Njia ya Kufikia Muungano na Mungu

Haiwezekani kufikia muungano na Mungu kwa njia ya tafakari peke yake, wala hata kwa hisia, wala kwa maombi yoyote yenye nuru au yanayoeleweka. Kuna sababu kadhaa. Hizi ndizo kuu.

Kwanza, kulingana na Maandiko, “Hakuna mtu awezaye kumwona Mungu na kuishi” (Kutoka 33:20). Basi mazoezi yote ya kimawazo ya maombi, au hata ya kutafakari amilifu, yanapohesabiwa kuwa lengo, na si kuwa maandalizi ya yale ya hali ya kupokea, ni mazoezi ya maisha ambayo kwayo hatuwezi kumwona Mungu, yaani, kuunganishwa naye. Yote yaliyo ya mwanadamu, na ya juhudi zake mwenyewe, hata yawe matukufu na ya hali ya juu kiasi gani, lazima yafe.

Mtakatifu Yohana atuambia kwamba “kulikuwa na kimya mbinguni.” Mbingu huwakilisha vilindi na kitovu cha nafsi, ambapo yote lazima yawe katika kimya wakati utukufu wa Mungu unapotokea. Yote yaliyo ya juhudi zetu wenyewe, au ya nafsi zetu kwa namna yoyote, lazima yaangamizwe, kwa sababu hakuna kitu kinachopingana na Mungu isipokuwa kujimilikisha, na uovu wote wa mwanadamu umo katika kujimilikisha huku, ambako ndiko chanzo cha ubaya wake; hivyo kwamba kadiri nafsi inavyozidi kupoteza kujimilikisha kwake, ndivyo inavyozidi kuwa safi.

Pili, ili kuunganisha vitu viwili vinavyopingana kiasi hiki kama vile usafi wa Mungu na uchafu wa kiumbe, urahisi wa Mungu na wingi wa kiumbe, Mungu lazima atende peke yake; kwa maana jambo hili haliwezi kamwe kufanywa kwa juhudi ya kiumbe, kwa kuwa vitu viwili haviwezi kuunganishwa isipokuwa kuna uhusiano au mfanano fulani kati yavyo, kama vile chuma kichafu kisingeweza kamwe kuungana na kile kilicho safi na kilichosafishwa.

Basi Mungu hufanya nini? Hutuma mbele yake Hekima yake mwenyewe, kama vile moto utakavyotumwa juu ya nchi ili kwa utendaji wake uteketeze uchafu wote uliomo humo. Moto huteketeza vitu vyote, wala hakuna kinachozuia utendaji wake. Ni vivyo hivyo kwa Hekima; huteketeza uchafu wote katika kiumbe, ili kumwandaa kwa muungano na Mungu.

Uchafu huu, unaopingana hivyo na muungano, ni kujimilikisha na utendaji. Kujimilikisha, kwa sababu ndicho chanzo cha uchafu halisi ambao hauwezi kamwe kuunganishwa na usafi wa msingi; kama vile miale ya jua iwezavyo kugusa matope lakini haiwezi kuungana nayo. Utendaji, kwa sababu Mungu akiwa katika utulivu usio na kikomo, ili nafsi iweze kuunganishwa naye, lazima ishiriki katika utulivu wake, ambao pasipo huo hakuwezi kuwa na muungano, kwa sababu ya tofauti; na ili kuunganisha vitu viwili, lazima viwe katika utulivu unaolingana.

Ni kwa sababu hii kwamba nafsi inaweza kufikia muungano na Mungu kwa utulivu wa nia yake tu; nayo inaweza kuunganishwa na Mungu tu inapokuwa katika utulivu wa ndani kabisa na katika usafi wa uumbaji wake.

Ili kuisafisha nafsi Mungu hutumia hekima kama vile moto utumiwavyo kwa kusafisha dhahabu. Ni hakika kwamba dhahabu inaweza kusafishwa kwa moto tu, ambao taratibu huteketeza yote yaliyo ya kidunia na ya kigeni, na kuyatenga na dhahabu. Haitoshi kwamba udongo ubadilishwe kuwa dhahabu; ni lazima moto uiyeyushe na kuivunja kabisa, ili kuiondolea yote yaliyo ya kidunia; na dhahabu hii huwekwa motoni mara nyingi hata ipoteze uchafu wake, na hitaji lote la kusafishwa. Ndipo inafaa kutumiwa katika ufundi ulio bora kabisa.

Na kama dhahabu hii ikiwa chafu mwishoni, ni kwa sababu imepata unajisi mpya kwa kugusana na miili mingine. Lakini uchafu huu ni wa juujuu tu, wala hauzuii kutumika kwake; ilhali uchafu wake wa awali ulikuwa umefichwa ndani yake, na, kwa kusema, uliungana na asili yake.

Zaidi ya haya, utaona kwamba dhahabu ya kiwango cha chini cha usafi haiwezi kuchanganyika na ile ya usafi wa hali ya juu. Moja lazima ipate uchafu wa nyingine, au sivyo iipe usafi wake. Weka dhahabu iliyosafishwa pamoja na isiyosafishwa, mfua dhahabu aweza kufanya nini nayo? Atauondoa uchafu wote katika kipande cha pili, ili kiweze kuchanganyika na cha kwanza. Hivi ndivyo Mtakatifu Paulo atuambiavyo, kwamba “moto utaijaribu kazi ya kila mtu, ni ya namna gani;” naye aongeza, kwamba kama kazi ya mtu yeyote ikionekana kustahili kuteketezwa, yeye ataokoka “kama kwa moto” (1 Wakorintho 3:13, 15). Maana yake ni kwamba, ijapokuwa zipo baadhi ya kazi zilizo njema, na ambazo Mungu huzipokea, lakini, ili yeye aliyezitenda awe safi, nazo pia lazima zipite motoni, ili kujimilikisha kwote, yaani, yote yaliyokuwa yake mwenyewe, kuondolewe kutoka kwazo. Mungu atahukumu haki yetu, kwa sababu “kwa matendo ya sheria hakuna mwenye mwili atakayehesabiwa haki,” bali kwa “haki ya Mungu iliyo kwa njia ya imani” (Warumi 3:20, 22).

Jambo hili likieleweka, nasema kwamba, ili mwanadamu aweze kuunganishwa na Mungu wake, hekima na haki ya Mungu, kama moto usio na huruma na ulao, lazima ziondoe kwake kujimilikisha kwote, yote yaliyo ya kidunia, ya kimwili, na ya utendaji wake mwenyewe; na baada ya kuondoa haya yote kwake, lazima zimuunganishe na Mungu.

Jambo hili halifanyiki kamwe kwa juhudi za kiumbe; kinyume chake, hata humletea majuto, kwa sababu, kama nilivyokwisha sema, mwanadamu huyapenda mno yaliyo yake mwenyewe, na huogopa mno kuangamizwa kwake, kiasi kwamba kama Mungu asingelifanya jambo hilo Mwenyewe, na kwa mamlaka yake Mwenyewe, mwanadamu asingelikubali kamwe.

Litapingwa jambo hili, kwamba Mungu hamnyang'anyi kamwe mwanadamu uhuru wake, na kwa sababu hiyo yeye aweza sikuzote kumpinga Mungu; kwa sababu hiyo sistahili kusema kwamba Mungu hutenda kabisa, pasipo idhini ya mwanadamu. Kwa kufafanua nasema, kwamba inatosha mwanadamu atoe idhini ya kupokea, ili awe na uhuru kamili na timilifu; kwa sababu akiwa mwanzoni amejitoa kwa Mungu, ili afanye apendavyo kwake na ndani yake, alitoa tangu wakati huo idhini amilifu na ya jumla kwa yote ambayo Mungu angeweza kufanya. Lakini Mungu anapoangamiza, anapoteketeza, na anaposafisha, nafsi haioni kwamba haya yote ni kwa faida yake; badala yake huamini kinyume chake: na kama vile mwanzoni moto uonekanavyo kuitia doa dhahabu, ndivyo tendo hili lionekanavyo kuinyang'anya nafsi usafi wake. Hivyo kwamba kama idhini amilifu na ya wazi ingehitajika, nafsi ingepata ugumu kuitoa, na mara nyingi isingeitoa. Yote inayofanya ni kubaki katika kuridhika kwa kupokea, ikivumilia tendo hili kadiri iwezavyo, ikiwa haiwezi wala haitaki kulizuia.

Ndipo Mungu huisafisha nafsi hii kutokana na matendo yote ya asili, ya kubainika, na yanayotambulika, kiasi kwamba mwishowe huifanya izidi kuwa iliyofananishwa naye, kisha iliyo sawasawa, akiiinua uwezo wa kupokea wa kiumbe, akiukuza na kuutukuza, ingawa kwa namna iliyofichika na isiyotambulika, ambayo huitwa ya kifumbo. Lakini katika matendo haya yote nafsi lazima ishirikiane kwa kupokea, na kadiri utendaji wa Mungu unavyozidi kuwa na nguvu, nafsi lazima izidi kujisalimisha kwake, hata amimize kabisa. Basi hatusemi, kama wengine wadaivyo, kwamba hakupaswi kuwa na tendo; kwa kuwa, kinyume chake, hili ndilo lango; bali kwamba tu hatupaswi kubaki ndani yake, kwa kuona kwamba mwanadamu apaswa kuelekea ukamilifu wa mwisho wake, na kwamba hawezi kamwe kuufikia bila kuacha njia za kwanza, ambazo, ingawa zilikuwa za lazima ili kumwingiza katika njia, zingemzuia sana baadaye, kama angejifunga kwazo kwa ukaidi. Hivi ndivyo Paulo aliposema, “nayasahau yaliyo nyuma, na kuyachuchumilia yaliyo mbele; nakaza mwendo kuelekea lengo” (Wafilipi 3:13, 14).

Je, hatumhesabu kuwa mtu asiye na akili yule ambaye, baada ya kuanza safari, alisimama katika nyumba ya wageni ya kwanza, kwa sababu alihakikishiwa kwamba wengi walikuwa wamepita hapo, kwamba wachache walikuwa wamelala hapo, na kwamba mwenye nyumba aliishi hapo? Basi, kile nafsi inachotakiwa kufanya ni kusonga mbele kuelekea mwisho wake, kuichukua njia iliyo fupi kabisa, isisimame katika hatua ya kwanza, na, kwa kufuata shauri la Mtakatifu Paulo, kujiacha “wanaoongozwa na Roho wa Mungu” (Warumi 8:14), atakayeiongoza mpaka mwisho ambao kwa ajili yake iliumbwa, ambao ni kumfurahia Mungu.

Yajulikana vema kwamba wema mkuu ni Mungu; kwamba heri ya msingi hupatikana katika muungano na Mungu, na kwamba muungano huu hauwezi kuwa matokeo ya juhudi zetu wenyewe, kwa kuwa Mungu hujitoa Mwenyewe kwa nafsi kadiri ya uwezo wake tu. Hatuwezi kuunganishwa na Mungu bila hali ya kupokea na urahisi; na muungano huu ukiwa ni furaha tele, njia iongozayo kwake lazima iwe iliyo bora, wala hakuwezi kuwa na hatari yoyote katika kuitembea.

Njia hii si ya hatari. Kama ingekuwa hivyo, Kristo asingeliisawiri kuwa iliyo kamilifu na ya lazima kuliko njia zote. Wote waweza kuitembea; na kwa kuwa wote wameitwa kwenye heri, wote wameitwa kumfurahia Mungu, katika maisha haya na katika yale yatakayokuja, kwa kuwa kumfurahia Mungu ndiyo heri. Nasema kumfurahia Mungu Mwenyewe, si vipawa vyake, ambavyo haviwezi kamwe kutoa heri ya msingi, kwa kuwa haviwezi kuitosheleza kikamilifu nafsi, ambayo imeumbwa kiasi kwamba hata vipawa vilivyo vitajiri kabisa vya Mungu haviwezi kuiridhisha kabisa. Shauku ya Mungu ni kujitoa Mwenyewe kwetu, kadiri ya uwezo alioujalia ndani yetu; na bado twaogopa kujiacha kwa Mungu! Twaogopa kumpata Yeye, na kuandaliwa kwa ajili ya muungano na Mungu!

Wasema, hatupaswi kujileta wenyewe katika hali hii. Nakubali hilo; lakini nasema pia, kwamba hakuna mtu awezaye kujileta katika hali hii, kwa kuwa hakuna mtu awezaye kujiunganisha na Mungu kwa juhudi zake mwenyewe, na Mungu Mwenyewe ndiye lazima aifanye kazi hii.

Wasema kwamba wengine hujidai kuwa wameifikia. Nasema kwamba hali hii haiwezi kuigwa, kama vile mtu anayekufa kwa njaa asivyoweza kwa muda wowote kujifanya ameshiba. Punde itajulikana kama watu wameufikia mwisho huu au sivyo.

Basi, kwa kuwa hakuna awezaye kuufikia mwisho isipokuwa aletwe huko, si suala la kuwaingiza watu ndani yake, bali la kuwaonyesha njia iongozayo kwake, na kuwasihi wasitulie katika mazoea yale ambayo lazima yaachwe kwa amri ya Mungu.

Je, isingekuwa ukatili kumwonyesha chemchemi mtu mwenye kiu, kisha kumshikilia amefungwa, na kumzuia asiiendee, ukimwacha afe kwa kiu? Ndivyo linavyofanyika sasa. Na tukubaliane sote kuhusu njia na kuhusu mwisho pia. Njia ina mwanzo wake, maendeleo yake, na kikomo chake. Kadiri tunavyosonga mbele kuelekea kikomo, ndivyo tunavyozidi kwenda mbali na mwanzo; nayo haiwezekani kufikia kikomo isipokuwa kwa kuendelea kwenda mbali zaidi na mahali pa kuanzia, kwa kuwa hatuwezi kwenda kutoka mahali pamoja hadi pengine bila kupitia yote yaliyo kati yake: hili haliwezi kubishaniwa.

Ee, walio vipofu kiasi gani wengi wa wanadamu, wanaojivunia elimu na kipaji chao!

Ee Bwana! ni kweli kiasi gani kwamba umezificha siri zako kwa wenye hekima na busara, nawe umewafunulia watoto wachanga!