Wito wa Dhati kwa Maisha ya Utauwa na Utakatifu
Ikipendekeza ibada za saa sita mchana, ambayo katika Maandiko huitwa saa ya sita ya mchana. Kwamba ibada hizi za mara kwa mara zinatamanika kwa usawa kwa watu wa ngazi zote. Upendo kwa wote unapendekezwa hapa kuwa kiini cha maombi katika saa hii. Kuhusu maombezi, kama tendo la upendo kwa wote

Sura 20 · dakika 37 za kusoma · dakika 48 za kusikiliza

Ikipendekeza ibada za saa sita mchana, ambayo katika Maandiko huitwa saa ya sita ya mchana. Kwamba ibada hizi za mara kwa mara zinatamanika kwa usawa kwa watu wa ngazi zote. Upendo kwa wote unapendekezwa hapa kuwa kiini cha maombi katika saa hii. Kuhusu maombezi, kama tendo la upendo kwa wote

HUENDA baadhi ya watu wakafikiri kwamba saa hizi za maombi zinafuatana karibu mno; kwamba zinaweza kushikwa tu na watu wenye nafasi kubwa, wala hazipaswi kusisitizwa kwa watu walio wengi, wenye shughuli za familia, za biashara na za kazi zao; wala kwa watu wa tabaka la juu, ambao hadhi yao na sura yao mbele ya ulimwengu haziwaruhusu kuwa na ibada mara nyingi hivi. Na kwamba jambo hili linafaa tu kwa nyumba za watawa wa kiume na wa kike, au kwa watu ambao hawana kazi nyingine zaidi ulimwenguni kuliko wale watawa.

Kwa hilo jibu ni hili,

Kwanza, Kwamba njia hii ya ibada haisisitizwi kwa aina yo yote ya watu kana kwamba ni lazima kabisa, bali inapendekezwa kwa watu wote kama njia bora kuliko zote, yenye furaha kuliko zote, na kamilifu kuliko zote ya kuishi.

Na ikiwa utauwa mkuu na wa kuigwa ndio furaha kuu na ukamilifu mkuu wa mfanyabiashara, wa askari, au wa mtu wa hadhi, kama vile ulivyo furaha kuu na ukamilifu mkuu wa maisha ya tafakari yaliyojitenga kabisa, basi inafaa kuupendekeza bila kupunguza cho chote kwa tabaka moja la watu kama kwa tabaka jingine; kwa sababu furaha na ukamilifu vina thamani ile ile na uzito ule ule kwa watu wote.

Muungwana na mfanyabiashara wanaweza, na hawana budi, kutumia sehemu kubwa ya muda wao kwa namna tofauti na mtawa mcha Mungu aliye katika nyumba ya watawa, au mkaa-pweke anayetafakari jangwani; lakini basi, kama vile mtawa na mkaa-pweke hukosa makusudi ya kujitenga kwao wasipoyafanya yote yatumikie utauwa, vivyo hivyo muungwana na mfanyabiashara hukosa makusudi makuu ya maisha ya kuishi pamoja na wengine, na huishi ulimwenguni kwa hasara yao wenyewe, isipokuwa utauwa uwe ndio roho yao kuu inayoongoza mambo yao yote.

Hakika ni jambo la uaminifu na la heshima kwa watu kujishughulisha na biashara na kazi; ni jambo la busara kwa waungwana kusimamia vema mali zao na familia zao, na kujiburudisha kwa namna inayofaa hali yao. Lakini basi kila muungwana na kila mfanyabiashara huipoteza furaha kuu ya kuumbwa kwake, na hunyang’anywa kitu kilicho kikuu kuliko kazi zote, vyeo vyote na anasa zote za ulimwengu, ikiwa haishi kwa ajili ya utauwa na ibada kuliko kwa ajili ya kitu kingine cho chote ulimwenguni.

Kwa hiyo hapa hakuna udhuru unaotolewa kwa watu wa shughuli na wa hadhi ulimwenguni. Kwanza, Kwa sababu kufanya hivyo kungekuwa ni kuwapa udhuru wa kuacha lile ambalo ndilo lengo kuu la kuishi; na kungekuwa ni kuwatafutia tu sababu nyingi za kuwafanya wasiwe na faida kwa nafsi zao wenyewe, na wasimtumikie Mungu na ulimwengu ipasavyo.

Pili, Kwa sababu watu wengi wa shughuli na wa hadhi hujitia mno katika mambo ya kidunia; mbali sana kuliko sababu za maisha ya kibinadamu au mahitaji ya ulimwengu yanavyodai.

Kwa mfano, wafanyabiashara na wachuuzi kwa kawaida hujitia katika biashara mara kumi zaidi kuliko wanavyohitaji; na jambo hili, badala ya kuwa udhuru wa haki kwa kukosa kwao muda wa ibada, ni kosa lao, nalo linapaswa kulaumiwa kama kielelezo cha kulaumika cha choyo na tamaa ya makuu.

Watu wa tabaka la juu na wenye hadhi hujitoa ama kwa kazi za serikali, ama kwa kutimiza tamaa zao katika maisha ya starehe na ufisadi; na kama mambo hayo yangekubaliwa kuwa sababu halali za kuwatenga na ibada, basi ibada ingehesabiwa kuwa jambo dogo duni katika maisha.

Isipokuwa waungwana waweze kuonyesha kwamba wana Mungu mwingine zaidi ya Baba wa Bwana wetu Yesu Kristo; asili nyingine zaidi ya ile tuliyoirithi kutoka kwa Adamu; dini nyingine zaidi ya ile ya Kikristo; ni bure kuitaja hali yao, na heshima yao, na anasa zao, kuwa sababu za kutoziandaa nafsi zao kwa ajili ya Mungu kwa njia ya ibada iliyo makini na ya utaratibu.

Kwa maana, kwa kuwa utauwa na ibada ndizo njia za pamoja zisizobadilika za kuziokoa nafsi zote ulimwenguni zitakazookolewa, hakuna kilichobaki kwa muungwana, kwa askari, na kwa mfanyabiashara, isipokuwa kuhakikisha kwamba hali zao mbalimbali zinafanywa, kwa uangalifu na kukesha, kwa tafakari na maombi, kuwa hali za utauwa ulio sahihi na thabiti.

Kama mfanyabiashara, aliyejizuia na shughuli nyingi mno ili apate kushughulika kwa utulivu na utumishi wa Mungu, angekufa kwa sababu hiyo akiwa na mali ya pauni elfu ishirini badala ya elfu hamsini, je, kuna mtu ye yote angeweza kusema kwamba alikosea katika wito wake, au kwamba aliondoka ulimwenguni akiwa amepata hasara?

Kama muungwana angeua mbweha wachache zaidi, na kuhudhuria mara chache zaidi madansi, kamari, na karamu za furaha, kwa sababu sehemu fulani zilizopangwa za muda wake zilitolewa kwa ajili ya kujitenga, na tafakari, na ibada, je, ingeweza kudhaniwa kwamba, alipoondoka ulimwenguni, angejutia kupoteza saa zile alizozitoa kwa ajili ya kuitunza na kuistawisha nafsi yake?

Kama mfanyabiashara, kwa kuutafuta ukamilifu wa Kikristo na kwa kujitenga mara nyingi na biashara yake, angewaachia watoto wake nafasi ya kuishi kwa kazi yao wenyewe ya uaminifu, badala ya kuwaachia mali ya kutapanya katika anasa na uvivu, je, ingeweza kusemwa kwamba ameutumia ulimwengu vibaya, kwa sababu amewaonyesha watoto wake kwamba aliyajali zaidi yale yaliyo ya milele kuliko haya ambayo yatakwisha upesi hivi?

Basi, kwa kuwa utauwa si tu desturi bora na ya kutamanika kuliko zote katika nyumba ya watawa, bali ndiyo desturi bora na ya kutamanika kuliko zote kwa wanadamu, kwa kuwa ni wanadamu, na katika kila hali ya maisha; wale wanaotaka kusamehewa nao kwa sababu ni watu wa hadhi, na wa mali, na wa shughuli, hawana hekima kuliko watu ambao wangetaka kusamehewa afya na furaha kwa sababu ni watu wa hadhi na wa mali.

Sioni sababu kwa nini kila muungwana, kila mfanyabiashara, au kila askari asijiulize kwa dhati maswali haya:

Ni jambo gani lililo bora kwangu kulikusudia na kulifuatilia katika matendo yangu yote? Nifanye nini ili nipate faida kubwa kuliko zote katika maisha haya ya kibinadamu? Ni njia zipi nitakazotamani ningalizifuata, nitakapokuwa nikiuacha ulimwengu?

Basi kuwa na hekima kiasi hiki, na kuitumia akili yetu kiasi hiki, kunaonekana kuwa ni sehemu ndogo tu na ya lazima ya hekima. Kwa maana tunawezaje kudai kuwa na akili na busara, ikiwa hatuthubutu kufikiri kwa dhati, na kujibu, na kuyaongoza maisha yetu kwa kufuata lile ambalo maswali kama hayo yanatudai?

Je, mtu wa ukoo bora aone kwamba kuzaliwa kwake ni heshima kubwa mno hata asiweze kujishusha kwa maswali kama haya? Au mfanyabiashara aone kwamba biashara yake ni kubwa mno hata asiweze kujishughulisha na nafsi yake mwenyewe?

Basi hapa hakuna kinachotakiwa katika maisha ya mtu ye yote zaidi ya utauwa ule ambao kujibu maswali haya machache kunaudai.

Ibada yo yote isiyomletea anayeitenda faida kubwa zaidi kuliko kitu cho chote ambacho angeweza kukifanya mahali pake; ibada yo yote isiyopatikana nayo mema yaliyo makuu mno kupita kiasi kuliko yale yawezayo kupatikana kwa kuiacha, inaachwa kwa hiari; haidaiwi hapa.

Lakini ikiwa watu wataishi katika ujinga mwingi kiasi hicho, hata wasijiulize kamwe maswali haya, bali wanasonga mbele katika maisha ya upofu kwa kubahatisha tu, wakitafuta wasichokijua wala sababu yake; bila kufikiri kamwe juu ya thamani, au uzito, au mwelekeo wa matendo yao, bila kufikiri ni nini Mungu, akili, umilele, na furaha yao wenyewe vinavyowadai; basi ni heshima kwa utauwa kwamba hakuna awezaye kuupuuza isipokuwa wale wasiofikiri kiasi hicho, wasiothubutu kuchunguza lile lililo bora, na linalostahili zaidi kuchaguliwa nao.

Ni kweli, Claudius, wewe ni mtu wa hadhi na mali, na unapaswa kutimiza wajibu wa nafasi kama hiyo katika maisha ya kibinadamu; hukuitwa, kama Eliya alivyoitwa, kuwa nabii, au kama Mtakatifu Paulo, kuwa Mtume.

Lakini je, kwa sababu hiyo hutajipenda mwenyewe? Je, hutaitafuta na kuishughulikia furaha yako mwenyewe, kwa sababu hukuitwa kuwahubiria watu wengine mambo hayo hayo?

Ungeona ni upuuzi mkubwa kwa mtu kutoijali afya yake mwenyewe kwa sababu yeye si tabibu; au kutojali kuvihifadhi viungo vyake kwa sababu yeye si mganga wa kuunga mifupa. Lakini ni upuuzi mkubwa zaidi kwako, Claudius, kupuuza kuistawisha nafsi yako katika utauwa, kwa sababu wewe si Mtume, wala si askofu.

Tafakari andiko hili la Maandiko: “Kwa maana mkiishi kwa kufuata mambo ya mwili, mtakufa; bali ikiwa mwaifisha matendo ya mwili kwa Roho, mtaishi. Kwa kuwa wote wanaoongozwa na Roho wa Mungu, hao ndio wana wa Mungu.” [Warumi 8:13, 14] Je, unadhani kwamba andiko hili haliwahusu wanadamu wote kwa usawa? Je, waweza kuona hapa udhuru wo wote kwa watu wa hadhi na wa mali? Je, maisha ya kiroho na ya utauwa hayafanywi hapa kuwa sharti la pamoja ambalo kwalo watu wote wanapaswa kuwa wana wa Mungu? Je, utaziachia saa za maombi, na kanuni za ibada, hali fulani tu za maisha, wakati hakuna kitu kingine ila roho ile ile ya utauwa kiwezacho kukuokoa wewe, au mtu ye yote, kutoka katika mauti ya milele?

Tafakari tena andiko hili: “Kwa maana imetupasa sisi sote kudhihirishwa mbele ya kiti cha hukumu cha Kristo; ili kila mtu apokee mambo aliyoyatenda kwa mwili wake, kadiri alivyotenda, ikiwa ni mema au ikiwa ni mabaya.” [2 Wakorintho 5:10] Basi kama mali yako ingekusamehe usisimame mbele ya kiti hiki cha hukumu, kama hadhi yako ingekulinda usipokee kadiri ya matendo yako, pangekuwa na kisingizio fulani cha wewe kuwaachia watu wengine utauwa. Lakini ikiwa wewe, uliye sasa umetofautishwa namna hii, utasimama siku ile uchi kati ya roho za kawaida, bila tofauti nyingine yo yote na wengine isipokuwa ile ambayo fadhila zako au dhambi zako zinakupa; je, haikuhusu wewe kama inavyomhusu nabii au Mtume ye yote, kujiwekea maandalizi bora kwa ajili ya thawabu zilizo bora katika siku ile kuu?

Tena, tafakari fundisho hili la Mtume: “Kwa maana hakuna mtu wa kwetu,” yaani, wa sisi Wakristo, “aishiye kwa nafsi yake, wala hakuna afaye kwa nafsi yake. Kwa sababu ikiwa tunaishi, twaishi kwa Bwana; au ikiwa tunakufa, twafa kwa Bwana. Maana Kristo alikufa, akafufuka, akawa hai tena kwa sababu hii, ili awe Bwana wa waliokufa na wa walio hai pia.” [Warumi 14:7, 8, 9]

Basi je, Claudius, wewe umeondolewa katika fundisho la andiko hili? Je, kwa sababu ya hali yako, utawaachia aina fulani tu ya watu kuishi na kufa kwa ajili ya Kristo? Ikiwa ndivyo, huna budi kuwaachia wao pia kukombolewa kwa Mauti na Ufufuo wa Kristo. Kwa maana ni fundisho la wazi la andiko hili, kwamba kwa sababu hii Kristo alikufa na kufufuka tena, ili mtu ye yote wa kwetu asiishi kwa nafsi yake. Si kwamba makasisi, au Mitume, au watawa, au wakaa-pweke ndio wasiishi tena kwa nafsi zao; bali kwamba hakuna mtu wa kwetu, yaani, hakuna Mkristo wa hali yo yote ile, apaswaye kuishi kwa nafsi yake.

Basi, ikiwa kuna matendo yo yote ya utauwa, kanuni zo zote za ibada, ambazo waweza kuzipuuza na bado ukaishi kwa ajili ya Kristo kwa kweli kama vile ungezishika, andiko hili halikuiti kwa ibada kama hiyo. Lakini ukiiacha ibada ile ambayo wewe mwenyewe wajua inatazamiwa kutoka kwa aina fulani za watu; ibada ile ambayo wajua inawafaa watu wanaoishi kwa ajili ya Kristo kabisa, wanaoutafuta utauwa mkuu; ukiipuuza ibada kama hiyo kwa sababu yo yote ya kidunia, ili upate kuishi zaidi kwa kufuata tabia yako na ladha yako, zaidi kwa kufuata mitindo na njia za ulimwengu, basi unayaacha masharti ambayo kwayo Wakristo wote wanapaswa kupokea faida ya Mauti na Ufufuo wa Kristo.

Angalia, zaidi ya hayo, jinsi fundisho hilo hilo linavyofundishwa na Mtakatifu Petro: “Kama yeye aliyewaita alivyo mtakatifu, ninyi nanyi iweni watakatifu katika mwenendo wenu wote.” [1 Petro 1:15]

Basi, Claudius, ikiwa wewe ni mmoja wa wale walioitwa hapa, unaona ni nini ulichoitiwa. Si kuwa na dini kiasi kile kinacholingana na tabia yako, shughuli zako, au anasa zako; si kwa aina fulani ya utauwa ambao huenda ukawatosha waungwana wa hadhi na mali; bali ni, kwanza, kuwa mtakatifu, kama yeye aliyekuita alivyo mtakatifu; pili, ni kuwa mtakatifu namna hiyo katika mwenendo wako wote; yaani, kuipeleka roho hii na kiwango hiki cha utakatifu katika kila sehemu, na katika mpangilio mzima wa maisha yako.

Na sababu ambayo Mtume anaitoa mara moja, kwa nini roho hii ya utakatifu haina budi kuwa roho ya pamoja ya Wakristo, kwa kuwa ni Wakristo, inagusa moyo sana, nayo inawaita kwa usawa Wakristo wa kila aina. “Mkijua,” asema, “kwamba mlikombolewa si kwa vitu viharibikavyo, kwa fedha wala dhahabu, mtoke katika mwenendo wenu usiofaa . . . bali kwa damu ya thamani ya Kristo,” [1 Petro 1:18, 19]

Ni kana kwamba alisema, Kwa kuwa mwajua kwamba mlifanywa kuweza kuifikia hali hii ya utakatifu, mkaingizwa katika ushirika pamoja na Kristo, mkafanywa warithi wa utukufu wake, si kwa njia yo yote ya kibinadamu, bali kwa tendo la upendo lenye siri kubwa mno, linalopita mno kila kitu kiwezacho kufikiriwa katika ulimwengu huu; kwa kuwa Mungu amewakomboa kwa ajili yake mwenyewe, na kwa ajili ya furaha yenu wenyewe, kwa gharama kubwa hivyo; ingekuwa ni unyonge na aibu kiasi gani, kama tangu sasa hamtajitoa kabisa kwa ajili ya utukufu wa Mungu, na kuwa watakatifu, kama yeye aliyewaita alivyo mtakatifu!

Basi, Claudius, ukiifikiria hadhi yako na mali yako; au ikiwa, kwa maneno ya andiko hili, unaifikiria dhahabu yako na fedha yako, na vitu viharibikavyo vya maisha haya, kuwa sababu yo yote ya kukuruhusu kuishi kwa kufuata hisia na matakwa yako mwenyewe, ya kukuruhusu kupuuza maisha ya utauwa ulio makini na ibada kuu; ukidhani kwamba kuna kitu cho chote ulimwenguni kiwezacho kuwa udhuru wa wewe kutouiga utakatifu wa Kristo katika mwendo mzima na mpangilio wote wa maisha yako; unajifanya kuwa na hatia kama vile ungeupuuza utakatifu wa Ukristo kwa ajili ya kuokota vijiti vya majani.

Kwa maana ukuu wa hali hii mpya ya maisha tuliyoitiwa katika Kristo Yesu, yaani, kuwa milele kama malaika wa Mungu mbinguni, na ukuu wa gharama ambayo kwayo tumefanywa kuweza kuifikia hali hii ya utukufu, vimegeuza kila kitu kilicho cha kidunia, cha muda, na kiharibikacho, kuwa udogo ule ule mmoja; na vimefanya kuwa unyonge na upumbavu mkubwa vile vile, na dharau kubwa vile vile kwa Damu ya Kristo, kupuuza kiwango cho chote cha utakatifu kwa sababu wewe ni mtu mwenye mali fulani na hadhi, kama ingekuwa kuupuuza kwa sababu unapenda kuokota vijiti vya majani.

Tena, Mtume yule yule asema, “Au hamjui ya kuwa mwili wenu ni hekalu la Roho Mtakatifu aliye ndani yenu, na ya kuwa ninyi si mali yenu wenyewe? Kwa maana mlinunuliwa kwa thamani; basi mtukuzeni Mungu katika mwili wenu, na katika roho yenu, ambavyo ni mali ya Mungu.” [1 Wakorintho 6:19, 20]

Basi, Claudius, umeyasoma Maandiko vibaya kiasi gani, na waujua Ukristo kidogo kiasi gani, ikiwa bado waweza kuzungumza juu ya mali yako na hali yako kama kisingizio cha maisha ya uhuru zaidi.

Je, wewe ni mali yako mwenyewe zaidi kuliko yule asiye na mali wala cheo ulimwenguni? Je, watu duni na wanyonge ndio wanaopaswa kuitunza miili yao kama mahekalu ya Roho Mtakatifu kwa kukesha, kufunga, na kuomba; lakini wewe uruhusiwe kuudekeza mwili wako katika uvivu, katika tamaa, na katika anasa za mwili, kwa sababu una kodi nyingi kiasi hicho, au cheo fulani cha heshima? Mawazo kama haya ni duni na ya kijinga kiasi gani!

Na bado huna budi ama kufikiri hivyo, ama sivyo ukiri kwamba utakatifu wa watakatifu, wa Manabii, na wa Mitume, ndio utakatifu unaopaswa kujitahidi kuufikia, kwa bidii yote na uangalifu wote uwezao.

Na ukiwaachia wengine kuishi katika utauwa na ibada kama hiyo, katika kujikana nafsi, unyenyekevu, na kiasi kama hicho, kiwezacho kuwawezesha kumtukuza Mungu katika mwili wao na katika roho yao; huna budi kuwaachia wao pia kupata faida ya Damu ya Kristo.

Tena, Mtume asema, “Mwajua jinsi tulivyomwonya kila mmoja wenu, na kumtia moyo, na kumshuhudia, ili mwenende kama inavyomstahili Mungu, anayewaita mwingie katika ufalme wake na utukufu wake.” [1 Wathesalonike 2:11, 12]

Huenda wewe, Claudius, umeyasikia maneno haya mara nyingi, bila kufikiri kamwe ni kiasi gani yanakudai. Na bado huwezi kuyatafakari bila kutambua ni katika hali ya utakatifu ulio bora kiasi gani yanakuitia.

Kwa maana utakatifu wa maisha ya Kikristo waweza kuwekwa mbele yako kwa maneno ya juu kuliko yapi, zaidi ya pale unapoelezwa kwako kuwa ni kuenenda kama inavyomstahili Mungu? Je, waweza kufikiri upunguzaji wo wote wa fadhila, au upuuzaji wo wote wa ibada, unaopatana vema na maisha yanayopaswa kufanywa kumstahili Mungu? Je, waweza kudhani kwamba mtu ye yote huenenda namna hii, isipokuwa yule anayekesha juu ya hatua zake zote, na kufikiri jinsi kila jambo analolitenda linavyoweza kutendwa katika roho ya utakatifu? na bado, ingawa maneno haya yanaupandisha utakatifu huu juu kiasi hicho, hapa unafanywa waziwazi kuwa ndio utakatifu wa lazima wa Wakristo wote. Kwa maana hapa Mtume hawahimizi Mitume wenzake na watakatifu kuufikia utakatifu huu, bali anawaamuru Wakristo wote kujitahidi kuufikia. “Tulimshuhudia,” asema, “kila mmoja wenu, ili mwenende kama inavyomstahili Mungu, anayewaita mwingie katika ufalme wake na utukufu wake.”

Tena, Mtakatifu Petro asema, “Mtu akinena, na aseme kama mausia ya Mungu; mtu akihudumu, na ahudumu kwa nguvu anazojaliwa na Mungu; ili kwamba Mungu atukuzwe katika mambo yote kwa njia ya Yesu Kristo.” [1 Petro 4:11]

Je, hapa, Claudius, huuoni waziwazi wito wako wa juu? Je, yeye anenaye apaswa kuyajali maneno yake kiasi kwamba aonekane ananena kana kwamba kwa maelekezo ya Mungu? Je, yeye atoaye apaswa kuhakikisha kwamba anatoa kwa namna ambayo kile anachokigawa kionekane kuwa ni karama aliyoipata kwa Mungu? Na je, haya yote yanapaswa kufanywa ili Mungu atukuzwe katika mambo yote?

Basi je, haipaswi kusemwa, Je, mtu ye yote ana ukoo bora, heshima ya cheo, au hadhi ulimwenguni? Na autumie ukoo wake, au hadhi ya maisha yake, kwa namna ambayo itaonekana kwamba anavitumia hivyo kama karama za Mungu, kwa ajili ya kuudhihirisha zaidi utukufu wake. Basi je, Claudius, kuna kitu cho chote cha kulazimishwa, au cha kutafutwa mbali, katika hitimisho hili? Je, si maana ya wazi ya maneno haya, kwamba kila kitu katika maisha kinapaswa kufanywa kuwa jambo la utakatifu kwa Mungu? Ikiwa ndivyo, basi mali yako na heshima yako, mbali na kukusamehe utauwa mkuu na utakatifu wa maisha, vinakuweka chini ya ulazima mkubwa zaidi wa kuishi zaidi kwa ajili ya utukufu wa Mungu, kwa sababu una karama zake nyingi zaidi ziwezazo kufanywa kuutumikia.

Kwa hiyo, kwa watu wa hadhi, au wa shughuli, au wa heshima ulimwenguni, kuwaachia utauwa mkuu na ibada iliyo bora tabaka fulani tu za watu, au wale wanaodhani hawana kazi nyingine nyingi ulimwenguni, ni kuwaachia wao ufalme wa Mungu.

Kwa maana lengo lenyewe la Ukristo ni kuwakomboa watu wa tabaka zote wawe jamii moja takatifu, ili matajiri na maskini, wakubwa na wadogo, mabwana na watumishi, wapate katika roho moja na ile ile ya utauwa kuwa “mzao mteule, ukuhani wa kifalme, taifa takatifu, watu wa milki ya Mungu, mpate kuzitangaza fadhili zake yeye aliyewaiteni mtoke gizani mkaingie katika nuru yake ya ajabu.” [1 Petro 2:9]

Baada ya kusema haya ya kutosha kuonyesha kwamba utauwa mkuu na utakatifu haupaswi kuachiwa aina fulani tu ya watu, bali unapaswa kuwa roho ya pamoja ya wote wanaotaka kuishi kwa kufuata masharti ya Ukristo wa kawaida; sasa naendelea kufikiri juu ya asili na ulazima wa upendo kwa wote, ambao unapendekezwa hapa kuwa kiini cha ibada yako katika saa hii. Hapa pia unaitwa kwa maombezi, kama zoezi linalofaa kuliko yote la kuuinua na kuuhifadhi upendo huo.

Kwa maombezi inakusudiwa kumwomba Mungu, na kumsihi kwa ajili ya viumbe wenzetu.

Bwana wetu Mbarikiwa ametuwekea upendo wake kuwa kielelezo na mfano wa upendo wetu sisi kwa sisi. Basi, kama vile yeye anavyotuombea sisi sote daima, vivyo hivyo nasi tunapaswa kuombeana na kusihiana kwa ajili ya mmoja na mwingine.

“Amri mpya,” asema yeye, “nawapa, Mpendane kama vile nilivyowapenda ninyi. Kwa hili watu wote watatambua ya kuwa ninyi mmekuwa wanafunzi wangu, mkiwa na upendo ninyi kwa ninyi.” [Yohana 13:34, 35]

Upya wa agizo hili haukuwa katika jambo hili, kwamba watu waliamriwa kupendana; kwa maana hilo lilikuwa agizo la zamani, la sheria ya Musa na la asili pia. Bali lilikuwa jipya kwa upande huu, kwamba lilipaswa kuiga mfano mpya wa upendo, ambao mpaka wakati ule haukuwa umesikika kamwe; lilikuwa ni kupendana, kama Kristo alivyotupenda.

Na ikiwa watu wanapaswa kujua kwamba sisi ni wanafunzi wa Kristo kwa kupendana namna hii, kwa kufuata mfano wake mpya wa upendo, basi ni hakika kwamba, tukiwa hatuna upendo huu, tunawajulisha watu waziwazi vile vile kwamba sisi si wanafunzi wake hata kidogo.

Hakuna kanuni ya moyo inayokubalika zaidi kwa Mungu kuliko upendo wa dhati kwa wanadamu wote, wenye kuwatakia na kuwaombea furaha yao; kwa sababu hakuna kanuni ya moyo inayotufanya tufanane zaidi na Mungu, aliye upendo na wema wenyewe, naye aliviumba viumbe vyote ili vifurahie heri.

Wazo kuu kuliko yote tuwezalo kujifanyia juu ya Mungu, ni pale tunapomfikiria kuwa Kiumbe wa upendo na wema usio na kikomo; akitumia hekima na uweza usio na kikomo kwa ajili ya mema ya pamoja na furaha ya viumbe vyake vyote.

Kwa hiyo, wazo la juu kuliko yote tuwezalo kuwa nalo juu ya mwanadamu ni pale tunapomfikiria kuwa amefanana na Mungu katika jambo hili kwa kadiri awezavyo; akitumia uwezo wake wote ulio na mipaka, uwe wa hekima, wa nguvu, au wa maombi, kwa ajili ya mema ya pamoja ya viumbe wenzake wote; akitamani kwa moyo wote wapate furaha yote wawezayo kuipata, na faida na misaada mingi kutoka kwake kadiri hali yake na mazingira yake ulimwenguni yatakavyomruhusu kuwapa.

Na kwa upande mwingine, kuna unyonge na uovu kiasi gani katika kila namna ya chuki, husuda, uhasama, na nia mbaya; tukifikiri kwamba kila namna yake ni kutenda kinyume cha Mungu, na kukusudia madhara na maovu kwa viumbe vile ambavyo Mungu huvipendelea, na kuvilinda, na kuvihifadhi, ili vipate furaha! Mtu mwenye roho mbaya, kati ya viumbe vya Mungu, ndiye kiumbe aliyepotoka kuliko wote ulimwenguni, akitenda kinyume cha upendo ule ambao kwao yeye mwenyewe yuko hai, na ambao peke yake huwapa uhai viumbe vyote vile vya aina nyingi wanaofurahia uzima katika sehemu yo yote ya uumbaji.

“Basi yo yote mtakayo kutendewa na watu, nanyi watendeeni vivyo hivyo.” [Mathayo 7:12]

Basi, ingawa hili ni fundisho la haki kamili, bado ni upendo kwa wote peke yake uwezao kulitimiza. Kwa maana, kama vile upendo ndio kipimo cha jinsi tunavyojitendea wenyewe, hatuwezi kamwe kuwatendea watu wengine kwa namna ile ile mpaka tuwatazame kwa upendo ule ule tunaojitazama nao wenyewe.

Kama vile hatuna kiwango cho chote cha uhasama, au husuda, au nia mbaya juu ya nafsi zetu wenyewe, vivyo hivyo hatuwezi kuwa na mwelekeo kwa wengine kama tulivyo nao kwa nafsi zetu, mpaka tuache kabisa kila namna ya uhasama, na husuda, na nia mbaya, hata katika viwango vidogo kuliko vyote.

Kama tungekuwa na kasoro yo yote machoni mwetu iliyotufanya tuone kitu kimoja vibaya, kwa sababu ile ile macho hayo yangetuonyesha vitu mia vibaya.

Vivyo hivyo, tukiwa na tabia yo yote mioyoni mwetu inayotufanya tuwe na husuda, au uhasama, au roho mbaya juu ya mtu mmoja, tabia ile ile itatufanya tuwe na husuda, na uhasama, na roho mbaya juu ya watu wengi zaidi.

Kwa hiyo, ikiwa tunaitamani fadhila hii ya Kiungu ya upendo, hatuna budi kuizoeza na kuifundisha mioyo yetu katika kuwapenda wote, kwa sababu si upendo wa Kikristo mpaka uwe upendo kwa wote.

Kama mtu angeweza kuishika sheria hii yote ya upendo, ila akajikwaa katika neno moja, angekuwa na hatia ya yote. Kwa maana kama vile tendo moja la udhalimu linaloruhusiwa huiharibu haki ya matendo yetu mengine yote, vivyo hivyo tendo moja la husuda, uhasama, na nia mbaya linaloruhusiwa huyafanya matendo yetu mengine yote ya ukarimu na mapenzi kuwa bure kabisa.

Matendo ya upendo yasiyotoka katika kanuni ya upendo kwa wote, ni kama matendo ya haki yatokayo katika moyo usio na mwelekeo wa haki kwa wote.

Upendo usio wa wote unaweza kweli kuwa na huruma na mapenzi, lakini hauna ndani yake kitu cho chote cha haki wala cha utauwa: ni hisia tu, na tabia, au maslahi, au upendo kama ule wanaoutenda watoza ushuru na wapagani.

Husuda zote za pekee na uhasama wote wa pekee ni kuiacha roho ya Ukristo waziwazi kama vile tendo lo lote la pekee la udhalimu. Kwa maana ni sheria ya Kristo vile vile kumtendea kila mtu kama jirani yako, na kumpenda jirani yako kama nafsi yako, kama ilivyo sheria ya Ukristo kujiepusha na wizi.

Basi sababu iliyo bora kuliko zote ya kuwa na huruma na mapenzi haya kwa wote imejengwa juu ya fundisho hili: “Mungu ni upendo; naye akaaye katika pendo, hukaa ndani ya Mungu.” [1 Yohana 4:16]

Basi ni nani, ambaye moyo wake una mwelekeo wo wote kwa Mungu, asiyetamani kuifikia tabia hii ya Kiungu, inayoibadilisha na kuiinua asili yetu hivi hata iungane naye?

Jinsi gani tungepaswa kufurahi katika kuuzoeza na kuutenda upendo huu, ambao, kila mara tunapouhisi, ni uthibitisho kwetu kwamba Mungu yu ndani yetu, kwamba tunatenda kwa kufuata Roho wake, aliye Upendo wenyewe! Lakini hatuna budi kuangalia kwamba upendo una nguvu hii kuu ya kutuunganisha na Mungu pale tu unapokuwa safi na wa wote kiasi cha kuuiga upendo ule ambao Mungu anao kwa viumbe vyake vyote.

Mungu hutaka furaha ya viumbe vyote, ingawa haimletei yeye furaha yo yote. Kwa hiyo nasi hatuna budi kutamani furaha ya viumbe vyote, ingawa hakuna furaha inayotujia sisi kutokana nayo.

Mungu hufurahia kwa usawa ukamilifu wa viumbe vyake vyote: kwa hiyo nasi tunapaswa kufurahia ukamilifu huo po pote tunapouona, na kufurahi watu wengine wakiwa wakamilifu kama tungefurahi sisi wenyewe tukiwa hivyo.

Kama vile Mungu huwasamehe wote, na huwapa wote neema, vivyo hivyo nasi tunapaswa kusamehe makosa yote na matusi yote tunayoyapokea kutoka kwa wengine, na kuwatendea mema yote tuwezayo.

Mungu Mwenyezi, mbali na mfano wake mwenyewe mkuu wa upendo, unaopaswa kuwavuta viumbe vyake vyote wamfuate, ametuandalia mambo hivi, na ameifanya furaha yetu kuwa ya pamoja kwetu sote kiasi hicho, hata hatuna sababu ya kuoneana husuda wala kuchukiana.

Kwa maana hatuwezi kuzuiana njia, wala, kwa kufurahia mema fulani, kumzuia mwingine asipate sehemu yake kamili ya mema hayo.

Kama vile hatuwezi kuwa na furaha isipokuwa katika kumfurahia Mungu, vivyo hivyo hatuwezi kushindana wala kunyang’anyana furaha hii.

Na kuhusu mambo mengine, yaani anasa na mafanikio ya maisha haya, ni madogo mno ndani yake yenyewe, ni mageni mno kwa furaha yetu, na, kwa kusema kwa ujumla, ni kinyume mno na jinsi yanavyoonekana, hata hayawezi kuwa msingi wa husuda, wala uhasama, wala chuki.

Ingekuwa upumbavu kiasi gani kumwonea husuda mtu aliyekuwa akinywa sumu katika kikombe cha dhahabu! Na bado ni nani awezaye kusema kwamba anatenda kwa hekima kuliko hivyo, anapomwonea husuda mtu kwa ukuu wo wote wa kidunia?

Ni watakatifu wangapi ambao taabu imewapeleka Mbinguni! Na ni wenye dhambi maskini wangapi ambao mafanikio yamewatumbukiza katika taabu ya milele! Mtu huonekana kuwa katika hali ya utukufu kuliko zote, pale anapokuwa amemshinda adui yake, akamwaibisha, na kumnyenyekeza; ingawa huenda ushindi huo huo umemwokoa adui yake na kumwangamiza yeye mwenyewe.

Mtu huyu pengine hangalipotoka kamwe katika ufisadi kama si kwa sababu ya mali yake na kupandishwa kwake cheo; na yule hangalikuwa mcha Mungu kamwe kama si kwa sababu ya umaskini wake na kuaibishwa kwake.

Mwanamke anayeonewa husuda kwa sababu ya uzuri wake, huenda taabu yake yote ikawa imetokana na uzuri huo; na mwingine huenda akawa na furaha milele kwa sababu hakuwa na watu wa kuusifu umbo lake.

Mtu mmoja hufanikiwa katika kila jambo, na hivyo hupoteza yote; mwingine hakutani na kitu ila misalaba na kukatishwa tamaa, na kwa njia hiyo hupata zaidi kuliko thamani ya ulimwengu wote.

Kasisi huyu huenda akaangamizwa kwa kufanywa askofu; na yule huenda akajiokoa yeye mwenyewe na wengine pia, kwa kubaki katika parokia yake ya kwanza iliyo maskini.

Jinsi gani Alexander alivyoonewa husuda, wakati, akiushinda ulimwengu, alipojenga miji, akasimamisha sanamu zake, na kuacha alama za utukufu wake katika falme nyingi hivyo!

Na jinsi gani mhubiri maskini Mtakatifu Paulo alivyodharauliwa, alipopigwa kwa bakora! Na bado jinsi gani ulimwengu ulivyokosea ajabu katika hukumu yake! Jinsi gani Mtakatifu Paulo alivyostahili kuonewa husuda! Jinsi gani Alexander alivyostahili kuhurumiwa!

Mawazo haya machache yanatuonyesha vya kutosha kwamba hali mbalimbali za maisha haya hazina ndani yake kitu cho chote cha kuchochea tamaa zetu zisizotulia, wala kitu cho chote kiwezacho kwa haki kuukatiza upendo wetu na mapenzi yetu sisi kwa sisi.

Sasa tuendelee na sababu nyingine ya upendo huu kwa wote.

Uwezo wetu wa kutenda matendo ya nje ya upendo na wema mara nyingi ni mdogo sana na wenye mipaka. Huenda kuna watu wachache tu ambao tunaweza kuwapa msaada wo wote wa kidunia.

Lakini ingawa njia zetu za nje za kutenda mema mara nyingi zina mipaka hivyo, bado, ikiwa mioyo yetu imejaa upendo na wema, tunapata, kwa kusema hivyo, uwezo usio na kikomo; kwa sababu Mungu atatuhesabia matendo yale mema, matendo yale ya upendo, na sadaka zile za huruma, ambazo tulizitamani kwa dhati, na ambazo tungalizitenda kwa furaha, kama zingalikuwa katika uwezo wetu.

Huwezi kuwaponya wagonjwa wote, wala kuwasaidia maskini wote; huwezi kuwafariji wote walio katika dhiki, wala kuwa baba wa yatima wote; huenda huwezi kuwaokoa wengi kutoka katika misiba yao, wala kuwafundisha kupata faraja katika Mungu.

Lakini ikiwa kuna upendo na huruma moyoni mwako, vinavyofurahia matendo haya mema, na kukuchochea kufanya yote uwezayo: ikiwa upendo wako hauna mipaka, bali daima unawatakia na kuwaombea msaada na furaha wote walio katika dhiki; utapokelewa na Mungu kama mfadhili wa wale ambao hawajapata kitu kwako ila nia yako njema, na mapenzi yako ya huruma.

Huwezi kujenga hospitali kwa ajili ya wasioweza kuponywa; huwezi kusimamisha nyumba za watawa kwa ajili ya kuwalea watu katika upweke mtakatifu, maombi ya kudumu, na kuuua mwili; lakini ukiungana moyoni mwako na wale wanaofanya hivyo, na kumshukuru Mungu kwa makusudi yao ya utauwa; ukiwa rafiki wa marafiki hawa wakuu wa wanadamu, na kufurahia fadhila zao bora; utapokelewa na Mungu kama mshiriki wa matendo mema kama hayo, ambayo, ingawa hayakuwa na mikono yako hata kidogo, yalikuwa na moyo wako wote.

Hakika wazo hili latosha kutufanya tuiangalie, na kuikesha mioyo yetu kwa bidii yote; kujishughulisha na kustawisha tabia zetu za ndani, na kutamani kufikia kila kimo na kila ukamilifu wa nia yenye upendo, huruma, na ukarimu.

Na kwa upande mwingine, kutokana na hili tunaweza kujifunza ubaya mkubwa na madhara ya kila mwelekeo mbaya wa nia, wa husuda, uhasama, chuki, na nia mbaya. Kwa maana ikiwa wema wa mioyo yetu utatustahilisha kupata thawabu ya matendo mema ambayo hatukuyatenda kamwe; ni hakika kwamba ubaya wa mioyo yetu, husuda yetu, roho mbaya yetu, na chuki yetu, utatuletea hatia ya matendo ambayo hatujayatenda kamwe.

Kama vile amtamaniye mwanamke atahesabiwa kuwa mzinzi, ingawa ametenda kosa hilo moyoni mwake tu; vivyo hivyo mtu mwenye kinyongo, uhasama, na roho mbaya, ambaye hufurahia tu kwa siri mabaya ya wengine, atahesabiwa kuwa mwuaji, ingawa hajamwaga damu yo yote.

Basi, kwa kuwa mioyo yetu, ambayo daima iko wazi na kufunuliwa machoni pa Mungu, huzipa fadhila zetu au maovu yetu upana na ongezeko kubwa mno hivyo, ni kazi yetu iliyo bora na kuu kuliko zote kuyaongoza makusudio ya mioyo yetu, kuikesha, kuirekebisha, na kuistawisha hali ya ndani na tabia ya nafsi zetu.

Basi hakuna kitu kinachoziinua nafsi zetu kama upendo huu wa mbinguni: unatakasa na kusafisha kama moto mtakatifu, na tabia zote mbaya huanguka mbele yake. Unazipa nafasi fadhila zote, na kuzipeleka hadi kimo chao cha juu kuliko vyote. Kila kitu kilicho chema na kitakatifu huchipuka ndani yake, nao huwa chemchemi isiyokoma ya kila tamaa takatifu na kila tendo la utauwa.

Kwa upendo, simaanishi huruma yo yote ya asili, iliyo ndani ya watu kwa kiasi kikubwa au kidogo kufuatana na maumbile yao; bali namaanisha kanuni pana zaidi ya nafsi, iliyojengwa juu ya akili na utauwa, inayotufanya tuwe wenye huruma, wema, na ukarimu kwa viumbe wenzetu wote, kama viumbe vya Mungu, na kwa ajili yake.

Ni upendo huu, unaopenda vitu vyote katika Mungu, kama viumbe vyake, kama sura za uweza wake, kama viumbe vya wema wake, kama sehemu za familia yake, kama washiriki wa jamii yake, ndio unaokuwa kanuni takatifu ya matendo yote makuu na mema.

Kwa hiyo, upendo kwa jirani yetu ni tawi tu la upendo wetu kwa Mungu. Kwa maana tunapompenda Mungu kwa moyo wetu wote, na kwa roho yetu yote, na kwa nguvu zetu zote, bila shaka tutawapenda viumbe wale walio na uhusiano wa karibu hivyo na Mungu, wanaopata kila kitu kutoka kwake, na walioumbwa naye ili wawe walengwa wa upendo wake mwenyewe wa milele. Ikiwa ninamchukia au kumdharau mtu mmoja ye yote ulimwenguni, ninachukia kitu ambacho Mungu hawezi kukichukia, na ninadharau kile anachokipenda.

Na je, naweza kudhani kwamba nampenda Mungu kwa moyo wangu wote, wakati ninachukia kile ambacho ni mali ya Mungu peke yake, kisicho na bwana mwingine ila yeye, kinachobeba sura yake, kilicho sehemu ya familia yake, na kilichopo tu kwa sababu ya kudumu kwa upendo wake juu yake?

Ni kutowezekana kwa jambo hili kulikomfanya Mtakatifu Yohana aseme kwamba, “Mtu akisema, Nampenda Mungu, naye anamchukia ndugu yake, ni mwongo.” [1 Yohana 4:20]

Sababu hizi zinatuonyesha vya kutosha kwamba hakuna upendo ulio mtakatifu wala wa kidini, mpaka uwe upendo kwa wote.

Kwa maana ikiwa dini inanitaka niwapende watu wote, kama viumbe vya Mungu, walio mali yake, wanaobeba sura yake, wanaofurahia ulinzi wake, na walio sehemu za familia yake na nyumba yake; ikiwa hizi ndizo sababu kuu na za lazima kwa nini niishi katika upendo na urafiki na mtu mmoja ye yote ulimwenguni; basi ndizo sababu zile zile kuu na za lazima kwa nini niishi katika upendo na urafiki na kila mtu ulimwenguni; na, kwa hiyo, ninazikosea sababu hizi zote, na kuvunja vifungo hivi vyote na wajibu huu wote, kila ninapokosa upendo kwa mtu mmoja ye yote. Kwa hiyo, dhambi ya kumchukia au kumdharau mtu mmoja ye yote ni kama dhambi ya kuuchukia uumbaji wote wa Mungu; na ulazima wa kumpenda mtu mmoja ye yote ni ulazima ule ule wa kumpenda kila mtu ulimwenguni. Na ingawa watu wengi wanaweza kuonekana kwetu kuwa wenye dhambi, wenye kuchukiza, au wapotovu kiasi gani katika mwenendo wao, hatupaswi kamwe kuliona hilo kuwa sababu hata ndogo kabisa ya kuwadharau wala kuwapuuza; bali tuwatazame kwa huruma kubwa zaidi, kama watu walio katika hali ya kuhurumiwa kuliko zote iwezekanayo.

Kama vile dhambi za ulimwengu ndizo zilizomfanya Mwana wa Mungu kuwa Mwombezi mwenye huruma na mwenye kuteswa kwa ajili ya wanadamu wote, vivyo hivyo hakuna aliye na Roho wa Kristo, isipokuwa yule aliye na huruma kuu kabisa kwa wenye dhambi. Wala hakuna ishara kuu zaidi ya ukamilifu wako mwenyewe, kuliko pale unapojikuta umejaa upendo na huruma tu kwa wale walio dhaifu sana na wenye kasoro nyingi. Na kwa upande mwingine, kamwe huna sababu ndogo zaidi ya kujipendeza nafsi yako, kuliko pale unapojikuta umekasirika sana na kuchukizwa na mwenendo wa wengine. Hakika dhambi yote inapaswa kuchukiwa na kuchukizwa nayo, po pote ilipo; lakini basi hatuna budi kujipanga dhidi ya dhambi kama tunavyojipanga dhidi ya ugonjwa na maradhi, kwa kujionyesha wenye huruma na upole kwa wagonjwa na wenye maradhi.

Kila chuki nyingine ya dhambi, isiyoujaza moyo mapenzi laini na ya huruma kuliko yote kwa watu walio katika taabu ya dhambi hiyo, ni mtumishi wa dhambi, wakati ule ule inapoonekana kuichukia.

Na hakuna tabia ambayo hata watu wema wanapaswa kuikesha na kujilinda nayo kwa uangalifu zaidi kuliko hii. Kwa maana ni tabia inayovizia na kujificha chini ya kifuniko cha fadhila nyingi, na kwa kutoshukiwa, hufanya madhara makubwa zaidi.

Kwa asili mtu hudhani kwamba ni upendo wake mwenyewe mkuu mno kwa fadhila unaomfanya asiweze kuwavumilia wale wasio nayo. Na anapomchukia mtu mmoja, anapomdharau mwingine, na asipoweza kulivumilia jina la wa tatu, hudhani kwamba yote hayo ni uthibitisho wa hisia yake mwenyewe ya juu ya fadhila, na wa chuki yake ya haki dhidi ya dhambi.

Na bado, mtu angefikiri kwamba mtu hahitaji dawa nyingine ya tabia hii zaidi ya wazo hili moja:

Kwamba kama hii ingalikuwa ndiyo roho ya Mwana wa Mungu, kama angaliichukia dhambi kwa namna hii, pasingalikuwa na ukombozi wa ulimwengu; kwamba kama Mungu angaliwachukia wenye dhambi kwa namna hii, mchana na usiku, ulimwengu wenyewe ungalikoma zamani sana.

Basi, hili tunaweza kulichukua kuwa kanuni ya hakika, kwamba kadiri tunavyozidi kuwa washiriki wa tabia ya Uungu, ndivyo tunavyozidi kustawishwa sisi wenyewe; na kadiri hisia yetu ya fadhila inavyokuwa ya juu, ndivyo tutakavyozidi kuwahurumia na kuwaonea huruma wale wasio nayo. Hapo kuwaona watu kama hao, badala ya kuamsha ndani yetu dharau ya kiburi, au ghadhabu ya kununa juu yao, kutatujaza moyo wa rehema kama ule tulio nao tunapoona taabu za watu katika hospitali.

Kwa hiyo, ili upumbavu, makosa, na mwenendo mbaya wa viumbe wenzetu usiupunguze upendo na huruma tunayopaswa kuwa nayo kwa wanadamu wote, tunapaswa mara nyingi kufikiri juu ya sababu ambazo juu yake wajibu wa upendo umejengwa.

Basi tunapaswa kumpenda jirani yetu, yaani, wanadamu wote, si kwa sababu wana hekima, ni watakatifu, wana fadhila, au wana mwenendo mwema; kwa maana wanadamu wote hawajawahi kamwe kuwa hivyo, wala hawatakuwa hivyo kamwe; kwa hiyo ni hakika kwamba sababu ya sisi kuwajibika kuwapenda haiwezi kujengwa juu ya fadhila zao.

Tena, kama fadhila zao au wema wao ndio ungekuwa sababu ya sisi kuwajibika kuwapenda watu, tusingekuwa na kanuni ya kufuata; kwa sababu ingawa fadhila au maovu ya watu wengine yanajulikana sana, bado, kwa kusema kwa ujumla, sisi ni waamuzi wabaya sana wa fadhila na ustahili wa watu wengine.

Tatu, Tuna hakika kwamba fadhila au ustahili wa watu si sababu ya sisi kuwajibika kuwapenda, kwa sababu tumeamriwa kuwaonyesha adui zetu walio wabaya kuliko wote matendo ya upendo yaliyo ya juu kuliko yote: tunapaswa kuwapenda, na kuwabariki, na kuwaombea wale wanaotutendea mabaya zaidi kuliko wote. Kwa hiyo huu ni uthibitisho kamili kwamba ustahili wa watu si sababu ambayo juu yake wajibu wetu wa kuwapenda umejengwa.

Tufikiri zaidi, ni upendo gani tunaodaiwa na jirani yetu. Ni kumpenda kama nafsi zetu, yaani, kuwa na hisia zote zile kwake tulizo nazo kwa nafsi zetu; kumtakia kila kitu tunachoweza kujitakia kwa halali; kufurahia kila jema, na kuhuzunika kwa kila baya, linalompata; na kuwa tayari kumtendea matendo yote ya wema kama yale tuliyo tayari daima kujitendea wenyewe.

Basi, waona kwamba upendo huu si kitu kingine ila upendo wa ukarimu; hautudai kitu ila matakwa mema kama hayo, mapenzi ya huruma, na matendo ya wema kama yale tunayojionyesha wenyewe.

Huu ndio upendo wote tunaodaiwa na watu walio bora kuliko wote; wala hatupaswi kamwe kumnyima mtu aliye mbaya kuliko wote au asiye na akili kuliko wote ulimwenguni kiwango cho chote cha upendo huu.

Basi ni nini sababu inayotufanya tumpende kila mtu kwa namna hii? Jibu ni kwamba wajibu wetu wa kuwapenda watu wote kwa namna hii umejengwa juu ya sababu nyingi.

Kwanza, Juu ya sababu ya usawa; kwa maana ikiwa ni haki kujipenda wenyewe kwa namna hii, basi haina budi kuwa si haki kuwanyima wengine kiwango cho chote cha upendo huu, kwa sababu kila mtu ana asili ile ile kabisa, na yuko katika hali ile ile kama sisi.

Kwa hiyo, ikiwa makosa yako mwenyewe na upumbavu wako havipunguzi wajibu wako wa kuyatafuta mema yako mwenyewe, na kujitakia mema; vivyo hivyo upumbavu na makosa ya jirani yako havipunguzi wajibu wako wa kumtakia na kumtafutia jirani yako mema.

Sababu nyingine ya upendo huu imejengwa juu ya mamlaka ya Mungu, aliyetuamuru kumpenda kila mtu kama nafsi zetu.

Tatu, Tunawajibika kwa upendo huu ili kuuiga wema wa Mungu, tupate kuwa wana wa Baba yetu aliye mbinguni, ambaye hutaka furaha ya viumbe vyake vyote, na huwachomozea jua lake waovu na wema.

Nne, Ukombozi wetu kwa Yesu Kristo unatuita kuutenda upendo huu, yeye aliyeshuka kutoka Mbinguni na kuutoa uhai wake kwa sababu ya upendo kwa ulimwengu wote wenye dhambi.

Tano, Kwa amri ya Bwana wetu na Mwokozi, aliyetutaka tupendane, kama yeye alivyotupenda.

Hizi ndizo sababu kuu za kudumu, ambazo juu yake wajibu wetu wa kuwapenda wanadamu wote kama nafsi zetu umejengwa.

Sababu hizi kamwe hazigeuki wala hazibadiliki, daima zinadumu katika nguvu zake kamili; na kwa hiyo zinatuwajibisha kwa usawa nyakati zote, na kuhusu watu wote.

Mungu hatupendi kwa sababu tuna hekima, na wema, na utakatifu, bali kwa kutuhurumia, kwa sababu tunaikosa furaha hii: anatupenda ili atufanye kuwa wema. Kwa hiyo upendo wetu hauna budi kufuata njia hii; tusitafute wala kudai ustahili wa ndugu zetu, bali tuwahurumie katika machafuko yao, na kuwatakia mema yote wanayoyakosa na wanayoweza kuyapokea.

Sasa inaonekana waziwazi, kutokana na yaliyosemwa, kwamba upendo tunaodaiwa na ndugu zetu ni upendo wa ukarimu tu. Pili, Kwamba wajibu huu wa ukarimu umejengwa juu ya sababu zisizogeuka wala kubadilika kamwe, zisizotegemea tabia za watu. Kutokana na hilo inafuata kwamba ni dhambi ile ile kuu kumkosea mtu mbaya upendo huu, kama kumkosea mtu mwema. Kwa sababu yeye anayemnyima mtu mbaya sehemu yo yote ya ukarimu huu anazikosea sababu zile zile zote za upendo, kama yule anayemnyima mtu mwema ukarimu wo wote; na kwa hiyo ni dhambi ile ile.

Kwa hiyo, unapoiachilia tamaa yo yote ya roho mbaya, iwe ya chuki au ya dharau, juu ya mtu (kama unavyodhani) aliye mbaya, fikiri ungemwonaje mwingine aliyekuwa akifanya vivyo hivyo juu ya mtu mwema, na uwe na hakika kwamba unatenda dhambi ile ile.

Huenda utasema, Inawezekanaje kumpenda mtu mwema na mtu mbaya kwa kiwango kile kile?

Kama vile inavyowezekana kuwa mwenye haki na mwaminifu kwa mtu mwema, kama kwa mtu mwovu. Basi je, una shida yo yote katika kumtendea mtu mbaya haki na uaminifu? Je, una mashaka yo yote kama unahitaji kuwa mwenye haki na mwaminifu kwake kama unavyohitaji kuwa kwa mtu mwema? Basi kwa nini huna shaka juu ya hilo? Ni kwa sababu unajua kwamba haki na uaminifu vimejengwa juu ya sababu zisizogeuka wala kubadilika kamwe, zisizotegemea ustahili wa watu, bali zimejengwa katika asili ya mambo, katika sheria za Mungu, na kwa hiyo zinapaswa kushikwa kwa usahihi ule ule kwa watu wema na wabaya.

Basi fikiri tu kwa haki namna hii juu ya upendo kwa jirani yako; kwamba umejengwa juu ya sababu zisizogeuka, zisizotegemea ustahili wa watu, na hapo utaona kwamba inawezekana kuutenda upendo ule ule kamili, kama haki ile ile kamili, kwa watu wote, wawe wema au wabaya.

Huenda utauliza zaidi kama hupaswi kuwa na heshima ya pekee, staha, na uchaji kwa watu wema? Jibu ni, Ndiyo. Lakini basi heshima hii kuu na staha ni kitu tofauti sana na ule upendo wa ukarimu tunaodaiwa na jirani yetu.

Heshima kuu na staha uliyo nayo kwa mtu wa utauwa ulio bora si tendo la upendo kwake — si kwa sababu ya kumhurumia na kumwonea huruma ndipo unamheshimu hivyo, bali ni zaidi tendo la upendo kwako mwenyewe, ili heshima hiyo na staha hiyo zikuchochee kuufuata mfano wake.

Waweza, na unapaswa, kuyapenda, kuyafurahia, na kuyakubali maisha anayoishi mtu mwema; lakini basi huku ni kuipenda fadhila tu, po pote tunapoiona. Nasi hatuipendi fadhila kwa upendo wa ukarimu, kama kitu kinachohitaji matakwa yetu mema, bali kama kitu kilicho jema letu wenyewe.

Jambo lote ni hili. Matendo unayopaswa kuyapenda, kuyaheshimu, na kuyastaajabia ni matendo ya watu wema na wacha Mungu; lakini watu unaopaswa kuwatendea mema yote uwezayo, katika kila namna ya wema na huruma, ni watu wote, wawe wema au wabaya.

Tofauti hii kati ya upendo wa ukarimu na heshima au staha ni wazi sana na dhahiri. Nawe huenda ukauona vizuri zaidi uwazi wake na ulazima wake kwa mfano huu ufuatao.

Hakuna mtu anayepaswa kuwa na heshima kuu au kujitukuza kwa ajili ya ujuzi wake mwenyewe au mwenendo wake; lakini kila mtu anapaswa kujipenda mwenyewe, yaani, kujitakia mema; kwa hiyo tofauti hii kati ya upendo na heshima si wazi tu, bali ni ya lazima sana kuzingatiwa.

Tena, ukidhani kwamba haiwezekani kuyachukia matendo ya watu wasio na akili na bado ukawa na upendo wa kweli kwao: fikiri jambo hili kuhusiana na nafsi yako mwenyewe.

Natumaini inawezekana kabisa kwako si tu kuyachukia, bali kuyachukia kabisa na kuyakirihi matendo yako mengi uliyoyatenda zamani, na kujilaumu kwa upumbavu mkubwa kwa ajili yake. Lakini je, hapo unapoteza hata kidogo hisia zile za huruma kwa nafsi yako, ulizokuwa nazo zamani? Je, hapo unaacha kujitakia mema? Je, upendo wako kwa nafsi yako si wenye nguvu wakati huo kama wakati mwingine wo wote?

Basi kile kinachowezekana hivyo kuhusiana na nafsi zetu, kinawezekana kwa namna ile ile kuhusiana na wengine. Tunaweza kuwa na matakwa mema kuliko yote kwao, tukiwatakia kila jema tunalojitakia wenyewe, na bado, wakati ule ule, tukaichukia njia yao ya maisha.

Tuendelee: upendo wote ule tunaoweza kuwa nao kwa haki kwa nafsi zetu, tunawajibika, kwa haki kamili, kuutenda kwa watu wengine wote; nasi tunaikosea sheria kuu ya asili yetu, na sheria kuu kuliko zote za Mungu, wakati tabia zetu kwa wengine zinapokuwa tofauti na zile tulizo nazo kwa nafsi zetu.

Basi kujipenda kule kulikosawa na kwa busara hutufanya daima tuwe wenye huruma, upole, na nia njema kwa nafsi zetu: kwa hiyo, usipohisi mielekeo hii ya wema kwa watu wengine wote, waweza kuwa na hakika kwamba hauko katika hali ile ya upendo, iliyo uhai wenyewe na roho ya utauwa wa Kikristo.

Unajua jinsi inavyokuumiza kufanywa kitu cha mzaha na dhihaka ya watu wengine; jinsi inavyokuhuzunisha kunyang’anywa sifa yako njema, na kunyimwa maoni mazuri ya jirani zako; kwa hiyo, ukiwaweka wengine kwenye dhihaka na dharau kwa kiwango cho chote; ikiwa unapendezwa kuona au kusikia udhaifu wao na mapungufu yao; au hata ikiwa unasita tu kuyasitiri makosa yao; uko mbali sana na kuwapenda watu kama hao kama nafsi yako, hata kwamba unaweza kudhaniwa kwa haki kuwa na chuki kwao kiasi kile kile ulicho nacho cha upendo kwa nafsi yako. Kwa maana tabia kama hizo ni matunda halisi ya chuki kwa kweli kama vile tabia zilizo kinyume chake ni matunda halisi ya upendo.

Na kama vile ni ishara ya hakika kwamba unajipenda mwenyewe kwa sababu unajali kwa huruma kila kitu kinachokuhusu; vivyo hivyo ni ishara ya hakika vile vile kwamba unamchukia jirani yako, unapopendezwa na kitu cho chote kinachomuumiza.

Lakini sasa, ikiwa kukosa upendo wa kweli na kamili ni upungufu mkubwa hivyo, kwamba, kama Mtakatifu Paulo asemavyo, kunazifanya fadhila zetu kuu kuliko zote kuwa sauti tupu tu na upatu uvumao, jinsi gani inatuhusu sana kujifunza kila ustadi, na kutumia kila njia ya kuziinua nafsi zetu hadi hali hii ya upendo! Ni kwa sababu hii unaombwa hapa usiiache saa hii ya maombi ipite bila kumsihi Mungu kwa ukamilifu na kwa dhati kwa ajili ya kila namna ya upendo kwa wote na ukarimu kwa wanadamu wote; kwa kuwa ibada kama hiyo ya kila siku na ya kudumu ndiyo njia pekee inayoelekea kukuhifadhi katika hali ile ya upendo iliyo ya lazima ili kuthibitisha kwamba wewe ni mfuasi wa kweli wa Yesu Kristo.

Umemaliza Ikipendekeza ibada za saa sita mchana, ambayo katika Maandiko huitwa saa ya sita ya mchana. Kwamba ibada hizi za mara kwa mara zinatamanika kwa usawa kwa watu wa ngazi zote. Upendo kwa wote unapendekezwa hapa kuwa kiini cha maombi katika saa hii. Kuhusu maombezi, kama tendo la upendo kwa wote