Dietrich Bonhoeffer — Mchungaji Aliyehesabu Gharama

Alikuwa Nani

Dietrich Bonhoeffer alizaliwa Februari 4, 1906, katika mji wa Breslau, nchini Ujerumani, katika familia yenye utamaduni ya tabaka la juu la kati — familia ya waganga, mawakili, na wasomi. Tangu utotoni alionyesha vipaji vya kipekee vya kiakili, na akakamilisha shahada yake ya uzamivu katika theolojia katika Chuo Kikuu cha Berlin akiwa na umri wa miaka ishirini na moja. Baada ya mwaka mmoja wa kumfinyanga huko New York katika Chuo cha Union Theological Seminary na Kanisa la Abyssinian Baptist huko Harlem — ambapo alikutana na Ukristo wa Waamerika wenye asili ya Kiafrika uliokuwa na kina cha kiroho ambacho aliamini kwamba Ulutheri wa Kijerumani ulikuwa umekipoteza kwa kiasi kikubwa — alirudi Ujerumani kufundisha, kuhubiri, na hatimaye kuongoza seminari haramu ya “Kanisa la Kukiri” huko Finkenwalde, kwa kupinga kanisa la Kijerumani lililodhibitiwa na Wanazi. Alikamatwa na Gestapo mwezi Aprili 1943, akafungwa kwa miaka miwili katika Gereza la Tegel mjini Berlin, na akauawa kwa kunyongwa katika kambi ya mateso ya Flossenbürg tarehe 9 Aprili 1945 — majuma matatu kabla ya mwisho wa vita. Vitabu vyake, vikiwemo “Gharama ya Uanafunzi” na “Maisha Pamoja,” vimeunda fikra za Kikristo kote ulimwenguni kwa miongo minane.

Maono Yake Kuhusu Wito wa Uchungaji

Maono ya Bonhoeffer kuhusu uchungaji yalizaliwa katika mgogoro. Kanisa la Kijerumani la miaka ya 1930, isipokuwa baadhi ya matukio ya pekee, lilikuwa likijisalimisha kwa Ujamaa wa Kitaifa (Unazi) — likiruhusu serikali kuamuru mafundisho yake, kufukuza washiriki wake wa asili ya Kiyahudi-Kikristo, na kuulazimisha utumishi wake kuitumikia itikadi ya kitaifa. Jibu la Bonhoeffer lilikuwa kusisitiza, kwa gharama binafsi iliyozidi kuongezeka, kwamba kanisa la Yesu Kristo lilipaswa kutoa utii wake wa mwisho si kwa serikali bali kwa Bwana wake, na kwamba huduma ya uchungaji ilimaanisha, katika hali ya mgogoro, utayari wa kuteseka kwa ajili ya ukiri huo badala ya kuuathiri.

Andiko lake la msingi kwa huduma ya uchungaji lilikuwa habari ya wito wa Kristo katika Injili za muhtasari, ambayo aliifafanua kwa kirefu katika Gharama ya Uanafunzi. Wito wa Yesu ulikuwa kamili na usio na masharti: ulidai kuachana na kila utii wa awali, kila usalama wa awali, kila utambulisho wa awali. Bonhoeffer alikitambua kile alichokiita “neema rahisi” — kuhubiri msamaha pasipo toba, ubatizo pasipo nidhamu ya kanisa, na Meza ya Bwana pasipo kukiri dhambi — kuwa uharibifu hatari zaidi uliolikabili kanisa la Kijerumani.

Dhidi yake aliweka maneno ya Yesu: “Mtu ye yote akitaka kuwa mwanafunzi wangu, na ajikane mwenyewe, ajitwike msalaba wake, anifuate. Kwa maana mtu atakaye kuiokoa nafsi yake ataiangamiza, lakini mtu atakayeiangamiza nafsi yake kwa ajili yangu ataiona” (Mathayo 16:24–25). Mchungaji aliyehubiri neema rahisi hakuwa akilipa kundi lake toleo pole la Ukristo; alikuwa akiwapa kitu bandia ambacho kingewaangusha katika kile kipindi hasa walipokuwa wakihitaji zaidi kitu halisi.

Kitabu chake Maisha Pamoja — habari fupi na yenye mwanga kuhusu maisha ya jumuiya katika seminari yake ya Finkenwalde — kilikuwa theolojia yake ya kichungaji kuhusu jumuiya ya Kikristo. Alisema kwamba jumuiya ya Kikristo lazima ijengwe si juu ya ukaribu wa kibinadamu, hulka inayofanana, au urahisi wa kitaasisi, bali juu ya Neno la Mungu na juu ya nafsi ya Yesu Kristo peke yake. Jumuiya yoyote iliyojengwa juu ya misingi ya kibinadamu hatimaye ingeporomoka pale udhaifu wa kibinadamu ungezidi uwezo wa kuvumiliwa. Ni jumuiya iliyosimikwa katika Kristo pekee ndiyo ingeweza kudumisha msamaha wa kweli, unyofu wa kweli, na upendo wa kweli. Aliupata mfano wake katika maelezo ya Paulo kuhusu mwili: “Maana kama vile mwili ni mmoja, nao una viungo vingi, na viungo vyote vya mwili ule, navyo ni vingi, ni mwili mmoja; vivyo hivyo na Kristo” (1 Wakorintho 12:12). Kazi ya mchungaji ilikuwa kuujenga mwili huo — si kuunda mkusanyiko wa watumiaji binafsi walioridhika.

Ujasiri wa Bonhoeffer wa kichungaji mbele ya shinikizo la serikali ulikuwa mojawapo ya maonyesho yanayochunguza kwa kina zaidi ya uadilifu wa kichungaji katika karne ya ishirini. Alikuwa na fursa ya kubaki katika usalama wa Amerika vita vilipoanza; badala yake alirudi Ujerumani, akijua ni nini kingemgharimu. Aliamini kwamba mamlaka ya mchungaji hatimaye ilitegemea utayari wake wa kuteseka kwa ajili ya kweli aliyoitangaza — kwamba mchungaji akimbiaye mbwa-mwitu wanapokuja si mchungaji hata kidogo. Alishikilia agizo la Waraka kwa Waebrania kwa makutaniko: “Watiini wenye kuwaongoza, na kuwanyenyekea; maana wao wanakesha kwa ajili ya roho zenu, kama watu watakaotoa hesabu; ili kwamba wafanye kazi hiyo kwa furaha wala si kwa kuugua, kwa maana hilo halingewafaa ninyi” (Waebrania 13:17). Aliwapa kundi lake sababu ya kuwa na tumaini kwa kuwa mchungaji wa aina iliyoelezwa hapa — yule aliyekesha kwa gharama ya uhuru wake mwenyewe na, hatimaye, uhai wake.

Maandishi yake ya gerezani, yaliyokusanywa katika Barua na Maandiko Kutoka Gerezani, yanaonyesha hisia ya kichungaji iliyoendelea kufanya kazi hata katika mazingira yaliyobuniwa kuiangamiza. Aliandika barua za mwongozo wa kiroho wa kweli kwa jamaa na marafiki kutoka chumba chake cha gerezani. Aliongoza ibada kwa ajili ya wafungwa wenzake na walinzi. Alipata katika nyaraka za Paulo za gerezani — Wafilipi, Wakolosai, Waefeso — si faraja tu bali kielelezo cha huduma ya kichungaji iliyotekelezwa kutoka ndani ya mazingira magumu zaidi yanayoweza kuwaziwa. Alikuwa amekifyonza kile ambacho Paulo alishuhudia: “Nayaweza mambo yote katika yeye anitiaye nguvu” (Wafilipi 4:13). Mambo yote ambayo angeweza kuyafanya kupitia Kristo yalitia ndani kufa vyema, jambo alilolifanya — kulingana na daktari wa kambi aliyeshuhudia kunyongwa kwake — kwa utulivu na amani iliyowashangaza hata walinzi.

Urithi wake ni urithi wa mchungaji aliyekataa kutenganisha imani ya kitheolojia na tendo la kimaadili, aliyeelewa kwamba ukimya wa kanisa mbele ya udhalimu wenyewe ulikuwa ni kushindwa kwa kichungaji, na aliyeulipia uelewa huu kwa uhai wake. Alikuwa amehubiri Amosi na Mika kwa nguvu kubwa; alikufa akidhihirisha kile alichokihubiri. Alikuwa amechukua maono ya Petro kuhusu wito wa uchungaji kwa uzito kamili: “Lichungeni kundi la Mungu lililo kwenu, mkilisimamia, si kwa kulazimishwa, bali kwa hiari, kama Mungu apendavyo” (1 Petro 5:2). Alikuwa tayari. Alikuwa tayari mpaka mwisho.

Sala

Bwana Yesu, uliyeutoa uhai wako kwa ajili ya kondoo zako, utufanye sisi wachungaji tulio tayari kufanya vivyo hivyo. Pale kanisa linapojaribiwa kutoa neema rahisi, utupe ujasiri wa Bonhoeffer wa kuhubiri gharama ya uanafunzi. Pale shinikizo la ulimwengu linapotusukuma kuelekea ukimya wenye starehe, utupe sauti zisizoweza kunyamazishwa. Na pale wito wa uchungaji unapotupitisha katika bonde lake la vivuli, utuimarishe kwa hakika kwamba wewe umekwisha kulipita mbele yetu. Amina.