Mambo Yote kwa Mema
Mambo mabaya kabisa hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu

Sura 4 · dakika 40 za kusoma · dakika 52 za kusikiliza

Mambo mabaya kabisa hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu

MSINIELEWE vibaya. Sisemi kwamba mambo mabaya kabisa ni mema kwa asili yake, kwa maana ni tunda la laana; lakini ingawa kwa asili ni mabaya, mkono wa Mungu wenye hekima unaoyatawala, ukiyapanga na kuyatakasa, huyafanya kuwa mema kimaadili. Ni kama vile vitu vya asili: ingawa vina tabia zinazopingana, Mungu amevichanganya hivi kwamba vyote hufanya kazi kwa upatano kwa mema ya ulimwengu wote. Au kama katika saa ya mfukoni: magurudumu yanaonekana kwenda kinyume kila moja na jingine, lakini yote huendeleza mwendo wa saa. Vivyo hivyo mambo yanayoonekana kwenda kinyume na wacha Mungu, kwa riziki ya ajabu ya Mungu, hufanya kazi kwa mema yao. Kati ya mambo hayo mabaya kabisa, kuna maovu manne ya huzuni yanayofanya kazi kwa mema ya wale wampendao Mungu.

1. Uovu wa mateso hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu.

Katika mateso yote yanayotupata, ni faraja moja ya kutuliza moyo kwamba Mungu ana mkono wake maalum ndani yake: “Mwenyezi amenitesa” (Ruthu 1:21). Vyombo haviwezi kutikisika mpaka Mungu awape agizo, kama vile shoka lisivyoweza kukata lenyewe bila mkono. Ayubu alimtazama Mungu katika mateso yake; kwa hiyo, kama Augustino anavyoonyesha, hasemi, “BWANA alitoa, na Ibilisi ameondoa,” bali, “BWANA ameondoa.” Yeyote anayetuletea mateso, ni Mungu anayeyatuma.

Faraja nyingine ya kutuliza moyo ni kwamba mateso hufanya kazi kwa mema. “ Kama tini hizi njema, ndivyo nitakavyowaangalia watu wa Yuda waliochukuliwa mateka, ambao nimewatoa mahali hapa na kuwapeleka katika nchi ya Wakaldayo, kwa mema yao” (Yeremia 24:5). Utumwa wa Yuda huko Babeli ulikuwa kwa mema yao. “ Ilikuwa vema kwangu kuwa niliteswa” (Zaburi 119:71). Andiko hili, kama mti ule wa Musa uliotupwa katika maji machungu, laweza kuyafanya maji machungu ya mateso kuwa matamu na yenye afya kunywa. Kwa wacha Mungu, mateso ni dawa. Kutoka katika dawa zenye sumu kali kuliko zote, Mungu hutoa wokovu wetu. Mateso ni ya lazima kama vile njia za neema zilivyo (1 Petro 1:6). Hakuna chombo kiwezacho kufanywa kwa dhahabu bila moto; vivyo hivyo haiwezekani tufanywe vyombo vya heshima, isipokuwa tumeyeyushwa na kusafishwa katika tanuru ya mateso. “Njia zote za Bwana ni fadhili na kweli” (Zaburi 25:10). Kama mchoraji achanganyavyo rangi angavu na vivuli vyeusi, ndivyo Mungu mwenye hekima achanganyavyo rehema na hukumu. Zile riziki zenye mateso zinazoonekana kuwa za hasara, kwa kweli ni za faida. Hebu tuchukue mifano kadhaa katika Maandiko. Ndugu zake Yusufu wanamtupa shimoni; kisha wanamwuza; kisha anatiwa gerezani; lakini yote hayo yalifanya kazi kwa mema yake. Kushushwa kwake kulifungua njia ya kuinuliwa kwake; akawa mtu wa pili katika ufalme. “Ninyi kweli mlinikusudia mabaya, bali Mungu aliyakusudia yawe mema” (Mwanzo 50:20). Yakobo alishindana na malaika, na kiungo cha paja la Yakobo kikateguka. Hili lilikuwa la huzuni; lakini Mungu aliligeuza kuwa jema, kwa maana pale aliuona uso wa Mungu, na pale Bwana akambariki. “Yakobo akapaita mahali pale Penieli, kwa maana nimeonana na Mungu uso kwa uso” (Mwanzo 32:30). Ni nani asiyekuwa radhi kuteguka mfupa, ili apate kumwona Mungu?

Mfalme Manase alifungwa minyororo. Ilikuwa huzuni kuona hivyo — taji la dhahabu limegeuzwa kuwa pingu; lakini jambo hilo lilifanya kazi kwa mema yake, kwa maana, “Alipokuwa katika dhiki alimsihi Bwana, akajinyenyekeza sana, naye Bwana akamtakabali” (2 Mambo ya Nyakati 33:11, 12). Mnyororo wake wa chuma ulimfaa zaidi kuliko taji lake la dhahabu; taji lilimfanya kuwa na kiburi, mnyororo ulimfanya mnyenyekevu.

Ayubu alikuwa tamasha la msiba; alipoteza kila kitu alichokuwa nacho; alizidi tu kwa majipu na vidonda. Hili lilikuwa la huzuni; lakini lilifanya kazi kwa mema yake: neema yake ilijaribiwa, ikaongezeka. Mungu alitoa ushuhuda kutoka mbinguni juu ya unyofu wake, akamlipa hasara yake kwa kumpa mara mbili ya vyote alivyokuwa navyo hapo kwanza (Ayubu 42:10).

Paulo alipigwa upofu. Hilo halikuwa jambo la kufurahisha, lakini liligeuka kuwa kwa mema yake. Kwa upofu ule, Mungu alifungua njia ya nuru ya neema kuangaza ndani ya roho yake; ulikuwa mwanzo wa kuongoka kwa heri (Matendo 9:6).

Kama vile baridi kali ya majira ya baridi huleta maua ya majira ya kuchipua, na kama usiku umtangulizavyo nyota ya asubuhi, ndivyo maovu ya mateso yanavyoleta mema mengi kwa wale wampendao Mungu. Lakini sisi tu tayari kutilia shaka ukweli wa jambo hili, na kusema kama Mariamu alivyomwambia malaika, “Litakuwaje neno hili?” Kwa hiyo nitawaonyesha njia kadhaa ambazo kwazo mateso hufanya kazi kwa mema.

(1). Mateso ni mhubiri wetu na mwalimu wetu — “Isikieni fimbo” (Mika 6:9). Luther alisema kwamba hakuweza kamwe kuzielewa sawasawa baadhi ya Zaburi mpaka alipokuwa katika mateso. Mateso hutufundisha dhambi ni nini. Katika neno linalohubiriwa tunasikia jinsi dhambi ilivyo jambo la kutisha, kwamba hunajisi na kuangamiza; lakini hatuiogopi zaidi ya simba aliyechorwa ukutani. Kwa hiyo Mungu huyaachilia mateso, ndipo tunapoonja uchungu wa dhambi katika matunda yake. Kitanda cha ugonjwa mara nyingi hufundisha zaidi kuliko mahubiri. Tunaweza kuuona vizuri zaidi uso mbaya wa dhambi katika kioo cha mateso. Mateso hutufundisha kujijua wenyewe. Katika kufanikiwa, mara nyingi sisi ni wageni kwa nafsi zetu. Mungu hutujulisha mateso, ili tupate kujijua vizuri zaidi. Wakati wa mateso tunaona ufisadi ule ndani ya mioyo yetu ambao tusingeamini kwamba upo. Maji katika glasi huonekana safi, lakini yaweke motoni, na povu chafu hufoka juu. Katika kufanikiwa, mtu huonekana kuwa mnyenyekevu na mwenye shukrani, maji yanaonekana safi; lakini mweke mtu huyo kidogo juu ya moto wa mateso, na povu chafu hufoka — kukosa saburi kwingi na kutoamini huonekana. “Lo!” asema Mkristo, “sikudhani kamwe kwamba nina moyo mbaya hivi, kama ninavyoona sasa kwamba ninao; sikudhani kamwe kwamba tamaa zangu mbaya zilikuwa na nguvu hivi, na neema zangu dhaifu hivi.”

(2). Mateso hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni njia ya kuufanya moyo kuwa mnyofu zaidi. Katika kufanikiwa, moyo huelekea kugawanyika (Hosea 10:2). Moyo hushikamana kwa sehemu na Mungu, na kwa sehemu na ulimwengu. Ni kama sindano kati ya sumaku mbili: Mungu huvuta, na ulimwengu huvuta. Basi Mungu huuondoa ulimwengu, ili moyo umshikamanie Yeye zaidi kwa unyofu. Adhabu ya kurudiwa ni kuunyoosha moyo na kuuweka sawa. Kama vile wakati mwingine tunavyoshika fimbo iliyopinda juu ya moto ili kuinyoosha, ndivyo Mungu anavyotushika juu ya moto wa mateso ili kutufanya wanyoofu na wa haki zaidi. Lo, ni vema kama nini, dhambi inapokuwa imeipindisha roho mbali na Mungu, mateso yainyooshe tena!

(3). Mateso hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa yanatufananisha na Kristo. Fimbo ya Mungu ni kalamu ya kuchora sura ya Kristo ndani yetu kwa uhai zaidi. Ni vema pawe na ulinganifu na uwiano kati ya Kichwa na viungo. Je, tungetaka kuwa viungo vya mwili wa Kristo wa siri, bila kufanana naye? Maisha yake, kama asemavyo Calvin, yalikuwa mfululizo wa mateso, “mtu wa huzuni nyingi, ajuaye sikitiko” (Isaya 53:3). Alilia, akatoka damu. Je, kichwa chake kilivikwa taji la miiba, nasi tunadhani kuvikwa taji la waridi? Ni vema kufanana na Kristo, hata ikiwa ni kwa mateso. Yesu Kristo alikunywa kikombe kichungu; kufikiri juu yake kulimtoa jasho kama matone ya damu. Na ingawa ni kweli kwamba Yeye aliinywa sumu iliyokuwa katika kikombe (yaani ghadhabu ya Mungu), bado imebaki pakanga kidogo kikombeni, ambayo watakatifu hawana budi kuinywa. Ila tofauti kati ya mateso ya Kristo na yetu ni hii: mateso yake yalikuwa ya kulipa fidia, yetu ni ya kurudiwa tu.

(4). Mateso hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu, kwa kuwa yanaiangamiza dhambi. Dhambi ni mama, mateso ni binti; na binti husaidia kumwangamiza mama. Dhambi ni kama mti unaozaa funza, na mateso ni kama funza anayeula mti. Kuna ufisadi mwingi hata katika moyo ulio bora kuliko yote; mateso huutoa kidogo kidogo, kama moto unavyotoa takataka katika dhahabu: “Hili ndilo tunda lote, kuiondoa dhambi yake” (Isaya 27:9). Ni hasara gani tukipata zaidi tupa iliyo ngumu, ilimradi tuwe na kutu kidogo! Mateso hayaondoi kitu kingine ila takataka za dhambi. Kama tabibu angemwambia mgonjwa, “Mwili wako umeharibika, umejaa majimaji mabaya ambayo lazima yatolewe, la sivyo utakufa; lakini nitakuandikia dawa ambayo, ingawa yaweza kukufanya mgonjwa, itaondoa uchafu wa ugonjwa wako na kuyaokoa maisha yako”: je, hili lisingekuwa kwa mema ya mgonjwa? Mateso ni dawa ambayo Mungu huitumia kuondoa magonjwa yetu ya kiroho; huponya uvimbe wa kiburi, homa ya tamaa, na istiska ya choyo. Je, basi, hayafanyi kazi kwa mema?

(5). Mateso hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni njia ya kuilegeza mioyo yetu kutoka kwa ulimwengu. Unapochimba udongo kuuondoa kwenye mizizi ya mti, ni ili kuulegeza mti kutoka ardhini. Vivyo hivyo Mungu huzichimbua faraja zetu za kidunia ili kuilegeza mioyo yetu kutoka kwa dunia. Mwiba huota pamoja na kila ua. Mungu angetaka ulimwengu uning’inie kwetu kama jino lililolegea, ambalo likiondolewa ghafla halitusumbui sana. Je, si vema kuachishwa ziwa? Watakatifu walio wazee kuliko wote wanahitaji jambo hilo. Kwa nini Bwana huvunja bomba la mfereji, isipokuwa ili tupate kumwendea Yeye, ambaye ndani yake zimo “chemchemi zetu zote mpya” (Zaburi 87:7)?

(6). Mateso hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa yanafungua njia ya faraja. “Katika bonde la Akori kuna mlango wa tumaini” (Hosea 2:15). Akori maana yake ni taabu. Mungu hulainisha maumivu ya nje kwa amani ya ndani. “Huzuni yenu itageuka kuwa furaha” (Yohana 16:20). Hapa maji yamegeuzwa kuwa divai. Baada ya kidonge kichungu, Mungu hutoa sukari. Paulo alikuwa na nyimbo zake gerezani. Fimbo ya Mungu ina asali ncha yake. Watakatifu katika mateso wamepata furaha tamu kubwa namna hii, hata wakajiona kuwa wako mipakani mwa Kanaani ya mbinguni.

(7). Mateso hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni njia ya kututukuza. “Mtu ni nini hata umtukuze, na kumwangalia kila asubuhi?” (Ayubu 7:17). Kwa mateso Mungu hututukuza kwa njia tatu. (Kwanza.) Kwa kuwa Yeye atajishusha chini hivi ili kututazama. Ni heshima kwamba Mungu ajali mavumbi na majivu. Ni kutukuzwa kwetu kwamba Mungu anatuhesabu kuwa tunastahili kupigwa. Mungu asipotupiga, ni kutudharau: “Kwa nini mpigwe zaidi?” (Isaya 1:5). Ikiwa mtaendelea katika dhambi, fuateni njia yenu, jitieni motoni kwa dhambi zenu. (Pili.) Tena mateso hututukuza, kwa kuwa ni bendera za utukufu, alama za uwana. “Mkistahimili kurudiwa, Mungu awatendea kama wana” (Waebrania 12:7). Kila alama ya fimbo ni nishani ya heshima. (Tatu.) Mateso huwatukuza watakatifu, kwa kuwa yanawapa sifa kuu ulimwenguni. Askari hawajapata kamwe kustaajabiwa kwa ushindi wao kama watakatifu walivyostaajabiwa kwa mateso yao. Bidii na uthabiti wa mashahidi katika majaribu yao vimewafanya kuwa maarufu kwa vizazi vilivyofuata. Ayubu alikuwa mashuhuri kama nini kwa saburi yake! Mungu ameliacha jina lake limeandikwa: “Mmesikia habari za saburi ya Ayubu” (Yakobo 5:11). Ayubu aliyeteseka alikuwa na sifa kuu kuliko Aleksanda mshindi.

(8.) Mateso hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni njia ya kutufanya tuwe na heri. “Heri mtu yule ambaye Mungu humrudi” (Ayubu 5:17). Ni mwanasiasa yupi au mwana-falsafa wa maadili aliyewahi kuweka heri katika msalaba? Ayubu anaiweka. “Heri mtu yule ambaye Mungu humrudi.”

Huenda mtu akauliza, Mateso hutufanyaje tuwe na heri? Tunajibu kwamba, yakiisha kutakaswa, hutuleta karibu zaidi na Mungu. Mwezi ukiwa mpevu uko mbali zaidi na jua; vivyo hivyo wengi wako mbali zaidi na Mungu katika mwezi mpevu wa kufanikiwa; mateso huwaleta karibu zaidi na Mungu. Sumaku ya rehema haituvuti karibu na Mungu kama kamba za mateso zinavyotuvuta. Absalomu alipochoma moto shamba la nafaka la Yoabu, ndipo Yoabu alipokuja mbio kwa Absalomu (2 Samweli 14:30). Mungu anapochoma moto faraja zetu za kidunia, ndipo tunapokimbia kwake na kufanya amani naye. Mwana mpotevu alipobanwa na uhitaji, ndipo aliporudi nyumbani kwa baba yake (Luka 15:13). Hua alipokosa mahali pa kupumzisha wayo wa mguu wake, ndipo alipoirukia safina. Mungu anapoleta gharika ya mateso juu yetu, ndipo tunapoikimbilia safina ya Kristo. Hivyo mateso hutufanya tuwe na heri kwa kutuleta karibu zaidi na Mungu. Imani yaweza kuyatumia maji ya mateso kuogelea kwa kasi zaidi kumwendea Kristo.

(9). Mateso hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa huwanyamazisha waovu. Jinsi walivyo tayari kuwasingizia na kuwachafua wacha Mungu, kwamba wanamtumikia Mungu kwa faida yao wenyewe tu! Kwa hiyo Mungu anataka watu wake wastahimili mateso kwa ajili ya dini, ili aweke kufuli juu ya midomo ya uongo ya watu waovu. Wakanamungu wa ulimwengu wanapoona kwamba Mungu ana watu wanaomtumikia si kwa ajili ya ujira, bali kwa upendo, jambo hili huwafumba midomo. Ibilisi alimshtaki Ayubu kwa unafiki, kwamba alikuwa mtu wa kukodiwa, dini yake yote ilikuwa imejengwa juu ya makusudi ya dhahabu na fedha. “Je! Ayubu anamcha Mungu bure? Je, wewe hukumzungushia ua pande zote?” n.k. “Haya,” asema Mungu, “nyosha mkono wako, uguse mali yake” (Ayubu 1:9). Mara Ibilisi alipopewa ruhusa, alianza kuubomoa ua wa Ayubu; lakini Ayubu bado anamwabudu Mungu (Ayubu 1:20), na kukiri imani yake kwake. “Ingawa ataniua, bado nitamtumaini” (Ayubu 13:15). Jambo hili lilimnyamazisha Ibilisi mwenyewe. Jinsi linavyowavunja moyo watu waovu, wanapoona kwamba wacha Mungu watashikamana na Mungu katika hali ya mateso, na kwamba, hata wakipoteza vyote, bado watashika unyofu wao kwa nguvu.

(10). Mateso hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa hufungua njia ya utukufu (2 Wakorintho 4:17). Si kwamba yanastahilisha utukufu, bali yanatuandaa kwa ajili yake. Kama kulima kunavyoiandaa ardhi kwa mavuno, ndivyo mateso yanavyotuandaa na kutufanya tufae kwa utukufu. Mchoraji huweka dhahabu yake juu ya rangi nyeusi; vivyo hivyo Mungu kwanza huweka rangi nyeusi za mateso, kisha huweka rangi ya dhahabu ya utukufu. Chombo hutayarishwa kwanza kabla divai haijamiminwa ndani yake: vyombo vya rehema kwanza hutayarishwa kwa mateso, kisha divai ya utukufu humiminwa ndani. Hivyo tunaona kwamba mateso si ya hasara, bali ni ya faida kwa watakatifu. Hatupaswi kuutazama sana ubaya wa mateso kama wema wake; si upande wa giza wa wingu, bali upande wake wa nuru. Jambo baya kabisa ambalo Mungu huwatendea watoto wake ni kuwachapa fimbo mpaka mbinguni.

2. Uovu wa majaribu hutawaliwa na Mungu kwa mema ya wacha Mungu.

Uovu wa majaribu hufanya kazi kwa mema. Shetani anaitwa mjaribu (Marko 4:15). Daima yeye huvizia, daima yuko kazini na mtakatifu mmoja au mwingine. Ibilisi ana mzunguko wake anaoutembea kila siku: bado hajatupwa gerezani kabisa, bali, kama mfungwa aliyeachiliwa kwa dhamana, huzunguka-zunguka ili kuwajaribu watakatifu. Hii ni taabu kubwa kwa mtoto wa Mungu. Basi kuhusu majaribu ya Shetani, kuna mambo matatu ya kufikiriwa. (1). Mbinu yake katika kujaribu. (2). Kiasi cha uwezo wake. (3). Jinsi majaribu hayo yanavyotawaliwa kwa mema.

(1). Mbinu ya Shetani katika kujaribu. Hapa angalia mambo mawili. Kwanza, ukali wake katika kujaribu; na kwa hilo yeye ni yule joka jekundu. Hujitahidi kuishambulia ngome ya moyo; hutupa ndani mawazo ya kukufuru; hujaribu mtu amkane Mungu: hii ndiyo mishale yenye moto anayoipiga, ambayo kwayo angetaka kuziwasha tamaa za moyo. Pili, hila yake katika kujaribu; na kwa hilo yeye ni yule nyoka wa zamani. Kuna hila kuu tano anazotumia Ibilisi.

(i.) Huichunguza tabia na umbile la mtu, kisha huweka chambo cha majaribu kinachomfaa. Kama mkulima, anajua ni mbegu gani inayofaa udongo vizuri zaidi. Shetani hatajaribu kinyume cha mwelekeo na tabia ya asili ya mtu. Hii ndiyo siasa yake: hufanya upepo na mkondo wa maji viende pamoja; pale ambapo mkondo wa asili wa moyo unaelekea, ndipo upepo wa majaribu unapovuma. Ingawa Ibilisi hawezi kujua mawazo ya watu, anajua tabia zao, na kwa kadiri hiyo huweka chambo chake. Humjaribu mtu mwenye tamaa ya cheo kwa taji, na mtu mwenye damu moto kwa uzuri.

(ii.) Shetani huchunguza wakati unaofaa zaidi kujaribu, kama mvuvi stadi atupavyo ndoana yake wakati samaki wanapokula kwa urahisi zaidi. Wakati wa Shetani wa kujaribu kwa kawaida ni baada ya ibada; na sababu yake ni kwamba anadhani atatukuta tukiwa tumejisahau zaidi. Tukiisha kushiriki katika ibada takatifu, tunaelekea kudhani kwamba yote yamekwisha, nasi tunalegea, na kuacha bidii na uangalifu tuliokuwa nao hapo kwanza; kama askari ambaye, baada ya vita, huvua silaha zake, bila kuota hata mara moja kwamba yupo adui. Shetani huvizia wakati wake, na tusipotarajia kabisa, ndipo hututupia jaribu.

(iii.) Hutumia ndugu wa karibu; Ibilisi hujaribu kwa kupitia wakala. Ndivyo alivyompelekea Ayubu jaribu kwa njia ya mkewe. “Je! Wewe hata sasa washikamana na utimilifu wako?” (Ayubu 2:9). Mke wa kifuani aweza kuwa chombo cha Ibilisi cha kumjaribu mtu atende dhambi.

(iv.) Shetani hujaribu kwa uovu kupitia watu walio wema; hivyo hutoa sumu katika kikombe cha dhahabu. Alimjaribu Kristo kupitia Petro. Petro anamzuia asiteswe: Bwana, ujihurumie. Ni nani angedhani kumkuta mjaribu katika kinywa cha mtume?

(v.) Shetani hujaribu mtu atende dhambi kwa kisingizio cha dini. Yeye anapaswa kuogopwa zaidi anapojigeuza kuwa malaika wa nuru. Alimjia Kristo akiwa na Maandiko kinywani mwake: “Imeandikwa.” Ibilisi huipaka ndoana yake chambo cha dini. Huwajaribu watu wengi kwa choyo na unyang’anyi kwa kisingizio cha kuzitunza jamaa zao; huwajaribu wengine wajiue, ili wasiendelee kuishi wakimtenda Mungu dhambi; na hivyo huwavuta dhambini kwa kisingizio cha kuepuka dhambi. Hizi ndizo hila zake za werevu katika kujaribu.

(2). Kiasi cha uwezo wake; uwezo wa Shetani katika kujaribu unafika umbali gani.

(i.) Aweza kuweka kitu mbele ya macho; kama alivyoweka kipande cha dhahabu mbele ya Akani.

(ii.) Aweza kuitia sumu mawazo, na kuingiza mawazo maovu akilini. Kama Roho Mtakatifu atiavyo mawazo mema, ndivyo Ibilisi atiavyo mawazo mabaya. Alitia moyoni mwa Yuda kumsaliti Kristo (Yohana 13:2).

(iii.) Shetani aweza kuuchochea na kuutia hasira ufisadi ulio ndani, na kuzaa ndani ya moyo aina fulani ya mwelekeo wa kulipokea jaribu. Ingawa ni kweli kwamba Shetani hawezi kuilazimisha nia ikubali, lakini kwa kuwa yeye ni mbembelezaji hodari, kwa kusihi kwake bila kukoma aweza kumchochea mtu atende uovu. Ndivyo alivyomchochea Daudi awahesabu watu (1 Mambo ya Nyakati 21:1). Ibilisi aweza, kwa hoja zake za hila, kutubishia mpaka tukaingia dhambini.

(3). Majaribu haya hutawaliwa na Mungu kwa mema ya watoto wa Mungu. Mti unaotikiswa na upepo hukaa imara zaidi na kuzidi kutia mizizi; vivyo hivyo kuvuma kwa jaribu humwimarisha Mkristo tu zaidi katika neema. Majaribu hutawaliwa kwa mema kwa njia nane:

(i.) Jaribu huipeleka roho katika maombi. Kadiri Shetani anavyojaribu kwa ukali zaidi, ndivyo mtakatifu anavyoomba kwa bidii zaidi. Kulungu akiisha kupigwa mshale hukimbia kwa kasi zaidi kwenda majini. Shetani anapoipiga roho mishale yake yenye moto, ndipo roho inapokimbia kwa kasi zaidi kwenda kwenye kiti cha neema. Paulo alipokuwa na mjumbe wa Shetani wa kumpiga, alisema, “Kwa ajili ya jambo hilo nalimsihi Bwana mara tatu, ili liniondokee” (2 Wakorintho 12:8). Jaribu ni dawa dhidi ya kujisahau. Kile kinachotufanya tuombe zaidi hufanya kazi kwa mema.

(ii.) Jaribu la kutenda dhambi ni njia ya kutuzuia tusiitende dhambi. Kadiri mtoto wa Mungu anavyojaribiwa zaidi, ndivyo anavyolipinga jaribu zaidi. Kadiri Shetani anavyojaribu kwa kukufuru, ndivyo mtakatifu anavyotetemeka zaidi kwa mawazo kama hayo, na kusema, “Nenda zako, Shetani.” Bibi wa Yusufu alipomjaribu afanye upumbavu, kadiri jaribu lake lilivyokuwa na nguvu zaidi, ndivyo upinzani wake ulivyokuwa na nguvu zaidi. Jaribu lile ambalo Ibilisi hulitumia kama mchokoo wa kumsukuma mtu dhambini, Mungu hulifanya kuwa lijamu la kumzuia Mkristo asiitende.

(iii.) Jaribu hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa hupunguza uvimbe wa kiburi. “Ili nisijitukuze kupita kiasi, nalipewa mwiba katika mwili, mjumbe wa Shetani, anipige” (2 Wakorintho 12:7). Mwiba katika mwili ulikuwa wa kulitoboa puto la kiburi. Afadhali jaribu linalininyenyekeza kuliko wajibu unaonifanya kuwa na kiburi. Kuliko Mkristo awe na moyo wa majivuno, Mungu atamwacha aanguke mikononi mwa Ibilisi kwa muda, ili aponywe jipu lake.

(iv.) Jaribu hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni jiwe la kupimia kilicho moyoni. Ibilisi hujaribu ili adanganye; lakini Mungu huturuhusu tujaribiwe ili kutupima. Jaribu ni kipimo cha unyofu wetu. Huonyesha kwamba moyo wetu ni safi na mwaminifu kwa Kristo, tunapoweza kulitazama jaribu usoni na kulipa kisogo. Tena ni kipimo cha ujasiri wetu. “Efraimu ni kama hua mjinga, asiye na moyo” (Hosea 7:11). Ndivyo inavyoweza kusemwa juu ya wengi: hawana moyo; hawana moyo wa kulipinga jaribu. Mara Shetani anapokuja, wanakubali; kama mwoga ambaye, mara mwizi anapomkaribia, humpa mfuko wake wa fedha. Lakini Mkristo shujaa ni yule anayeupunga upanga wa Roho dhidi ya Shetani, na afadhali kufa kuliko kukubali. Ushujaa wa Warumi haukuonekana kamwe zaidi kuliko walipovamiwa na Wakarthago: ushujaa na nguvu za mtakatifu hazionekani kamwe zaidi kuliko katika uwanja wa vita, anapopigana na yule joka jekundu, na kwa nguvu ya imani kumfukuza Ibilisi. Neema ile ni dhahabu iliyojaribiwa, iwezayo kusimama katika jaribu la moto, na kustahimili mishale yenye moto.

(v.) Majaribu hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa Mungu huwafanya wale wanaojaribiwa wafae kuwafariji wengine walio katika dhiki ile ile. Mkristo hana budi yeye mwenyewe kupitia mapigo ya Shetani, kabla hajaweza kusema neno kwa wakati wake kwa yeye aliyechoka. Mtakatifu Paulo alikuwa mzoefu wa majaribu. “Hatukosi kuzijua hila zake” (2 Wakorintho 2:11). Hivyo aliweza kuwajulisha wengine hila za laana za Shetani (1 Wakorintho 10:13). Mtu aliyepanda farasi kupita mahali penye matope na mchanga unaomeza, ndiye anayefaa zaidi kuwaongoza wengine katika njia ile ya hatari. Yeye aliyeyasikia makucha ya simba angurumaye, akalala akivuja damu kwa majeraha hayo, ndiye mtu anayefaa zaidi kumhudumia anayejaribiwa. Hakuna wawezao kuzifichua hila na mbinu za Shetani vizuri zaidi kuliko wale waliokaa muda mrefu katika shule ya mapigano ya majaribu.

(vi.) Majaribu hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa huamsha huruma ya kibaba ndani ya Mungu kwa wale wanaojaribiwa. Mtoto aliye mgonjwa na mwenye michubuko ndiye anayeangaliwa zaidi. Mtakatifu anapolala chini ya michubuko ya majaribu, Kristo huomba, na Mungu Baba huhurumia. Shetani anapoitia roho homa, Mungu huja na kinywaji cha kuburudisha; jambo lililomfanya Luther aseme kwamba majaribu ni makumbatio ya Kristo, kwa sababu wakati huo ndipo hujidhihirisha kwa roho kwa utamu kuliko wakati wote.

(vii.) Majaribu hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa huwafanya watakatifu waitamani mbingu zaidi. Huko watakuwa nje ya mwendo wa risasi; mbingu ni mahali pa raha, hakuna risasi za majaribu zinazoruka huko. Tai anayepaa juu angani na kutua juu ya miti mirefu hasumbuliwi na kuumwa na nyoka: vivyo hivyo waaminio wakiisha kupaa mbinguni, hawatasumbuliwa na yule nyoka wa zamani. Katika maisha haya, jaribu moja likiisha, jingine huja. Jambo hili ni la kuwafanya watu wa Mungu watamani mauti ipige baragumu ya kurudi nyuma, iwaite watoke uwanjani ambapo risasi zinaruka kwa wingi hivi, wakapokee taji la ushindi, ambapo si ngoma wala mzinga, bali kinubi na zeze, vitakavyolia milele.

(viii.) Majaribu hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa huziingiza nguvu za Kristo vitani. Kristo ni Rafiki yetu, na tunapojaribiwa, Yeye huziweka nguvu zake zote kazini kwa ajili yetu. “Kwa maana kwa kuwa yeye mwenyewe aliteswa alipojaribiwa, aweza kuwasaidia wao wanaojaribiwa” (Waebrania 2:18). Kama roho maskini ingepigana peke yake na Goliathi wa jehanamu, bila shaka ingeshindwa; lakini Yesu Kristo huleta majeshi yake ya msaada, hutoa ugavi mpya wa neema. “Na kwa yeye tunashinda, na zaidi ya kushinda,” (Warumi 8:37). Hivyo uovu wa majaribu hutawaliwa kwa mema.

Swali. Lakini wakati mwingine Shetani humshinda mtoto wa Mungu. Jambo hili hufanyaje kazi kwa mema?

Jibu. Nakubali kwamba, kwa kusimamishwa kwa neema ya Mungu, na kwa ukali wa jaribu, mtakatifu aweza kushindwa; lakini kushindwa huku na jaribu kutatawaliwa kwa mema. Kwa kushindwa huku Mungu hufungua njia ya kuongezeka kwa neema. Petro alijaribiwa ajitegemee mwenyewe; alijivunia nguvu zake mwenyewe; na alipotaka kabisa kusimama peke yake, Kristo alimwacha aanguke. Lakini jambo hili lilifanya kazi kwa mema yake; lilimgharimu machozi mengi. “Akatoka nje, akalia kwa majonzi” (Mathayo 26:75). Na sasa anakuwa mnyenyekevu zaidi. Hakuthubutu kusema kwamba alimpenda Kristo kuliko mitume wengine. “Wanipenda kuliko hawa?” (Yohana 21:15). Hakuthubutu kusema hivyo; anguko lake lilivunja shingo ya kiburi chake. Kushindwa na jaribu humfanya mtoto wa Mungu kuwa mwangalifu na mwenye kukesha zaidi. Ingawa hapo kwanza Shetani alimnasa dhambini, kwa siku zijazo atakuwa mwangalifu zaidi. Atajihadhari asiingie tena ndani ya mnyororo wa simba. Huwa mwenye haya zaidi na kuogopa nafasi za dhambi. Hatoki kamwe bila silaha zake za kiroho, naye huzivaa silaha zake kwa maombi. Anajua kwamba anatembea mahali penye utelezi, kwa hiyo huziangalia hatua zake kwa busara. Hukesha kama mlinzi ndani ya roho yake, na anapomwona Ibilisi akija, hushika silaha zake, na kuitumia ngao ya imani (Waefeso 6:16). Haya ndiyo madhara yote ambayo Ibilisi hufanya. Anapomshinda mtakatifu kwa jaribu, humponya uzembe wake; humfanya akeshe na kuomba zaidi. Wanyama wa mwituni wanapoparuka ua na kuharibu nafaka, mtu ataufanya ua wake kuwa imara zaidi: vivyo hivyo, Ibilisi anapoparuka ua kwa jaribu, Mkristo hakika atautengeneza ua wake; ataogopa dhambi zaidi, na kuwa mwangalifu zaidi katika wajibu wake. Hivyo kushindwa na jaribu hufanya kazi kwa mema.

Pingamizi. Lakini ikiwa kushindwa hufanya kazi kwa mema, jambo hili laweza kuwafanya Wakristo wasijali kama wanashindwa na majaribu au la.

Jibu. Kuna tofauti kubwa kati ya kuanguka katika jaribu na kukimbilia jaribuni. Kuanguka katika jaribu kutafanya kazi kwa mema, si kukimbilia jaribuni. Aliyeanguka mtoni astahili kusaidiwa na kuhurumiwa, lakini yeye anayejitupa mtoni kwa makusudi ana hatia ya kifo chake mwenyewe. Ni wazimu kukimbilia ndani ya pango la simba. Yeye anayejitia mwenyewe jaribuni ni kama Sauli, aliyeangukia upanga wake mwenyewe.

Kutokana na yote yaliyosemwa, ona jinsi Mungu anavyomkatisha tamaa yule nyoka wa zamani, akiyafanya majaribu yake yageuke kuwa mema ya watu wake. Hakika kama Ibilisi angejua jinsi faida kubwa inavyowafikia watakatifu kwa njia ya majaribu, angeacha kuwajaribu. Luther alisema wakati mmoja, “Kuna mambo matatu yanayomfanya mtu kuwa Mkristo — maombi, kutafakari, na majaribu.” Mtakatifu Paulo, katika safari yake kwenda Rumi, alikutana na upepo wa mbisho (Matendo 27:4). Vivyo hivyo upepo wa majaribu ni upepo unaopingana na ule wa Roho; lakini Mungu huutumia upepo huu wa mbisho kuwapeperusha watakatifu mpaka mbinguni.

3. Ubaya wa kuachwa hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu.

Ubaya wa kuachwa hufanya kazi kwa mema. Bibi arusi analalamika kwamba ameachwa. “ Mpendwa wangu alikuwa amegeuka, amekwenda zake” (Wimbo Ulio Bora 5:6). Kuna namna mbili za kujitenga. Ya kwanza ni kwa habari ya neema, Mungu anaposimamisha mvuto wa Roho wake, na kuzuia matendo hai ya neema. Roho akiondoka, neema huganda ikawa baridi na uvivu. Ya pili ni kujitenga kwa habari ya faraja. Mungu anapozuia madhihirisho matamu ya fadhili zake, hatazami tena kwa uso wa kupendeza, bali huufunika uso wake, na kuonekana kana kwamba ameiacha roho kabisa.

Mungu ni wa haki katika kujitenga kwake kote. Sisi tunamwacha kabla yeye hajatuacha. Tunamwacha Mungu tunapoacha ushirika wa karibu naye, tunapoziacha kweli zake tusithubutu kusimama upande wake, tunapoacha uongozi wa neno lake na kufuata nuru danganyifu ya tamaa na hisia zetu potovu. Kwa kawaida sisi ndio tunaomwacha Mungu kwanza; kwa hiyo hatuna wa kumlaumu ila nafsi zetu.

Kuachwa ni jambo la huzuni sana; kwa maana kama vile nuru inapoondolewa giza hufuata hewani, vivyo hivyo Mungu anapojitenga, giza na huzuni huingia rohoni. Kuachwa ni uchungu mkuu wa dhamiri. Mungu huishikilia roho juu ya jehanamu. “Mishale yake Mwenyezi imo ndani yangu, roho yangu yainywa sumu yake” (Ayubu 6:4). Ilikuwa desturi ya Waajemi vitani kuichovya mishale yao katika sumu ya nyoka ili iue zaidi. Ndivyo Mungu alivyomrushia Ayubu mshale wenye sumu wa kuachwa, na chini ya majeraha yake roho yake ilikuwa ikivuja damu. Nyakati za kuachwa watu wa Mungu huelekea kufa moyo. Hujishtaki wenyewe, na kudhani kwamba Mungu amewatupa kabisa. Kwa hiyo nitaiandikia roho iliyoachwa dawa ya faraja. Baharia asipokuwa na nyota ya kumwongoza, bado ana nuru katika taa yake, inayomsaidia kuiona dira yake; vivyo hivyo nitaweka faraja nne, zilizo kama taa ya baharia, ili kutoa nuru kidogo roho maskini inaposafiri katika giza la kuachwa, na kukosa nyota ya asubuhi iliyo angavu.

(1). Hakuna awezaye kuachwa ila wacha Mungu peke yao. Waovu hawajui maana ya upendo wa Mungu, wala maana ya kuukosa. Wanajua kukosa afya, rafiki, biashara, lakini hawajui kukosa fadhili za Mungu. Unaogopa kwamba si mtoto wa Mungu kwa sababu umeachwa. Haiwezi kusemwa kwamba Bwana anawaondolea waovu upendo wake, kwa sababu hawakuwa nao kamwe. Hali ya kuachwa yenyewe inashuhudia kwamba wewe ni mtoto wa Mungu. Ungewezaje kulalamika kwamba Mungu amejifanya mgeni kwako, kama hukuwahi kupokea kwake tabasamu na alama za upendo?

(2). Inawezekana kuwa na mbegu ya neema mahali pasipo na ua la furaha. Nchi inaweza kukosa mavuno ya nafaka, lakini ikawa na machimbo ya dhahabu ndani yake. Mkristo anaweza kuwa na neema ndani, ingawa tunda tamu la furaha halimei. Merikebu baharini zilizosheheni vito na manukato zinaweza kuwa gizani na kurushwa-rushwa na dhoruba. Roho iliyotajirishwa kwa hazina za neema inaweza kuwa katika giza la kuachwa, na kurushwa-rushwa hata ikadhani itapotea katika dhoruba. Daudi, akiwa amevunjika moyo, anaomba, “Wala roho yako mtakatifu usiniondolee” (Zaburi 51:11). Augustino asema kwamba haombi, “Bwana, nipe Roho wako”, bali, “Usiniondolee Roho wako”; kwa hiyo bado alikuwa na Roho wa Mungu akikaa ndani yake.

(3). Kuachwa huku ni kwa muda tu. Kristo anaweza kujitenga, na kuiacha roho kwa kitambo, lakini atarudi tena. “Kwa ghadhabu iliyofurika nalikuficha uso wangu kitambo kidogo; lakini kwa fadhili za milele nitakurehemu” (Isaya 54:8). Maji yakipwa kabisa, bado bahari itajaa tena. “Kwa maana sitashindana milele, wala sitakuwa na hasira sikuzote; maana roho ingezimia mbele zangu, na nafsi nilizozifanya” (Isaya 57:16). Mama mwenye huruma humweka mtoto wake chini kwa hasira, lakini atamwinua tena mikononi mwake na kumbusu. Mungu anaweza kuiweka roho mbali kwa hasira, lakini ataipokea tena katika kumbatio lake la upendo, na kuitandazia juu yake bendera ya upendo.

(4). Kuachwa huku hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu.

Kuachwa huiponya roho na uvivu. Tunamwona bibi arusi ameangukia kitanda cha uvivu: “Nalikuwa nimelala” (Wimbo Ulio Bora 5:2). Na mara Kristo akaondoka. “Mpendwa wangu alikuwa amegeuka” (Wimbo Ulio Bora 5:6). Ni nani atakayezungumza na mtu anayesinzia?

Kuachwa huponya upendo usio na kiasi kwa ulimwengu. “Msiipende dunia” (1 Yohana 2:15). Tunaweza kuushika ulimwengu kama shada la maua mkononi, lakini usikae karibu mno na moyo wetu. Tunaweza kuutumia kama nyumba ya wageni tunapokula chakula, lakini usiwe nyumbani kwetu. Labda mambo haya ya kidunia huiba moyo kupita kiasi. Watu wema wakati mwingine huugua kwa kushiba kupita kiasi, na kulewa kwa anasa tamu za kufanikiwa; na wakiisha kuyatia mawaa mabawa yao ya fedha ya neema, na kuiharibu sana sura ya Mungu kwa kuisugua juu ya ardhi, Bwana, ili kuwaponya na hili, huuficha uso wake katika wingu. Kupatwa huku kuna matokeo mema: hutia giza utukufu wote wa ulimwengu, na kuufanya utoweke.

Kuachwa hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa huwafanya watakatifu kuuthamini uso wa Mungu kuliko wakati wowote. “Fadhili zako ni njema kuliko uhai” (Zaburi 63:3). Hata hivyo, kuizoea rehema hii hupunguza thamani yake machoni petu. Lulu zilipokuwa nyingi huko Rumi, watu walianza kuzidharau. Mungu hana njia bora ya kutufanya tuuthamini upendo wake kuliko kuuondoa kwa kitambo. Kama jua lingeangaza mara moja tu kwa mwaka, lingethaminiwa namna gani! Roho ikiisha kukaa usiku mrefu wa kuachwa, lo, jinsi kurudi kwa Jua la haki kunavyokaribishwa!

Kuachwa hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni njia ya kuifanya dhambi iwe chungu kwetu. Je, kuna taabu kubwa kuliko kuwa chini ya chuki ya Mungu? Ni nini kinachofanya jehanamu, ila kufichwa kwa uso wa Mungu? Na ni nini kinachomfanya Mungu aufiche uso wake, ila dhambi? “Wamemwondoa Bwana wangu, wala sijui walikomweka” (Yohana 20:13). Vivyo hivyo, dhambi zetu zimemwondoa Bwana, wala hatujui alikowekwa. Fadhili za Mungu ndizo kito bora; zinaweza kuufanya gereza kuwa tamu, na kuuondolea mauti uchungu wake. Lo, basi, jinsi ilivyo chukizo dhambi ile inayotunyang’anya kito chetu bora! Dhambi ilimfanya Mungu aliache hekalu lake (Ezekieli 8:6). Dhambi humfanya aonekane kama adui, na kujivika silaha. Jambo hili huifanya roho kuifuatilia dhambi kwa chuki takatifu, na kutafuta kulipiza kisasi juu yake. Roho iliyoachwa huinywesha dhambi nyongo na siki, na kwa mkuki wa kuufisha mwili huimwaga damu ya moyo wake.

Kuachwa hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa huiweka roho kulia kwa kumpoteza Mungu. Jua likiisha kutua, umande huanguka; na Mungu akiisha kuondoka, machozi hudondoka machoni. Jinsi Mika alivyofadhaika alipoipoteza miungu yake! “Mmeichukua miungu yangu, nami nina nini tena?” (Waamuzi 18:24). Vivyo hivyo, Mungu akiisha kuondoka, tuna nini tena? Kinubi na zeze haviwezi kufariji Mungu akiwa ameondoka. Ingawa ni huzuni kukosa kuwapo kwa Mungu, bado ni jambo jema kuomboleza kutokuwapo kwake.

Kuachwa huiweka roho kumtafuta Mungu. Kristo alipoondoka, bibi arusi alimfuatia, akamtafuta “katika njia za mji” (Wimbo Ulio Bora 3:2). Na asipomwona, anapiga kelele na kuuliza habari zake. “Je! mmemwona yeye ambaye nafsi yangu inampenda?” (Wimbo Ulio Bora 3:3). Roho iliyoachwa hupeleka juu mfululizo mzima wa mihemo na mivumo. Hubisha mlango wa mbinguni kwa maombi, wala haiwezi kupumzika mpaka miale ya dhahabu ya uso wa Mungu iangaze.

Kuachwa humweka Mkristo kuchunguza. Huuliza sababu ya kuondoka kwa Mungu. Ni kitu gani kilicholaaniwa kilichomkasirisha Mungu? Labda kiburi, labda kushiba kupita kiasi kwa ibada, labda kupenda dunia. “Kwa sababu ya uovu wa kutamani kwake nalikasirika; nalijificha” (Isaya 57:17). Labda kuna dhambi fulani ya siri inayoruhusiwa. Jiwe ndani ya bomba huzuia mkondo wa maji; vivyo hivyo dhambi inayoishiwa huzuia mkondo mtamu wa upendo wa Mungu. Hivyo dhamiri, kama mbwa mwindaji, ikiisha kuiona dhambi na kuikamata, Akani huyu hupigwa kwa mawe hata kufa.

Kuachwa hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa hutuonyesha yale Yesu Kristo aliyoteswa kwa ajili yetu. Ikiwa kuonja tu kikombe ni uchungu namna hii, kile alichokinywa Kristo msalabani kilikuwa chungu namna gani? Alikunywa kikombe cha sumu ya mauti, kilichomfanya alie, “Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?” (Mathayo 27:46). Hakuna wawezao kuyathamini mateso ya Kristo, wala kuwashwa moto wa upendo kwa Kristo, kama wale walionyenyekezwa kwa kuachwa, na kushikiliwa juu ya miali ya jehanamu kwa muda.

Kuachwa hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa huwaandaa watakatifu kwa faraja ya baadaye. Baridi kali za kuuma huandaa maua ya majira ya kuchipua. Ni njia ya Mungu kwanza kuangusha chini, kisha kufariji (2 Wakorintho 7:6). Mwokozi wetu alipokuwa amefunga, ndipo malaika walipokuja wakamtumikia. Bwana akiisha kuwaweka watu wake katika mfungo mrefu, ndipo humtuma Mfariji, na kuwalisha ile mana iliyofichwa. “Nuru imepandwa kwa ajili ya mwenye haki” (Zaburi 97:11.) Faraja za watakatifu zinaweza kufichwa kama mbegu chini ya ardhi, lakini mbegu hiyo inakomaa, nayo itaongezeka na kustawi hata kuwa mavuno.

Kuachwa huku hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa kutaifanya mbingu iwe tamu zaidi kwetu. Hapa faraja zetu ni kama mwezi: wakati mwingine ni mpevu, wakati mwingine unapungua. Mungu hujionyesha kwetu kwa kitambo, kisha hujitenga nasi. Jinsi jambo hili litakavyoipamba mbingu zaidi, na kuifanya ipendeze na kuvutia zaidi, tutakapopata uso wa upendo wa Mungu daima (1 Wathesalonike 4:17).

Hivyo tunaona kwamba kuachwa hufanya kazi kwa mema. Bwana hutuleta katika kilindi cha kuachwa, ili asitulete katika kilindi cha hukumu ya milele. Hututia katika jehanamu ya kuonekana tu, ili atuepushe na jehanamu ya kweli. Mungu anatuandaa kwa wakati ule tutakapofurahia tabasamu zake milele, wakati ambapo hakutakuwa na mawingu usoni pake wala kutua kwa jua, wakati Kristo atakapokuja na kukaa na bibi arusi wake, naye bibi arusi hatasema tena kamwe, “Mpendwa wangu amegeuka.”

4. Ubaya wa dhambi hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu.

Dhambi kwa asili yake ni ya kuleta hukumu ya milele, lakini Mungu kwa hekima yake isiyo na mipaka huitawala, na kufanya mema yazuke kutoka katika kile kinachoonekana kuyapinga zaidi. Hakika ni jambo la ajabu kwamba asali yoyote itoke katika simba huyu. Tunaweza kulielewa jambo hili kwa maana mbili.

(1). Dhambi za wengine hutawaliwa na Mungu kwa mema ya wacha Mungu. Si taabu ndogo kwa moyo uliojaa neema kuishi kati ya waovu. “Ole wangu, kwa kuwa ninakaa ugenini Mesheki” (Zaburi 120:5). Hata hivyo, hata jambo hili Bwana hulibadili kuwa jema. Kwa maana,

(i.) Dhambi za wengine hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu, kwa kuwa huzaa huzuni takatifu. Watu wa Mungu hulilia yale wasiyoweza kuyatengeneza. “Macho yangu yachuruzika mito ya maji, kwa sababu hawaitii sheria yako” (Zaburi 119:136). Daudi aliomboleza kwa ajili ya dhambi za zama zake; moyo wake uligeuka chemchemi, na macho yake mito. Waovu hufurahi katika dhambi. “Utendapo mabaya, ndipo ufurahipo” (Yeremia 11:15). Lakini wacha Mungu ni hua wanaolia; huhuzunika kwa ajili ya viapo na makufuru ya zama zao. Dhambi za wengine, kama mikuki, huzichoma roho zao. Kuhuzunika huku kwa ajili ya dhambi za wengine ni jema. Kunaonyesha moyo wa kitoto, unaohisi kwa huzuni majeraha anayotendewa Baba yetu wa mbinguni. Pia kunaonyesha moyo ulio kama wa Kristo. “Akihuzunika kwa ajili ya ugumu wa mioyo yao” (Marko 3:5). Bwana huyaangalia kwa namna ya pekee machozi haya: hupendezwa sana kwamba tulie utukufu wake unapodhulumiwa. Kuhuzunika kwa ajili ya dhambi za wengine kunaonyesha neema zaidi kuliko kuhuzunika kwa ajili ya dhambi zetu wenyewe. Tunaweza kuhuzunika kwa ajili ya dhambi zetu kwa kuogopa jehanamu, lakini kuhuzunika kwa ajili ya dhambi za wengine hutoka katika msingi wa upendo kwa Mungu. Machozi haya hudondoka kama maji ya mawaridi; ni matamu na yenye harufu nzuri, naye Mungu huyaweka katika chupa yake.

(ii.) Dhambi za wengine hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu, kwa kuwa huwaweka kuomba zaidi dhidi ya dhambi. Kama kusingekuwa na roho ya uovu iliyoenea namna hii, labda kusingekuwa na roho ya maombi namna hii. Dhambi zinazolia husababisha maombi yanayolia. Watu wa Mungu huomba dhidi ya uovu wa zama zao, kwamba Mungu aizuie dhambi, na kuitia aibu. Wasipoweza kuiangusha dhambi kwa maombi, huomba dhidi yake; na jambo hili Mungu hulipokea kwa wema. Maombi haya yataandikwa na kulipwa pia. Ingawa hatushindi katika maombi, hatutapoteza maombi yetu. “Na maombi yangu yakarejea kifuani mwangu” (Zaburi 35:13).

(iii.) Dhambi za wengine hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa hutufanya tuipende neema zaidi. Dhambi za wengine ni kama mandhari ya giza inayoupambanua zaidi mng’ao wa neema. Kinyume kimoja hukionyesha kingine: ubaya wa sura huonyesha uzuri. Dhambi za waovu huwaharibu sura sana. Kiburi ni dhambi inayoharibu sura; basi kukiona kiburi cha mwingine hutufanya tuupende unyenyekevu zaidi! Uovu wa chuki ni dhambi inayoharibu sura, ni picha ya Shetani; kadiri tunavyoiona zaidi kwa wengine, ndivyo tunavyopenda zaidi upole na upendo. Ulevi ni dhambi inayoharibu sura, huwageuza watu kuwa wanyama, huwanyima matumizi ya akili; kadiri tunavyowaona wengine wasio na kiasi, ndivyo tunavyopaswa kuupenda zaidi utulivu wa kiasi. Uso mweusi wa dhambi huuonyesha uzuri wa utakatifu zaidi sana.

(iv.) Dhambi za wengine hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa huzaa ndani yetu upinzani mkali zaidi dhidi ya dhambi. “Wameitangua sheria yako; kwa hiyo nayapenda maagizo yako” (Zaburi 119:126, 127). Daudi asingaliipenda sheria ya Mungu kiasi hicho, kama waovu wasingalijiweka kuipinga kiasi hicho. Kadiri wengine wanavyoipinga kweli kwa ukali, ndivyo watakatifu wanavyozidi kuitetea kwa ushujaa. Samaki walio hai huogelea dhidi ya mkondo; kadiri maji ya dhambi yanavyozidi kujaa, ndivyo wacha Mungu wanavyozidi kuogelea dhidi yake. Uasi wa zama huamsha hisia takatifu ndani ya watakatifu; hasira ile iliyo dhidi ya dhambi haina dhambi. Dhambi za wengine ni kama jiwe la kunolea linalotufanya tuwe na makali zaidi; huunoa zaidi wivu wetu na ghadhabu yetu dhidi ya dhambi.

(v.) Dhambi za wengine hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa hutufanya tuwe na bidii zaidi katika kuutimiza wokovu wetu. Tunapowaona waovu wakijitaabisha hivi kwa ajili ya jehanamu, jambo hili hutufanya tuwe na juhudi zaidi kwa ajili ya mbingu. Waovu hawana kitu cha kuwatia moyo, lakini bado hutenda dhambi. Hujihatarisha kwa aibu na fedheha, hupenya kupitia upinzani wote. Maandiko yako dhidi yao, na dhamiri iko dhidi yao, kuna upanga wa moto njiani, lakini bado hutenda dhambi. Mioyo ya wacha Mungu, ikiwaona waovu wakiwa na wazimu namna hii kwa ajili ya tunda lililokatazwa, na kujichosha katika utumishi wa Shetani, hupata ujasiri na uhai zaidi katika njia za Mungu. Wataitwaa mbingu, kana kwamba, kwa nguvu. Waovu ni ngamia wepesi katika dhambi (Yeremia 2:23). Nasi je, tutatambaa kama konokono katika dini? Je, wenye dhambi wachafu watamtumikia Shetani kuliko sisi tunavyomtumikia Kristo? Je, wao wataharakisha zaidi kwenda gerezani kuliko sisi tunavyoharakisha kwenda katika ufalme? Je, wao hawachoki kamwe kutenda dhambi, nasi tunachoka kuomba? Je, hatuna Bwana aliye bora kuliko wao? Je, njia za wema si za kupendeza? Je, hakuna furaha katika njia ya wajibu, na mbingu mwishoni? Bidii ya wana wa Beliali katika dhambi ni mchokoo kwa wacha Mungu, ili waongeze mwendo, na kukimbia kwa kasi zaidi kwenda mbinguni.

(vi.) Dhambi za wengine hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni vioo ambavyo ndani yake tunaweza kuiona mioyo yetu wenyewe. Je, tunamwona mwenye dhambi mbaya kabisa asiyemcha Mungu? Tazama picha ya mioyo yetu. Ndivyo tungalivyokuwa, kama Mungu angetuacha. Yaliyo katika matendo ya watu wengine yamo katika asili yetu. Dhambi ndani ya waovu ni kama moto juu ya mnara wa ishara, unaowaka na kutoa miali; dhambi ndani ya wacha Mungu ni kama moto katika makaa yaliyofunikwa majivu. Mkristo, ingawa hulipuki katika mwali wa kashfa, huna sababu ya kujisifu, kwa maana kuna dhambi nyingi iliyofunikwa katika makaa ya asili yako. Una shina la uchungu ndani yako, nawe ungezaa tunda la kijehanamu kama mtu yeyote, kama Mungu asingekuzuia kwa uweza wake, au kukubadilisha kwa neema yake.

(vii.) Dhambi za wengine hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni njia ya kuwafanya watu wa Mungu wawe na shukrani zaidi. Unapomwona mwingine ameambukizwa tauni, jinsi unavyoshukuru kwamba Mungu amekuhifadhi nayo! Ni matumizi mema yanayoweza kufanywa kwa dhambi za wengine, kutufanya tuwe na shukrani zaidi. Kwa nini Mungu asingetuacha katika ufisadi ule ule usio na kiasi? Jifikirie, Ee Mkristo: kwa nini Mungu akuonee wewe fadhili kuliko mwingine? Kwa nini akutoe wewe katika mzeituni mwitu wa asili, wala si yeye? Jinsi jambo hili linavyoweza kukufanya uiabudu neema ya bure! Yale Mfarisayo aliyosema kwa majivuno, sisi tunaweza kuyasema kwa shukrani: “Ee Mungu, nakushukuru kwa kuwa mimi si kama watu wengine, wanyang’anyi, wadhalimu, wazinzi, n.k.” (Luka 18:11). Hivyo yatupasa kuuabudu utajiri wa neema kwamba sisi si kama wengine, walevi, wenye kuapa, wavunjaji wa sabato. Kila mara tunapowaona watu wakikimbilia dhambini, yatupasa kumhimidi Mungu kwamba sisi si kama wao. Tukimwona mtu mwenye wazimu, tunamhimidi Mungu kwamba hali yetu si hivyo; zaidi sana tunapowaona wengine chini ya nguvu za Shetani, yatupasa kukiri kwa shukrani kwamba hiyo si hali yetu. Tusiichukulie dhambi kuwa jambo dogo.

(viii.) Dhambi za wengine hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni njia za kuwafanya watu wa Mungu kuwa bora zaidi. Mkristo, Mungu anaweza kukufanya upate faida kwa dhambi ya mwingine. Kadiri wengine wanavyokosa utakatifu, ndivyo unavyopaswa kuwa mtakatifu zaidi. Kadiri mtu mwovu anavyojitoa zaidi kwa dhambi, ndivyo mcha Mungu anavyojitoa zaidi kwa maombi. “Bali mimi najitoa kwa maombi” (Zaburi 109:4).

(ix.) Dhambi za wengine hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa hutupa nafasi ya kutenda mema. Kama kusingekuwa na wenye dhambi, tusingekuwa na nafasi kama hii ya kutumika. Mara nyingi wacha Mungu ndio njia ya kuwaongoa waovu; shauri lao la busara na kielelezo chao cha utauwa ni chambo na mtego wa kuwavuta wenye dhambi waipokee Injili. Ugonjwa wa mgonjwa hufanya kazi kwa faida ya tabibu; kwa kumwondolea mgonjwa majimaji yenye madhara, tabibu hujitajirisha: vivyo hivyo, kwa kuwarejesha wenye dhambi kutoka katika upotevu wa njia yao, taji yetu huongezwa. “Hao waongozao wengi kutenda haki watang’aa kama nyota milele na milele” (Danieli 12:3). Si kama taa wala mishumaa, bali kama nyota milele. Hivyo tunaona kwamba dhambi za wengine hutawaliwa na Mungu kwa mema yetu.

(2). Kuuhisi uovu wao wenyewe kutatawaliwa na Mungu kwa mema ya wacha Mungu. Hivyo dhambi zetu wenyewe zitafanya kazi kwa mema. Jambo hili lazima lieleweke kwa uangalifu ninaposema kwamba dhambi za wacha Mungu hufanya kazi kwa mema — si kwamba kuna wema hata kidogo ndani ya dhambi. Dhambi ni kama sumu, inayoharibu damu, kuambukiza moyo, na, bila dawa kuu ya kuiondoa, huleta mauti. Ndivyo ilivyo asili ya sumu ya dhambi; ni ya mauti na ya hukumu ya milele. Dhambi ni mbaya kuliko jehanamu; lakini Mungu, kwa uweza wake mkuu unaotawala juu ya yote, huifanya dhambi mwishowe igeuke kuwa mema ya watu wake. Ndiyo maana Augustino alisema neno lile la dhahabu: “Mungu asingeruhusu uovu kamwe, kama asingeweza kuleta mema kutoka katika uovu.” Kuuhisi uovu huku ndani ya watakatifu hufanya kazi kwa mema kwa njia kadhaa.

(i.) Dhambi huwafanya wachoke na maisha haya. Ni huzuni kwamba dhambi imo ndani ya wacha Mungu, lakini ni jema kwamba ni mzigo kwao. Mateso ya Mtakatifu Paulo (samahani kwa usemi huu) yalikuwa kama mchezo tu kwake, ukiyalinganisha na dhambi yake. Alifurahi katika dhiki (2 Wakorintho 7:4). Lakini jinsi ndege huyu wa peponi alivyolia na kujiombolezea chini ya dhambi zake! “Ni nani atakayeniokoa na mwili huu wa mauti?” (Warumi 7:24). Mwamini huzibeba dhambi zake kama mfungwa abebavyo pingu zake; lo, jinsi anavyoitamani siku ya kufunguliwa! Kuhisi dhambi namna hii ni jema.

(ii.) Kuwamo huku kwa uovu ndani yao huwafanya watakatifu wamthamini Kristo zaidi. Yeye anayeihisi dhambi yake, kama mgonjwa anavyouhisi ugonjwa wake, jinsi Kristo tabibu anavyokaribishwa kwake! Yeye anayejihisi ameumwa na dhambi, jinsi yule nyoka wa shaba alivyo wa thamani kwake! Paulo alipokwisha kulia kwa sababu ya mwili wa mauti, jinsi alivyomshukuru Mungu kwa ajili ya Kristo! “Namshukuru Mungu, kwa Yesu Kristo Bwana wetu” (Warumi 7:25). Damu ya Kristo huokoa na dhambi, nayo ndiyo marhamu takatifu inayoua zebaki hii.

(iii.) Kuhisi dhambi huku hufanya kazi kwa mema, kwa kuwa ni sababu ya kuiweka roho katika wajibu sita wa pekee:

(a) Huiweka roho katika kujichunguza. Mtoto wa Mungu, akijua kwamba ana dhambi, huchukua mshumaa na taa ya Neno, na kuuchunguza moyo wake. Hutaka kujua ubaya wake mkubwa kuliko wote; kama vile mtu mwenye ugonjwa mwilini hutaka kujua ubaya wote wa ugonjwa wake. Ingawa furaha yetu iko katika kuzijua neema zetu, bado kuna faida fulani katika kuujua uovu wetu. Kwa hiyo Ayubu aomba, “Unijulishe makosa yangu” (Ayubu 13:23). Ni jema kuzijua dhambi zetu, tusije tukajidanganya, au kuidhania hali yetu kuwa bora kuliko ilivyo. Ni jema kuzigundua dhambi zetu, zisije zikatugundua sisi.

(b) Kudumu kwa dhambi ndani yake humweka mtoto wa Mungu katika kujishusha. Dhambi huachwa ndani ya mcha Mungu, kama kansa kifuani, au nundu mgongoni, ili kumzuia asijivune. Changarawe na udongo ni vizuri kwa kuipa merikebu uzito, na kuizuia isipinduke; kuhisi dhambi husaidia kuipa roho uzito, isipinduliwe na majivuno matupu. Tunasoma juu ya “mawaa ya watoto wa Mungu” (Kumbukumbu la Torati 32:5). Mcha Mungu anapoutazama uso wake katika kioo cha Maandiko, na kuona mawaa ya kutokuamini na unafiki, jambo hili huangusha manyoya ya kiburi; ni mawaa ya kunyenyekeza. Ni matumizi mema yanayoweza kufanywa hata kwa dhambi zetu, zinapotuletea mawazo ya chini juu yetu wenyewe. Afadhali dhambi ile inayoninyenyekeza kuliko wajibu ule unaonifanya nijivune. Bradford mtakatifu alitamka maneno haya juu yake mwenyewe, “Mimi ni mnafiki aliyepakwa rangi”; naye Hooper alisema, “Bwana, mimi ni jehanamu, na Wewe ni mbingu.”

(c) Dhambi humweka mtoto wa Mungu katika kujihukumu; hujitolea hukumu yeye mwenyewe. “ Hakika mimi ni mjinga kuliko mtu yeyote” (Mithali 30:2). Ni hatari kuwahukumu wengine, lakini ni jema kujihukumu wenyewe. “Kama tungejihukumu wenyewe, tusingehukumiwa” (1 Wakorintho 11:31). Mtu akiisha kujihukumu, Shetani huondolewa kazini mwake. Anapomshtaki mtakatifu kwa jambo lolote, mtakatifu huyo aweza kumjibu na kusema, “Ni kweli, Shetani, nina hatia ya dhambi hizi; lakini nimekwisha kujihukumu kwa ajili yake; na kwa kuwa nimejihukumu katika mahakama ya chini ya dhamiri, Mungu ataniachilia katika mahakama ya juu ya mbinguni.”

(d) Dhambi humweka mtoto wa Mungu katika kujipiga vita. Nafsi ya kiroho hupigana na nafsi ya kimwili. “Roho hushindana na mwili” (Wagalatia 5:17). Maisha yetu ni maisha ya safari, na maisha ya vita. Kila siku kuna pambano kati ya zile mbegu mbili. Mwamini hataiacha dhambi imiliki kwa amani. Asipoweza kuizuia dhambi isiingie, ataiweka chini; ingawa hawezi kushinda kabisa, bado yuko katika kushinda. “Yeye ashindaye” (Ufunuo 2:7).

(e) Dhambi humweka mtoto wa Mungu katika kujiangalia. Anajua kwamba dhambi ni msaliti aliye kifuani mwake, kwa hiyo hujiangalia kwa uangalifu. Moyo wenye hila unahitaji jicho linalokesha. Moyo ni kama ngome iliyo katika hatari kila saa ya kushambuliwa; jambo hili humfanya mtoto wa Mungu kuwa mlinzi siku zote, na kuweka ulinzi kuuzunguka moyo wake. Mwamini hujiangalia kwa jicho kali, asije akaanguka katika uovu wowote wa kashfa, na hivyo kufungua mlango wa maji ambao faraja yake yote ingetoka kupitia huo.

(f) Dhambi huiweka roho katika kujirekebisha. Mtoto wa Mungu haigundui dhambi tu, bali huifukuza. Mguu mmoja huuweka juu ya shingo ya dhambi zake, na mguu mwingine “huugeuza kuziendea shuhuda za Mungu” (Zaburi 119:59). Hivyo dhambi za wacha Mungu hufanya kazi kwa mema. Mungu huyafanya maradhi ya watakatifu kuwa dawa zao.

Lakini mtu yeyote asiyatumie vibaya mafundisho haya. Sisemi kwamba dhambi hufanya kazi kwa mema ya mtu asiyetubu. La, humfanyia kazi ya kuhukumiwa kwake milele; lakini huwafanyia kazi kwa mema wale wampendao Mungu; nanyi mlio wacha Mungu, najua hamtatoa hitimisho potovu kutoka kwa jambo hili, iwe ni kuidharau dhambi, au kuithubutu dhambi. Mkifanya hivyo, Mungu atawafanya mlipe gharama kubwa. Mkumbukeni Daudi. Alijitosa katika dhambi kwa kiburi, naye alipata nini? Aliipoteza amani yake, akahisi vitisho vya Mwenyezi rohoni mwake, ingawa alikuwa na misaada yote ya kumfurahisha. Alikuwa mfalme; alikuwa na ustadi wa muziki; lakini hakuna kitu kilichoweza kumpa faraja: analalamika juu ya “mifupa iliyopondeka” (Zaburi 51:8). Na ingawa mwishowe alitoka katika wingu lile la giza, bado baadhi ya wanatheolojia wana maoni kwamba hakuirudia furaha yake kamili mpaka siku ya kufa kwake. Ikiwa yeyote wa watu wa Mungu angeichezea dhambi, kwa sababu Mungu anaweza kuigeuza kuwa mema; ingawa Bwana hatawahukumu adhabu ya milele, anaweza kuwapeleka jehanamu katika maisha haya. Anaweza kuwatia katika maumivu makali ya uchungu na mtikisiko wa roho, hata wajae hofu kuu, na kuwakaribisha kwenye kukata tamaa. Jambo hili na liwe upanga wa moto wa kuwazuia wasikaribie mti uliokatazwa.

Na hivyo nimeonyesha kwamba mambo bora kabisa na mambo mabaya kabisa, kwa mkono wa Mungu mkuu unaotawala juu ya yote, hufanya kazi pamoja kwa mema ya watakatifu.

Tena nasema, msiichukulie dhambi kuwa jambo dogo.

Umemaliza Mambo mabaya kabisa hufanya kazi kwa mema ya wacha Mungu