Maelezo Sahili ya Ukamilifu wa Kikristo
Sehemu 25

Sura 5 · dakika 52 za kusoma · saa 1 dakika 8 za kusikiliza

Sehemu 25

25. Mwaka uliofuata, kwa kuwa idadi ya wale walioamini kwamba wameokolewa na dhambi ilikuwa bado ikiongezeka, niliona ni lazima kuchapisha, hasa kwa ajili ya manufaa yao, “Mawazo Zaidi juu ya Ukamilifu wa Kikristo:”—

“SWALI 1. Ni kwa jinsi gani ‘Kristo ni mwisho wa sheria, ili kila aaminiye ahesabiwe haki?’ (Warumi 10:4.)

“JIBU. Ili kulielewa hili, lazima uelewe ni sheria ipi inayozungumziwa hapa; nami naona kwamba ni, (1.) Sheria ya Musa, mpango wote wa Musa; ambao Mtakatifu Paulo daima huunena kuwa kitu kimoja, ingawa una sehemu tatu, ya kisiasa, ya kimaadili, na ya kiibada. (2.) Sheria ya Adamu, ile aliyopewa Adamu alipokuwa hana hatia, ambayo kwa kufaa huitwa ’sheria ya matendo.’ Kwa kiini chake sheria hii ni sawa na sheria ya malaika, kwa kuwa ni ya pamoja kwa malaika na wanadamu. Ilimtaka mwanadamu atumie, kwa utukufu wa Mungu, nguvu zote alizoumbwa nazo. Basi, aliumbwa bila upungufu wowote, ama katika ufahamu wake ama katika hisia zake. Mwili wake wakati huo haukuwa kizuizi kwa akili; haukumzuia kuyafahamu mambo yote waziwazi, kuyahukumu kwa kweli, na kufikiri kwa hoja kwa usahihi, ikiwa alifikiri kwa hoja kabisa. Nasema, ikiwa alifikiri kwa hoja; kwa maana huenda hakufanya hivyo. Labda hakuwa na haja ya kufikiri kwa hoja, hata mwili wake uharibikao ulipoielemea akili, na kudhoofisha uwezo wake wa asili. Labda, mpaka wakati huo, akili iliiona kila kweli iliyojitokeza moja kwa moja kama vile jicho sasa linavyoiona nuru.

“Kwa hiyo, sheria hii, iliyolingana na uwezo wake wa asili, ilimtaka sikuzote afikiri, sikuzote anene, na sikuzote atende sawasawa kabisa, katika kila jambo lolote. Aliweza vema kufanya hivyo: Na Mungu hakuweza kuacha kudai huduma ambayo aliweza kuitoa.

“Lakini Adamu alianguka; na mwili wake usioharibika ukawa wenye kuharibika; na tangu hapo, umekuwa kizuizi kwa nafsi, na huzuia utendaji wake. Kwa hiyo, sasa hivi, hakuna mwanadamu awezaye sikuzote kufahamu waziwazi, au kuhukumu kwa kweli. Na pale ambapo ama hukumu ama ufahamu umekosea, haiwezekani kufikiri kwa hoja kwa usahihi. Kwa hiyo, ni jambo la asili kwa mwanadamu kukosea kama ilivyo kupumua; wala hawezi kuishi bila hili zaidi kuliko bila lile: Kwa hiyo, hakuna mtu awezaye kutimiza huduma ambayo sheria ya Adamu inaidai.

“Wala hakuna mtu aliyelazimika kuitimiza; Mungu hamdai mtu yeyote jambo hilo: Kwa maana Kristo ni mwisho wa sheria ya Adamu, sawa na wa sheria ya Musa. Kwa kifo chake amezikomesha zote mbili; amezitangua hii na ile pia, kwa habari ya mwanadamu; na wajibu wa kushika hii au ile umetoweka. Wala hakuna mtu aliye hai aliyefungwa kuishika sheria ya Adamu zaidi kuliko sheria ya Musa. [Namaanisha, si sharti la wokovu wa sasa wala wa baadaye.]

“Mahali pake, Kristo ameweka sheria nyingine, yaani, sheria ya imani. Si kila atendaye, bali kila aaminiye, sasa hupokea haki, kwa maana kamili ya neno hilo; yaani, huhesabiwa haki, hutakaswa, na hutukuzwa.

“Sw. 2. Je, basi, tumeifia sheria?

“J. Sisi ‘tumeifia sheria, kwa mwili wa Kristo’ uliotolewa kwa ajili yetu; (Warumi 7:4) tumeifia sheria ya Adamu sawa na ya Musa. Tumewekwa huru nayo kabisa kwa kifo chake; sheria hiyo ikikoma pamoja naye.

“Sw. 3. Basi, ni kwa jinsi gani sisi ‘si watu wasio na sheria mbele za Mungu, bali chini ya sheria kwa Kristo?’ (1 Wakorintho 9:21.)

“J. Hatuna sheria ile; lakini haifuati kwamba hatuna sheria yoyote: Kwa maana Mungu ameweka sheria nyingine mahali pake, yaani, sheria ya imani: Na sisi sote tuko chini ya sheria hii kwa Mungu na kwa Kristo; Muumba wetu na Mkombozi wetu, wote wawili, wanatutaka tuishike.

“Sw. 4. Je, upendo ndio utimilifu wa sheria hii?

“J. Bila shaka yoyote ndio. Sheria yote tuliyo chini yake sasa hutimizwa kwa upendo. (Warumi 13:9, 10.) Imani itendayo kazi, au ihuishwayo, kwa upendo ndiyo yote ambayo Mungu sasa anamdai mwanadamu. Ameweka (si unyofu, bali) upendo, mahali pa ukamilifu wa malaika.

“Sw. 5. Ni kwa jinsi gani ‘upendo ni lengo la agizo?’ (1 Timotheo 1:5.)

“J. Ni lengo la kila agizo la Mungu. Ndiyo shabaha inayolengwa na mfumo wote wa Kikristo na kila sehemu yake. Msingi ni imani, itakasayo moyo; lengo ni upendo, ulindao dhamiri njema.

“Sw. 6. Upendo huu ni upendo wa namna gani?

“J. Ni kumpenda Bwana Mungu wetu kwa moyo wetu wote, kwa akili zetu zote, kwa nafsi zetu zote, na kwa nguvu zetu zote; na kumpenda jirani yetu, kila mtu, kama sisi wenyewe, kama nafsi zetu wenyewe.

“Sw. 7. Matunda au sifa za upendo huu ni zipi?

“J. Mtakatifu Paulo anatueleza kwa urefu: upendo huvumilia. Huuvumilia udhaifu wote wa watoto wa Mungu, uovu wote wa watoto wa ulimwengu; na hivyo si kwa muda mfupi tu, bali kwa muda wote Mungu apendao. Katika yote, huuona mkono wa Mungu, na kujitiisha chini yake kwa hiari. Wakati huo huo, hufadhili. Katika yote, na baada ya yote, huvumilia, ni laini, mpole, mwororo, mwema. ‘Upendo hauhusudu,’ huufukuza moyoni kila aina na kila kiwango cha husuda: ‘upendo hautendi kwa haraka,’ kwa namna ya ukali na ukaidi, wala hautoi hukumu yoyote ya haraka au kali: ‘Haukosi kuwa na adabu,’ si mjeuri, hautendi kinyume cha hadhi yake: ‘Hautafuti mambo yake’ kama raha, anasa, heshima, au faida: ‘Hauoni uchungu,’ huiondoa hasira yote moyoni: ‘Hauhesabu mabaya,’ hutupa nje wivu wote, shaka, na wepesi wa kuamini mabaya: ‘Haufurahii udhalimu,’ naam, hulilia dhambi au upumbavu wa adui zake walio wakali kuliko wote: ‘Bali hufurahi pamoja na kweli,’ katika utakatifu na furaha ya kila mwanadamu. ‘Upendo husitiri yote,’ haumsemi mtu yeyote vibaya, ‘huamini yote’ yanayoelekea kuifaa sifa njema ya mwingine. ‘Hutumaini yote,’ lolote liwezalo kupunguza uzito wa makosa yasiyoweza kukanushwa; nao ‘hustahimili yote’ ambayo Mungu aweza kuruhusu, au wanadamu na mashetani waweza kuleta. Hii ndiyo ‘sheria ya Kristo, sheria kamilifu, sheria ya uhuru.’

“Na tofauti hii kati ya ‘sheria ya imani’ (au ya upendo) na ‘sheria ya matendo,’ si tofauti ya kijanja wala ‘tofauti isiyo ya lazima. Ni wazi, rahisi, na inaeleweka kwa ufahamu wowote wa kawaida. Tena ni ya lazima kabisa, ili kuzuia mashaka na hofu elfu, hata kwa wale ambao kweli ‘huenenda katika upendo.’

“Sw. 8. Lakini je, sisi ‘katika mambo mengi twajikwaa sote,’ naam, hata walio bora kati yetu, hata dhidi ya sheria hii?

“J. Kwa maana moja hatujikwai, maadamu mielekeo yetu yote, na mawazo, na maneno, na matendo yetu, yanatokana na upendo. Lakini kwa maana nyingine tunajikwaa, na tutaendelea kujikwaa, kwa kiasi fulani, maadamu tungali katika mwili. Kwa maana wala upendo wala ‘kupakwa mafuta na yule Mtakatifu’ hakutufanyi kuwa watu wasioweza kukosea: Kwa hiyo, kwa sababu ya upungufu wa ufahamu usioepukika, hatuwezi kuacha kukosea katika mambo mengi. Na makosa haya mara nyingi yatasababisha jambo fulani lisilo sawa, katika mielekeo yetu, na maneno, na matendo. Kwa kuikosea tabia ya mtu, twaweza kumpenda pungufu kuliko anavyostahili kwa kweli. Na kwa kosa hilo hilo tunaongozwa bila kuepuka kunena au kutenda, kwa habari ya mtu huyo, kwa namna iliyo kinyume cha sheria hii, katika mojawapo ya mifano iliyotajwa hapo juu.

“Sw. 9. Je, basi, hatumhitaji Kristo, hata kwa sababu hii?

“J. Watu walio watakatifu kuliko wote bado wanamhitaji Kristo, kama Nabii wao, kama ‘nuru ya ulimwengu.’ Kwa maana hawapi nuru, ila dakika kwa dakika: Mara anapojiondoa, yote ni giza. Bado wanamhitaji Kristo kama Mfalme wao; kwa maana Mungu hawapi akiba ya utakatifu. Bali wasipopokea riziki kila dakika, kisingebaki kitu ila ukosefu wa utakatifu. Bado wanamhitaji Kristo kama Kuhani wao, ili afanye upatanisho kwa ajili ya vitu vyao vitakatifu. Hata utakatifu mkamilifu unakubalika kwa Mungu kupitia Yesu Kristo tu.

’ Sw. 10. Je, basi, hata walio bora kabisa miongoni mwa wanadamu hawawezi kulichukua ungamo la yule Shahidi aliyekuwa akifa: ‘Ndani yangu mimi si kitu ila dhambi, giza, jehanamu; bali wewe ndiwe nuru yangu, utakatifu wangu, mbingu yangu?’

“J. Si sawasawa kabisa. Lakini walio bora kabisa miongoni mwa wanadamu waweza kusema, ‘Wewe ndiwe nuru yangu, utakatifu wangu, mbingu yangu. Kwa kuunganika nawe, nimejaa nuru, utakatifu, na furaha. Lakini kama ningeachwa peke yangu, nisingekuwa kitu ila dhambi, giza, jehanamu.’

“Lakini tuendelee: Walio bora kabisa miongoni mwa wanadamu wanamhitaji Kristo kama Kuhani wao, Upatanisho wao, Mwombezi wao kwa Baba; si tu kwa sababu kudumu kwa kila baraka yao kunategemea kifo chake na maombezi yake, bali pia kwa sababu ya kupungukiwa kwao na sheria ya upendo. Kwa maana kila mtu aliye hai hupungukiwa hivyo. Ninyi mnaojisikia kuwa upendo mtupu, jilinganisheni na maelezo yaliyotangulia. Jipimeni katika mizani hii, mwone kama hampungukiwi katika mambo mengi.

“Sw. 11. Lakini ikiwa haya yote yanapatana na ukamilifu wa Kikristo, basi ukamilifu huo si kuwa huru mbali na dhambi yote; kwa kuwa dhambi ni uasi wa sheria:’ Na walio wakamilifu huivunja sheria ile ile walio chini yake. Zaidi ya hayo, wanahitaji upatanisho wa Kristo; naye si upatanisho wa kitu kingine ila dhambi. Basi, je, neno ukamilifu usio na dhambi, linafaa?

“J. Halistahili kubishaniwa. Lakini angalia ni kwa maana gani watu hao wanaozungumziwa wanahitaji upatanisho wa Kristo. Hawamhitaji ili awapatanishe na Mungu upya; kwa maana wamekwisha kupatanishwa. Hawamhitaji ili awarudishie kibali cha Mungu, bali ili akidumishe. Hawapatii msamaha upya, bali ‘yu hai siku zote ili awaombee;’ na ‘kwa toleo moja amewakamilisha milele hao wanaotakaswa.’ (Waebrania 10:14.)

“Kwa kukosa kulifikiri hili ipasavyo, baadhi hukana kwamba wanahitaji upatanisho wa Kristo. Kwa kweli, ni wachache mno; sikumbuki kuwa nimewapata watano wa namna hiyo katika Uingereza. Kati ya hayo mawili, afadhali ningeuacha ukamilifu; lakini hatuhitaji kuacha hili wala lile. Ukamilifu ninaoushikilia, ‘Upendo ukifurahi siku zote, ukiomba bila kukoma, na ukishukuru kwa kila jambo,’ unapatana nao vema; ikiwa wako wanaoshikilia ukamilifu usiopatana nao, hilo ni juu yao kuliangalia.

“Sw. 12. Je, basi, ukamilifu wa Kikristo unamaanisha zaidi ya unyofu?

“J. Hapana, ikiwa kwa neno hilo unamaanisha upendo unaoujaza moyo, ukifukuza kiburi, hasira, tamaa, mapenzi ya nafsi; ukifurahi siku zote, ukiomba bila kukoma, na ukishukuru kwa kila jambo. Lakini nina shaka kwamba ni wachache wanaotumia neno unyofu kwa maana hii. Kwa hiyo, nadhani neno la zamani ndilo bora.

“Mtu aweza kuwa mnyofu hali angali na mielekeo yake yote ya asili, kiburi, hasira, tamaa mbaya, mapenzi ya nafsi. Lakini si mkamilifu mpaka moyo wake usafishwe na hayo, na maovu yake mengine yote.

“Ili kulifafanua jambo hili zaidi kidogo: Nawajua wengi wanaompenda Mungu kwa moyo wao wote. Yeye ndiye shauku yao pekee, furaha yao pekee, nao wana furaha ndani yake daima. Wanampenda jirani yao kama nafsi zao. Wanajisikia shauku iliyo ya kweli, yenye bidii, na thabiti kwa ajili ya furaha ya kila mtu, mwema au mbaya, rafiki au adui, kama kwa ajili ya furaha yao wenyewe. Wanafurahi siku zote, wanaomba bila kukoma, na wanashukuru kwa kila jambo. Nafsi zao daima zinapanda kwa Mungu kama mkondo, katika furaha takatifu, maombi, na sifa. Hili ni jambo la hakika; na huu ni uzoefu ulio wazi, thabiti, wa kimaandiko.

“Lakini hata nafsi hizi hukaa katika mwili uliovunjika-vunjika, na zimelemewa nao kiasi kwamba haziwezi sikuzote kujitumia kama zitakavyo, kwa kufikiri, kunena, na kutenda sawasawa kabisa. Kwa kukosa viungo bora vya mwili, lazima mara nyingine zifikiri, zinene, au zitende vibaya; kwa hakika si kwa sababu ya upungufu wa upendo, bali kwa sababu ya upungufu wa maarifa. Na wakati hali iko hivyo, licha ya upungufu huo, na matokeo yake, zinaitimiza sheria ya upendo.

“Hata hivyo kwa kuwa, hata katika hali hii, hakuna upatano kamili na sheria kamilifu, basi walio wakamilifu kuliko wote, kwa sababu hiyo hiyo, wanaihitaji damu ya upatanisho, na kwa kufaa waweza kusema kwa ajili yao wenyewe, na pia kwa ajili ya ndugu zao, ‘Utusamehe makosa yetu.’

“Sw. 13. Lakini ikiwa Kristo ameikomesha sheria ile, kuna haja gani ya upatanisho wowote kwa ajili ya kuivunja kwao?

“J. Angalia ni kwa maana gani ameikomesha, na ugumu utatoweka. Kama si ustahili wa kudumu wa kifo chake, na maombezi yake ya daima kwa ajili yetu, sheria ile ingetuhukumu bado. Kwa hiyo, haya tunayahitaji bado kwa kila uasi dhidi yake.

“Sw. 14. Lakini je, mtu aliyeokolewa na dhambi aweza kujaribiwa?

“J. Ndiyo; kwa maana Kristo alijaribiwa.

“Sw. 15. Hata hivyo, kile unachokiita majaribu, mimi nakiita uharibifu wa moyo wangu. Nawe utavitofautishaje kimoja na kingine?

“J. Katika hali fulani haiwezekani kutofautisha, bila ushuhuda wa moja kwa moja wa Roho. Lakini kwa jumla mtu aweza kutofautisha hivi:—

“Mtu ananisifu. Hapa kuna jaribu la kiburi. Lakini mara moja nafsi yangu inanyenyekezwa mbele za Mungu. Nami sijisikii kiburi chochote; jambo ambalo nina hakika nalo, kama nilivyo na hakika kwamba kiburi si unyenyekevu.

“Mtu ananipiga. Hapa kuna jaribu la hasira. Lakini moyo wangu unafurika upendo. Nami sijisikii hasira hata kidogo; jambo ambalo naweza kuwa na hakika nalo, kama nilivyo na hakika kwamba upendo na hasira si kitu kimoja.

“Mwanamke ananishawishi. Hapa kuna jaribu la tamaa mbaya. Lakini papo hapo ninarudi nyuma. Nami sijisikii shauku wala tamaa mbaya hata kidogo; jambo ambalo naweza kuwa na hakika nalo, kama nilivyo na hakika kwamba mkono wangu ni baridi au ni moto.

“Ndivyo ilivyo, ikiwa najaribiwa na kitu kilichopo mbele yangu; na ni vivyo hivyo kabisa, ikiwa; kinapokuwa hakipo, Ibilisi analeta akilini mwangu sifa, dhuluma, au mwanamke. Papo hapo nafsi inalikataa jaribu, na inabaki imejazwa upendo safi.

“Na tofauti hii ni dhahiri zaidi, ninapolinganisha hali yangu ya sasa na ile ya zamani, nilipojisikia majaribu na uharibifu pia.

“Sw. 16. Lakini wajuaje kwamba umetakaswa, umeokolewa na uharibifu ulio ndani ya asili yako?

“J. Siwezi kulijua kwa njia nyingine yoyote ila kama nijuavyo kwamba nimehesabiwa haki. ‘Katika hili twajua ya kuwa sisi tu wa Mungu,’ kwa maana yoyote kati ya hizo mbili, ‘kwa huyo Roho aliyetupa.’

“Twalijua kwa ushuhuda na kwa tunda la Roho. Na, Kwanza, kwa ushuhuda. Kama vile, tulipohesabiwa haki, Roho alivyoshuhudia pamoja na roho yetu kwamba dhambi zetu zimesamehewa; vivyo hivyo, tulipotakaswa, alishuhudia kwamba zimeondolewa. Kweli, ushuhuda wa utakaso si dhahiri sikuzote mwanzoni; (kama vile ushuhuda wa kuhesabiwa haki usivyokuwa dhahiri;) wala baadaye haufanani sikuzote, bali, kama ule wa kuhesabiwa haki, mara nyingine una nguvu zaidi na mara nyingine ni hafifu zaidi. Naam, na mara nyingine huondolewa. Hata hivyo, kwa jumla, ushuhuda huu wa pili wa Roho ni dhahiri na thabiti sawasawa na ule wa kwanza.

“Sw. 17. Lakini kuna haja gani ya ushuhuda huo, kwa kuwa utakaso ni badiliko halisi, wala si la kihusiano tu, kama kuhesabiwa haki?

“J. Lakini je, kuzaliwa upya ni badiliko la kihusiano tu? Je, hili si badiliko halisi? Kwa hiyo, ikiwa hatuhitaji ushuhuda wa utakaso wetu kwa sababu ni badiliko halisi, kwa sababu hiyo hiyo hatungehitaji ushuhuda wowote kwamba tumezaliwa na Mungu, au kwamba tu watoto wa Mungu.

“Sw. 18. Lakini je, utakaso haung’ai kwa nuru yake wenyewe?

“J. Na je, kuzaliwa upya hakung’ai pia? Mara nyingine hung’aa; na ndivyo ulivyo utakaso; mara nyingine haung’ai. Katika saa ya majaribu Shetani huifunika kazi ya Mungu kwa wingu, na kutia mashaka na hoja za namna mbalimbali, hasa ndani ya wale walio na akili dhaifu sana au akili zenye nguvu sana. Wakati kama huo ushuhuda ule unahitajika kabisa; ambao bila huo kazi ya utakaso si tu kwamba isingeweza kutambulikana, bali isingeweza tena kudumu. Kama si ushuhuda huo, nafsi isingeweza wakati huo kukaa katika upendo wa Mungu; sembuse kufurahi siku zote, na kushukuru kwa kila jambo. Kwa hiyo, katika hali kama hizi, ushuhuda wa moja kwa moja kwamba tumetakaswa ni wa lazima kwa kiwango cha juu kabisa.

“‘Lakini sina ushuhuda kwamba nimeokolewa na dhambi. Na hata hivyo sina shaka juu ya hilo.’ Vema sana: Maadamu huna shaka, yatosha; utakapokuwa nayo, utauhitaji ushuhuda huo.

“Sw. 19. Lakini ni andiko gani linalotaja jambo kama hilo, au linalotoa sababu yoyote ya kulitarajia?

“J. Andiko lile, ‘Tumepokea, si roho ya dunia, bali Roho atokaye kwa Mungu; ili tupate kuyajua mambo tuliyokirimiwa na Mungu bure.’ (1 Wakorintho 2:12.)

“Basi hakika utakaso ni mojawapo ya ‘mambo tuliyokirimiwa na Mungu bure.’ Wala hakuna sababu yoyote inayowezekana kutolewa kwa nini jambo hili litengwe, wakati Mtume asemapo, ‘Twampokea Roho’ kwa kusudi hili hasa, ‘ili tupate kuyajua mambo’ hivyo ‘tuliyokirimiwa bure.’

“Je, jambo lilo hilo halimo katika lile andiko linalojulikana sana, ‘Roho mwenyewe hushuhudia pamoja na roho zetu, ya kuwa sisi tu watoto wa Mungu?’ (Warumi 8:16.) Je, yeye hushuhudia hili kwa wale tu walio watoto wa Mungu kwa maana iliyo ya chini kabisa? La, bali pia kwa wale walio watoto wake kwa maana iliyo ya juu kabisa. Na je, hashuhudii kwamba wao ni watoto wake kwa maana hiyo ya juu kabisa? Tuna sababu gani ya kuwa na shaka juu ya hilo?

“Je, mtu angedai, (kama wengi wanavyodai kweli,) kwamba ushuhuda huu ni wa daraja la juu kabisa la Wakristo peke yao? Je, wewe usingejibu, ’Mtume haweki mpaka wowote; kwa hiyo bila shaka ni wa watoto wote wa Mungu?’ Na je, jibu lilo hilo halitasimama, mtu yeyote akidai kwamba ni wa daraja la chini kabisa peke yao?

“Fikiri vilevile 1 Yohana 5:19: ‘Twajua ya kuwa sisi tu wa Mungu.’ Jinsi gani? ’Kwa huyo Roho aliyetupa.’ Naam, ‘katika hili twajua ya kuwa anakaa ndani yetu. Na tuna msingi gani, ama wa Maandiko ama wa akili, wa kuutenga ushuhuda wa Roho, zaidi ya tunda lake, usiwe ndio unaokusudiwa hapa? Basi kwa hili pia ‘twajua ya kuwa sisi tu wa Mungu,’ na kwa maana gani tu wake; kwamba tu watoto wachanga, vijana, au akina baba, twajua kwa namna ile ile.

“Si kwamba nadai kwamba vijana wote, au hata akina baba, wanao ushuhuda huu kila dakika. Huenda kukawa na vipindi ambavyo ushuhuda wa moja kwa moja kwamba wamezaliwa na Mungu hivyo hukatika; lakini vipindi hivyo huwa vichache na vifupi zaidi kadiri wanavyokua katika Kristo; na wengine wanao ushuhuda wa kuhesabiwa haki kwao na wa kutakaswa kwao pia, bila kukatika hata kidogo; jambo ambalo nadhani wengi zaidi wangeweza kuwa nalo, kama wangeenenda pamoja na Mungu kwa unyenyekevu na kwa ukaribu.

“Sw. 20. Je, baadhi yao hawawezi kuwa na ushuhuda kutoka kwa Roho kwamba hatimaye hawataanguka na kumwacha Mungu?

“J. Wanaweza. Na uhakika huu, kwamba wala uzima wala mauti haitawatenga naye, badala ya kuwa na madhara, waweza katika hali fulani kuwa wa faida kubwa mno. Kwa hiyo hatupaswi kuwahuzunisha watu hawa kwa njia yoyote, bali kuwatia moyo kwa bidii ‘washike imara mwanzo wa uthabiti wao hata mwisho.’

“Sw. 21. Lakini je, wako walio na ushuhuda kutoka kwa Roho kwamba hawatatenda dhambi kamwe?

“J. Hatujui Mungu aweza kuwajalia nini watu fulani hasa; lakini hatuoni katika Maandiko hali yoyote ya jumla iliyoelezwa ambayo mtu hawezi kurudi nyuma kutoka kwayo na kuingia dhambini. Kama kungekuwa na hali yoyote ambayo jambo hilo lisingewezekana, ingekuwa ile ya hawa waliotakaswa, walio ‘akina baba katika Kristo, wafurahio siku zote, waombao bila kukoma, na kwa kila jambo hushukuru;’ lakini si jambo lisilowezekana kwa hawa kurudi nyuma. Wale waliotakaswa, hata hivyo waweza kuanguka na kupotea. (Waebrania 10:29.) Hata akina baba katika Kristo wanahitaji onyo lile: ‘Msiipende dunia.’ (1 Yohana 2:15.) Wale ‘wafurahio, waombao,’ na ‘washukuruo bila kukoma,’ hata hivyo waweza ‘kumzimisha Roho.’ (1 Wathesalonike 5:16, n.k. ) Naam, hata wale ‘waliotiwa muhuri hata siku ya ukombozi,’ bado waweza ’kumhuzunisha yule Roho Mtakatifu wa Mungu.’ (Waefeso 4:30.)

“Kwa hiyo, ingawa Mungu aweza kuwapa watu fulani hasa ushuhuda kama huo, hata hivyo haupaswi kutarajiwa na Wakristo kwa jumla; kwa kuwa hakuna andiko ambalo juu yake matarajio kama hayo yanaweza kujengwa.

“Sw. 22. Ni kwa ‘tunda la Roho’ lipi twaweza ‘kujua ya kuwa sisi tu wa Mungu,’ hata kwa maana iliyo ya juu kabisa?

“J. Kwa upendo, furaha, amani, vikidumu sikuzote; kwa uvumilivu usiobadilika, saburi, kujitoa kwa mapenzi ya Mungu; kwa upole, unaoshinda kila uchokozi; kwa wema, utulivu, utamu, na roho iliyo laini; kwa uaminifu, usahili, unyofu wa kimungu; kwa upole wa moyo, utulivu, na roho iliyo sawasawa; kwa kiasi, si katika chakula na usingizi tu, bali katika mambo yote ya asili na ya kiroho.

“Sw. 23. Lakini kuna jambo gani kubwa katika hili? Je, hatuna haya yote tunapohesabiwa haki?

“J. Nini? Kujitoa kabisa kwa mapenzi ya Mungu, bila mchanganyiko wowote wa mapenzi ya nafsi? upole, bila mguso wowote wa hasira, hata wakati ule ule tunapochokozwa? upendo kwa Mungu, bila upendo hata mdogo kabisa kwa kiumbe, isipokuwa ndani ya Mungu na kwa ajili ya Mungu, unaoondoa kiburi chote? upendo kwa mwanadamu, unaoondoa husuda yote, wivu wote, na kuhukumu kwa haraka? upole wa moyo, unaoiweka nafsi yote katika utulivu usiovunjika? na kiasi katika mambo yote? Kataa kwamba yeyote amewahi kufikia hapo, ukipenda; lakini usiseme kwamba wote waliohesabiwa haki wamefikia.

“Sw. 24. Lakini baadhi ya wale waliohesabiwa haki karibuni wamefikia. Basi utawaambia nini hao?

“J. Ikiwa kweli wamefikia, nitasema kwamba wametakaswa; wameokolewa na dhambi wakati ule ule; na kwamba hawana haja kamwe ya kupoteza kile ambacho Mungu amewapa, wala kuhisi dhambi tena.

“Lakini hakika hili ni jambo la pekee. Ni vinginevyo kwa wengi wa wale waliohesabiwa haki: Huhisi ndani yao, kwa kiasi kikubwa au kidogo, kiburi, hasira, mapenzi ya nafsi, moyo unaoelekea kurudi nyuma. Na, mpaka wameyafisha hayo hatua kwa hatua, hawajafanywa upya kikamilifu katika upendo.

“Sw. 25. Lakini je, si hivyo ilivyo kwa wote waliohesabiwa haki? Je, hawafi kwa dhambi hatua kwa hatua na kukua katika neema, mpaka wakati wa kufa, au labda muda mfupi kabla ya kufa, Mungu awakamilishe katika upendo?

“J. Naamini hivyo ndivyo ilivyo kwa wengi, lakini si kwa wote. Kwa kawaida Mungu huwapa watu muda mrefu kiasi wa kupokea nuru, kukua katika neema, kuyatenda na kuyastahimili mapenzi yake, kabla hawajahesabiwa haki au kutakaswa; lakini hashikamani na utaratibu huu bila kubadili; mara nyingine yeye ‘huifupisha kazi yake:’ hutenda kazi ya miaka mingi katika majuma machache; labda katika juma moja, siku moja, saa moja. Huwahesabia haki au huwatakasa hata wale ambao hawajatenda wala kustahimili chochote, na ambao hawajapata muda wa kukua hatua kwa hatua ama katika nuru ama katika neema. Na ‘je! si halali yake kufanya apendavyo na vilivyo vyake? Jicho lako ni ovu, kwa sababu yeye ni mwema?’

“Kwa hiyo, haina haja kudai tena na tena, na kuthibitisha kwa maandiko arobaini ya Biblia, ama kwamba watu wengi hukamilishwa katika upendo mwishowe, kwamba kuna kazi ya Mungu ya hatua kwa hatua ndani ya nafsi, au kwamba, kwa kusema kwa jumla, ni muda mrefu, hata miaka mingi, kabla dhambi haijaangamizwa. Haya yote twayajua: Lakini twajua vilevile kwamba Mungu aweza, kwa ridhaa njema ya mwanadamu, ‘kuifupisha kazi yake,’ kwa kiwango chochote apendacho, na kuitenda kazi ya kawaida ya miaka mingi katika dakika moja. Hufanya hivyo katika mifano mingi; na hata hivyo kuna kazi ya hatua kwa hatua, kabla na baada ya dakika ile: Hivi kwamba mmoja aweza kudai kuwa kazi hii ni ya hatua kwa hatua, na mwingine kuwa ni ya ghafula, bila kupingana kwa namna yoyote.

“Sw. 26. Je, Mtakatifu Paulo anamaanisha zaidi kwa ‘kutiwa muhuri kwa Roho,’ kuliko ‘kufanywa upya katika upendo?’

“J. Labda mahali pamoja, (2 Wakorintho 1:22,) hamaanishi kiasi hicho; lakini mahali pengine, (Waefeso 1:13,) aonekana kujumlisha tunda na ushuhuda pia; na hayo kwa kiwango cha juu kuliko tunavyoona hata mara ya kwanza tunapokuwa ‘tumefanywa upya katika upendo;’ Mungu ‘hututia muhuri kwa Roho wa ahadi,’ kwa kutupa ‘uhakika kamili wa tumaini;’ ujasiri wa namna hiyo wa kupokea ahadi zote za Mungu, hata unaoondoa uwezekano wa kuwa na shaka; kwa Roho yule Mtakatifu, kwa utakatifu wa pande zote, akiuchapa mfano mzima wa Mungu mioyoni mwetu.

“Sw. 27. Lakini wale waliotiwa muhuri hivyo wawezaje ‘kumhuzunisha yule Roho Mtakatifu wa Mungu?’

“J. Mtakatifu Paulo anakuambia kwa undani sana, (1.) Kwa mazungumzo yasiyo na faida, yasiyofaa kwa kujenga, yasiyofaa kuwapa neema wanaosikia. (2.) Kwa kurudia uchungu au ukosefu wa wema. (3.) Kwa ghadhabu, chuki ya kudumu, au ukosefu wa moyo wa huruma. (4.) Kwa hasira, hata ikiisha upesi kiasi gani; kwa kutosameheana mara moja. (5.) Kwa kelele au kupayuka, kusema kwa sauti kuu, kwa ukali, na kwa ujeuri. (6.) Kwa kusema mabaya, kunong’ona, kusengenya; kutaja bila sababu kosa la mtu asiyekuwapo, hata kwa namna ya upole kiasi gani.

“Sw. 28. Unawaonaje wale walioko London, ambao yaonekana kwamba karibuni ‘wamefanywa upya katika upendo?’

“J. Kuna jambo la pekee sana katika uzoefu wa sehemu kubwa yao. Mtu angetarajia kwamba mwamini angejazwa upendo kwanza, na kwa njia hiyo kuondolewa dhambi; lakini hawa waliondolewa dhambi kwanza, kisha wakajazwa upendo. Labda ilimpendeza Mungu kutenda kazi kwa namna hii, ili kazi yake iwe wazi zaidi na isiyoweza kukanushwa; na ili kuitofautisha waziwazi zaidi na ule upendo ufurikao, ambao mara nyingi huhisiwa hata katika hali ya kuhesabiwa haki.

“Inaonekana vilevile kupatana kabisa na ile ahadi kuu: ‘Na uchafu wenu wote nitawatakaseni; nami nitawapa ninyi moyo mpya, nami nitatia roho mpya ndani yenu.’ (Ezekieli 36:25, 26.)

“Lakini siwafikirii wote kwa namna moja: Kuna tofauti kubwa kati ya baadhi yao na wengine. Nadhani wengi wao niliozungumza nao wana imani nyingi, upendo, furaha, na amani. Baadhi ya hawa naamini wamefanywa upya katika upendo, na wanao ushuhuda wa moja kwa moja wa jambo hilo; nao hudhihirisha tunda lililoelezwa hapo juu, katika maneno yao yote na matendo yao yote. Basi, mtu yeyote na aliite hili jina lolote apendalo; ndilo ninaloliita ukamilifu.

“Lakini wengine walio na upendo mwingi, amani, na furaha, hata hivyo hawana ushuhuda wa moja kwa moja; na wengine wanaodhani kwamba wanao, hata hivyo ni dhahiri kwamba wamepungukiwa na tunda. Ni wangapi sitasema; labda mmoja katika kumi; labda zaidi au wachache. Lakini baadhi yao bila kukanushika wamepungukiwa na uvumilivu, na kujitoa kwa Kikristo kwa mapenzi ya Mungu. Hawauoni mkono wa Mungu katika lolote litokealo, wala kulipokea kwa moyo mkunjufu. Hawashukuru kwa kila jambo, wala hawafurahi siku zote. Hawana furaha; angalau, hawana furaha sikuzote; kwa maana mara nyingine hulalamika. Husema, jambo hili au lile ni gumu!

“Wengine wamepungukiwa na upole. Hushindana na mtu mwovu, badala ya kumgeuzia na shavu la pili. Hawapokei lawama kwa upole; la, wala hata karipio. Naam, hawawezi kustahimili kupingwa, bila kuonyesha, angalau kwa sura, kuudhika. Wakikaripiwa au kupingwa, hata kwa upole, hawalipokei vema; hujitenga na kujizuia zaidi kuliko walivyokuwa hapo kwanza. Wakikaripiwa au kupingwa kwa ukali, hujibu kwa ukali; kwa sauti kuu, au kwa sauti ya hasira, au kwa namna kali na ya kununa. Husema kwa ukali au kwa ujeuri, wanapowakaripia wengine; na huwatendea kwa ujeuri walio chini yao.

“Wengine wamepungukiwa na wema. Hawana fadhili, wala upole, wala utamu, wala uzuri wa tabia, wala ulaini, wala upendo nyakati zote, katika roho yao, katika maneno yao, katika sura na mwenendo wao, katika mwelekeo mzima wa tabia yao; na hivyo kwa wote, wakubwa kwa wadogo, matajiri kwa maskini, bila kupendelea watu; hasa kwa wale waliopotea njia, kwa wapinzani, na kwa watu wa nyumbani mwao wenyewe. Hawatamani, hawafikiri kwa makini, wala hawajitahidi kwa kila njia, kuwafanya wote walio karibu nao kuwa na furaha. Waweza kuwaona wakiwa hawana raha, bila kujali; labda wao ndio huwafanya hivyo; kisha hujipangusa vinywa na kusema, ‘Aa, wanastahili; ni kosa lao wenyewe.’

“Wengine wamepungukiwa na uaminifu, yaani kuiheshimu kweli kwa makini, usahili, na unyoofu wa kimungu. Upendo wao hauko huru kabisa na unafiki; kitu kama hila kinaonekana kinywani mwao. Ili kuepuka ukali, wanaegemea upande mwingine uliopita kiasi. Ni laini kupita kiasi, hata kwamba ni vigumu kwao kuepuka kiasi fulani cha kujipendekeza, au cha kuonekana kumaanisha wasichokimaanisha.

“Wengine wamepungukiwa na upole, utulivu wa roho, utulivu wa nafsi, usawa wa tabia. Mara wako juu, mara chini; wakati mwingine wamepanda sana, wakati mwingine wameshuka sana; akili zao hazina mizani iliyo sawa. Mapenzi yao ama hayako katika uwiano unaofaa; wana mengi mno ya hili, machache mno ya lile; ama hayajachanganywa na kurekebishwa pamoja ipasavyo, ili yasawazishane. Kwa hiyo mara nyingi kuna mkwaruzo. Nafsi yao haiko katika sauti iliyo sawa, wala haiwezi kutoa upatanifu wa kweli.

“Wengine wamepungukiwa na kiasi. Hawatumii kwa uthabiti chakula cha aina ile na kwa kiasi kile ambacho wanajua, au wangeweza kujua, kingesaidia zaidi afya, nguvu, na ukakamavu wa mwili: Au hawana kiasi katika usingizi; hawashikamani kwa uthabiti na lililo bora kwa mwili na kwa akili pia; la sivyo wangelala mapema na kuamka mapema daima, tena kwa saa iliyowekwa: Au hula chakula cha jioni usiku sana, jambo ambalo si jema kwa mwili wala kwa roho: Au hawafungi wala hawajinyimi: Au hupendelea (na hizi zote ni aina za kukosa kiasi) mahubiri, usomaji, au mazungumzo yale yanayowapa furaha na faraja ya kupita, kuliko yale yaletayo huzuni iliyo kwa jinsi ya Mungu, au kuadibishwa katika haki. Furaha ya namna hiyo haijatakaswa; haielekei, wala haiishii, katika kusulubiwa kwa moyo. Imani ya namna hiyo haina kitovu chake katika Mungu, bali zaidi ndani yake yenyewe.

“Hata hapa yote ni wazi. Naamini mna imani, na upendo, na furaha, na amani. Lakini ninyi mnaohusika hasa mnajua kila mmoja kwa nafsi yake kwamba mmepungukiwa katika mambo yaliyotajwa hapo juu. Mmepungukiwa ama katika uvumilivu, utu wema, au fadhili; ama katika uaminifu, upole, au kiasi. Basi tusibishane juu ya maneno, upande wowote ule. Katika jambo lenyewe tunakubaliana waziwazi.

“Hamna kile ninachokiita ukamilifu; ikiwa wengine watakiita hivyo, na wakiite. Hata hivyo, shikeni sana mlicho nacho, na ombeni kwa bidii mpate msichokuwa nacho.

“Sw. 29. Je, wale walio wakamilifu wanaweza kukua katika neema?

“J. Bila shaka wanaweza; tena si wakati wangali katika mwili tu, bali hata milele yote.

“Sw. 30. Je, wanaweza kuanguka kutoka katika hali hiyo?

“J. Nina hakika kabisa kwamba wanaweza; mambo yaliyotokea kwa kweli yanaliweka jambo hili mbali na mashaka yoyote. Zamani tulifikiri kwamba mtu aliyeokolewa kutoka katika dhambi hawezi kuanguka; sasa tunajua kinyume chake. Tumezungukwa na mifano ya watu ambao hivi karibuni walikuwa wameonja yote ninayoyamaanisha kwa ukamilifu. Walikuwa na tunda la Roho, na ushuhuda pia; lakini sasa wamepoteza vyote viwili. Wala hakuna mtu asimamaye kwa nguvu ya kitu chochote kilichomo katika asili ya hali hiyo. Hakuna kimo wala nguvu ya utakatifu ambayo haiwezekani kuanguka kutoka kwayo. Ikiwa wapo wasioweza kuanguka, jambo hili linategemea kabisa ahadi ya Mungu.

“Sw. 31. Je, wale wanaoanguka kutoka katika hali hii wanaweza kuirudia?

“J. Kwa nini wasiweze? Tuna mifano mingi ya jambo hili pia. Naam, ni jambo la kawaida mno kwa watu kuipoteza zaidi ya mara moja kabla hawajathibitishwa ndani yake.

“Kwa hiyo ni ili kuwalinda wale waliookolewa kutoka katika dhambi, wasipate nafasi yoyote ya kujikwaa, ndipo ninatoa mashauri yafuatayo. Lakini kwanza nitasema waziwazi kuhusu kazi yenyewe.

“Naihesabu kazi hii ya hivi karibuni kuwa ya Mungu; huenda ndiyo kazi kubwa kuliko zote zilizopo sasa duniani. Lakini, kama nyingine zote, hii nayo imechanganyika na udhaifu mwingi wa kibinadamu. Hata hivyo udhaifu huo ni mdogo sana kuliko ambavyo ingetarajiwa; tena ulipaswa kuchukuliwa kwa furaha na wote walioipenda haki na kuifuata. Kwamba wamekuwapo watu wachache dhaifu, wenye vichwa vya moto, si aibu kwa kazi yenyewe, wala si sababu ya haki ya kuwashtaki umati wa watu wenye akili timamu, walio vielelezo vya utakatifu madhubuti. Hata hivyo (kinyume kabisa na ilivyopaswa kuwa) upinzani ni mkubwa; wasaidizi ni wachache. Kwa hiyo wengi wanazuiliwa wasiitafute imani na utakatifu kwa sababu ya bidii ya uongo ya wengine; na baadhi waliokuwa wameanza kupiga mbio vizuri wamegeuzwa kutoka katika njia.

“Sw. 32. Ni lipi shauri la Kwanza [Mashauri yanayofuata yalichapishwa katika kijitabu cha pekee mwaka 1762, chini ya kichwa “Tahadhari na Maelekezo kwa Wale Wanaokiri Makuu Zaidi katika Vyama vya Wamethodisti,” pamoja na kauli mbiu ifuatayo:—

“Waweke kando mashahidi wa uongo, Lakini uishike kweli kwa uthabiti milele.” Ni dhahiri kwamba kilikusudiwa kuwalinda watu dhidi ya mapito ya kupita kiasi yenye madhara ya George Bell na rafiki zake, ambao habari zao kwa kina zimetolewa katika Shajara ya Bw. Wesley ya kipindi hicho.—MHARIRI.] ambalo ungewapa?

“J. Kesheni na kuomba daima dhidi ya kiburi. Ikiwa Mungu amekitoa, angalieni kisiingie tena: Ni hatari sawasawa na tamaa. Nanyi mnaweza kuteleza na kurudi ndani yake bila kujua; hasa ikiwa mnafikiri hakuna hatari ya jambo hilo. ‘La, lakini mimi namhesabia Mungu yote niliyo nayo.’ Huenda mkafanya hivyo, na bado mkawa na kiburi. Kwa maana ni kiburi, si kujihesabia sisi wenyewe kitu chochote tulicho nacho tu, bali pia kufikiri kwamba tuna kile ambacho kwa kweli hatuna. Bw. L—-, kwa mfano, alimhesabia Mungu nuru yote aliyokuwa nayo, na kwa kiasi hicho alikuwa mnyenyekevu; lakini kisha alifikiri kwamba ana nuru zaidi kuliko mtu yeyote aliye hai; na huo ulikuwa kiburi kilicho dhahiri. Vivyo hivyo mnamhesabia Mungu maarifa yote mliyo nayo; na kwa upande huu ninyi ni wanyenyekevu. Lakini mkifikiri kwamba mna zaidi ya mlivyo navyo kwa kweli; au mkifikiri kwamba mmefundishwa na Mungu kiasi kwamba hamhitaji tena kufundishwa na wanadamu; kiburi kinaotea mlangoni. Naam; mnahitaji kufundishwa, si na Bw. Morgan tu, na mtu na mwenzake, na Bw. Maxfield, au na mimi, bali na Mhubiri aliye dhaifu kuliko wote katika London; naam, na watu wote. Kwa maana Mungu hutuma kwa mkono wa yule atakayemtuma.

“Basi msimwambie yeyote ambaye angewashauri au kuwakemea, ‘Wewe u kipofu; huwezi kunifundisha.’ Msiseme, ‘Hii ni hekima yako, akili yako ya kimwili;’ bali lipimeni jambo hilo kwa utulivu mbele za Mungu.

“Kumbukeni daima, neema nyingi haimaanishi nuru nyingi. Hizi haziendi pamoja sikuzote. Kama vile kunaweza kuwa na nuru nyingi pale palipo na upendo mdogo tu, vivyo hivyo kunaweza kuwa na upendo mwingi pale palipo na nuru kidogo. Moyo una joto zaidi kuliko jicho; lakini hauwezi kuona. Naye Mungu kwa hekima ameviunganisha viungo vya mwili pamoja, ili kiungo chochote kisikiambie kingine, ‘Sina haja na wewe.’

“Kudhani kwamba hakuna awezaye kuwafundisha, isipokuwa wale ambao wao wenyewe wameokolewa kutoka katika dhambi, ni kosa kubwa sana na la hatari. Msilipe nafasi hata kwa dakika moja; lingewaongoza katika makosa mengine elfu, tena bila kurudi. La; mamlaka hayajajengwa juu ya neema, kama walivyodai wenda wazimu wa kizazi kilichopita. Watiini na kuwaheshimu ‘wale wanaowasimamia ninyi katika Bwana,’ wala msifikiri kwamba mnajua zaidi kuliko wao. Jueni nafasi yao na nafasi yenu; mkikumbuka daima kwamba upendo mwingi haumaanishi nuru nyingi.

“Kutokuzingatia jambo hili kumewaingiza baadhi katika makosa mengi, na katika kuonekana, angalau, kuwa na kiburi. Ee, jihadharini na kuonekana kwake, na jambo lenyewe! Na ‘iwe ndani yenu nia ile ya unyenyekevu ambayo ilikuwamo ndani ya Kristo Yesu.’ Tena ‘jifungeni unyenyekevu vivyo hivyo.’ Unyenyekevu huo usiwajaze tu, bali uwafunike pande zote. Adabu na kutojitumainia nafsi vionekane katika maneno yenu yote na matendo yenu yote. Yote mnayosema na kutenda na yaonyeshe kwamba ninyi ni wadogo, na duni, na hafifu, na wa kudharauliwa machoni penu wenyewe.

“Kama mfano mmoja wa jambo hili, kuweni tayari daima kukiri kosa lolote mlilolifanya. Ikiwa wakati wowote mmefikiri, mmesema, au mmetenda vibaya, msisite kulikiri. Msiote kamwe kwamba jambo hili litadhuru kazi ya Mungu; la, litaiendeleza. Kwa hiyo kuweni wazi na wanyoofu, mnapotuhumiwa kwa jambo lolote; msitafute kulikwepa wala kulificha; bali liacheni lionekane kama lilivyo, nanyi kwa njia hiyo hamtaizuia Injili, bali mtaipamba.

“Sw. 33. Ni lipi shauri la Pili ambalo ungewapa?

“J. Jihadharini na binti yule wa kiburi, ushupavu wa kidini. Ee, kaeni mbali nao kwa kadiri iwezekanavyo! Msiyape nafasi mawazo yaliyochemka. Msiharakishe kumhusisha Mungu na mambo. Msidhani kwa urahisi kwamba ndoto, sauti, misukumo ya moyoni, maono, au mafunuo yanatoka kwa Mungu. Yaweza kutoka kwake. Yaweza kutoka kwa asili. Yaweza kutoka kwa Ibilisi. Kwa hiyo, ‘msiiamini kila roho, bali zijaribuni hizo roho, kwamba zimetokana na Mungu.’ Jaribuni mambo yote kwa neno lililoandikwa, na vyote viiname mbele yake. Mko katika hatari ya ushupavu wa kidini kila saa, mkiyaacha Maandiko hata kidogo namna gani; naam, au maana ya wazi, ya moja kwa moja, ya andiko lolote, likichukuliwa pamoja na muktadha wake. Na vivyo hivyo mko hatarini, mkidharau au kuthamini kidogo akili, maarifa, au elimu ya kibinadamu; kila kimoja cha hivyo ni kipawa bora cha Mungu, na chaweza kutumikia makusudi yaliyo bora kabisa.

“Nawashauri, msitumie kamwe maneno hekima, akili, au maarifa kwa namna ya kudharau. Kinyume chake, ombeni kwamba ninyi wenyewe mzidi kuwa nayo zaidi na zaidi. Ikiwa mnamaanisha hekima ya kidunia, maarifa yasiyo na faida, hoja za uongo, semeni hivyo; na kuyatupa makapi, lakini si ngano.

“Mlango mmoja wa jumla wa kuingilia ushupavu wa kidini ni kutarajia mwisho bila kutumia njia zake; kwa mfano, kutarajia maarifa bila kuyachunguza Maandiko, na kutaka shauri kwa watoto wa Mungu; kutarajia nguvu za kiroho bila maombi ya daima, na kukesha kwa uthabiti; kutarajia baraka yoyote bila kulisikia neno la Mungu kila nafasi inapopatikana.

“Baadhi hawakuijua hila hii ya Shetani. Wameacha kuyachunguza Maandiko. Walisema, ‘Mungu huyaandika Maandiko yote moyoni mwangu. Kwa hiyo, sina haja ya kuyasoma.’ Wengine walifikiri hawana haja kubwa ya kusikia, na hivyo wakalegea katika kuhudhuria mahubiri ya asubuhi. Ee, pokeeni onyo, ninyi mnaohusika katika jambo hili! Mmeisikiliza sauti ya mgeni. Kimbieni kurudi kwa Kristo, na kaeni katika njia ile njema ya zamani, ‘waliyokabidhiwa watakatifu mara moja;’ njia ambayo hata Mpagani aliishuhudia: ‘Kwamba Wakristo waliamka mapema kila siku kumwimbia Kristo nyimbo kama Mungu.’

“Hamu yenyewe ya ‘kukua katika neema’ yaweza wakati mwingine kuwa mlango wa kuingilia ushupavu wa kidini. Kwa kuwa inatuongoza daima kutafuta neema mpya, yaweza kutuongoza bila kujua kutafuta kitu kingine kipya, zaidi ya viwango vipya vya upendo kwa Mungu na kwa wanadamu. Hivyo imewaongoza baadhi kutafuta, na kudhani kwamba wamepokea, vipawa vya aina mpya, baada ya moyo mpya, kama vile, (1.) Kumpenda Mungu kwa akili zetu zote; (2.) Kwa roho zetu zote; (3.) Kwa nguvu zetu zote: (4.) Kuwa umoja na Mungu: (5.) Kuwa umoja na Kristo: (6.) Kuwa na uhai wetu uliofichwa pamoja na Kristo katika Mungu: (7.) Kuwa wafu pamoja na Kristo: (8.) Kufufuka pamoja naye: (9.) Kuketi pamoja naye katika ulimwengu wa roho: (10.) Kuchukuliwa juu hadi kitini pake cha enzi: (11.) Kuwa katika Yerusalemu Mpya: (12.) Kuiona maskani ya Mungu ikishuka kati ya wanadamu: (13.) Kuwa wafu kwa matendo yote: (14.) Kutokuwa chini ya mauti, maumivu, au huzuni, au majaribu.

“Chanzo kimoja cha mengi ya makosa haya ni kuhesabu kila mguso mpya, wenye nguvu, wa mojawapo ya maandiko haya moyoni, kuwa kipawa cha aina mpya; bila kujua kwamba maandiko kadhaa kati ya haya bado hayajatimizwa; kwamba mengi ya mengine hutimizwa tunapohesabiwa haki; na yaliyobaki, papo hapo tunapotakaswa. Kilichobaki ni kuyaonja tu katika viwango vya juu zaidi. Hili ndilo tu tunalopaswa kutarajia.

“Chanzo kingine cha makosa haya, na ya makosa elfu, ni kutofikiri kwa kina kwamba upendo ndio kipawa kikuu cha Mungu; upendo wa unyenyekevu, wa upole, wa uvumilivu; kwamba maono yote, mafunuo, madhihirisho ya namna yoyote ile, ni mambo madogo yakilinganishwa na upendo; na kwamba vipawa vyote vilivyotajwa hapo juu ama ni kitu kimoja nao, ama ni duni kuliko upendo bila kipimo.

“Ingekuwa vyema mlitambue jambo hili kikamilifu,—‘mbingu ya mbingu ni upendo.’ Hakuna kitu kilicho juu zaidi katika dini; kwa kweli hakuna kitu kingine; mkitafuta kitu chochote isipokuwa upendo zaidi, mnatazama mbali na shabaha, mnatoka nje ya njia ya kifalme. Na mnapowauliza wengine, ‘Je, umepokea baraka hii au ile?’ ikiwa mnamaanisha kitu chochote isipokuwa upendo zaidi, mnamaanisha vibaya; mnawaongoza nje ya njia, na kuwaweka kwenye nyayo za uongo. Basi lithibitisheni moyoni mwenu, kwamba tangu wakati ule Mungu alipowaokoa kutoka katika dhambi yote, hampaswi kulenga kitu chochote zaidi, isipokuwa zaidi ya upendo ule ulioelezwa katika sura ya kumi na tatu ya Wakorintho. [1 Wakorintho 13] Hamwezi kwenda juu zaidi ya hapa, mpaka mtakapochukuliwa kifuani mwa Ibrahimu.

“Nasema tena, jihadharini na ushupavu wa kidini. Huo ndio, kudhani kwamba mna kipawa cha unabii, au cha kupambanua roho, ambacho siamini kwamba yupo hata mmoja wenu aliye nacho; la, wala hajawahi kuwa nacho bado. Jihadharini na kuwahukumu watu kuwa sawa au wamekosea kwa hisia zenu wenyewe. Hii si njia ya Kimaandiko ya kuhukumu. Ee, shikamaneni na ‘sheria na ushuhuda!’

“Sw. 34. Ni ipi ya Tatu?

“J. Jihadharini na Uantinomia; ‘kuibatili sheria,’ au sehemu yo yote yake, ‘kwa imani.’ Ushupavu wa kidini kwa asili huelekea huko; kwa kweli ni vigumu kuvitenganisha. Jambo hili laweza kuwanyemelea kwa namna elfu, hata hamwezi kamwe kukesha kupita kiasi dhidi yake. Jihadharini na kila kitu, iwe katika kanuni au katika matendo, chenye mwelekeo wo wote kuelekea huko. Hata ile kweli kuu, kwamba ‘Kristo ni mwisho wa sheria,’ yaweza kututumbukiza humo, tusipokumbuka kwamba yeye ameichukua kila sehemu ya sheria ya maadili, na kuipandikiza katika sheria ya upendo. Jihadharini na kufikiri, ’Kwa kuwa nimejazwa upendo, sihitaji kuwa na utakatifu mwingi hivyo. Kwa kuwa ninaomba daima, kwa hiyo sihitaji wakati maalum wa sala ya faraghani. Kwa kuwa ninakesha daima, kwa hiyo sihitaji kujichunguza kwa namna ya pekee.’ Na ‘tuitukuze sheria,’ neno lote lililoandikwa, ‘na kuiadhimisha.’ Sauti yetu na iwe hii: ‘Nayathamini maagizo yako kuliko dhahabu au vito vya thamani. Ee, jinsi niipendavyo sheria yako! ndiyo kutafakari kwangu mchana kutwa.’ Jihadharini na vitabu vya Kiantinomia; hasa maandiko ya Dkt. Crisp na Bw. Saltmarsh. Yamo ndani yake mambo mengi mazuri sana; na hilo ndilo linalovifanya kuwa hatari zaidi. Ee, onyekeni mapema! Msicheze na moto. Msitie mkono wenu juu ya tundu la pango la fira. Nawasihi, jihadharini na ubaguzi wa kimadhehebu. Upendo wenu na ukarimu wenu usiwe kwa Wamethodisti tu, kama wanavyoitwa; sembuse kwa ile sehemu ndogo sana yao wanaoonekana kufanywa upya katika upendo; au kwa wale wanaoiamini habari yenu na yao. Ee, msilifanye jambo hili kuwa Shibolethi yenu! Jihadharini na utulivu; yaani kuacha matendo yenu wenyewe kwa maana isiyo sahihi. Kutaja mfano mmoja kati ya mingi: ‘Umepokea,’ asema mmoja, ‘baraka kubwa. Lakini ulianza kuizungumzia, na kufanya hili na lile; basi ukaipoteza. Ulipaswa kutulia.’

“Jihadharini na kujipendeza nafsi; naam, na kukufanya kuwa fadhila, mkidhihaki kujikana nafsi, na kujitwika msalaba kila siku, na kufunga au kujizuia. Jihadharini na roho ya kuwahukumu wengine; kufikiri au kuwaita wale wanaowapinga kwa namna yo yote, iwe katika maoni au katika matendo, kuwa vipofu, wafu, walioanguka, au ‘adui wa kazi.’ Tena, jihadharini na Usolifidiani; kupiga kelele hakuna jingine ila, ’Aminini, aminini!’ na kuwahukumu kuwa wajinga au watu wa kisheria wale wanaosema kwa namna inayolingana zaidi na Maandiko. Kwa nyakati fulani, kweli, yaweza kuwa sawa kufundisha juu ya toba peke yake, au juu ya imani tu, au juu ya utakatifu kabisa; lakini, kwa kawaida, wito wetu ni kuhubiri ‘kusudi lote la Mungu, na kutoa unabii kwa kadiri ya imani. Neno lililoandikwa hushughulikia haki yote pamoja na kila tawi lake mahususi, likishuka hadi matawi yake madogo kabisa; kama vile kuwa na kiasi, adabu, bidii, saburi, kuwaheshimu watu wote. Vivyo hivyo, Roho Mtakatifu hutenda yale yale mioyoni mwetu, si kwa kuumba tu shauku ya utakatifu kwa ujumla, bali kwa kutuelekeza kwa nguvu kwa kila neema mahususi, akituongoza kwa kila sehemu moja moja ya ‘yo yote yenye kupendeza.’ Na hili ni kwa haki kabisa: Kwa maana kama ‘kwa matendo imani hukamilishwa; vivyo hivyo kuikamilisha au kuiharibu kazi ya imani, na kufurahia kibali cha Mungu au kupatwa na chukizo lake, hutegemea sana kila tendo moja la utii au la uasi.

“Sw. 35. Ni ipi ya Nne?

“J. Jihadharini na dhambi za kuacha kutenda; msipoteze nafasi yo yote ya kutenda mema ya aina yo yote. Iweni na juhudi katika matendo mema; msiache kwa hiari kazi yo yote, iwe ya utauwa au ya rehema. Tendeni mema yote mnayoweza kwa miili na kwa roho za wanadamu. Hasa, ‘kwa vyo vyote utamwonya jirani yako, wala hutamwachia dhambi juu yake.’ Iweni watendaji. Msiupe nafasi uzembe wala uvivu; msitoe sababu ya kusemwa, ‘Ninyi mmekuwa wavivu, ninyi mmekuwa wavivu.’ Wengi watasema hivyo hata sasa; lakini roho yenu yote na mwenendo wenu na viukanushe uzushi huo. Iweni na shughuli daima; msipoteze hata chembe ya wakati; kusanyeni vipande vilivyobaki, kisipotee kitu. Na lo lote mkono wako utakaloliona kulifanya, ulifanye kwa nguvu zako. Iweni ‘wazito wa kusema,’ na waangalifu mnaposema. ’Katika wingi wa maneno hapakosi kosa.’ Msiseme sana; wala kwa muda mrefu kwa mara moja. Ni wachache wawezao kuzungumza kwa faida zaidi ya saa moja. Kaeni mbali kabisa na porojo za kidini, na umbea wa kidini.

“Sw. 36. Ni ipi ya Tano?

“J. Jihadharini na kutamani kitu cho chote ila Mungu. Sasa hamtamani kitu kingine; kila tamaa nyingine imefukuzwa; angalieni isiingie hata moja tena. ‘Ujilinde nafsi yako uwe safi;’ ‘jicho’ lenu na lidumu ‘safi, na mwili wenu wote utakuwa na nuru.’ Msikubali tamaa ya chakula kitamu, wala ya anasa nyingine yo yote ya hisia; wala tamaa ya kuyapendeza macho au mawazo, kwa kitu cho chote kikuu, au kipya, au kizuri; wala tamaa ya fedha, ya sifa, au ya kuheshimiwa; wala ya furaha katika kiumbe cho chote. Mnaweza kuzirudisha tamaa hizi; lakini hamna haja; hamna haja ya kuzisikia tena. Ee, simameni imara katika uhuru ambao Kristo amewaweka huru kwa huo.

“Iweni vielelezo kwa wote, vya kujikana nafsi, na kujitwika msalaba wenu kila siku. Na waone kwamba hamwihesabu kuwa kitu anasa yo yote isiyowaleta karibu zaidi na Mungu, wala hamjali maumivu yo yote yanayowaleta karibu; kwamba mnalenga tu kumpendeza yeye, iwe kwa kutenda au kwa kuteswa; kwamba lugha ya daima ya moyo wenu, kuhusu anasa au maumivu, heshima au aibu, utajiri au umaskini, ni hii,

‘Yote ni sawa kwangu, ili mimi Katika Bwana wangu niishi na kufa!’

Sw. 37. Ni ipi ya Sita?

“J. Jihadharini na mafarakano, yaani kuleta mpasuko katika Kanisa la Kristo. Ule utengano wa ndani, viungo vikiacha kuwa na upendo wa kuheshimiana ‘wao kwa wao,’ (1 Wakorintho 12:25,) ndio shina hasa la mashindano yote, na la kila utengano wa nje. Jihadharini na kila kitu kielekeacho huko. Jihadharini na roho ya kugawanya; epukeni kila kitu chenye hata dalili ndogo ya mwelekeo huo. Kwa hiyo, msiseme, ‘Mimi ni wa Paulo au wa Apolo;’ jambo lile lile hasa lililosababisha mafarakano kule Korintho. Msiseme, ‘Huyu ndiye Mhubiri wangu; Mhubiri bora kuliko wote katika Uingereza. Nipeni yeye, mchukue wengine wote.’ Haya yote huelekea kuzaa au kuchochea mgawanyiko, kuwatenganisha wale ambao Mungu amewaunganisha. Msimdharau wala kumsema vibaya Mhubiri ye yote; msimwinue ye yote juu ya wengine, msije mkamdhuru yeye na kazi ya Mungu pia. Kwa upande mwingine, msimwonee mtu kwa sababu ya maneno yasiyoshikamana au yasiyo sahihi; la, wala kwa sababu ya makosa fulani, hata kama kweli yangekuwa makosa.

“Vivyo hivyo, mkitaka kuepuka mafarakano, shikeni kila kanuni ya Chama, na ya Vikundi, kwa ajili ya dhamiri. Msiache kamwe kuhudhuria Darasa lenu au Kikundi chenu; msijitenge kamwe na mkutano wo wote wa hadhara. Hizi ndizo kano hasa za Chama chetu; na cho chote kinachodhoofisha, au kinachoelekea kudhoofisha, kuyajali kwetu mambo haya, au uaminifu wetu katika kuyahudhuria, hulipiga shina hasa la jumuiya yetu. Kama asemavyo mmoja, ‘Sehemu ile ya utaratibu wetu, yaani mikutano ya faraghani ya kila juma kwa ajili ya sala, kujichunguza, na mawaidha mahususi, imekuwa njia kuu kuliko zote ya kuzidisha kina na kuthibitisha kila baraka iliyopokelewa kwa neno lililohubiriwa, na ya kuieneza kwa wengine, wasioweza kuhudhuria huduma ya hadhara; ilhali, bila uhusiano na ushirika huu wa kidini, juhudi zenye bidii kuliko zote, kwa kuhubiri tu, hazijaleta faida yo yote ya kudumu.’

“Msikubali hata wazo moja la kujitenga na ndugu zenu, iwe maoni yao yanakubaliana na yenu au la. Msidhanie kwamba mtu ye yote anatenda dhambi kwa kutowaamini ninyi, kwa kutoyakubali maneno yenu; au kwamba maoni haya au yale ni ya lazima kwa kazi, na kwamba vyote viwili lazima visimame au vianguke pamoja. Jihadharini na kutovumilia kupingwa. Msiwahukumu wala kuwafikiria vibaya wale wasioweza kuona sawasawa kama mnavyoona ninyi, au wanaoona kuwa ni wajibu wao kuwapinga, iwe katika jambo kubwa au dogo. Nachelea kwamba baadhi yetu tumewafikiria wengine vibaya, kwa sababu tu walipinga yale tuliyoyathibitisha. Haya yote huelekea kwenye mgawanyiko; na, kwa kila jambo la namna hii, tunawafundisha somo baya dhidi yetu wenyewe.

“Ee, jihadharini na kuudhika upesi, na ukali wa hasira, kutostahimili kuambiwa neno; kushtuka kwa neno dogo kabisa; na kuwakimbia wale wasiopokea bila kuhoji maneno yangu au ya mwingine!

“Tazamieni kupingwa na kupigwa vita, pamoja na misalaba ya aina mbalimbali. Fikirini maneno ya Mtakatifu Paulo: ‘Ninyi mmepewa, kwa ajili ya Kristo,’—kwa ajili yake, kama tunda la kifo chake na maombezi yake kwa ajili yenu,—‘si kumwamini tu, ila na kuteswa kwa ajili yake.’ (Wafilipi 1:29.) Mmepewa! Mungu anawapa upinzani huu au shutuma hii; ni ishara mpya ya upendo wake. Je! mtamkana Mtoaji; au kukidharau kipawa chake, na kukihesabu kuwa msiba? Je! hamtasema afadhali, ‘Baba, saa imekwisha kufika, ili wewe utukuzwe: Sasa unampa mtoto wako kuteswa kwa kitu fulani kwa ajili yako: Unitendee kama yalivyo mapenzi yako?’ Jueni kwamba mambo haya, mbali na kuwa vizuizi kwa kazi ya Mungu, au kwa roho zenu, isipokuwa kwa kosa lenu wenyewe, si kwamba tu hayaepukiki katika mwenendo wa Majaliwa, bali ni ya faida, naam, ni ya lazima, kwenu. Kwa hiyo, yapokeeni kutoka kwa Mungu (si kwa bahati) kwa hiari, kwa shukrani. Yapokeeni kutoka kwa wanadamu kwa unyenyekevu, kwa upole, kwa kuachilia, kwa wororo, kwa utamu. Kwa nini hata sura yenu ya nje na mwenendo wenu visiwe laini? Kumbukeni tabia ya Lady Cutts: ‘Ilisemwa juu ya Kaisari wa Kirumi Tito, Hakuna mtu ye yote aliyewahi kutoka kwake akiwa amechukizwa. Lakini ingeweza kusemwa juu yake mwanamke huyu, Hakuna mtu ye yote aliyewahi kwenda kwake akiwa amechukizwa: Kwa kuwa wote walikuwa na hakika ya mapokezi mema na ya fadhili ambayo wangeyapata kwake.’

“Jihadharini na kuwajaribu wengine wajitenge nanyi. Msitoe kikwazo cho chote kiwezacho kuepukwa; angalieni mwenendo wenu uwe katika mambo yote unaolingana na ukiri wenu, mkilipamba fundisho la Mungu Mwokozi wetu. Iweni waangalifu hasa mnaposema juu yenu wenyewe: Kwa kweli hampaswi kuikana kazi ya Mungu; lakini isemeni, mnapoitwa kufanya hivyo, kwa namna isiyoudhi kabisa iwezekanavyo. Epukeni maneno yote ya kujigamba na ya fahari; kwa kweli hamna haja ya kuipa jina la jumla; wala ukamilifu, wala utakaso, wala baraka ya pili, wala kuwa umefikia. Afadhali semeni habari za mambo mahususi ambayo Mungu amewatendea. Mnaweza kusema, ‘Wakati fulani nilihisi badiliko nisiloweza kulieleza; na tangu wakati huo, sijahisi kiburi, wala mapenzi ya nafsi, wala hasira, wala kutoamini; wala kitu kingine ila utimilifu wa upendo kwa Mungu na kwa wanadamu wote.’ Na jibuni swali jingine lo lote lililo wazi mnaloulizwa kwa kiasi na kwa unyofu.

“Na ikiwa ye yote wenu wakati wo wote ataanguka kutoka katika hali mliyo nayo sasa, ikiwa mtahisi tena kiburi au kutoamini, au tabia yo yote ambayo sasa mmeokolewa nayo; msiikane, msiifiche, msiifunike kwa namna yo yote, kwa hatari ya roho zenu. Kwa vyo vyote nendeni kwa mtu mmoja mnayeweza kumwamini, mkaseme sawasawa mnavyohisi. Mungu atamwezesha kusema neno kwa wakati wake, litakalokuwa afya kwa roho zenu. Na hakika Yeye atawainua vichwa vyenu tena, na kuifanya mifupa iliyovunjwa ifurahi.

“Sw. 38. Ni shauri gani la mwisho ambalo ungewapa?

“J. Iweni kielelezo katika mambo yote; hasa katika mambo ya nje, (kama katika mavazi,) katika mambo madogo, katika matumizi ya fedha zenu, (mkiepuka kila gharama isiyo ya lazima,) katika uzito wa moyo ulio wa kina na thabiti, na katika uthabiti na manufaa ya mazungumzo yenu yote. Ndivyo mtakavyokuwa ‘taa ing’aayo mahali penye giza.’ Ndivyo kila siku ‘mtakavyokua katika neema,’ hata ’mruzukiwe kwa ukarimu kuingia katika ufalme wa milele wa Bwana wetu Yesu Kristo.’

“Mashauri mengi yaliyotangulia yanasisitizwa kwa nguvu katika tafakari zifuatazo; ambazo nawapendekezea mzifikirie kwa kina na mara kwa mara, baada ya Maandiko matakatifu:—

“(1.) Bahari ni mfano bora wa utimilifu wa Mungu, na wa ule wa Roho aliyebarikiwa. Kwa maana kama vile mito yote hurudi baharini; vivyo hivyo miili, roho, na matendo mema ya wenye haki, hurudi kwa Mungu, kuishi humo katika pumziko lake la milele.

“Ingawa neema zote za Mungu zinategemea ukarimu wake mtupu, hata hivyo kwa kawaida Yeye hupenda kuziambatanisha na maombi, mafundisho, na utakatifu wa wale tulio pamoja nao. Kwa mivuto yenye nguvu ingawa isiyoonekana Yeye huzivuta roho fulani kupitia ushirika wao na wengine.

“Mivuto ya moyo inayoundwa na neema huipita kwa mbali ile inayoundwa na asili.

“Wacha Mungu wa kweli huonyesha kwamba hisia kali hutiririka kwa asili kutoka kwa upendo wa kweli kama zinavyotiririka kutoka kwa upendo wa uongo; jinsi wanavyoguswa kwa kina na mema na mabaya ya wale wanaowapenda kwa ajili ya Mungu. Lakini jambo hili laweza kufahamiwa tu na wale wanaoielewa lugha ya upendo.

“Kina cha roho kinaweza kuwa katika utulivu, hata tunapokuwa katika taabu nyingi za nje; kama vile kina cha bahari kilivyo shwari, wakati uso wake unapochafuka kwa nguvu.

“Misaada bora zaidi ya kukua katika neema ni kutendewa vibaya, matusi, na hasara zinazotupata. Tungepaswa kuyapokea kwa shukrani zote, kuwa bora kuliko mengine yote, hata kama ni kwa sababu hii tu,—kwamba mapenzi yetu hayana sehemu ndani yake.

“Njia ya upesi zaidi ya kuepuka mateso yetu ni, kuwa tayari yadumu kwa muda wote Mungu apendao.

“Tukiteswa na kupatwa na dhiki kwa namna iliyo sahihi, tunapata kipimo kikubwa zaidi cha kufananishwa na Kristo, kwa kuitumia ipasavyo nafasi moja ya namna hii, kuliko ambavyo tungeweza kwa kuiiga tu rehema yake, katika wingi wa matendo mema.

“Mojawapo ya ushahidi mkubwa kuliko yote wa upendo wa Mungu kwa wale wampendao ni, kuwapelekea dhiki, pamoja na neema ya kuzistahimili.

“Hata katika dhiki kubwa kuliko zote, inatupasa kumshuhudia Mungu kwamba, tunapozipokea kutoka mkononi mwake, tunaona furaha katikati ya maumivu, kwa kuwa tunateswa na Yeye anayetupenda, na tunayempenda.

“Njia iliyo tayari zaidi ambayo Mungu huitumia kumvuta mtu kwake ni, kumtia dhiki katika kile anachokipenda zaidi, tena kwa sababu ya haki; na kuifanya dhiki hii itokane na tendo fulani jema lililotendwa kwa jicho safi; kwa sababu hakuna kitu kinachoweza kumwonyesha kwa uwazi zaidi ubatili wa yale yaliyo mazuri na ya kutamanika zaidi ulimwenguni.

“(2.) Kujitoa kwa kweli kwa mapenzi ya Mungu ni kupatana kikamilifu na mapenzi yote ya Mungu; ambaye hupenda na kutenda yote (isipokuwa dhambi) yanayotukia ulimwenguni. Ili kufikia hili tunapaswa tu kuyapokea matukio yote, mema na mabaya, kama mapenzi yake.

“Katika dhiki kubwa kuliko zote ziwezazo kuwapata wenye haki, ikiwa ni kutoka mbinguni au duniani, wao hubaki imara bila kutikisika katika amani, na kumtii Mungu kikamilifu, kwa kumwelekea yeye ndani kwa upendo, wakiziunganisha kuwa kitu kimoja nguvu zote za roho zao.

“Inatupasa kustahimili kwa utulivu lo lote linalotupata, kuvumilia kasoro za wengine na zetu wenyewe, kuziungama kwa Mungu katika sala ya faraghani, au kwa kuugua kusikoweza kutamkwa; lakini kamwe tusiseme neno kali au la kununa, wala tusinung’unike au kulalamika; bali uwe radhi kabisa kwamba Mungu akutendee kwa namna impendezayo. Sisi tu wana-kondoo wake, na kwa hiyo inatupasa kuwa tayari kuteseka, hata kufa, bila kulalamika.

“Inatupasa kuwavumilia wale tusioweza kuwarekebisha, na kuridhika kwa kuwatoa kwa Mungu. Huku ndiko kujitoa kwa kweli. Na kwa kuwa Yeye ameuchukua udhaifu wetu, ni haki kwetu kuuvumilia udhaifu wa kila mmoja wetu kwa ajili yake.

“Kuacha vyote, kujivua vyote, ili kumtafuta na kumfuata Yesu Kristo uchi hadi Bethlehemu, alikozaliwa; uchi hadi ukumbini alikopigwa mijeledi; na uchi hadi Kalvari, alikofia msalabani, ni rehema kubwa mno, hata wala jambo lenyewe, wala kulijua, halipewi mtu ye yote, ila kwa imani katika Mwana wa Mungu.

“(3.) Hakuna upendo kwa Mungu bila saburi, wala saburi bila unyenyekevu na utamu wa roho.

“Unyenyekevu na saburi ndizo ushahidi ulio hakika zaidi wa kuongezeka kwa upendo.

“Unyenyekevu peke yake ndio huiunganisha saburi na upendo; ambao bila huo haiwezekani kupata faida kutokana na mateso; wala kwa kweli, kuepuka manung’uniko, hasa tunapodhani kwamba hatukutoa sababu yo yote ya yale ambayo wanadamu wanatutesa nayo.

“Unyenyekevu wa kweli ni aina ya kujifuta nafsi kabisa; na huu ndio kitovu cha fadhila zote.

“Roho iliyomrudia Mungu inapaswa kusikiliza kwa makini kila neno inaloambiwa kuhusu jambo la wokovu, ikiwa na shauku ya kufaidika nalo.

“Kati ya dhambi ambazo Mungu amezisamehe, kisibaki kitu ila unyenyekevu wa ndani zaidi moyoni, na kujizuia kwa ukali zaidi katika maneno yetu, katika matendo yetu, na katika mateso yetu.

“(4.) Kuwavumilia wanadamu, na kustahimili mabaya kwa upole wa moyo na kimya, ndiyo jumla ya maisha ya Kikristo.

“Mungu ndiye lengo la kwanza la upendo wetu: Kazi yake inayofuata ni, kuvumilia kasoro za wengine. Na tunapaswa kuanza kulizoea jambo hili katikati ya watu wa nyumbani mwetu.

“Inatupasa hasa kuutumia upendo wetu kwa wale wanaochukiza zaidi ama namna yetu ya kufikiri, ama tabia yetu, ama ujuzi wetu, ama ile shauku tuliyo nayo kwamba wengine wawe na fadhila kama tunavyotamani kuwa sisi wenyewe.

“(5.) Mungu kwa shida humpa Roho wake hata wale aliowathibitisha katika neema, wasipomwomba kwa ajili yake katika nyakati zote, si mara moja tu, bali mara nyingi.

“Mungu hatendi lo lote ila kwa kujibu maombi; na hata wale walioongoka kumrudia Mungu bila wao wenyewe kuomba kwa ajili ya hilo, (jambo ambalo ni nadra mno,) hawakuwa bila maombi ya wengine. Kila ushindi mpya ambao roho hupata ni matokeo ya ombi jipya.

“Katika kila hali ya wasiwasi, inatupasa kujitenga kwenda kusali, ili tupate kuipa nafasi neema na nuru ya Mungu na kisha kufanya maazimio yetu, bila kuwa na mahangaiko yo yote juu ya mafanikio yatakayoyapata.

Katika majaribu makubwa kuliko yote, kumtazama Kristo mara moja tu, na kulitamka jina lake tu, kunatosha kumshinda yule mwovu, ilimradi kufanyike kwa matumaini na utulivu wa roho.

Amri ya Mungu ya ‘ombeni bila kukoma’ imejengwa juu ya hitaji tulilo nalo la neema yake ili kuuhifadhi uzima wa Mungu ndani ya roho, ambao hauwezi kudumu hata dakika moja bila neema hiyo, kama vile mwili usivyoweza kudumu bila hewa.

Iwe tunamfikiria, au kusema naye, Mungu, iwe tunatenda au kuteswa kwa ajili yake, yote ni sala, tusipokuwa na lengo jingine ila upendo wake, na shauku ya kumpendeza.

“Yote anayoyatenda Mkristo, hata katika kula na kulala, ni sala, yanapotendwa kwa unyofu, kwa kufuata utaratibu wa Mungu, bila kuongeza wala kupunguza kwa uchaguzi wake mwenyewe.

“Sala huendelea katika shauku ya moyo, ingawa akili inashughulika na mambo ya nje.

“Katika roho zilizojazwa upendo, shauku ya kumpendeza Mungu ni sala isiyokoma.

“Kama vile chuki kali ambayo Ibilisi anayo juu yetu inavyoitwa kunguruma kwa simba, vivyo hivyo upendo wetu mkubwa waweza kuitwa kumlilia Mungu.

“Mungu huwataka watoto wake waliokomaa jambo hili tu, kwamba mioyo yao itakaswe kwa kweli, na kwamba wamtolee daima matakwa na nadhiri zinazochipuka kwa asili kutoka kwa upendo mkamilifu. Kwa maana shauku hizi, kwa kuwa ni matunda halisi ya upendo, ndizo sala kamilifu kuliko zote ziwezazo kuchipuka kutoka kwake.

(6.) Ni vigumu kuwazia jinsi ilivyo nyembamba njia ambayo Mungu huwaongoza wale wanaomfuata; na jinsi tunavyopaswa kumtegemea, isipokuwa tukipungukiwa katika uaminifu wetu kwake.

“Ni vigumu kuamini jinsi mambo madogo kabisa yalivyo na uzito mkubwa mbele za Mungu; na jinsi madhara makubwa yanavyofuata wakati mwingine yale yanayoonekana kuwa makosa mepesi.

Kama vile vumbi kidogo sana litakavyoivuruga saa, na chembe ndogo kabisa ya mchanga itakavyoyatia giza macho yetu, vivyo hivyo chembe ndogo kabisa ya dhambi iliyo juu ya moyo itauzuia mwenendo wake ulio sawa kuelekea kwa Mungu.

“Inatupasa kuwa kanisani kama watakatifu walivyo mbinguni, na nyumbani kama watu watakatifu kuliko wote walivyo kanisani; tukifanya kazi yetu nyumbani kama tunavyosali kanisani; tukimwabudu Mungu kutoka katika kina cha moyo.

“Inatupasa kujitahidi daima kukata mbali vitu vyote visivyo na faida vinavyotuzunguka; na kwa kawaida Mungu huyapunguza mambo ya ziada ya roho zetu kwa kadiri ile ile tunavyoyapunguza yale ya miili yetu.

“Njia bora ya kumpinga Ibilisi ni, kuharibu cho chote cha ulimwengu kilichobaki ndani yetu, ili kumjengea Mungu, juu ya magofu yake, jengo lililo la upendo mtupu. Ndipo tutakapoanza, katika maisha haya yapitayo, kumpenda Mungu kama tutakavyompenda milele.

“Hatuelewi kwa urahisi jinsi ilivyo rahisi kumnyang’anya Mungu haki yake, katika urafiki wetu na watu wenye fadhila kuliko wote, mpaka watakaponyakuliwa kutoka kwetu na kifo. Lakini hasara hii ikizaa huzuni ya kudumu, huo ni ushahidi wa wazi kwamba hapo kwanza tulikuwa na hazina mbili, ambazo tuliugawanya moyo wetu kati yao.

“(7.) Ikiwa, baada ya kuacha vyote, hatukeshi bila kukoma, na kumsihi Mungu aufuatanishe ukeshaji wetu na ule wake, tutanaswa tena na kushindwa.

“Kama vile pepo zilizo hatari kuliko zote zinavyoweza kuingia kupitia mianya midogo, vivyo hivyo Ibilisi kamwe haingii kwa hatari zaidi kuliko kupitia matukio madogo yasiyoangaliwa, yanayoonekana kuwa si kitu, lakini bila kutambulikana huufungua moyo kwa majaribu makubwa.

“Ni vema kujifanya upya, mara kwa mara, kwa kuichunguza kwa makini hali ya roho zetu, kana kwamba hatujawahi kufanya hivyo kamwe hapo kabla; kwa maana hakuna kitu kinachoelekeza zaidi kwenye utimilifu wa uhakika wa imani, kuliko kujiweka wenyewe kwa njia hii katika unyenyekevu, na katika kutenda matendo yote mema.

“Kwa kukesha na kusali daima inapaswa kuongezwa shughuli isiyokoma. Kwa maana neema huchukia utupu kama vile asili ichukiavyo; na Ibilisi hujaza cho chote ambacho Mungu hakijazi.

“Hakuna uaminifu kama ule unaopaswa kuwa kati ya kiongozi wa roho na mtu anayeongozwa naye. Wanapaswa daima kutazamana katika Mungu, na kujichunguza kwa makini, kama mawazo yao yote ni safi, na maneno yao yote yanaongozwa kwa busara ya Kikristo. Mambo mengine ni mambo ya wanadamu tu; lakini haya ni mambo ya Mungu kwa namna ya pekee.

“(8.) Maneno ya Mtakatifu Paulo, ‘Hakuna mtu awezaye kumwita Yesu Bwana, ila kwa Roho Mtakatifu,’ yanatuonyesha ulazima wa kumwelekea Mungu katika matendo yetu mema, na hata katika mawazo yetu madogo kabisa; tukijua kwamba hakuna yanayompendeza, ila yale anayoyaumba ndani yetu na pamoja nasi. Kutokana na hili twajifunza kwamba hatuwezi kumtumikia, isipokuwa ayatumie ulimi wetu, mikono, na moyo, ili kutenda kwa nafsi yake na kwa Roho wake lo lote atakalo sisi tulitende.

“Kama tusingekuwa hatuna nguvu kabisa, matendo yetu mema yangekuwa mali yetu wenyewe; lakini sasa ni mali ya Mungu kabisa, kwa sababu yanatoka kwake na kwa neema yake: Akiyainua matendo yetu, na kuyafanya yote kuwa ya kimungu, Yeye hujitukuza ndani yetu kupitia hayo.

“Mojawapo ya kanuni kuu za dini ni, kutopoteza nafasi yo yote ya kumtumikia Mungu. Na, kwa kuwa haonekani kwa macho yetu, inatupasa kumtumikia katika jirani yetu; jambo ambalo yeye hulipokea kana kwamba limetendwa kwake mwenyewe ana kwa ana, akisimama mbele yetu waziwazi.

“Mungu hawapendi watu wasio na msimamo, wala matendo mema yanayokatizwa. Hakuna kitu kimpendezacho, ila kile kilicho na mfano wa kutobadilika kwake mwenyewe.

“Kuitazama daima kazi ambayo Mungu ametukabidhi ni alama ya utauwa imara.

“Upendo hufunga unapoweza, na kwa kadiri unavyoweza. Huongoza kwenye maagizo yote ya Mungu, na hujishughulisha na matendo yote ya nje unayoweza kuyatenda. Huruka, kana kwamba, kama Eliya juu ya uwanda, ili kumpata Mungu juu ya mlima wake mtakatifu.

“Mungu ni mkuu mno, hata hukipa ukuu kitu kidogo kabisa kinachotendwa kwa ajili ya utumishi wake.

“Heri wale walio wagonjwa, naam, au wanaopoteza maisha yao, kwa sababu ya kutenda tendo jema.

“Mara nyingi Mungu huificha sehemu ambayo watoto wake wanayo katika kuongoka kwa roho nyingine. Hata hivyo mtu aweza kusema kwa ujasiri, kwamba mtu yule anayeugua mbele zake kwa muda mrefu kwa ajili ya kuongoka kwa mwingine, wakati wo wote roho ile itakapomgeukia Mungu, yeye ni mojawapo ya sababu kuu za jambo hilo.

“Matendo ya upendo hayawezi kutendwa ipasavyo, isipokuwa, Kwanza, tuyatende mara ile ile Mungu anapotupa nafasi; na, Pili, tujitenge mara moja baadaye ili kuyatoa kwa Mungu kwa shukrani ya unyenyekevu. Na hili kwa sababu tatu: Kwanza, ili kumrudishia yeye yale tuliyoyapokea kutoka kwake. Ya Pili, ili kuepuka jaribu la hatari linalochipuka kutokana na wema wenyewe wa matendo haya. Na ya Tatu, ili kujiunganisha na Mungu, ambaye ndani yake roho hujipanua katika sala, pamoja na neema zote tulizozipokea, na matendo mema tuliyoyatenda, ili kuchota kwake nguvu mpya dhidi ya madhara mabaya ambayo matendo haya haya yanaweza kuzaa ndani yetu, tusipotumia dawa za kuzuia sumu ambazo Mungu ameziagiza dhidi ya sumu hizi. Njia ya kweli ya kujazwa upya utajiri wa neema ni hivi, kujivua neema hiyo; na bila hili ni vigumu mno kutozimia katika kutenda matendo mema.

“Matendo mema hayapati ukamilifu wake wa mwisho, mpaka, kana kwamba, yajipoteze ndani ya Mungu. Hii ni aina ya kifo kwayo, kinachofanana na kile cha miili yetu, ambayo haitafikia uzima wake wa juu kabisa, yaani kutokufa kwake, mpaka itakapojipoteza katika utukufu wa roho zetu, au tuseme wa Mungu, ambao itajazwa nao. Na ni kile tu kilichokuwa ndani yake cha kidunia na cha kufa, ambacho matendo mema hukipoteza kwa kifo hiki cha kiroho.

“Moto ni ishara ya upendo; na upendo wa Mungu ndio chanzo na mwisho wa matendo yetu yote mema. Lakini kweli huupita mfano; na moto wa upendo wa kimungu una faida hii kuliko moto wa kawaida, kwamba unaweza kupanda tena kurudi kwenye chanzo chake, na kuyainua huko pamoja nao matendo yote mema unayoyazaa. Na kwa njia hii huyazuia yasiharibiwe na kiburi, majivuno, au mchanganyiko wo wote mbaya. Lakini jambo hili haliwezi kufanyika kwa namna nyingine ila kwa kuyafanya matendo haya mema kufa kiroho ndani ya Mungu, kwa shukrani ya kina, inayoitumbukiza roho ndani yake kama ndani ya vilindi, pamoja na yote iliyo, na neema zote na matendo yote ambayo kwa ajili yake inamwia deni; shukrani ambayo kwayo roho huonekana kujimwaga na kujiondolea hayo, ili yapate kurudi kwenye chanzo chake, kama vile mito ionekanavyo kupenda kujimwaga, inapomimina maji yake yote baharini.

“Tunapopokea fadhili yo yote kutoka kwa Mungu, inatupasa kujitenga, kama si katika vyumba vyetu vya faragha, basi ndani ya mioyo yetu, na kusema, ‘Naja, Bwana, kukurudishia ulichonipa; nami nakiachilia kwa hiari, ili niingie tena katika utupu wangu mwenyewe. Kwa maana kiumbe kilicho kamili kuliko vyote mbinguni au duniani ni nini mbele zako, ila utupu unaoweza kujazwa nawe na kwa tendo lako; kama hewa, iliyo tupu na yenye giza, iwezavyo kujazwa nuru ya jua, ambalo huiondoa kila siku ili kuirudisha kesho yake, kwa kuwa hakuna kitu ndani ya hewa kinachoimiliki nuru hii au kuipinga? Ee, unipe wepesi uo huo wa kupokea na kurudisha neema yako na matendo mema yako! Nasema, yako; kwa maana nakiri kwamba shina ambalo kwalo yanachipuka liko ndani yako, wala si ndani yangu.’”