Helen Roseveare — Daktari Aliyeyaita Mateso Kuwa Pendeleo

Alikuwa Nani

Helen Roseveare alizaliwa tarehe 21 Septemba 1925, huko Haileybury, Uingereza, katika familia ya tabaka la juu-kati, naye akaongoka kwa Kristo alipokuwa akisoma Cambridge. Alisomea udaktari na mwaka 1953 akasafiri kwa meli kwenda Kongo ya Ubelgiji (sasa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) chini ya shirika la WEC International. Alitumia sehemu kubwa ya miaka ishirini iliyofuata nchini Kongo, akijenga hospitali, akiwafunza wauguzi, na akianzisha shule ya matibabu katika mazingira magumu mno. Mwaka 1964, wakati wa uasi wa Simba uliofuata uhuru wa Kongo, alitekwa na askari waasi na kuteswa kikatili kwa muda wa miezi kadhaa kabla ya kuokolewa. Aliamua — kama alivyoeleza katika kitabu chake cha kumbukumbu “Give Me This Mountain” — kurudi Kongo baada ya kupona, naye akatumika huko hadi mwaka 1973. Alitumia miongo iliyobaki ya maisha yake akihubiri na kuandika kuhusu pendeleo la kuteseka katika utumishi wa Kristo, hadi kifo chake mwaka 2016 akiwa na umri wa miaka tisini na moja.

Maono Yake kwa Huduma ya Umisionari na ya Kujidhabihu

Mchango mkubwa zaidi wa Helen Roseveare katika theolojia ya dhabihu ya kimisionari ulikuwa swali ambalo alisema Mungu alimuuliza katika usiku wa giza kuu zaidi wa utekwa wake: “Je, waweza kunishukuru kwa kukuamini na jaribu hili, hata kama sitakuambia kamwe kwa nini?” Swali hilo liliyageuza mambo yote. Mateso hayakuwa tatizo la kitheolojia la kutatuliwa wala ajali ya kikatili ya kuelezwa; yalikuwa tendo la kuaminiwa na Mungu — kukabidhiwa kwa jaribu maalum kwa mtu maalum kwa sababu jinsi mtu huyo angeyapokea yangetimiza jambo ambalo lisingeweza kutimizwa kwa njia nyingine yoyote. Katika giza hilo, aliamua kulikubali swali lile. Nalo likawa msingi wa huduma ya kuhubiri na kuandika iliyowasaidia makumi ya maelfu ya Wakristo kukabiliana na mateso yao wenyewe.

Theolojia ya Roseveare kwamba mmisionari ni mchukuzi wa hazina ndani ya chombo kilichovunjika ilitokana moja kwa moja na jinsi Paulo mwenyewe alivyoieleza huduma ya kitume: “Lakini tuna hazina hii katika vyombo vya udongo, ili adhama kuu ya uwezo iwe ya Mungu, wala si kutoka kwetu. Pande zote twadhikika, bali hatusongwi; twaona shaka, bali hatukati tamaa; twaudhiwa, bali hatuachwi; twatupwa chini, bali hatuangamizwi” (2 Wakorintho 4:7–9). Ile hazina ilikuwa injili.

Chombo cha udongo kilikuwa yeye mwenyewe — daktari Mwingereza mwenye udhaifu wote, mwepesi wa kuumizwa na kuvunjika kama mwili wa mwanadamu ulivyo. Udhaifu wake wenyewe ndio uliokuwa kiini cha jambo: ulidhihirisha wazi kwamba nguvu ya ajabu ya yale yaliyokuwa yakitendeka nchini Kongo haikuwa yake.

Kuelewa kwake mateso kuwa ni kushiriki katika mateso ya Kristo kulimpa mtazamo ambao ndani yake ukatili aliopatwa nao ungeweza kupokelewa bila kuiharibu imani yake. Katika maneno ya ajabu ya Paulo kwa Wafilipi hakuona kupenda maumivu, bali theolojia ya kimisionari yenye kina: “ili nimjue yeye, na uweza wa kufufuka kwake, na ushirika wa mateso yake, nikifananishwa na kufa kwake” (Wafilipi 3:10). Yale yaliyotendeka mwilini mwake mwaka 1964, alikuja kuamini, yalikuwa kipimo cha ukaribu ambao Mungu alimruhusu kushiriki nao katika mateso ya Kristo mwenyewe ya ukatili na kuachwa.

Hakuwa akivumilia tu jambo fulani. Alikuwa akishiriki katika jambo fulani.

Uamuzi wake wa kurudi Kongo baada ya utekwa wake huenda ulikuwa tendo la wazi kabisa la kimisionari katika utumishi wake wote. Alikuwa na kila sababu ya kibinadamu ya kubaki Uingereza. Alikuwa amenajisiwa na kujeruhiwa kihisia. Nchi ile ilikuwa bado hatari. Hakuna ambaye angemlaumu kwa kubaki.

Lakini alikuwa amesikia wito maalum kwenda mahali maalum, na ukatili aliopatwa nao mahali pale haukuubatilisha wito huo. Katika maneno ya Petro alipata ruhusa aliyoihitaji ya kurudi: “Wapenzi, msistaajabie ule msiba ulio kama moto uliowatokea kuwajaribu, kana kwamba lililowapata ni geni. Lakini kadiri mnavyoyashiriki mateso ya Kristo, furahini; ili na katika ufunuo wa utukufu wake mpate kufurahi kwa shangwe” (1 Petro 4:12–13). Alikuwa amekwisha kushiriki katika mateso. Utukufu ulikuwa bado unakuja. Alirudi ili awepo utakapofika.

Urithi wa Roseveare kwa uelewa wa kanisa kuhusu dhabihu ya kimisionari ulikuwa kuyafanya mateso yaweze kuzungumzwa — kuupa lugha uzoefu ambao wamisionari wengi waliuzika kimya au kuung’arisha uwe kitu cha ushindi kinachovutia zaidi. Alizungumza kuhusu kuvunjika kwake mwenyewe bila kusita, na kwa kufanya hivyo aliwapa maelfu ya wengine ruhusa ya kukiri kuvunjika kwao. Alikuwa amegundua kile Paulo anachokiita hesabu ya injili inayopingana zaidi na mantiki ya kawaida: “kwa maana niwapo dhaifu ndipo nilipo na nguvu” (2 Wakorintho 12:10). Mmisionari aliyekiri udhaifu wake hakupunguzwa katika ushuhuda wake. Katika kukiri huohuo, ndipo alipoidhihirisha waziwazi zaidi ile nguvu ambayo haikuwa yake.

Sala

Bwana, uliyevunjika kwa ajili yetu, utufundishe tusidharau hali ya kuvunjika. Pale tunapozificha jeraha zetu na kujionyesha kuwa na nguvu, utupe uaminifu wa Roseveare. Pale mateso yanapotishia kuiharibu imani yetu, badala yake yaifanye iwe na kina zaidi. Utupe neema ya kuuliza, pamoja naye, kama twaweza kukushukuru kwa kutuamini na mambo magumu — na neema ya kudhamiria hasa tunaposema ndiyo. Amina.