Wito wa Dhati kwa Maisha ya Utauwa na Utakatifu
Uchunguzi wa sababu inayowafanya Wakristo walio wengi kupungukiwa kiasi hicho na utakatifu na utauwa wa Ukristo

Sura 2 · dakika 13 za kusoma · dakika 17 za kusikiliza

Uchunguzi wa sababu inayowafanya Wakristo walio wengi kupungukiwa kiasi hicho na utakatifu na utauwa wa Ukristo

INAWEZA sasa kuulizwa kwa haki, inakuwaje kwamba maisha hata ya watu walio bora zaidi yanapingana kwa namna ya ajabu hivi na kanuni za Ukristo?

Lakini kabla sijajibu swali hili moja kwa moja, napenda pia iulizwe, inakuwaje kwamba kuapa ni dhambi iliyoenea hivi miongoni mwa Wakristo? Kweli bado haijaenea sana kwa wanawake kama ilivyo kwa wanaume. Lakini kwa wanaume dhambi hii imeenea kiasi kwamba huenda zaidi ya wawili kati ya watatu wana hatia yake katika maisha yao yote, wakiapa zaidi au kidogo kadiri inavyotokea, wengine daima, wengine mara moja moja tu kana kwamba kwa bahati.

Basi nauliza, inakuwaje kwamba wanaume wawili kati ya watatu wana hatia ya dhambi chafu na ya kufuru kama hii? Hakuna ujinga wala udhaifu wa kibinadamu wa kuitetea; ni kinyume cha amri iliyo wazi, na cha mafundisho yaliyo dhahiri kabisa ya Mwokozi wetu mbarikiwa.

Basi tafuta tu sababu inayowafanya watu walio wengi kuishi katika dhambi hii inayojulikana na wote, nawe utakuwa umeipata sababu inayowafanya walio wengi, hata miongoni mwa watu walio bora zaidi, kuishi kinyume hivi na Ukristo.

Basi sababu ya kuapa kulikoenea ni hii: ni kwa kuwa watu hawana hata nia ya kumpendeza Mungu katika matendo yao yote. Kwa maana mtu na awe tu na utauwa kiasi cha kukusudia kumpendeza Mungu katika matendo yote ya maisha yake, kama jambo lenye heri kuu na bora kuliko yote ulimwenguni, naye hataapa tena kamwe. Itakuwa haiwezekani kwake kuapa, maadamu anaihisi nia hii ndani yake, kama vile haiwezekani kwa mtu anayekusudia kumpendeza mfalme wake kumwendea na kumtukana usoni.

Inaonekana ni sehemu ndogo tu, tena ya lazima, ya utauwa kuwa na nia ya dhati kama hii; na kwamba mtu ambaye hajafika hata hapa katika utauwa hana sababu ya kujiona kuwa mwanafunzi wa Kristo. Hata hivyo ni kwa kukosa kiwango hiki cha utauwa tu ndipo unaona mchanganyiko kama huo wa dhambi na upumbavu katika maisha hata ya watu walio bora zaidi. Ni kwa kukosa nia hii ndipo unaona watu wanaokiri dini, lakini wanaishi katika kuapa na anasa za mwili; ndipo unaona makasisi waliojitoa kwa kiburi, na tamaa ya mali, na starehe za kidunia. Ni kwa kukosa nia hii ndipo unaona wanawake wanaokiri utauwa, lakini wanaishi katika upumbavu wote na ubatili wa mavazi, wakipoteza wakati wao katika uvivu na anasa, na katika fahari zote za cheo na msafara kadiri mali zao zinavyoweza kufikia. Kwa maana mwanamke na ahisi tu moyo wake umejaa nia hii, naye ataona kuwa haiwezekani kwake kujipamba kwa viraka vya urembo na kujipaka rangi, kama ilivyo haiwezekani kulaani au kuapa; hatatamani tena kung’aa katika ngoma kubwa au mikusanyiko ya starehe, wala kujionyesha miongoni mwa wale waliovaa kwa umaridadi kupita wote, kuliko atakavyotamani kucheza juu ya kamba ili kuwafurahisha watazamaji: atajua kwamba jambo moja liko mbali na hekima na ubora wa roho ya Kikristo kama lile jingine.

Ni nia hii ya jumla iliyowafanya Wakristo wa kwanza kuwa mifano mashuhuri hivyo ya utauwa, na iliyounda ushirika mwema wa watakatifu, na jeshi lote tukufu la mashahidi na waungamaji. Na kama mtakoma hapa na kujiuliza, kwa nini ninyi hamna utauwa kama waliokuwa nao Wakristo wa kwanza, mioyo yenu wenyewe itawaambia kwamba si kwa ujinga wala kwa kushindwa, bali ni kwa sababu tu hamkuwahi kukusudia jambo hilo kikamilifu. Mnashika ibada ile ile ya Jumapili waliyoshika wao; nanyi mko makini ndani yake, kwa sababu ni nia yenu kamili kuwa hivyo. Na mtakapokusudia kwa ukamilifu ule ule kufanana nao katika maisha yao ya kawaida ya kila siku, mtakapokusudia kumpendeza Mungu katika matendo yenu yote, mtaona kwamba inawezekana kama ilivyo kuwa waaminifu kikamilifu katika ibada ya Kanisa. Na mtakapokuwa na nia hii ya kumpendeza Mungu katika matendo yenu yote, kama jambo lenye heri kuu na bora kuliko yote ulimwenguni, mtaona ndani yenu chuki kubwa dhidi ya kila kitu kilicho cha ubatili na kisichofaa katika maisha ya kawaida, iwe katika shughuli au starehe, kama mlivyo nayo sasa dhidi ya kitu chochote cha kufuru. Mtaogopa kuishi kwa njia yoyote ya kipumbavu, iwe katika kutumia wakati wenu au mali yenu, kama mnavyoogopa sasa kuacha ibada ya hadharani.

Basi, ni nani asiye na nia hii ya jumla na ya dhati anayeweza kuhesabiwa kuwa Mkristo? Na bado kama ingekuwapo miongoni mwa Wakristo, ingebadilisha sura nzima ya ulimwengu: utauwa wa kweli, na utakatifu wa kuigwa, ungekuwa wa kawaida na wa kuonekana kama kununua na kuuza, au kazi yoyote ya maisha.

Kasisi na awe tu na utauwa wa namna hii, naye atazungumza kana kwamba alilelewa na Mtume; hatafikiria wala kuzungumza juu ya vyeo vya heshima kuliko atakavyofikiria juu ya vyakula vya heshima, au gari la fahari. Hatalalamikia tena kununiwa na ulimwengu, au parokia ndogo, au kukosa mlezi wa cheo, kuliko atakavyolalamikia kukosa koti lililopambwa kwa utepe, au farasi wa mashindano. Na akusudie tu kumpendeza Mungu katika matendo yake yote, kama jambo lenye heri kuu na bora kuliko yote ulimwenguni, ndipo atajua kwamba hakuna kitu cha heshima kwa kasisi isipokuwa bidii inayowaka kwa ajili ya wokovu wa roho za watu; wala hakuna kitu duni katika wito wake isipokuwa uvivu na roho ya kidunia.

Tena, mfanyabiashara na awe tu na nia hii, nayo itamfanya kuwa mtakatifu dukani mwake; shughuli zake za kila siku zitakuwa mfululizo wa matendo ya hekima na ya busara, yaliyofanywa matakatifu kwa Mungu, kwa kufanywa kwa kutii mapenzi Yake na radhi Yake. Atanunua na kuuza, na kufanya kazi na kusafiri, kwa sababu kwa kufanya hivyo anaweza kujitendea mema yeye mwenyewe na wengine. Lakini basi, kwa kuwa hakuna kinachoweza kumpendeza Mungu ila kilicho cha hekima, na cha busara, na kitakatifu, vivyo hivyo hatanunua wala kuuza, wala kufanya kazi kwa namna nyingine yoyote, wala kwa lengo jingine lolote, ila lile linaloweza kuonyeshwa kuwa la hekima, na la busara, na takatifu. Kwa hiyo hatafikiria ni ufundi gani, au mbinu gani, au bidii gani itakayomtajirisha upesi zaidi na kumfanya mkuu kuliko ndugu zake, au kumtoa dukani na kumpeleka kwenye maisha ya fahari na anasa; bali atafikiria ni ufundi gani, mbinu gani, bidii gani inayoweza kufanya shughuli za kidunia zikubalike zaidi kwa Mungu, na kufanya maisha ya biashara kuwa maisha ya utakatifu, uchaji wa Mungu, na utauwa. Hii itakuwa tabia na roho ya kila mfanyabiashara; hawezi kukoma kabla ya kufikia viwango hivi vya utauwa, kila inapokuwa nia yake kumpendeza Mungu katika matendo yake yote, kama jambo bora na lenye heri kuu kuliko yote ulimwenguni. Na kwa upande mwingine, yeyote asiye na roho na tabia hii katika biashara na kazi yake, wala haiendeshi isipokuwa kwa kadiri inavyosaidia vizuri zaidi maisha ya hekima, na matakatifu, na ya kimbingu, ni hakika kwamba hana nia hii; na bila hiyo, ni nani anayeweza kuonyeshwa kuwa mfuasi wa Yesu Kristo?

Tena, mwungwana wa ukoo na mali na awe tu na nia hii, nawe utaona jinsi itakavyomwondoa katika kila namna ya ubaya, na kumpeleka kwenye kila tendo la utauwa na wema. Hawezi kuishi kwa kubahatisha, au kadiri hisia na matamanio yanavyompeleka, kwa sababu anajua kwamba hakuna kinachoweza kumpendeza Mungu ila mwenendo wa maisha wenye hekima na utaratibu. Hawezi kuishi katika uvivu na kujifurahisha, katika michezo na kamari, katika anasa na ulafi, katika matumizi ya ubatili na maisha ya fahari, kwa sababu mambo haya hayawezi kugeuzwa kuwa njia za utauwa na utakatifu, wala kufanywa kuwa sehemu za maisha ya hekima na ya dini. Kama anavyojiepusha hivyo na kila namna ya ubaya, vivyo hivyo anaharakisha na kutamani kila tendo la wema. Hauulizi kile kinachoruhusiwa na kusameheka, bali kile kinachostahili kusifiwa na kupongezwa. Hauulizi kama Mungu atasamehe upumbavu wa maisha yetu, wazimu wa anasa zetu, ubatili wa matumizi yetu, utajiri wa misafara yetu, na kupoteza wakati wetu bila kujali; bali anauliza kama Mungu anapendezwa na mambo haya, au kama hizi ndizo njia zilizoamriwa za kupata kibali Chake? Hachunguzi kama inasameheka kulimbikiza fedha, kujipamba kwa almasi, na kuyapaka magari yetu dhahabu, wakati mjane na yatima, mgonjwa na mfungwa, wanahitaji kusaidiwa; bali anauliza kama Mungu amedai mambo haya mikononi mwetu, kama tutaitwa kutoa hesabu siku ya mwisho kwa kuyapuuza; kwa sababu nia yake si kuishi katika njia ambazo, kwa yote tujuayo, huenda Mungu akazisamehe; bali kuwa na bidii katika njia ambazo tunajua kwamba Mungu atazilipa bila shaka.

Kwa hiyo hatatazama maisha ya Wakristo ili kujifunza jinsi anavyopaswa kutumia mali yake, bali atayatazama Maandiko, na kufanya kila fundisho, mfano, agizo, au mafundisho yanayowahusu matajiri, kuwa sheria kwake mwenyewe katika matumizi ya mali yake.

Hatakuwa na habari na mavazi ya gharama kubwa, kwa sababu yule tajiri katika Injili alivaa nguo za rangi ya zambarau na kitani safi. Anajinyima anasa na starehe ambazo mali yake ingeweza kumpatia, kwa sababu Mwokozi wetu mbarikiwa asema, “Ole wenu ninyi mlio matajiri! kwa kuwa mmekwisha kupata faraja yenu.” [Luka 6:24] Atakuwa na kanuni moja tu ya sadaka, nayo itakuwa kutumia kwa njia hiyo kila kitu anachoweza, kwa sababu Mhukumu wa walio hai na wafu amesema kwamba kila kinachotolewa hivyo, kimetolewa Kwake.

Hatakuwa na meza ya ukarimu kwa ajili ya matajiri na wenye mali kuja kufanya karamu pamoja naye, kwa vyakula vizuri na vinywaji; kwa sababu Bwana wetu mbarikiwa asema, “Ufanyapo chakula cha mchana au cha jioni, usiwaite rafiki zako, wala ndugu zako, wala jamaa zako, wala jirani zako wenye mali; wasije wakakualika nao, ukapata malipo. Bali ufanyapo karamu, waite maskini, vilema, viwete, vipofu; nawe utakuwa heri; kwa kuwa hawana cha kukulipa; kwa maana utalipwa katika ufufuo wa wenye haki.” [Luka 14:12, 13, 14]

Hatapoteza fedha kwa dari zilizopakwa dhahabu, wala samani za gharama kubwa: hatachukuliwa kutoka anasa moja hadi nyingine kwa fahari na misafara ya gharama, kwa sababu Mtume aliyevuviwa amesema kwamba “kila kilichomo duniani, yaani, tamaa ya mwili, na tamaa ya macho, na kiburi cha uzima, hakitokani na Baba, bali kinatokana na dunia.” [1 Yohana 2:16]

Mtu yeyote asiyaone haya kuwa maelezo ya kubuni tu ya upendo, yanayopendeza katika wazo lakini hayawezi kutekelezwa. Kwa maana ni mbali kabisa na kuwa mtindo wa maisha wa kubuni usiowezekana, kwani umetekelezwa na Wakristo wengi sana katika vizazi vilivyopita, waliofurahi kugeuza mali zao zote kuwa mfululizo wa daima wa sadaka. Na ni mbali kabisa na kutowezekana sasa, kwamba tukiweza kupata Wakristo wowote wanaokusudia kwa dhati kumpendeza Mungu katika matendo yao yote, kama jambo bora na lenye heri kuu kuliko yote ulimwenguni, wawe vijana au wazee, waseja au waliooa, wanaume au wanawake, wakiwa tu na nia hii, itakuwa haiwezekani kwao kufanya vinginevyo. Kanuni hii moja itawafikisha bila shaka kwenye kilele hiki cha upendo, nao wataona kwamba hawawezi kukoma kabla ya kukifikia.

Kwa maana inawezekanaje kwa mtu anayekusudia kumpendeza Mungu katika matumizi ya fedha zake, na anakusudia hivyo kwa sababu anaona kuwa ndiyo heri yake kuu; inawezekanaje kwa mtu kama huyo, akiwa na hali hiyo ya moyo, kuzika fedha zake katika mapambo yasiyo ya lazima na yasiyofaa, katika kujifunika yeye mwenyewe au farasi wake kwa dhahabu, wakati bado kuna kazi zozote za utauwa na sadaka za kufanywa kwa fedha hizo, au njia zozote za kuzitumia vizuri?

Hili haliwezekani kabisa, kama vile haiwezekani kwa mtu anayekusudia kumpendeza Mungu katika maneno yake kuingia katika kundi la watu kwa makusudi ili kuapa na kusema uongo. Kwa maana kama vile upotevu wote na matumizi yasiyo ya busara hufanywa kwa makusudi na kwa kufikiri, vivyo hivyo hakuna awezaye kuwa na hatia hiyo, ambaye nia yake ya daima ni kumpendeza Mungu katika matumizi ya fedha zake.

Nimechagua kueleza jambo hili kwa kuirejea nia hii, kwa sababu inafanya suala liwe wazi sana, na kwa sababu kila mwenye kutaka anaweza kuliona katika nuru iliyo wazi kabisa, na kulihisi kwa nguvu kuliko zote, kwa kutazama tu ndani ya moyo wake mwenyewe. Kwa maana ni rahisi kwa kila mtu kujua kama anakusudia kumpendeza Mungu katika matendo yake yote, kama ilivyo rahisi kwa mtumishi yeyote kujua kama hii ndiyo nia yake kwa bwana wake. Kila mtu pia anaweza kusema kwa urahisi jinsi anavyotumia fedha zake, na kama anafikiria jinsi ya kumpendeza Mungu katika hilo, kama anavyoweza kusema mali yake iko wapi, na kama ni fedha au ardhi. Kwa hiyo hapa hakuna kisingizio kilichobaki cha ujinga au udhaifu kuhusu jambo hili; kila mtu yuko katika nuru, na kila mtu ana uwezo. Wala hakuna awezaye kushindwa, ila yule ambaye si Mkristo kiasi cha kukusudia kumpendeza Mungu katika matumizi ya mali yake.

Unaona watu wawili: mmoja ni mwaminifu katika maombi ya hadharani na ya faragha, mwingine sivyo. Basi sababu ya tofauti hii si kwamba mmoja ana nguvu na uwezo wa kushika maombi, na mwingine hana; bali sababu ni hii, kwamba mmoja anakusudia kumpendeza Mungu katika wajibu wa utauwa, na mwingine hana nia yoyote kuhusu hilo. Basi hali ni ile ile katika matumizi mema au mabaya ya wakati wetu na fedha zetu. Unaona mtu mmoja akipoteza wakati wake katika usingizi na uvivu, katika kutembeleana na michezo, na fedha zake katika matumizi ya ubatili kabisa na yasiyo ya busara. Unaona mwingine akiwa mwangalifu kwa kila siku, akigawa saa zake kwa kanuni za akili na dini, na akitumia fedha zake zote katika kazi za sadaka: basi tofauti haitokani na hili, kwamba mmoja ana nguvu na uwezo wa kufanya hivyo, na mwingine hana; bali inatokana na hili, kwamba mmoja anakusudia kumpendeza Mungu katika matumizi mema ya wakati wake wote, na fedha zake zote, na mwingine hana nia yoyote kuhusu hilo.

Kwa hiyo, hapa na tujihukumu wenyewe kwa unyoofu; tusiridhike bure na machafuko ya kawaida ya maisha yetu, ubatili wa matumizi yetu, upumbavu wa michezo yetu, kiburi cha mavazi yetu, uvivu wa maisha yetu, na kupoteza wakati wetu, tukidhani kwamba hizi ni kasoro tunazoangukia kwa sababu ya unyonge na udhaifu usioepukika wa asili yetu; bali na tuwe na hakika kwamba machafuko haya ya maisha yetu ya kawaida yanatokana na hili, kwamba hatuna Ukristo wa kutosha kiasi cha kukusudia kumpendeza Mungu katika matendo yote ya maisha yetu, kama jambo bora na lenye heri kuu kuliko yote ulimwenguni. Kwa hiyo hatupaswi kujiona tuko katika hali ya kasoro ya kawaida inayosameheka, bali katika hali inayokosa kanuni ya kwanza na ya msingi kabisa ya Ukristo, yaani, nia ya kumpendeza Mungu katika matendo yetu yote.

Na kama mtu yeyote angejiuliza, inakuwaje kwamba kuna viwango vyovyote vya kiasi anavyovipuuza, matendo yoyote ya unyenyekevu anayoyakosa, njia yoyote ya sadaka asiyoifuata, kanuni zozote za kuukomboa wakati asizozishika, moyo wake mwenyewe utamwambia kwamba ni kwa sababu hakuwahi kukusudia kuwa makini hivyo katika wajibu huo. Kwa maana kila tunapokusudia kikamilifu, inawezekana kufuata utaratibu huu wote wa maisha, kama inavyowezekana kwa mtu kushika nyakati za maombi.

Kwa hiyo kosa haliko hapa, kwamba tunatamani kuwa wema na wakamilifu, lakini kwa udhaifu wa asili yetu tunapungukiwa; bali ni kwa sababu hatuna utauwa wa kutosha kukusudia kuwa wema kadiri tuwezavyo, au kumpendeza Mungu katika matendo yote ya maisha yetu. Hili tunaona wazi ndilo hali ya yule anayetumia wakati wake katika michezo wakati anapaswa kuwa Kanisani; si kwa kukosa uwezo, bali ni kwa kukosa nia au hamu ya kuwa huko.

Na hali ni ile ile wazi katika kila upumbavu mwingine wa maisha ya binadamu. Yule mwanamke anayetumia wakati wake na fedha zake katika njia na mitindo isiyo ya busara ya ulimwengu, hafanyi hivyo kwa sababu anakosa uwezo wa kuwa na hekima na dini katika kusimamia wakati wake na fedha zake, bali kwa sababu hana nia wala hamu ya kuwa hivyo. Atakapoihisi nia hii, ataona kwamba inawezekana kuishi kwa kuifuata, kama inavyowezekana kuwa na kiasi kikamilifu na usafi wa moyo, kwa sababu ni jambo analolijali na kulitamani kuwa hivyo.

Fundisho hili halidhanii kwamba hatuhitaji neema ya Mungu, au kwamba tuna uwezo wenyewe wa kujifanya wakamilifu. Linadhani tu kwamba kwa kukosa nia ya dhati ya kumpendeza Mungu katika matendo yetu yote tunaangukia katika machafuko ya maisha ambayo kwa njia za kawaida za neema tungekuwa na uwezo wa kuyaepuka; na kwamba hatuna ukamilifu ule ambao hali yetu ya sasa ya neema inatuwezesha kuufikia, kwa sababu hatukusudii hata kuwa nao. Linatufundisha tu kwamba sababu inayokufanya usione kufisha mwili kwa kweli wala kujikana nafsi, wala upendo mashuhuri, wala unyenyekevu wa kina, wala mapenzi ya kimbingu, wala kuudharau ulimwengu kwa kweli, wala upole wa Kikristo, wala bidii ya dhati, wala utauwa mashuhuri katika maisha ya kawaida ya Wakristo, ni hii: kwa sababu hawakusudii hata kuwa makini na wa kuigwa katika fadhila hizi.