Wito wa Dhati kwa Maisha ya Utauwa na Utakatifu
Kuhusu asili na upana wa utauwa wa Kikristo

Sura 1 · dakika 17 za kusoma · dakika 22 za kusikiliza

Kuhusu asili na upana wa utauwa wa Kikristo

UTAUWA si maombi ya faragha wala maombi ya hadharani; bali maombi, yawe ya faragha au ya hadharani, ni sehemu fulani au mifano fulani ya utauwa. Utauwa maana yake ni maisha yaliyotolewa, au kuwekwa wakfu, kwa Mungu.

Basi, mtu mcha Mungu ni yule asiyeishi tena kwa mapenzi yake mwenyewe, wala kwa njia na roho ya ulimwengu, bali kwa mapenzi ya Mungu peke yake; anayemfikiria Mungu katika kila jambo, anayemtumikia Mungu katika kila jambo, anayefanya sehemu zote za maisha yake ya kawaida kuwa sehemu za utauwa, kwa kutenda kila kitu kwa Jina la Mungu, na chini ya kanuni zinazopatana na utukufu Wake.

Tunakiri kwa urahisi kwamba Mungu peke yake ndiye kanuni na kipimo cha maombi yetu; kwamba ndani yake tunapaswa kumtazama Yeye kabisa, na kutenda kabisa kwa ajili Yake; kwamba tunapaswa kuomba kwa namna ile tu, kwa ajili ya mambo yale tu, na kwa makusudi yale tu, yanayofaa utukufu Wake.

Basi mtu yeyote na aitafute tu sababu kwa nini anapaswa kuwa mcha Mungu kwa ukali huo katika maombi yake, naye ataona sababu ile ile, yenye nguvu vile vile, ya kuwa mcha Mungu kwa ukali ule ule katika sehemu nyingine zote za maisha yake. Kwa maana hakuna hata kivuli kidogo cha sababu kwa nini tumfanye Mungu kuwa kanuni na kipimo cha maombi yetu, kwa nini wakati huo tumtazame Yeye kabisa na kuomba kwa kadiri ya mapenzi Yake, isipokuwa sababu ile ile inayothibitisha kwa usawa kwamba ni lazima tumtazame Mungu kabisa, na kumfanya kuwa kanuni na kipimo cha matendo mengine yote ya maisha yetu. Kwa kuwa njia yoyote ya maisha, matumizi yoyote ya vipawa vyetu, iwe ya uwezo wetu, wakati wetu au fedha zetu, yasiyo kwa ukamilifu kwa kadiri ya mapenzi ya Mungu, yasiyo kwa makusudi yanayofaa utukufu Wake, ni upuuzi na makosa makubwa kama maombi yasiyo kwa kadiri ya mapenzi ya Mungu. Kwa maana hakuna sababu nyingine kwa nini maombi yetu yawe kwa kadiri ya mapenzi ya Mungu, kwa nini yasiwe na kitu ndani yake isipokuwa kile kilicho cha hekima, na kitakatifu, na cha mbinguni; hakuna sababu nyingine ya jambo hili, isipokuwa kwamba maisha yetu yawe ya asili ile ile, yamejaa hekima ile ile, utakatifu ule ule, na mioyo ile ile ya mbinguni, ili tumwishie Mungu katika roho ile ile ambayo kwayo tunamwomba. Kama isingekuwa wajibu wetu thabiti kuishi kwa akili, kuyaweka wakfu kwa Mungu matendo yote ya maisha yetu; kama isingekuwa lazima kabisa kutembea mbele Zake katika hekima na utakatifu na mwenendo wote wa kimbingu, tukitenda kila kitu kwa Jina Lake na kwa utukufu Wake, kusingekuwa na ubora wala hekima yoyote katika maombi yaliyo ya kimbingu kuliko yote. La, maombi ya namna hiyo yangekuwa upuuzi; yangekuwa kama kuomba mabawa, wakati kuruka si sehemu ya wajibu wetu hata kidogo.

Basi, kwa hakika kama ilivyo kwamba kuna hekima katika kumwomba Roho wa Mungu, ndivyo ilivyo hakika kwamba tunapaswa kumfanya Roho huyo kuwa kanuni ya matendo yetu yote; kwa hakika kama ilivyo wajibu wetu kumtazama Mungu kabisa katika maombi yetu, ndivyo ilivyo hakika kwamba ni wajibu wetu kumwishia Mungu kabisa katika maisha yetu. Lakini hatuwezi kusemwa kwamba tunamwishia Mungu, isipokuwa tunamwishia katika matendo yote ya kawaida ya maisha yetu, isipokuwa Yeye ndiye kanuni na kipimo cha njia zetu zote, kama vile hatuwezi kusemwa kwamba tunamwomba Mungu, isipokuwa maombi yetu yanamtazama Yeye kabisa. Hivyo njia za maisha zisizo za busara na za kipuuzi, iwe katika kazi au katika burudani, ziwe zinamaliza wakati wetu au fedha zetu, ni kama maombi yasiyo ya busara na ya kipuuzi, na ni chukizo kwa Mungu kweli kweli vile vile.

Ni kwa sababu ya kutojua, au angalau kutolitafakari jambo hili, kwamba tunaona mchanganyiko mkubwa wa mambo ya kuchekesha katika maisha ya watu wengi. Unawaona wakiwa makini kuhusu nyakati na mahali fulani pa ibada, lakini ibada ya Kanisa ikiisha, wao ni kama wale ambao huenda huko mara chache au hawaendi kamwe. Katika mwenendo wao wa maisha, katika namna yao ya kutumia wakati na fedha zao, katika masumbufu na hofu zao, katika anasa na starehe zao, katika kazi na burudani zao, wako sawa na ulimwengu wote uliobaki. Jambo hili huwafanya watu wa ulimwengu walio legevu kwa kawaida kuwadhihaki wale walio wacha Mungu, kwa sababu wanaona kwamba utauwa wao haupiti maombi yao, na kwamba maombi yakiisha, hawamwishii Mungu tena mpaka wakati wa maombi urudi tena; bali wanaishi kwa hisia na matamanio yale yale, na kufurahia kikamilifu upumbavu wote wa maisha kama watu wengine. Hii ndiyo sababu wao ni kichekesho na dharau ya watu wasiojali na wa kidunia; si kwa sababu kweli wamejitoa kwa Mungu, bali kwa sababu wanaonekana kutokuwa na utauwa mwingine wowote isipokuwa ule wa maombi ya hapa na pale.

Julius anaogopa sana kukosa maombi; parokia nzima hudhani kwamba Julius ni mgonjwa, ikiwa hayupo Kanisani. Lakini kama ungemwuliza kwa nini anatumia muda wake uliobaki kwa kufuata hisia au bahati tu? kwa nini yeye ni mwenzi wa watu wapumbavu kuliko wote katika anasa zao za kipumbavu kuliko zote? kwa nini yuko tayari kwa kila tafrija na burudani isiyofaa? Kama ungemwuliza kwa nini hakuna mchezo mdogo kiasi cha kushindwa kumpendeza? kwa nini yuko na shughuli katika kila dansi na mikusanyiko? kwa nini anajitoa kwa mazungumzo ya bure na ya umbea? kwa nini anaishi katika urafiki wa kipumbavu na kuwapenda kupita kiasi watu fulani, ambao hawahitaji wala hawastahili wema wowote wa pekee? kwa nini anajiruhusu chuki na kinyongo cha kipumbavu dhidi ya watu fulani, bila kufikiri kwamba anapaswa kumpenda kila mtu kama nafsi yake? Kama ungemwuliza kwa nini haweki kamwe mazungumzo yake, wakati wake na mali zake chini ya kanuni za dini? Julius hana la kusema kujitetea zaidi ya mtu aliye mpotovu kuliko wote. Kwa maana mwelekeo wote wa Maandiko unapingana moja kwa moja na maisha ya namna hiyo, kama unavyopingana na ufisadi na ulevi: yule anayeishi mwenendo huo wa uvivu na upumbavu, haishi kwa kadiri ya dini ya Yesu Kristo zaidi ya yule anayeishi katika ulafi na ulevi.

Kama mtu angemwambia Julius kwamba hakuna haja ya kudumu sana katika maombi, na kwamba angeweza, bila kujidhuru, kupuuza ibada ya Kanisa kama watu wengi wanavyofanya, Julius angemwona mtu huyo kuwa si Mkristo, na kwamba anapaswa kuepuka urafiki wake. Lakini kama mtu atamwambia tu kwamba anaweza kuishi kama ulimwengu mwingi unavyoishi, kwamba anaweza kujifurahisha kama wengine wanavyofanya, kwamba anaweza kutumia wakati na fedha zake kama watu wa mitindo ya kisasa wanavyofanya, kwamba anaweza kufuata upumbavu na udhaifu wa watu wengi, na kuzitimiza hisia na tamaa zake kama watu wengi wanavyofanya, Julius hamshuku kamwe mtu huyo kuwa amepungukiwa na roho ya Kikristo, au kwamba anafanya kazi ya Ibilisi. Na kama Julius angesoma Agano Jipya lote tangu mwanzo hadi mwisho, angeona mwenendo wake wa maisha ukihukumiwa katika kila ukurasa wake.

Na kwa kweli hakuna kitu kinachoweza kuwazwa kilicho cha kipuuzi zaidi chenyewe, kuliko maombi ya hekima, na matukufu, na ya kimbingu, yaliyoongezwa juu ya maisha ya ubatili na upumbavu, ambapo kazi wala burudani, wakati wala fedha, haviko chini ya uongozi wa hekima na mioyo ya kimbingu ya maombi yetu. Kama tungemwona mtu anayedai kutenda kabisa kwa kumzingatia Mungu katika kila jambo analofanya, asiyetaka kutumia wakati wala fedha, wala kufanya kazi au burudani yoyote, isipokuwa kwa kadiri ambavyo angeweza kutenda kwa kufuata kanuni thabiti za akili na utauwa, na hata hivyo wakati huo huo akapuuza maombi yote, yawe ya hadharani au ya faragha, je, hatungeshangaa kwa mtu wa namna hiyo, na kustaajabu jinsi alivyoweza kuwa na upumbavu mwingi hivyo pamoja na dini nyingi hivyo?

Hata hivyo jambo hili lina busara sawa na mtu yeyote kudai kuwa makini katika utauwa, kuwa mwangalifu kuzishika nyakati na mahali pa maombi, na hata hivyo kuyaacha maisha yake yaliyobaki, wakati na kazi yake, vipawa na fedha zake, vitumike bila kujali hata kidogo kanuni thabiti za utauwa na ibada. Kwa maana ni upuuzi mkubwa vile vile kudhani kuwa na maombi matakatifu, na maombi ya Kimungu, bila utakatifu wa maisha unaopatana nayo, kama kudhani kuwa na maisha matakatifu na ya Kimungu bila maombi.

Basi mtu yeyote na afikiri jinsi ambavyo angeweza kwa urahisi kumshinda kwa hoja mtu anayedai kuishi maisha makali sana bila maombi, na hoja zile zile zitamshinda waziwazi vile vile mwingine, anayedai ukali katika maombi bila kuupeleka ukali huo huo katika kila sehemu nyingine ya maisha. Kwa maana kuwa dhaifu na wapumbavu katika kutumia wakati na mali zetu si kosa kubwa zaidi kuliko kuwa dhaifu na wapumbavu kuhusiana na maombi yetu. Na kujiruhusu njia yoyote ya maisha ambayo haitolewi, wala haiwezi kutolewa, kwa Mungu, ni kutomcha Mungu kule kule kama kupuuza maombi yetu, au kuyatumia kwa namna inayoyafanya kuwa sadaka isiyomstahili Mungu.

Kwa ufupi jambo ni hili: ama akili na dini huweka kanuni na makusudi kwa matendo yote ya kawaida ya maisha yetu, ama haziweki. Kama zinaweka, basi ni lazima kuyaongoza matendo yetu yote kwa kanuni hizo kama ilivyo lazima kumwabudu Mungu. Kwa maana kama dini inatufundisha lolote kuhusu kula na kunywa, au kutumia wakati na fedha zetu; kama inatufundisha jinsi tunavyopaswa kuutumia ulimwengu na kuudharau; kama inatuambia tuwe na mioyo ya namna gani katika maisha ya kawaida, jinsi tunavyopaswa kuwaelekea watu wote; jinsi tunavyopaswa kuwatendea wagonjwa, maskini, wazee, na wasio na kitu; kama inatuambia ni nani tumtendee kwa upendo wa pekee, ni nani tumheshimu kwa heshima ya pekee; kama inatuambia jinsi tunavyopaswa kuwatendea adui zetu, na jinsi tunavyopaswa kuzifisha nafsi zetu na kujikana nafsi; lazima awe dhaifu sana yule anayeweza kudhani kwamba sehemu hizi za dini hazipaswi kushikwa kwa usahihi ule ule kama mafundisho yoyote yanayohusu maombi.

Ni jambo la kuzingatia sana kwamba hakuna hata amri moja katika Injili yote kuhusu ibada ya hadharani; na labda ni wajibu ambao Maandiko yanausisitiza kidogo kuliko mwingine wowote. Kuhudhuria kwake mara kwa mara hakutajwi hata kidogo katika Agano Jipya lote. Ilhali ile dini au ule utauwa unaopaswa kuongoza matendo ya kawaida ya maisha yetu unapatikana karibu katika kila mstari wa Maandiko. Mwokozi wetu mbarikiwa na Mitume Wake wameshughulika kabisa na mafundisho yanayohusu maisha ya kawaida. Wanatuita tuukane ulimwengu, na kutofautiana na roho na njia ya ulimwengu katika kila hali ya moyo na kila njia ya maisha: kuyakana mema yake yote, kutoogopa mabaya yake yoyote, kuyakataa makuu yake ya furaha, na kutoithamini heri yake: kuwa kama watoto wachanga waliozaliwa sasa, waliozaliwa katika hali mpya ya mambo: kuishi kama wasafiri katika kukesha kiroho, katika hofu takatifu, na katika kutamani kwa kimbingu maisha mengine: kujitwika msalaba wetu kila siku, kujikana nafsi, kuikiri heri ya kuhuzunika, kuitafuta heri ya umaskini wa roho: kuacha kiburi na ubatili wa mali, kutosumbukia kesho, kuishi katika hali ya unyenyekevu ulio wa kina kuliko wote, kufurahi katika mateso ya kidunia: kuikataa tamaa ya mwili, na tamaa ya macho, na kiburi cha uzima: kuvumilia madhara, kuwasamehe na kuwabariki adui zetu, na kuwapenda wanadamu kama Mungu anavyowapenda: kumpa Mungu mioyo yetu yote na mapenzi yetu yote, na kujitahidi kuingia kwa mlango ulio mwembamba kwenda katika maisha ya utukufu wa milele.

Huu ndio utauwa wa kawaida ambao Mwokozi wetu mbarikiwa aliufundisha, ili kuufanya kuwa maisha ya kawaida ya Wakristo wote. Je, si ajabu kubwa mno basi kwamba watu waweke utauwa mwingi hivyo katika kuhudhuria ibada ya hadharani, ambayo kuhusu hiyo hakuna hata agizo moja la Bwana wetu linaloweza kupatikana, na hata hivyo wapuuze wajibu huu wa kawaida wa maisha yetu ya kila siku, unaoamriwa katika kila ukurasa wa Injili? Nauita wajibu huu utauwa wa maisha yetu ya kawaida, kwa sababu kama unapaswa kutendwa, ni lazima ufanywe kuwa sehemu ya maisha yetu ya kawaida; hauwezi kuwa na nafasi mahali pengine popote.

Kama kuudharau ulimwengu na kuwa na mapenzi ya kimbingu ni hali ya moyo iliyo lazima kwa Wakristo, ni lazima hali hii ya moyo ionekane katika mwenendo wote wa maisha yao, katika namna yao ya kuutumia ulimwengu, kwa sababu haiwezi kuwa na nafasi mahali pengine popote. Kama kujikana nafsi ni sharti la wokovu, wote wanaotaka kuokolewa ni lazima wakufanye kuwa sehemu ya maisha yao ya kawaida. Kama unyenyekevu ni wajibu wa Kikristo, basi maisha ya kawaida ya Mkristo yanapaswa kuwa mwenendo wa kudumu wa unyenyekevu wa kila aina. Kama umaskini wa roho ni lazima, ni lazima uwe roho na hali ya moyo ya kila siku ya maisha yetu. Kama tunapaswa kuwasaidia walio uchi, wagonjwa na wafungwa, ni lazima huo uwe upendo wa kawaida wa maisha yetu, kwa kadiri tuwezavyo kujifanya kuwa na uwezo wa kuutenda. Kama tunapaswa kuwapenda adui zetu, ni lazima tuyafanye maisha yetu ya kawaida kuwa zoezi na ushahidi unaoonekana wa upendo huo. Kama kuridhika na shukrani, kama kuvumilia mabaya kwa saburi ni wajibu kwa Mungu, basi ni wajibu wa kila siku, na katika kila hali ya maisha yetu. Kama tunapaswa kuwa na hekima na watakatifu kama wana wa Mungu waliozaliwa upya, hatuwezi kuwa hivyo kwa njia nyingine, isipokuwa kwa kukikana kila kitu kilicho cha kipumbavu na cha ubatili katika kila sehemu ya maisha yetu ya kawaida. Kama tunapaswa kuwa viumbe vipya katika Kristo, ni lazima tuonyeshe kwamba ndivyo tulivyo, kwa kuwa na njia mpya za kuishi ulimwenguni. Kama tunapaswa kumfuata Kristo, ni lazima iwe katika namna yetu ya kawaida ya kuitumia kila siku.

Ndivyo ilivyo katika fadhila zote na hali zote takatifu za moyo za Ukristo; si zetu isipokuwa ziwe fadhila na hali za moyo za maisha yetu ya kila siku. Hivyo Ukristo uko mbali sana na kutuacha tuishi katika njia za kawaida za maisha, tukifuata upumbavu wa desturi, na kuzitimiza tamaa na hisia ambazo roho ya ulimwengu hufurahia; uko mbali sana na kutuachia mambo yoyote kati ya hayo, hata fadhila zake zote ambazo unazifanya kuwa lazima kwa wokovu ni njia nyingi tu za kuishi juu ya ulimwengu na kinyume chake, katika matendo yote ya kawaida ya maisha yetu. Kama maisha yetu ya kawaida si mwenendo wa kawaida wa unyenyekevu, kujikana nafsi, kuukana ulimwengu, umaskini wa roho na mapenzi ya kimbingu, hatuishi maisha ya Wakristo.

Lakini ingawa ni wazi hivyo kwamba huu, na huu peke yake, ndio Ukristo, yaani kuzitenda fadhila hizi zote kwa namna ya kudumu, ya wazi na inayoonekana, hata hivyo ni wazi vile vile kwamba ni kidogo sana au hakuna kabisa cha jambo hili kinachopatikana, hata miongoni mwa watu walio bora. Mara nyingi unawaona Kanisani, wakifurahishwa na wahubiri hodari: lakini yatazame maisha yao, nawe utawaona ni watu wa aina ile ile kabisa kama wengine wasiojidai utauwa wowote. Tofauti unayoiona kati yao ni tofauti ya hali zao za asili tu. Wana ladha ile ile ya ulimwengu, masumbufu yale yale ya kidunia, na hofu, na furaha zile zile; wana mwelekeo ule ule wa akili, wenye ubatili ule ule katika tamaa zao. Unaona upendo ule ule wa fahari na magari ya kifahari, kiburi na ubatili ule ule wa mavazi, kujipenda na kujifurahisha kule kule, urafiki ule ule wa kipumbavu, na chuki zile zile zisizo na msingi, wepesi ule ule wa akili, na roho ile ile ya mzaha, upendo ule ule wa burudani, mielekeo ile ile ya uvivu, na njia zile zile za ubatili za kutumia wakati wao katika kutembeleana na mazungumzo, kama ulimwengu wote uliobaki, usiojidai utauwa wowote.

Silinganishi hapa watu wanaoonekana wema na wapotovu waliojitangaza, bali watu wanaoishi maisha ya kiasi. Hebu tuchukue mfano wa wanawake wawili wenye adabu: tudhani kwamba mmoja wao ni mwangalifu wa nyakati za ibada, na anazishika kwa kuona ni wajibu, na kwamba yule mwingine hajali kwa moyo wote kuhusu jambo hilo, bali yuko Kanisani mara chache au mara nyingi, kama inavyotokea tu. Basi ni jambo rahisi sana kuiona tofauti hii kati ya watu hawa. Lakini ukishaiona, je, unaweza kupata tofauti nyingine yoyote kati yao? Je, unaweza kuona kwamba maisha yao ya kawaida ni ya aina tofauti? Je, hali za moyo, na desturi, na tabia za mmoja si za aina ile ile kama za mwingine? Je, wanaishi kana kwamba ni wa ulimwengu tofauti, wana makusudi tofauti vichwani mwao, na kanuni na vipimo tofauti vya matendo yao yote? Je, hawana mema na mabaya yale yale? Je, hawapendezwi na kuchukizwa kwa namna ile ile, na kwa mambo yale yale? Je, hawaishi katika mwenendo ule ule wa maisha? Je, mmoja anaonekana kuwa wa ulimwengu huu, akiyatazama mambo ya muda, na mwingine kuwa wa ulimwengu mwingine, akiyatazama kabisa mambo ya milele? Je, mmoja anaishi katika anasa, akijifurahisha kwa maonyesho au mavazi, na mwingine anaishi katika kujikana nafsi na kuifisha nafsi, akikana kila kitu kinachofanana na ubatili, iwe wa sura, wa mavazi au wa mwenendo? Je, mmoja hufuata burudani za hadharani, na kupoteza wakati wake katika kutembeleana kwa bure, na mazungumzo maovu, na mwingine hujifunza kila ustadi wa kuutumia wakati wake vizuri, akiishi katika maombi na kukesha, na katika matendo mema yanayoweza kufanya wakati wake wote kumletea faida, na kuhesabiwa kwake siku ya mwisho? Je, mmoja hajali gharama, na anafurahi kuweza kujipamba kwa kila pambo la thamani la mavazi, na mwingine huziona mali zake kuwa talanta aliyopewa na Mungu, inayopaswa kuzalishwa kwa uchaji, na isiyopaswa kutumiwa kwa mapambo ya ubatili na yasiyo ya lazima zaidi ya inavyopaswa kuzikwa ardhini? Utaangalia wapi ili kumpata mtu mmoja wa dini anayetofautiana kwa namna hii na mwingine asiye na dini? Na hata hivyo kama hawatofautiani katika mambo haya yaliyoelezwa hapa, je, inaweza kusemwa kwa akili yoyote kwamba mmoja ni Mkristo mwema, na mwingine sivyo?

Chukua mfano mwingine miongoni mwa wanaume. Leo ana tabia njema sana, amekuwa akishirikiana na wale wanaoitwa watu wa heshima, huchukia kila kitu kilicho cha uongo na cha aibu, ni mkarimu sana na shujaa kwa rafiki zake; lakini amejishughulisha kidogo mno na dini hata hajui vizuri tofauti kati ya Myahudi na Mkristo.

Eusebius, kwa upande mwingine, alipata mivuto ya dini tangu utotoni, na hununua vitabu vya ibada. Anaweza kuzungumza juu ya sikukuu zote na mifungo yote ya Kanisa, na anajua majina ya watu wengi waliojulikana kwa utauwa wao. Hujawahi kumsikia akiapa, au akifanya mzaha mchafu; na anapozungumza juu ya dini, huzungumza juu yake kama jambo lenye uzito mkubwa kuliko yote.

Hapa unaona kwamba mtu mmoja ana dini ya kutosha, kwa kadiri ya njia ya ulimwengu, kuhesabiwa kuwa Mkristo mcha Mungu, na mwingine yuko mbali sana na kila dalili ya dini hata anaweza kuhesabiwa kwa haki kuwa mpagani; na hata hivyo ukiyatazama maisha yao ya kawaida; ukizichunguza hali zao kuu za moyo zinazowatawala katika mambo makuu ya maisha, au katika mafundisho makuu ya Ukristo, hutaona tofauti hata ndogo kabisa inayoweza kuwazwa.

Watafakari kuhusu matumizi ya ulimwengu, kwa sababu hilo ndilo jambo ambalo kila mtu anaweza kuliona.

Basi kuwa na mawazo na hali za moyo zilizo sawa kuhusiana na ulimwengu huu ni muhimu kwa dini kama kuwa na mawazo sahihi juu ya Mungu. Na inawezekana mtu kuabudu mamba, na hata hivyo akawa mcha Mungu, kama vile kuwa na mapenzi yake yamewekwa juu ya ulimwengu huu, na hata hivyo akawa Mkristo mwema.

Lakini sasa ukiwatafakari Leo na Eusebius kwa upande huu, utawaona wanafanana kabisa, wakitafuta, wakitumia na kufurahia kila kinachoweza kupatikana katika ulimwengu huu kwa namna ile ile, na kwa makusudi yale yale. Utaona kwamba mali, ufanisi, anasa, starehe, magari ya fahari, na heshima ni furaha ya Eusebius kama vile zilivyo furaha ya Leo. Na hata hivyo kama Ukristo haujabadilisha akili na hali ya moyo ya mtu kuhusiana na mambo haya, tunaweza kusema umemfanyia nini? Kwa maana kama mafundisho ya Ukristo yangetendwa, yangemfanya mtu kuwa tofauti na watu wengine, kuhusu hali zote za moyo za kidunia, anasa za mwili, na kiburi cha uzima, kama vile mwenye hekima alivyo tofauti na mjinga; ingekuwa rahisi kumtambua Mkristo kwa mwenendo wake wa nje wa maisha, kama ilivyo vigumu sasa kumpata mtu yeyote anayeishi hivyo. Kwa maana inajulikana wazi kwamba sasa Wakristo si tu kwamba wako kama watu wengine katika udhaifu na mapungufu yao, jambo ambalo lingeweza kusameheka kwa kiasi fulani, bali malalamiko ni kwamba wako kama wapagani katika mambo yote makuu na muhimu ya maisha yao. Wanaufurahia ulimwengu, na kuishi kila siku katika hali zile zile za moyo, na makusudi yale yale, na starehe zile zile, kama walivyoishi wale wasiomjua Mungu, wala furaha yoyote katika maisha mengine. Kila mtu anayeweza kutafakari hata kidogo, lazima atakuwa ameona kwamba kwa kawaida hii ndiyo hali hata ya watu wacha Mungu, wawe wanaume au wanawake. Unaweza kuwaona wakitofautiana na watu wengine kwa habari ya nyakati na mahali pa maombi, lakini kwa kawaida wako kama ulimwengu wote uliobaki katika sehemu nyingine zote za maisha yao: yaani, wanaongeza utauwa wa Kikristo juu ya maisha ya kipagani. Nina mamlaka ya Mwokozi wetu mbarikiwa kwa maneno haya, pale asemapo, “Msisumbuke basi, mkisema, Tule nini? au, Tunywe nini? au, Tuvae nini? Kwa maana hayo yote Mataifa huyatafuta.” [Mathayo 6:31, 32] Lakini ikiwa kuguswa hivyo hata na mahitaji ya lazima ya maisha haya kunaonyesha kwamba bado hatuna roho ya Kikristo, bali tuko kama wapagani, hakika kuufurahia ubatili na upumbavu wa ulimwengu kama walivyofanya wao, kuwa kama wao katika hali kuu za moyo za maisha yetu, katika kujipenda na kujifurahisha, katika anasa za mwili na burudani, katika ubatili wa mavazi, katika kupenda maonyesho na ukuu, au tofauti nyingine zozote za kujionyesha za mali, ni ishara kubwa zaidi sana ya moyo wa kipagani. Na kwa hiyo, wale wanaoongeza utauwa juu ya maisha ya namna hiyo, lazima isemwe kwamba wanaomba kama Wakristo, lakini wanaishi kama wapagani.

Inayofuata