii ndiyo kumbukumbu ya Maandiko, na maneno ni yale ya Anania aliyomwambia:
“Basi sasa, unakawilia nini? Simama, ubatizwe, ukaoshe dhambi zako, ukiliitia jina la Bwana.”
Bwana alikuwa amemtia ujasiri Anania mwenye hofu aende kumhudumia Paulo, kwa kumwambia, “tazama, anaomba.” Na hivyo katika rejea hii tunaona kuomba kwa Paulo kukiongezwa nguvu na wito wa Anania. Maombi hutangulia msamaha wa dhambi. Maombi yanawafaa wale wanaomtafuta Mungu. Maombi ni mali ya mtafutaji wa Mungu mwenye bidii na unyofu. Msamaha wa dhambi na kukubaliwa na Mungu daima huja mwishoni mwa maombi ya bidii. Ushahidi wa unyofu wa mtafutaji wa kweli wa dini ni kwamba inaweza kusemwa juu yake, “tazama, anaomba.”
Rejea nyingine katika kujitetea kwake inatuingiza katika bidii ya maombi ambayo kwayo maisha yake yote ya kidini yalikuwa yameundwa, na inatuonyesha jinsi katika furaha kuu iliyomzamisha ya maombi, maono yalivyokuja na maelekezo yakapokelewa ambayo kwayo maisha yake ya taabu yangeongozwa. Pia tunaona ukaribu ambao kwao alisimama na kuzungumza na Bwana wake:
“Ikawa, nilipokwisha kurudi Yerusalemu, nilipokuwa nikiomba ndani ya hekalu, nalipitwa na usingizi wa njozi;
“nikamwona akiniambia, Fanya haraka, utoke Yerusalemu upesi, kwa sababu hawatakubali ushuhuda wako katika habari zangu.
“Nikasema, Bwana, wao wenyewe wanajua ya kuwa mimi nalikuwa nikiwafunga gerezani wale waliokuamini, na kuwapiga katika kila sinagogi;
“na damu ya Stefano, shahidi wako, ilipomwagwa, mimi nami nalikuwa nimesimama karibu, nikikubali, nikayalinda mavazi yao waliomwua.
“Akaniambia, Nenda zako, kwa maana mimi nitakutuma uende mbali kwa Mataifa.”
Maombi daima huleta maelekezo kutoka mbinguni kuhusu yale ambayo Mungu angetaka tufanye. Kama tungeomba zaidi na moja kwa moja zaidi, tungefanya makosa machache maishani kuhusu wajibu. Mapenzi ya Mungu kwetu hufunuliwa kwa kujibu maombi. Kama tungeomba zaidi na kuomba vizuri zaidi na kwa utamu zaidi, basi maono yaliyo wazi zaidi na ya kuvutia zaidi yangetolewa kwetu, na mazungumzo yetu na Mungu yangekuwa ya karibu kabisa, huru, na ya ujasiri.
Ni vigumu kuyaorodhesha au kuyapanga kwa makundi maombi ya Paulo. Ni mapana mno, yanagusa mambo mengi mno, na ni ya kina mno, hivi kwamba si kazi rahisi kufanya hivyo. Paulo anafundisha mengi juu ya maombi katika mafundisho yake. Analisisitizia Kanisa waziwazi wajibu na ulazima wa maombi, lakini lililokuwa bora zaidi kwa Paulo na bora zaidi kwetu ni kwamba yeye mwenyewe aliomba sana na kuyaonyesha kwa mfano mafundisho yake mwenyewe. Alitenda aliyoyahubiri. Aliyajaribu kwa vitendo mazoezi ya maombi aliyowasisitizia watu wa siku zake.
Kwa Kanisa la Rumi alitangaza waziwazi, mahususi na kwa uzito mazoea yake ya kuomba. Hivi ndivyo alivyowaandikia waamini wale wa Rumi:
“Kwa maana Mungu ni shahidi wangu, ninayemwabudu kwa roho yangu katika Injili ya Mwana wake, ya kuwa bila kukoma nawakumbuka ninyi sikuzote katika maombi yangu.”
Paulo hakujiombea tu yeye mwenyewe. Alizoea kuwaombea wengine. Alikuwa kwanza kabisa mwombezi. Kama vile alivyowasisitiza wengine maombi ya maombezi, ndivyo naye alivyowaombea wengine zaidi ya nafsi yake.
Anaanza Waraka ule wa ajabu kwa Warumi katika roho ya maombi: Anaufunga kwa agizo hili zito: “Nawasihi, ndugu zangu, kwa ajili ya Bwana wetu Yesu Kristo, na kwa upendo wa Roho, jitahidini pamoja nami katika maombi yenu kwa Mungu kwa ajili yangu.”
Lakini si hayo tu. Katikati kabisa ya Waraka ule, anaamuru, “mkidumu katika kuomba.” Yaani, yapeni maombi uangalifu wa kudumu. Yafanyeni kuwa kazi ya maisha. Jitoeni kwayo. Ndivyo hasa alivyofanya yeye mwenyewe, kwa maana Paulo alikuwa mfano ulio hai wa fundisho la maombi aliloutetea na kuwasisitizia watu.
Katika Nyaraka zake kwa Wathesalonike, kuomba kunajumuisha kila kitu na ni kwa ajabu jinsi gani! Anasema katika kuuandika Waraka wake wa Kwanza kwa Kanisa hili:
“Twamshukuru Mungu sikuzote kwa ajili yenu nyote, tukiwataja katika maombi yetu; tukiikumbuka bila kukoma kazi yenu ya imani, na taabu yenu ya upendo, na saburi yenu ya tumaini.”
Bila kunukuu yote anayosema, inafaa kusoma maneno yake kwa Kanisa hili hili la waamini wa kweli mbele kidogo:
“Usiku na mchana tukiomba sana ili tuone nyuso zenu, na kuutimiza upungufu wa imani yenu. Basi Mungu mwenyewe aitengeneze njia yetu tuje kwenu. Na Bwana na awaongeze na kuwazidisha katika upendo, ninyi kwa ninyi, kama sisi tulivyo kwenu; ili awafanye imara mioyo yenu, iwe bila lawama katika utakatifu mbele za Mungu, Baba yetu.”
Na kuomba kwa namna hii kwa ajili ya Wakristo hawa wa Thesalonike kunapatana moja kwa moja na lile ombi la mwisho kwa ajili ya waamini hao hao katika Waraka huu, ambapo anaandika lile ombi la kushangaza kwa ajili ya utakaso wao kamili:
“Mungu wa amani mwenyewe awatakase kabisa; nayo roho yenu, na nafsi yenu, na mwili wenu, vihifadhiwe mkiwa kamili, bila lawama, wakati wa kuja kwake Bwana wetu Yesu Kristo.”
Jinsi Paulo alivyowaombea Wakristo wale wa kwanza! Walikuwa akilini mwake na moyoni mwake, naye alikuwa akiomba daima, “usiku na mchana tukiomba sana.” Laiti tungekuwa na jeshi la wahubiri katika siku hizi za utauwa wa juu juu na nyakati hizi za kukosa maombi, waliojitoa kuyaombea makanisa yao kama Paulo alivyowaombea wale aliowahudumia katika siku zake! Watu wa maombi wanahitajika. Vivyo hivyo wahubiri wanaoomba wanadaiwa katika kizazi hiki.
Mwishoni mwa ombi lile la ajabu katika sura ya tatu ya Waefeso, alitangaza kwamba Mungu ni “mwenye kuweza kufanya nyingi mno kuliko yote tuyaombayo au tuyawazayo”; sasa anatangaza kwamba yeye anaomba kwa wingi mno kupita kiasi, akijitahidi kwa bidii ya juu kabisa, ili maombi yake yaende sambamba na uweza wa Mungu, na yasije yakauwekea mipaka uweza huo wala kuumaliza uweza huo, bali yapate yote yaliyomo ndani yake ili kulibariki na kulitajirisha sana Kanisa lake.
Paulo na wenzake waliwaombea watakatifu kila mahali. Inaweza kutajwa tena. Ni kwa uzito gani Paulo anawavutia Wakristo wa Rumi kwenye jambo muhimu la kuwaombea, waamini ambao hakuwahi kuwaona! “Mungu ni shahidi wangu, ya kuwa bila kukoma nawakumbuka ninyi sikuzote katika maombi yangu.” Kwa makanisa anasema, “tukiwaombea sikuzote.”
Tena katika mstari ule ule, tunamsikia akitamka kwa upendo, “sikuzote katika kila dua yangu nikiwaombea ninyi nyote kwa furaha.” Tena anaandika hivi: “hatuachi kuwaombea ninyi.” Mara nyingine tunasoma kumbukumbu hii, “Kwa ajili ya hayo twawaombea ninyi sikuzote.” Na tena imeandikwa, “Siachi kushukuru kwa ajili yenu, nikiwakumbuka katika maombi yangu.” Kisha anasema, “bila kukoma nakukumbuka wewe usiku na mchana.”
Tamko lake, “usiku na mchana tukiomba sana,” ni kumbukumbu fupi ya hali iliyoteka yote ya maombi yaliyofanywa na mtume huyu mwombaji. Linaonyesha kwa hakika jinsi maombi yalivyokuwa muhimu katika makadirio yake na katika huduma yake, na zaidi linaonyesha jinsi kwake maombi yalivyokuwa uchungu wa kujitahidi kwa bidii katika kumtafuta Mungu kwa ajili ya baraka zisizoweza kupatikana kwa njia nyingine yoyote.
Kutojipenda kwa maombi yake kunaonekana katika maandiko yake kwa Warumi anapowaambia, “nikiomba kwamba sasa hatimaye nifanikiwe kwa mapenzi ya Mungu kuja kwenu. Kwa maana ninatamani sana kuwaona, nipate kuwapa karama fulani ya rohoni, ili mpate kuimarishwa.” Lengo la shauku yake ya kutembelea Rumi halikuwa kujifurahisha mwenyewe, raha ya safari, wala sababu nyingine, bali kwamba awe chombo chini ya Mungu cha “kuwapa karama fulani ya rohoni,” ili “wapate kuimarishwa” mioyoni mwao, bila lawama katika upendo. Ilikuwa ili ziara yake iwape karama fulani ya kiroho ambayo hawakuwa wameipokea, na ili wapate kuimarishwa katika mambo yale ambayo walihitaji kutia mizizi na kuwekwa msingi katika imani, katika upendo, na katika yote yaliyojenga maisha na tabia ya Kikristo.