Utetezi wa Mwandishi kwa Ajili ya Kitabu Chake

UTETEZI WA MWANDISHI
KWA AJILI YA KITABU CHAKE

Nilipoushika kwanza kalamu mkononi mwangu

Kuandika hivi, sikuwa nimefahamu

Kwamba ningetunga kabisa kitabu kidogo

Kwa namna hii; la, nilikuwa nimeazimia

Kutunga kingine; ambacho, kilipokaribia kwisha,

Kabla sijatambua, hiki nilikianza.

Na ndivyo ilivyokuwa: mimi, nikiandika juu ya njia

Na mwendo wa watakatifu katika siku hii yetu ya injili,

Ghafla nikaanguka katika fumbo

Juu ya safari yao, na njia ielekeayo utukufu,

Katika mambo zaidi ya ishirini niliyoyaandika

Nilipomaliza haya, mengine ishirini nikayapata kichwani,

Nayo tena yakaanza kuzidi kuongezeka,

Kama cheche zirukazo kutoka makaa ya moto.

La, basi, nikawaza, kama mnazaana haraka hivi,

Nitawaweka peke yenu, msije mwishowe

Mkawa bila ukomo, mkakiharibu

Kitabu ambacho tayari ninakishughulikia.

Naam, ndivyo nilivyofanya; lakini sikufikiri

Kuuonyesha ulimwengu wote kalamu na wino wangu

Kwa namna hii; nilikusudia tu kutunga

Nisichokijua: wala sikuazimia

Kwa hilo kumpendeza jirani yangu; la, si mimi;

Nilifanya ili kujifurahisha mwenyewe.

Wala sikutumia ila nyakati zilizo tupu

Katika maandiko yangu haya; wala sikunuia

Ila kujiburudisha, katika kufanya haya,

Mbali na mawazo mabaya, yanayonifanya nikose.

Hivyo nikatia kalamu karatasini kwa furaha,

Na upesi nikayaweka mawazo yangu weusi na weupe;

Kwa kuwa sasa nimekwisha kuushika mwisho wa mtindo wangu,

Kadiri nilivyovuta, yakaja; nami nikayaandika

Chini; hata mwishowe yakawa,

Kwa urefu na upana, ukubwa mnaouona.

Naam, nilipoyaunganisha makusudio yangu pamoja

Niliwaonyesha wengine, ili nione kama

Wangeyahukumu, au wangeyahalalisha:

Wengine wakasema, na yaishi; wengine, na yafe:

Wengine wakasema, John, kichape; wengine wakasema, Sivyo:

Wengine wakasema, Chaweza kufaa; wengine, La.

Sasa nikawa katika shida, wala sikuona

Ni lipi lililo jema zaidi nifanye:

Mwishowe nikawaza, Kwa kuwa mmegawanyika hivi,

Nitakichapa; na hivyo shauri likaamuliwa.

Kwa maana, nikawaza, wengine naona wangependa kifanyike,

Ijapo wengine hawaendi katika mkondo huo:

Kupima, basi, ni nani aliyeshauri lililo bora,

Hivyo nikaona vema kukijaribu.

Nikazidi kuwaza, kama sasa ningewanyima

Wale wanaokitaka, hivyo kuwaridhisha;

Sikujua, lakini huenda ningewazuia

Na kile ambacho kingekuwa kwao furaha kuu.

Na kwa wale wasiotaka kitoke nje,

Nikawaambia, Kuwachukiza, sipendi;

Lakini kwa kuwa ndugu zenu wamependezwa nacho,

Ngojeni kuhukumu, hata mtakapoona zaidi.

Kama hutaki kusoma, kiache;

Wengine hupenda nyama, wengine hupenda kung’ata mfupa.

Naam, ili niwatulize vema zaidi,

Nikahojiana nao pia hivi:

Je, siwezi kuandika kwa mtindo kama huu?

Kwa mwelekeo kama huu pia, bila kukikosa

Kusudio langu—faida yako? Kwa nini isifanyike?

Mawingu meusi huleta maji, wakati yenye mng’aro hayaleti.

Naam, meusi au meupe, kama matone yao ya fedha

Wakiyashusha, nchi, kwa kutoa mazao,

Huyasifu yote mawili, wala hailalamiki juu ya lolote,

Bali huyaweka akiba matunda wayatoayo pamoja;

Naam, huyachanganya yote hata katika matunda yake

Hakuna awezaye kutofautisha hili na lile; yanamfaa

Yeye vema akiwa na njaa; lakini akiwa ameshiba,

Huyatapika yote, na kuibatilisha baraka yao.

Waona njia azichukuazo mvuvi

Ili kuvua samaki; ni vifaa gani atengenezavyo!

Tazama jinsi atumiavyo akili zake zote;

Pia mitego yake, kamba, ndoana, na nyavu:

Lakini wako samaki, wasiovuliwa kwa ndoana wala kamba,

Wala mtego, wala wavu, wala kifaa chochote:

Sharti wapapaswe, na kutekenywa pia,

La sivyo hawatakamatwa, ufanyavyo lolote.

Jinsi gani mtega-ndege atafutavyo kunasa mawindo yake

Kwa njia mbalimbali! ambazo mtu hawezi kuzitaja zote.

Bunduki zake, nyavu zake, fito za gundi, taa na kengele:

Hunyemelea, huenda, husimama; naam, ni nani awezaye kutaja

Hali zake zote? lakini hakuna kimojawapo cha hivi

Kitakachomfanya bwana wa ndege awapendao.

Naam, sharti apige filimbi na mluzi, ili kumnasa huyu;

Lakini akifanya hivyo, yule ndege atamkosa.

Kama lulu yaweza kukaa katika kichwa cha chura,

Na yaweza kupatikana pia katika gamba la chaza;

Kama vitu visivyoahidi kitu, vyaweza kuwa na

Kilicho bora kuliko dhahabu; ni nani atakayedharau,

Aliye na dokezo lake, kuangalia humo,

Ili apate kukiona. Sasa kitabu changu kidogo,

(Ijapo hakina mapambo yale yote yawezayo kufanya

Kikubalike kwa mtu huyu au yule,)

Hakikosi vitu vile vipitavyo

Vile vikaavyo katika fikira za majivuno bila maana.

“Naam, lakini bado sijaridhika kabisa

Kwamba kitabu chako hiki kitasimama, kitakapojaribiwa vema.”

Kwani, kuna nini? “Ni chenye giza.” Yakuwaje?

“Lakini ni cha kubuni.” Yakuwaje hilo? Nadhani

Watu kadhaa kwa maneno ya kubuni, yenye giza kama yangu,

Huifanya kweli kumetameta, na miale yake kung’aa.

“Lakini yakosa uthabiti.” Sema, ewe mtu, mawazo yako.

“Yawazamisha wanyonge; sitiari zatupofusha.”

Uthabiti, kweli, wastahili kalamu

Ya yule aandikaye mambo ya kimungu kwa wanadamu:

Lakini je, ni lazima nikose uthabiti, kwa sababu

Nanena kwa sitiari? Je, sheria za Mungu,

Sheria zake za injili, zamani za kale hazikuonyeshwa

Kwa mifano, vivuli, na sitiari? Lakini hataki

Mtu yeyote mwenye kiasi kutafuta hitilafu

Nazo, asije akaonekana anaishambulia

Hekima iliyo juu kuliko zote! La, badala yake huinama,

Na hutafuta kujua ni nini, kwa vibanio na tanzi,

Kwa ndama na kondoo, kwa mitamba, na kwa kondoo waume,

Kwa ndege na mimea, na kwa damu ya wana-kondoo,

Mungu asemavyo naye; na heri ni yule

Aonaye nuru na neema iliyomo ndani yake.

Lakini usiwe na haraka mno, basi, kuhitimisha

Kwamba nakosa uthabiti—kwamba mimi ni mshamba;

Si vyote vionekanavyo vithabiti ni vithabiti;

Vyote vilivyo katika mfano tusividharau,

Tusije tukapokea kwa wepesi vitu vidhuruvyo zaidi,

Na kuzinyang’anya roho zetu vitu vilivyo vyema.

Maneno yangu ya giza na mawingu hayafanyi ila kuishika

Kweli, kama makasha yaifungiavyo dhahabu.

Manabii walitumia sana sitiari

Kuidhihirisha kweli: naam, ye yote aitafakariye

Kristo, na mitume wake pia, ataona waziwazi,

Kwamba kweli hata leo zimo katika majoho kama hayo.

Je, naogopa kusema, kwamba maandiko matakatifu,

Ambayo kwa mtindo na msemo wake yapita akili zote,

Yamejaa kila mahali mambo haya yote,

Mafumbo ya giza, na hadithi za mafumbo? Lakini hububujika

Kutoka kitabu kilekile, ung’aro ule, na miale ile

Ya nuru, igeuzayo usiku wetu wa giza kuwa mchana.

Njoo, mchambuzi wangu na aitazame sasa maisha yake,

Na apate humo mistari ya giza zaidi kuliko katika kitabu changu

Aipatayo yoyote; naam, na ajue,

Kwamba katika mambo yake mema kuna mistari mibaya pia.

Kama tukisimama tu mbele ya watu wasiopendelea,

Kwa mstari wake mmoja duni ningethubutu kuweka kumi,

Kwamba wataichukua maana yangu katika mistari hii

Vema zaidi kuliko yake ikaavyo katika mahekalu ya fedha.

Njoo, kweli, ijapo katika nguo za utoto, naona

Waelimisha busara, waunyoosha moyo;

Wafurahisha ufahamu, wafanya utashi

Unyenyekee, kumbukumbu pia waijaza

Kwa kile kiifurahishacho fikira zetu;

Vivyo hivyo waelekea kuzituliza taabu zetu.

Maneno yenye uzima, najua, Timotheo apaswa kuyatumia,

Na hadithi za vikongwe apaswa kuzikataa;

Lakini Paulo mtukufu hamkatazi popote

Kutumia mifano, ambamo mlifichwa

Dhahabu ile, lulu zile, na mawe ya thamani yaliyokuwa

Yastahili kuchimbuliwa, na hilo kwa uangalifu mkuu.

Niongeze neno moja zaidi. Ewe mtu wa Mungu,

Je, umechukizwa? Je, watamani kwamba ningekuwa

Nimeliweka jambo langu katika vazi jingine?

Au kwamba ningekuwa nimefafanua mambo waziwazi zaidi?

Niseme mambo matatu; kisha nanyenyekea

Kwa wale walio bora kuliko mimi, kama ipasavyo.

1. Sioni kwamba nakatazwa kutumia

Mwelekeo huu wangu, mradi sitendi ubaya

Juu ya maneno, mambo, au wasomaji, wala kuwa mkorofi

Katika kushughulikia fumbo au mfano,

Katika matumizi; bali yote niwezayo

Nitafute kuiendeleza kweli kwa njia hii au ile.

Nakatazwa, nilisema? La, nina ruhusa,

(Na kielelezo pia, na hicho kutoka kwa wale walio-

mpendeza Mungu zaidi, kwa maneno au njia zao,

Kuliko mtu yeyote apumuaye siku hizi,)

Hivi kuyaeleza mawazo yangu, hivi kutangaza

Mambo kwako yaliyo bora kupita yote.

2. Naona kwamba watu warefu kama miti huandika

Kwa namna ya mazungumzo; lakini hakuna awadharauye

Kwa kuandika hivyo. Kweli, kama waipotosha

Kweli, na walaaniwe, na ujanja wautumiao

Kwa kusudi hilo; lakini kweli na iwe huru

Kufanya mashambulizi yake juu yako na mimi,

Kwa njia impendezayo Mungu: kwa maana ni nani ajuaye,

Vema kuliko yeye aliyetufundisha kwanza kulima,

Kuziongoza nia zetu na kalamu zetu kwa makusudi yake?

Naye hufanya vitu duni kuyatangulia ya kimungu.

3. Naona kwamba maandiko matakatifu, katika mahali pengi,

Yana mfano na mwelekeo huu, ambapo hali

Zataka kitu kimoja kudhihirisha kingine:

Naweza basi kuutumia, wala nisizime kitu

Miale ya dhahabu ya kweli: la, kwa mwelekeo huu naweza

Kuifanya itoe miale yake yenye mwanga kama mchana.

Na sasa, kabla sijaiweka kalamu yangu,

Nitaonyesha faida ya kitabu changu; kisha

Nitawakabidhi wewe nacho kwa mkono ule

Uangushao wenye nguvu, na kuwasimamisha wanyonge.

Kitabu hiki huchora mbele ya macho yako

Mtu yule atafutaye tuzo ya milele:

Hukuonyesha atokako, aendako,

Ayaachayo bila kufanya; pia ayafanyayo:

Pia hukuonyesha apigavyo mbio, na kupiga mbio,

Hata afikapo kwenye lango la utukufu.

Huonyesha, pia, ni nani walioanza safari ya uzima kwa nguvu,

Kana kwamba wangeupata ule taji udumuo;

Hapa pia waweza kuona sababu ya

Kupoteza kwao taabu yao, na kufa kama wapumbavu.

Kitabu hiki kitakufanya wewe msafiri,

Kama utakubali kuongozwa na shauri lake;

Kitakuelekeza kwenye Nchi Takatifu,

Kama utayaelewa maelekezo yake

Naam, kitamfanya mvivu kuwa mchapakazi;

Kipofu pia kuona vitu vipendezavyo.

Je, watamani kitu adimu chenye faida?

Au watamani kuona kweli ndani ya hadithi ya kubuni?

Je, wewe ni msahaulifu? Watamani kukumbuka

Tangu siku ya Mwaka Mpya hata mwisho wa Desemba?

Basi soma mawazo yangu; yatashikamana kama mbaruti,

Na huenda, kwa wasiojiweza, yakawa wafariji.

Kitabu hiki kimeandikwa kwa lahaja namna ile

Iwezayo kuzigusa nia za watu waliochoka:

Chaonekana kigeni, lakini kina

Si kitu ila nyimbo za injili zenye uzima na uaminifu.

Je, watamani kujiondoa katika huzuni?

Watamani kuwa mchangamfu, hali ukiwa mbali na upumbavu?

Watamani kusoma vitendawili, na maelezo yake?

Au sivyo kuzama katika tafakari yako?

Je, wapenda kuchagua nyama? Au watamani kuona

Mtu ndani ya mawingu, na kumsikia akisema nawe?

Watamani kuwa katika ndoto, hali usilale?

Au watamani kwa dakika moja kucheka na kulia?

Watamani kujipoteza bila kupata madhara,

Na kujipata tena bila hirizi?

Watamani kujisoma mwenyewe, na kusoma usichokijua,

Na hata hivyo kujua kama umebarikiwa au la,

Kwa kusoma mistari ile ile? Basi njoo huku,

Na uviweke pamoja kitabu changu, kichwa chako, na moyo wako.

JOHN BUNYAN.