Kuifisha Dhambi Ndani ya Waaminio
Pata ufahamu wazi wa hatia, hatari na ubaya wa dhambi

Sura 11 · dakika 14 za kusoma · dakika 18 za kusikiliza

Pata ufahamu wazi wa hatia, hatari na ubaya wa dhambi

Elekezo mahususi la pili: Pata ufahamu wazi wa, — 1. Hatia ya dhambi inayokusumbua — Mawazo ya kusaidia katika jambo hilo yanatolewa — 2. Hatari, iliyo ya namna nyingi — (1.) Kufanywa mgumu — (2.) Kurudiwa katika maisha haya — (3.) Kupoteza amani na nguvu — (4.) Uharibifu wa milele — Kanuni za kulitumia wazo hili — 3. Ubaya wake — (1.) Kwa kumhuzunisha Roho — (2.) Kwa kukijeruhi kiumbe kipya — [(3.) Kwa kumwondolea mtu manufaa yake.]

Elekezo la pili ni hili: Pata ufahamu wazi na wa kudumu akilini mwako na dhamirini mwako wa hatia, hatari, na ubaya wa dhambi ile inayokutatanisha:—

1. Wa hatia yake. Ni mojawapo ya madanganyo ya tamaa inayotawala kuipunguza hatia yake yenyewe. “Je! si ndogo?” “Ninapokwenda kujiinamia katika nyumba ya Rimoni, Mungu anirehemu katika jambo hili.” “Ingawa jambo hili ni baya, si baya kama ubaya fulani na fulani; wengine wa watu wa Mungu wamekuwa na hali kama hii; naam, ni dhambi za kutisha kama nini ambazo baadhi yao wamezitenda!” Njia ambazo dhambi huigeuza akili isiitambue hatia yake ipasavyo hazihesabiki. Mivuke yake yenye kunuka huitia akili giza, hata isiweze kuyahukumu mambo vema. Hoja zinazotatanisha, ahadi zinazopunguza ubaya, tamaa zinazofanya ghasia, makusudi ya udanganyifu ya kuiacha dhambi, matumaini ya rehema, vyote vina sehemu yake katika kuisumbua akili inapoifikiri hatia ya tamaa inayotawala. Nabii anatuambia kwamba tamaa itafanya hivyo kabisa inapofika kileleni: Hosea 4:11, “Uzinzi na divai na divai mpya huondoa moyo,” — moyo, yaani ufahamu, kama neno hilo linavyotumika mara nyingi katika Maandiko. Na kama vile mambo hayo yanavyoikamilisha kazi hii kabisa kwa watu wasiozaliwa mara ya pili, ndivyo yanavyoifanya kwa sehemu hata kwa waliozaliwa mara ya pili. Sulemani anakuambia habari za yule aliyeshawishiwa na mwanamke kahaba, kwamba alikuwa “kati ya wajinga;” alikuwa “kijana asiye na akili,” Mithali 7:7. Na upumbavu wake ulionekana katika nini? Basi, asema, katika mstari wa 23, “Hakujua ya kuwa ni kwa hasara ya nafsi yake;” hakuifikiri hatia ya ubaya aliokuwa ameingia ndani yake. Na Bwana, akitoa sababu kwa nini mashughulikio yake na Efraimu hayakuzaa matunda bora zaidi, anaeleza hivi: “Efraimu ni kama hua mjinga, asiye na moyo,” Hosea 7:11; — hakuwa na ufahamu wa hali yake mwenyewe ya taabu. Je, ingewezekana Daudi akae muda mrefu namna ile katika hatia ya dhambi ile ya machukizo, kama asingekuwa na hoja nyingi mno potovu zilizomzuia asiutazame wazi ubaya wake na hatia yake katika kioo cha sheria? Hilo ndilo lililomfanya nabii aliyetumwa kumwamsha, alipomshughulikia, azibe njia zote za kukwepa na visingizio vyote kwa mfano wake, ili Daudi aanguke kikamilifu chini ya ufahamu wa hatia yake. Haya ndiyo matokeo halisi ya tamaa moyoni, — huitia akili giza isiweze kuihukumu hatia yake sawasawa; na ina njia nyingine nyingi za kujipunguzia ubaya ambazo sitazieleza sasa.

Basi, hili liwe jambo la kwanza la kuangaliwa na yule atakaye kuifisha dhambi, — kuiweka akilini mwake hukumu sahihi ya hatia yake. Kwa ajili hiyo chukua mawazo haya yakusaidie:—

(1.) Ingawa nguvu ya dhambi imedhoofishwa na neema iliyo ndani ya wale walio nayo, hata dhambi isiwatawale kama inavyowatawala wengine, hata hivyo hatia ya dhambi ile ingali inakaa na kubaki inazidishwa na kuongezwa uzito kwa neema hiyo: Warumi 6:1, 2, “Basi tuseme nini? Tudumu katika dhambi ili neema izidi kuwa nyingi? Hasha! Sisi tulioifia dhambi tutaishije tena katika dhambi?” — “Sisi tulioifia?” Mkazo uko katika neno “sisi.” Tutawezaje sisi kufanya hivyo, ambao, kama anavyoeleza baadaye, tumepokea neema kutoka kwa Kristo kinyume chake? Bila shaka sisi ni waovu kuliko wote, tukifanya hivyo. Sitaeleza kwa kirefu mambo maalum yanayozidisha uzito wa dhambi za watu wa namna hiyo, — jinsi wanavyotenda dhambi kinyume na upendo, rehema, neema, msaada, faraja, njia, na maokoaji mengi kuliko wengine. Lakini wazo hili likae akilini mwako, — kuna ubaya na hatia zaidi isiyoweza kuwazika katika ubaya wa moyo wako uliobaki, kuliko ambavyo ungekuwa katika kiasi kile kile cha dhambi kama usingekuwa na neema hata kidogo. Angalia, —

(2.) Kwamba kama vile Mungu anavyoona uzuri na ubora mwingi katika shauku za moyo wa watumishi wake, zaidi ya katika kazi zozote, hata zilizo tukufu kabisa, za watu wengine, naam, zaidi ya katika matendo yao mengi ya nje, yaliyochanganyika na dhambi zaidi kuliko shauku na kutamani kwa neema moyoni; vivyo hivyo Mungu anaona ubaya mwingi katika utendaji wa tamaa mioyoni mwao, naam, na zaidi ya katika matendo ya wazi yanayojulikana ya watu waovu, au katika dhambi nyingi za nje ambazo watakatifu wanaweza kuanguka ndani yake, kwa kuwa dhambi hizo zinapingwa zaidi, na kwa kawaida unyenyekevu mwingi zaidi huzifuata. Hivyo Kristo, akiwashughulikia watoto wake wanaofifia, huenda hadi kwenye shina pamoja nao, na kuyaweka kando maungamo yao ya imani: Ufunuo 3:15, “Nakujua wewe;” — “Wewe ni kitu kingine kabisa na kile unachokiri; na hili linakufanya kuwa chukizo.”

Basi, mambo haya, na mawazo kama hayo, yakuongoze kwenye ufahamu wazi wa hatia ya tamaa yako ikaayo ndani, ili pasiwe na nafasi moyoni mwako kwa mawazo ya kuipunguza au kuitetea, ambayo kwayo dhambi itapata nguvu na kushinda bila wewe kutambua.

2. Fikiri hatari yake, iliyo ya namna nyingi:—

(1.) Hatari ya kufanywa mgumu kwa udanganyifu. Jambo hili mtume analisisitiza sana kwa Waebrania, sura ya 3:12, 13, “Angalieni, ndugu zangu, kusiwe katika mmoja wenu moyo mbovu wa kutokuamini, kwa kujitenga na Mungu aliye hai; lakini mwonyane kila siku, maadamu iitwapo leo; ili mmoja wenu asifanywe mgumu kwa udanganyifu wa dhambi.” “Angalieni,” asema, “tumieni kila njia, yafikirini majaribu yenu, kesheni kwa bidii; kuna usaliti, kuna udanganyifu katika dhambi, unaoelekea kuifanya mioyo yenu kuwa migumu hata isimche Mungu.” Ugumu unaotajwa hapa ni wa kiwango cha mwisho, — ukaidi kamili; dhambi huelekea huko, na kila ugonjwa na tamaa itapiga hatua fulani angalau kuelekea huko. Wewe uliyekuwa mwororo, uliyekuwa ukiyeyuka chini ya neno na chini ya mateso, utakuwa, kama wengine walivyosema kwa kufuru, “mtu asiyeguswa na mahubiri wala na magonjwa.” Wewe uliyekuwa ukitetemeka mbele za Mungu, kwa mawazo ya kifo na ya kusimama mbele zake, wakati ulipokuwa na uhakika zaidi wa upendo wake kuliko ulio nao sasa, utakuwa na ukaidi rohoni mwako usioweza kutikiswa na mambo hayo. Habari za nafsi yako na dhambi yako zitanenwa, na utaambiwa juu yake, nawe hutajali hata kidogo; bali utaweza kupitia wajibu, kuomba, kusikia, kusoma, na moyo wako usiguswe hata kidogo. Dhambi itakuwa jambo jepesi kwako; utaipita kama kitu kisicho na maana; hapo ndipo itakapofikia. Na mwisho wa hali kama hiyo utakuwa nini? Je, jambo la kusikitisha zaidi laweza kukupata? Je, haitoshi kuufanya moyo wowote utetemeke, kufikiri kuletwa katika hali ambayo mtu angekuwa na mawazo mepesi juu ya dhambi? Mawazo mepesi juu ya neema, juu ya rehema, juu ya damu ya Kristo, juu ya sheria, mbingu na jehanamu, yote huingia wakati huo huo. Jihadhari, hili ndilo tamaa yako inalolielekea, — kuufanya moyo kuwa mgumu, kuichoma dhamiri hata isihisi, kuipofusha akili, kuzifisha ganzi hisia, na kuidanganya nafsi nzima.

(2.) Hatari ya kurudiwa kwa namna kubwa katika maisha haya, jambo ambalo Maandiko huliita “kisasi,” “hukumu,” na “adhabu.” Zaburi 89:30–33, Ingawa Mungu asikutupe kabisa kwa ajili ya chukizo hili lililo moyoni mwako, hata hivyo atakupatiliza kwa fimbo; ingawa anasamehe na kuachilia, atalipiza kisasi juu ya matendo yako. Ee, mkumbuke Daudi na taabu zake zote! Mtazame akikimbilia nyikani, na uufikiri mkono wa Mungu juu yake. Je, si kitu kwako kwamba Mungu amwue mtoto wako kwa hasira, aiharibu mali yako kwa hasira, aivunje mifupa yako kwa hasira, akuache uwe kikwazo na aibu kwa hasira, akuue, akuangamize, akulaze gizani, kwa hasira? Je, si kitu kwamba awaadhibu, awaharibu na kuwaangamiza wengine kwa ajili yako? Nisieleweke vibaya. Simaanishi kwamba Mungu huwaletea walio wake mambo haya yote siku zote kwa hasira; Mungu apishe mbali! Lakini nasema hili, kwamba anapokushughulikia hivyo, na dhamiri yako ikishuhudia pamoja naye jinsi ulivyomchukiza, utaona mashughulikio yake yamejaa uchungu kwa nafsi yako. Ikiwa wewe huyaogopi mambo haya, mimi naogopa kwamba uko chini ya ugumu wa moyo.

(3.) Kupoteza amani na nguvu siku zote za maisha ya mtu. Kuwa na amani na Mungu, kuwa na nguvu ya kuenenda mbele za Mungu, ndiyo jumla ya ahadi kuu za agano la neema. Katika mambo haya ndimo uzima wa nafsi zetu. Bila hayo, kwa kiasi fulani cha faraja, kuishi ni kufa. Maisha yetu yatatufaa nini ikiwa hatuuoni uso wa Mungu kwa amani mara kwa mara? Ikiwa hatuna nguvu fulani ya kuenenda pamoja naye? Basi, mambo haya mawili tamaa isiyofishwa hakika itazinyang’anya nafsi za watu. Jambo hili ni dhahiri kwa Daudi, hata hakuna kinachoweza kuwa wazi zaidi. Ni mara ngapi analalamika kwamba mifupa yake imevunjika, nafsi yake imefadhaika, majeraha yake ni mabaya, kwa sababu hii! Chukua mifano mingine: Isaya 57:17, “Kwa sababu ya uovu wa kutamani kwake nalikasirika, nalijificha.” Ni amani gani, nakuuliza, iliyopo kwa nafsi wakati Mungu anajificha, au nguvu gani wakati anapiga? Hosea 5:15, “Nitakwenda na kurudi mahali pangu, hata watakapokiri kosa lao, na kuutafuta uso wangu;” — “Nitawaacha, nitauficha uso wangu, na amani yao na nguvu yao itakuwaje?” Basi, ikiwa umewahi kufurahia amani na Mungu, ikiwa vitisho vyake vimewahi kukutia hofu, ikiwa umewahi kuwa na nguvu ya kuenenda pamoja naye, au umewahi kuomboleza katika sala yako na kufadhaika kwa sababu ya udhaifu wako, ifikiri hatari hii inayoning’inia juu ya kichwa chako. Huenda ni muda mfupi tu, nawe hutauona tena uso wa Mungu kwa amani. Huenda kufikia kesho hutaweza kuomba, kusoma, kusikia, wala kutimiza wajibu wowote kwa furaha, uhai au nguvu hata kidogo; na huenda hutaona tena saa moja ya utulivu maadamu unaishi, — huenda ukabeba mifupa iliyovunjika, iliyojaa maumivu na hofu, siku zote za maisha yako. Naam, huenda Mungu atakupiga kwa mishale yake, na kukujaza dhiki na fadhaa, hofu na mashaka; atakufanya kuwa kitisho na mshangao kwako mwenyewe na kwa wengine; atakuonyesha jehanamu na ghadhabu kila dakika; atakutisha na kukuogofya kwa mawazo ya huzuni juu ya chuki yake; hata kidonda chako kitatoka usiku, na nafsi yako itakataa kufarijika; hata utatamani kifo kuliko uzima, naam, nafsi yako itachagua kunyongwa. Lifikiri hili kidogo, — ingawa Mungu asikuangamize kabisa, hata hivyo angeweza kukutupa katika hali hii, ambamo utakuwa na mawazo makali na hai ya maangamizi yako. Uzoeze moyo wako kuyafikiri haya; ujue ni nini kinachoelekea kuwa mwisho wa hali yake. Usiliache wazo hili mpaka umeifanya nafsi yako itetemeke ndani yako.

(4.) Kuna hatari ya uharibifu wa milele.

Ili kulitumia wazo hili ipasavyo, angalia, —

[1.] Kwamba kuna uhusiano wa namna hii kati ya kudumu katika dhambi na uharibifu wa milele: ingawa Mungu ameazimia kuwaokoa baadhi yao wasidumu katika dhambi ili wasiangamizwe, hatamwokoa hata mmoja na uharibifu kati ya wale wanaodumu katika dhambi. Kwa hiyo, maadamu mtu yeyote yuko chini ya nguvu ya dhambi inayodumu, vitisho vya uharibifu na kutengwa na Mungu milele vinapaswa kuwekwa mbele yake. Ndivyo ilivyo katika Waebrania 3:12; ongeza sura ya 10:38. Hii ndiyo kanuni ya utendaji wa Mungu: Mtu yeyote “akijitenga” naye, “akisitasita” kwa kutokuamini, “nafsi ya Mungu haina furaha naye;” — “yaani, ghadhabu yake itamfuatia hata maangamizi:” ndivyo ilivyo wazi, Wagalatia 6:8.

[2.] Kwamba yule aliyetatanishwa hivyo, kama ilivyoelezwa hapo juu, chini ya nguvu ya upotovu wowote, hawezi kwa wakati huo kuwa na ushahidi wazi unaoshinda wa sehemu yake katika agano, ambao kwa nguvu yake angeweza kuokolewa na hofu ya uharibifu; hivyo uharibifu kutoka kwa Bwana unaweza kwa haki kuwa kitisho kwake; naye anaweza, naam, anapaswa kuutazama kama kile kitakachokuwa mwisho wa mwenendo wake na njia zake. “Hakuna hukumu ya adhabu juu yao walio katika Kristo Yesu,” Warumi 8:1. Ni kweli; lakini ni nani atakayepata faraja ya neno hili? Ni nani anayeweza kulichukua kuwa lake? “Wale waenendao kwa kufuata mambo ya Roho, wala si mambo ya mwili.” Lakini utasema, “Je, huku si kuwashawishi watu wasiamini?” Najibu, Hapana. Kuna hukumu ya namna mbili ambayo mtu anaweza kujihukumu nayo, — kwanza, juu ya nafsi yake; na pili, juu ya njia zake. Ninazungumzia hukumu ya njia zake, si ya nafsi yake. Mtu na apate ushahidi bora kabisa awezao juu ya nafsi yake, hata hivyo ni wajibu wake kuhukumu kwamba njia ovu itaishia katika uharibifu; kutofanya hivyo ni kukana Mungu. Sisemi kwamba katika hali kama hiyo mtu anapaswa kuutupa ushahidi wa sehemu yake binafsi katika Kristo; lakini nasema, hawezi kuushika. Kuna namna mbili za mtu kujihukumu mwenyewe:— Kwanza, kwa habari ya kustahili, nafsi inapohitimisha kwamba inastahili kutupwa mbali na uso wa Mungu; na jambo hili ni mbali sana na kuwa kazi ya kutokuamini, bali ni tunda la imani. Pili, kwa habari ya mwisho na matokeo, nafsi inapohitimisha kwamba itahukumiwa adhabu ya milele. Sisemi kwamba huu ni wajibu wa mtu yeyote, wala siwaiti watu kwake; lakini nasema hili, kwamba mwisho wa njia unaweza kumchochea mtu kuikimbia njia hiyo. Na hili ni wazo jingine linalopaswa kukaa ndani ya nafsi ya namna hiyo, ikiwa inataka kuwekwa huru kutoka katika mtego wa tamaa zake.

3. Fikiri mabaya yake; namaanisha mabaya yake ya sasa. Hatari huangalia yatakayokuja; ubaya, yaliyopo sasa. Baadhi ya mabaya mengi yanayoambatana na tamaa isiyofishwa yanaweza kutajwa:—

(1.) Humhuzunisha Roho mtakatifu na mbarikiwa, aliyetolewa kwa waaminio ili akae ndani yao na kudumu pamoja nao. Ndivyo mtume, Waefeso 4:25–29, akiwakataza tamaa na dhambi nyingi, anavyotoa hili kuwa sababu kuu ya kufanya hivyo, mstari wa 30, “Wala msimhuzunishe yule Roho Mtakatifu wa Mungu; ambaye kwa yeye mlitiwa muhuri hata siku ya ukombozi.” “Msimhuzunishe Roho yule wa Mungu,” asema, “ambaye kwa yeye mnapokea faida nyingi namna hii na kubwa namna hii;” naye anataja mojawapo iliyo bora na inayojumuisha mengine,— “kutiwa muhuri hata siku ya ukombozi.” Yeye huhuzunishwa nayo. Kama vile rafiki mwororo na mwenye upendo anavyohuzunika kwa ukosefu wa wema wa rafiki yake, ambaye amemtendea mema mengi, ndivyo ilivyo kwa Roho huyu mwororo na mwenye upendo, aliyeichagua mioyo yetu iwe makao ya kukaa, na humo atufanyie yote ambayo nafsi zetu zinatamani. Huhuzunishwa tunapowapa hifadhi adui zake, na wale anaopaswa kuwaangamiza, mioyoni mwetu pamoja naye. “Hapendi kuwatesa wanadamu, wala kuwahuzunisha wana wa binadamu,” Maombolezo 3:33; nasi tutamhuzunisha kila siku? Hivyo wakati mwingine husemwa kwamba “aliudhiwa,” na wakati mwingine kwamba “alihuzunika moyoni mwake,” ili kuonyesha jinsi anavyoyahisi sana machukizo yetu. Basi, ikiwa imebaki ndani ya nafsi chembe yoyote ya unyofu wa neema, ikiwa haijafanywa ngumu kabisa kwa udanganyifu wa dhambi, wazo hili hakika litaigusa. Fikiri wewe ni nani na ni kitu gani; Roho anayehuzunishwa ni nani, amekufanyia nini, anakuja nafsini mwako kwa ajili ya nini, amekwisha kufanya nini ndani yako; kisha uone haya. Kati ya wale wanaoenenda na Mungu, hakuna sababu wala kichocheo kikubwa zaidi cha utakatifu kamili, na cha kuilinda mioyo yao na roho zao katika usafi wote, kuliko hiki, kwamba Roho mbarikiwa, aliyekubali kukaa ndani yao, anaangalia daima ni nini wanachokikaribisha mioyoni mwao, na hufurahi hekalu lake linapolindwa bila unajisi. Lilikuwa jambo lililozidisha sana uzito wa dhambi ya Zimri, kwamba alimleta mwanamke wake mzinzi katika kusanyiko mbele ya macho ya Musa na wengine, waliokuwa wakilia kwa ajili ya dhambi za watu, Hesabu 25:6. Na je, si jambo linalozidisha sana uzito wa kuitetea tamaa, au kuiacha ikae moyoni, wakati (kama inavyolazimu, ikiwa sisi ni waaminio) inakaribishwa chini ya jicho maalum na mtazamo wa Roho Mtakatifu, anayejishughulisha kuihifadhi hema yake safi na takatifu?

(2.) Bwana Yesu Kristo hujeruhiwa upya nayo; kiumbe chake kipya moyoni hujeruhiwa; upendo wake hukataliwa; adui yake hufurahishwa. Kama vile kumwacha kabisa, kwa udanganyifu wa dhambi, ni “kumsulubisha mara ya pili, na kumfedhehi kwa dhahiri;” vivyo hivyo kila kuihifadhi dhambi aliyokuja kuiangamiza humjeruhi na kumhuzunisha.

(3.) Itamwondolea mtu manufaa yake katika kizazi chake. Kazi zake, juhudi zake, taabu zake, mara chache hupokea baraka kutoka kwa Mungu. Ikiwa yeye ni mhubiri, kwa kawaida Mungu huipulizia huduma yake ikanyauka, hata ajitaabishe kwa ajili ya moto tu, asiheshimiwe kwa mafanikio yoyote wala kwa kumfanyia Mungu kazi yoyote; na vivyo hivyo yaweza kusemwa juu ya hali nyingine. Dunia leo imejaa watu maskini wanaokiri dini huku wakinyauka. Ni wachache kama nini wanaoenenda katika uzuri au utukufu wowote! Jinsi walivyo tasa, jinsi wasivyofaa, kwa sehemu kubwa! Kati ya sababu nyingi zinazoweza kutolewa kwa hali hii ya kusikitisha, yafaa kuhofiwa kwamba hii si mojawapo ya zile zisizo na nguvu, — watu wengi huhifadhi vifuani mwao tamaa zinazoila roho, zilizolala kama funza kwenye shina la utii wao, zikiula na kuudhoofisha siku baada ya siku. Neema zote, na njia zote na vyombo vyote ambavyo kwavyo neema yoyote ingeweza kutumiwa na kukuzwa, huharibiwa kwa njia hii; na kwa habari ya mafanikio yoyote, Mungu huzipiga ukungu shughuli za watu kama hao.

Basi, hili ndilo elekezo langu la pili, nalo linahusu upinzani unaopaswa kufanywa dhidi ya tamaa kwa kuwa inakaa kwa mazoea ndani ya nafsi:— Yaweke hai moyoni mwako mawazo haya, au mawazo kama haya, juu ya hatia yake, hatari yake, na ubaya wake; tafakari mambo haya sana; uufanye moyo wako ukae na kudumu ndani yake; yaelekeze mawazo yako katika tafakari hizi; usiyaache yaondoke wala yatangetange mbali nayo mpaka yaanze kuwa na mvuto wenye nguvu juu ya nafsi yako, — mpaka yaifanye itetemeke.