Okubonaabona Okw’Omukisa

Mu kufumiitiriza kwaffe ku Zabbuli eyasooka twassa essira ku "Kukulaakulana Okw’Omukisa." Naye emirimu gya Katonda gyonna gijjudde omukisa: ali mulungi, era akola obulungi, obulungi bwokka, era bulijjo. Omukkiriza eyeetwalidde Mukama okuba Omusumba we, ayinza okwogera n’obwesige, mu bigambo bya Zabbuli ey’amakumi abiri mu essatu, nti "Ddala ddala obulungi n’okwagala okutaggwaawo binaagendanga nange ennaku zonna ez’obulamu bwange; nange nnaabeeranga mu nnyumba ya Mukama , ennaku zonna;" oba, ng’oddira okusoma okw’oku mbiriizi mu Enkyusa Enkyusiddwa (Revised Version), nti "Obulungi n’okwagala okutaggwaawo byokka bye binaagendanga nange." Kyetuva tuba abakakafu nti n’ennaku ez’okubonaabona nazo ennaku ez’okukulaakulana, era zijjudde omukisa.

Omukkiriza tayeetaaga kulindirira kutuusa lw’alaba ensonga lwaki Katonda amuleeseeko okubonaabona nga tannaba kumatira; amanyi nti eri abo abaagala Katonda ebintu byonna bibatuukako olw’obulungi; era nti emirimu gya Katonda gyonna gy’a Kitaffe ow’okwagala, atakkiriza kubaawo kya buyinike okumala akaseera wabula okusobola okutuukiriza ebirungi ebitayinza kutuukirira mu ngeri endala yonna etaliimu bulumi. Omwana wa Katonda ow’amagezi era eyeesiga asanyukira mu kubonaabona, "nga tumanyi ng’okubonaabona kutuyigiriza okugumiikiriza," embala ennungi, essuubi—essuubi "teritukwasa nsonyi kubanga Katonda atuwadde Mwoyo Mutukuvu ajjuza emitima gyaffe okwagala kwe."

Ebyafaayo bya Yobu bijjudde okuyigiriza, era bisaanidde okutuyigiriza amasomo mangi ag’omuwendo omungi era ag’omugaso. Olutimbe luggyibwawo ku nsi etalabika, ne tuyiga bingi ku maanyi g’omulabe waffe omukulu; naye era ne ku bunafu bwe nga tewali kkiriza lya Katonda Kitaffe.

Mu lunyiriri olw’omunaana olw’essuula esooka, Katonda yennyini akwasa omuddu we obujulizi: "atalina amufaanana, anzisaamu ekitiibwa, ataliiko kyakunenyezebwa era eyeewala buli ngeri yonna eyinza okukozesa omuntu ebibi;" ne mu ssuula ey’okubiri n’olunyiriri olw’okusatu, addamu okuwa obujulizi bwe bumu, ng’ayongerako nti: "Anywezezza obutuukirivu bwe newaakubadde nga wansokasoka mmuzikirize awatali nsonga." Obujulizi obw’amaanyi obusinga buno ku bulamu ekisa kya Katonda bwe kyasobozesa Yobu okuba nabwo tekiyinza kuteberezebwa. Ekibonerezo ekyamutuukako kigambibwa nga kyali tekiriimu nsonga ku bikwata ku bulamu bwe n’omwoyo gwe. Katonda tumwebaze kubanga ekisa kye kimu ekyasobozesa Yobu, edda ennyo, okuba n’obulamu obwasanyusa Katonda ne kifuna okutenderezebwa kwe okuddiŋŋana, tekikyusiddwa; era nti nakyo kiyinza okutusobozesa naffe okuba n’obulamu obunaamusanyusa oyo gwe tulina okukola naye.

Emirundi mingi Setaani atawaanya omukkiriza mu biseera eby’ennaku n’okugezesebwa ng’amuleetera okulowooza nti Katonda amunyiigidde—nti kino kibonerezo olw’ekibi ekimu ekitamanyiddwa, ne bwe kityo ebiweweevu n’okusanyusibwa okwandibadde okufunibwa bibikkibwako ekire. Tetulaba mu Kigambo kya Katonda nti afaanana nga kitaawe asanyuka, asanyukira okuyinza okuzzaamu amaanyi omwana omulamu ow’amaanyi okukola omupiira oguleeta okufuba okunene n’okwetegeka okw’obwegendereza, oba okumukubiriza okwetegekera okugezesebwa okuzibu okw’okusoma ng’ayitira mu kutendekebwa okuwanvu era okukooya, ng’amanyi nti alifuna ebitiibwa n’omugaso ogutaggwaawo okuva mu bye yatuukako? Bwe kityo, Kitaffe ow’omu ggulu asanyukira okwesiga omwana omwesigwa n’amuwa okugezesebwa mwe ayinza okuweesa Katonda ekitiibwa ekingi, era mw’anaafunira okugaziya kw’omutima okutaggwaawo, n’omukisa ye ne abalala.

Twala ekyokulabirako kya Ibulayimu: Katonda yamwesiga nnyo, ne kiba nti teyatya kuyita muddu we kuwaayo mutabani we gwe yali ayagala ennyo. Ne wano, mu nsonga ya Yobu, si Setaani eyasoomooza Katonda ku bikwata ku Yobu, wabula Katonda eyasoomooza omulabe omukulu, omuwawaabizi w’abooluganda, okunoonya akamogo konna mu mpisa ze, oba okulemererwa mu bulamu bwe. Mu buli kimu ekisa kyawangula, era mu buli kimu okugumiikiriza n’obwesigwa byasasulwa mu bungi; naye ebyo tulibyogerako oluvannyuma.

Okuddamu kwa Setaani kwa kwessaayo omwoyo. Tayeetaaga kubuuza nti, "Yobu ki?" oba nti, "Abeera wa?" Yali amaze okulowooza ku muddu wa Katonda, era kyeeyoleka nti yamumanya bulungi byonna. Kiki ekyamuleetera okumanya bulungi bw’atyo omusajja ono omwesigwa owa Katonda? Kiyinza okuba nga kyaliwo bwe kiti: emyoyo emibi egy’ekitundu egiri wansi w’obuyinza bwa Setaani gyagezaako obwereere emitego egya bulijjo ku musajja omukadde ono. Oboolyawo nga gitegeeza obutawangula bwago eri abamu ku bafuzi n’ab’obuyinza ab’ekibi, nago gakola emikwano gyago egy’obusettaani, naye ne gatasobola kuleetera Yobu kukyama kuva ku butuukirivu bwe. Ku nkomerero, omulabe omukulu yennyini yasanga nti okufuba kwe kwonna tekusobola kutawaanya wadde okubuza omuddu wa Katonda omwagalwa. Yasanga olukomera nga lumwetoolodde, n’abaddu be, n’ennyumba ye, ne buli kye yalina ku njuyi zonna—ekigo eky’amaanyi ennyo ekyamulemesa okuwaguza, nga kya waggulu nnyo, ne bw’aba atambula ng’empologoma ewuluguma, n’atasobola kubuuka wadde okuleeta akabi mu kitundu ekikuumibwa Katonda.

Nga kya mukisa okubeera ng’okuumiddwa bw’otyo! Omulimu gw’emikono gya Yobu gwakulaakulana—eby’obugagga bye byeyongera mu nsi, n’afuuka omukulu era omulungi asinga abasajja bonna ab’ebuvanjuba, kubanga mu biro ebyo Katonda yayolesa okusiima kwe okusingira ddala, wadde nga si mu ngeri emu yokka, ng’agaba emikisa egy’ensi eno.

Tewali mukisa gwa mwoyo gufaanana bwe gutyo ogusaanidde okufunibwa mu nnaku zino? Katonda yeebazibwe, guliwo. Buli mukkiriza ayinza okukuumibwa mu bukuumi era okuweebwa omukisa mu bujjuvu, wadde oboolyawo si mu ngeri y’emu, nga Yobu—ayinza okununulibwa mu maanyi g’omulabe, n’akuumibwa mu kitundu eky’emirembe emituukirivu. Ebisaanyizo byangu, era Omutume Pawulo abituwa mu ssuula ey’okuna ey’Abafiripi, olunyiriri 4-7, nti "Musanyukirenga mu Mukama waffe bulijjo ... Era mubeere n’okuzibiikiriza [obuwombeefu bwammwe, oba okugonda] eri abantu bonna. Mukama waffe, ali kumpi." Si maanyi go ag’okuziyiza ekibi, n’ag’"okukuuma eddembe lyo ggwe;" wabula omwoyo gwo ogw’okugonda, ng’okkiriza nti Mukama anaakukuumira byonna ebikugasa ddala; era nti mu buli ngeri, ali kumpi, era mangu ajja kusasula mu bungi obwesigwa eri ekiragiro kye. Ne ku nkomerero, "Temweraliikiriranga kintu na kimu, wabula mu buli kintu mu kusabanga ne mu kwegayiriranga awamu n’okwebazanga, mutegeezenga Katonda bye mwetaaga. N’emirembe gya Katonda, egisukkiridde okutegeera kwammwe ginaabakuumanga amagezi gammwe n’emitima gyammwe mu Kristo Yesu."

Kiki ekivaako abakkiriza emirundi mingi okulemererwa okufuna omukisa guno ogwasuubizibwa? Si lwa kubanga tulemererwa obutaba na kweraliikirira ku kintu na kimu, n’okuleeta buli kintu eri Katonda mu kusaba ne mu kwegayirira awamu n’okwebaza? Tuyinza okuleeta ebizibu mwenda ku kkumi gy’ali, ne tugezaako okwekolera ekkumi ffekka, ne ekyo ekizibu ekitono ekimu, ng’akatuli akatono akakaza eryato, kizikiriza kyonna; ng’ekituli ekitono mu bbugwe w’ekibuga, kiggulira amaanyi g’omulabe oluggi. Naye bwe tutuukiriza ebisaanyizo, ye mwesigwa ddala, era mu kifo ky’okukuuma emitima gyaffe n’amagezi gaffe—okwagala kwaffe n’ebirowoozo byaffe—tunaabisanga nga bitukuumiddwa. Emirembe, gye tutasobola kukola wadde okukuuma, gyennyini, ng’ekigo ky’abaserikale, ginaatukuuma ne gitutangirira, n’okweraliikirira n’obwenyamivu binaagezaako okuyingira naye nga tebiyingira.

Nga tudda ku byafaayo bya Yobu: omuwawaabizi omukulu, olw’obutaba na kamogo k’asanga mu mpisa ze oba mu bulamu bwe, awaayiriza nti byonna biva mu kufaayo ku bulamu bwe yekka. "Ekitiibwa akussaamu kya bwereere?" Mazima ddala teyakikola olw’ekyo, nga Setaani bwe yali amanyi bulungi! Era tewali n’omu, ng’oggyeeko oba oluvannyuma, eyali atya Katonda olw’obwereere. Tewali buweereza busasula bulungi ng’obuweereza bwa Mukama waffe ow’omu ggulu; tewali busasulwa mu kitiibwa bwe kutyo. Setaani yali ayogera ekituufu, naye ekigambo kye yakigattako, nti Yobu yaweereza Katonda olw’okufuna empeera eno, kyali tekituufu.

Okukakasa empisa za Yobu yennyini mu maaso ga bamalayika ba Katonda, awamu n’emyoyo emibi, Setaani akkirizibwa okugezesa Yobu, n’okumuggyako obugagga obwo bwonna, obwo bwokka Setaani kwe yalowoozezaako, oba kwe yeefuulira okulowooza, nti Yobu yaweerezanga Katonda. "Byonna by’alina," Katonda bw’ayogera, "biri mu mikono gyo; naye togeza n’okwata ku bulamu bwe."

Amangu ago Setaani yalaga obukyayi bw’empisa ze ng’aleeta akabi ku kabi ku musajja omumalirivu. Ng’ayita mu babaka be yakubiriza Abaseba, ne balumba ente n’endogoyi ezaali ziriira awo, ne batta abaddu n’obwogi bw’ekitala, ne baleka omu yekka okuwona—era kino, si lwa kusaasira wadde kusaasirwa, wabula alyoke atuuse obubaka eri mukama we ow’ennaku, ng’amutegeeza okuzikirira kw’eby’obugagga bye n’abaddu be. Omubi era kirabika yalina obuyinza okuleeta okumyansa okuva mu ggulu—okwazikiriza endiga, n’abaddu abaali baziriisa. Wano, nate, omuddu omu yekka gwe yalekebwawo, obubaka bwe bwongere ku nnaku y’omusajja wa Katonda eyabonaabona.

Nga akola mu ludda olulala, Abakaludaaya baleetebwa okujja mu bibinja bisatu ne batwala eŋŋamira za Yobu, ne batta abaddu bonna n’obwogi bw’ekitala, okuggyako oyo omu eyalekebwa okuleeta amawulire amabi. Ne, ng’ekyo tekimala, n’abaana ba Yobu bennyini, abaana be aboobulenzi omusanvu n’aboobuwala abasatu—abaana ab’essaala nnyingi—ne bamalibwawo mu kikonde kimu, olw’embuyaga ey’amaanyi eyava mu ddungu, eyakuba empenda ennya ez’ennyumba n’egwa ku bo, ne kirekebwawo omuddu omu yekka okuwa obujulizi ku kabi ako. Omu yekka ku b’omu maka ge bonna—mukyala we—ye yasigalira Yobu. Naye mu kifo ky’okuba omubeezi wa mwoyo gy’ali mu kiseera kino eky’ennaku n’okugezesebwa, yafiirwa okukkiriza mu Katonda; era akabi akalala bwe kaamutuukako, ng’ali mu kubonaabona okw’omubiri okunene, okugezesebwa kwe kwongerwako ebigambo bya mukyala we eyali aweddemu essuubi: "Weegaane Katonda ofe!" Kino tukirabamu nti n’oyo yasigalira Yobu si lwa kusaasira kwa mulabe omukulu, wabula okujjuza ekikompe ky’okubonaabona okutuuka ku ntikko mu kiseera kye eky’okusukkuluma.

Naye oyo eyaweereza okugezesebwa era yawa n’ekisa ekyetaagisa, era mu bigambo bye twamaze okujuliza, Yobu yaddamu nti: "Mukama ye yawa era Mukama y’aggyeewo, erinnya lya Mukama Katonda lyebazibwe."

Yobu teyakyama? Teyandyogedde nti: "Mukama ye yawa, Setaani n’aggyeewo?" Nedda, tewaali kikyamu. Ekisa kye kimu ekyamusobozesa okufuna omukisa okuva mu mukono gwa Katonda nga tatuusiddwako kabi, era kye kyamusobozesa okwawula omukono gwa Katonda mu bikangabwa ebyamutuukako. Ne Setaani yennyini teyagezaako kusaba Katonda kukkirizibwa yeka kubonyaabonya Yobu. Mu ssuula esooka n’olunyiriri olw’ekkumi n’olumu agamba nti: "golola omukono gwo okwate ku byonna by’alina, olabe oba taakwegaane;" ne mu ssuula ey’okubiri n’olunyiriri olw’okutaano nti: "naye golola omukono gwo okwate ku magumba ge n’omubiri gwe olabe oba taakwegaane." Setaani yamanya nti tewali mulala wabula Katonda ayinza okukwata ku Yobu; era Setaani bwe yakkirizibwa okumubonyaabonya, Yobu yakola bulungi okutegeera nti Mukama yennyini ye yakola ebintu bino bye yakkiriza okukolebwa.

Emirundi mingi tulibeerwa era tuliweebwa omukisa bwe tunaajjukiranga kino—nti Setaani muddu, so si mukama, era nti ye, n’abantu ababi abakubirizibwa naye, bakkirizibwa kukola kyokka ekyo Katonda mu kuteesa kwe okunywevu n’okumanya kwe okw’edda kye yasooka okusalawo nti kirikolebwa. Ka kijje essanyu, oba ka kijje ennaku, buli kiseera tuyinza okukitwala okuva mu mukono gwa Katonda.

Yuda yalyamu mukama we olukwe n’okunywegera. Mukama waffe teyakoma ku Yuda, so teyakoma na ku mulabe omukulu eyajjuza omutima gwa Yuda okukola ekintu kino; wabula yagamba nti: "Ekikompe Kitange ky’ampadde, siikinywe?" Nga bwe kyandiggyibwawo obuteego bw’okunyiiga n’enneewulira embi, singa tutwala akabi okuva mu mukono wa Kitaffe ow’okwagala, mu kifo ky’okwolekera okusinga oyo gw’akayita nga kajja gye tuli! Tekimanyibwa oyo aleeta ebbaluwa—ffe twegendereza oyo eyagiwandiika: tekimanyibwa oyo omubaka—abaana ba Katonda balina okukola ne Katonda.

Kyetuva tukomekkereza nti Yobu teyakyama, era nti naffe tetulikyama bwe tunaagoberera ekyokulabirako kye, nga tukkiriza emirimu gya Katonda gyonna egy’obulabirizi, ng’egiva gy’ali yennyini. Tuyinza okuba abakakafu nti girivaamu omukisa ogw’enkomerero; kubanga Katonda ye Katonda, era, kyeva kiba nti, "ebintu byonna bibatuukako olw’obulungi" eri abo abamwagala.

Naye okugezesebwa kwa Yobu tekwakoma, nga bwe twalaba, ku okuggibwako kw’ebintu bye. Mukama bwe yasoomooza Setaani omulundi ogw’okubiri nti: "Olowoozezza ku muddu wange Yobu ... ?" Setaani teyalina kigambo kya kutendereza, wabula okuwaayiriza okulala nti: "Eddiba olw’eddiba, omuntu kyaliva awaayo byonna by’alina olw’okuwonya obulamu bwe ... golola omukono gwo okwate ku magumba ge n’omubiri gwe olabe oba taakwegaane." Ng’afunye olukusa olulala okumubonyaabonya mu mubiri, naye n’ekiragiro okuwonya obulamu bwe, Setaani yava mu maaso ga Mukama, n’akuba Yobu amayute amabi okuva mu bigere bye okutuuka ku mutwe gwe.

Obulumi bw’endwadde ye, n’enkyawa y’endabika ye, byateekwa okuba nga binene nnyo; mikwano gye bwe baajja okumulaba ne batamutegeera. Olususu lwe lwali lwabaguse ne lufuuka olw’ekyenyinnyalwa; omubiri gwe gwali gwambadde envunyu n’ebifunfugu by’enfuufu. Ennaku ez’obutaliimu n’ebiro ebikooya ne bigoberagana mu nnaku; okuwummula kwe ekiro kwatiisibwa ebirooto ne kutekemuka olw’okwolesebwa; ne kiba nti, awatali kuwummula wadde kusadaakiriza, okufundikirwa kyandibadde okuwummuzibwa gy’ali, era okufa kyandirobozeddwa okusinga obulamu. Naye ku kufa tewaali kabi, kubanga Setaani yali alagiddwa obutakwata ku bulamu bwe.

Ab’ekika kye baamulemererwa, ne mikwano gye emikulu ne kiba nga bamwerabidde. Abo abaabeeranga mu nnyumba ye baamubala nga munnaggwanga, n’omuddu we n’atamuddamu bw’aakoowoola ng’amwegayirira aamubeere. Weewaawo, ekisinga byonna obubi, mukyala we yennyini yamukyawa, era mu nnaku ye yaleekaana nti: "Omukka gwange gwe nzisa, guwunyira bubi mukyala wange; nakyayibwa baganda bange bennyini." Si kya kwewuunya nti abo abaalaba ne balowooza nti Katonda yennyini afuuse omulabe we.

Naye tekyali bwe kityo. N’okwagala kwa Kitaffe okw’ekisa Katonda yali akuuma bulijjo; era okugezesebwa bwe kwamala ekiseera ekimala okukakasa amaanyi g’ekisa kya Katonda, n’okuteekateeka Yobu yennyini olw’omukisa ogusinga obungi, olwo okubonaabona ne kuggyibwawo; ne mu kifo ky’okugezesebwa okw’ekiseera, ennyimba ez’obununuzi ne ziweebwa gy’ali.

So n’omukisa Katonda gwe yawa omuddu we tegwali mutono. Mu kiseera kino eky’okubonaabona, ekyo oboolyawo ekitaawanvuwa nnyo, Yobu yayiga amasomo, obulamu bwe bwonna obw’okukulaakulana bwe bwali tebusobodde kumuyigiriza. Ensobi ze yakola olw’obwangu bw’omwoyo gwe ne zitereezebwa; okumanya kwe Katonda kwageziwa ne kweyongera; yali ayize okumumanya obulungi okusinga bwe yandikikoze mu ngeri endala yonna. Yaleekaana nti edda yali awulidde ebimufaako, ng’awuliriza n’okutu, era yamanya Katonda lwa kuwuliira kwokka; naye kaakano eriiso lye lyamulaba, era nti okumanya kwe Katonda kwafuuka okwo okwava mu kumanya okw’obuntu, so si okwa kuwuliira kwokka. Obutuukirivu bwe obweraga bwonna bwaggwaawo: yeekyawa mu nfuufu ne mu vvu.

Awo, bwe yasabira mikwano gye, Mukama n’aggyawo ennaku, n’amuddiza okwagala n’omukwano gw’abo abaali beeyawudde ku ye okumala ekiseera, n’awa omukisa enkomerero ya Yobu okusinga entandikwa. Endiga ze, eŋŋamira ze, ente ze, n’endogoyi ze, ne biryazaamuka. Nate n’aweebwa abaana aboobulenzi omusanvu n’aboobuwala abasatu, ne bwe kityo n’omuwendo gw’abaana be nagwo ne gukubisibwa; kubanga abo abaafa tebaabula, baali bakulembedde bugenzi. Era oluvannyuma lw’ebyo byonna, Yobu yawangaala emyaka kikumi mu ana (140), n’alaba abaana be, n’abazzukulu be, okutuuka ku mulembe ogw’okuna; n’oluvannyuma n’afa nga mukadde nnyo era ng’ajjudde ennaku.

Tetuyinza kwogera bulungi nti oba ng’okukulaakulana kwa Yobu kwali kukulaakulana kwa mukisa, okubonaabona kwe nakwo, mu ngeri y’emu, kwali kubonaabona kwa mukisa? "Amaziga gayinza okubaawo ekiro kyokka essanyu ne lijja nga bukedde;" era ekiro eky’amaziga kirireeta ekibala ekigimu era eky’olubeerera okusinga olunaku lwonna olw’essanyu bwe lwandivuddemu. "Ne wabaawo akawungeezi ate ne buba enkya. Olwo lwe lunaku olw’olubereberye." Ekitangaala okuva mu kizikiza gwe mutindo gwa Katonda, era Kitaffe ow’omu ggulu bw’atusanga omukisa gw’asobola okutuwa okugezesebwa, bubonero obukakafu nti, singa olw’ekisa okugezesebwa kukkirizibwa, mu bbanga ttono ajja kutwesiga n’atuwa omukisa.

Mu biro bino, ebyo ebikwata ku by’omubiri lwe byeyongera okwogerwako nnyo ne wabaawo akabi ak’okwerabira ebitalabika, tuleme kufiirwa kutunula ku kubaawo n’obwennyini bw’abalabe baffe abatalabika ab’omwoyo. Omwana wa Katonda mungi amanyi kye kitegeeza okulwana okunene n’omubiri n’omusaayi; naye, nga Omutume bw’ayogera, "tetumeggana na mubiri wadde musaayi, wabula tulwanyisa ... emyoyo emibi egy’omu bifo ebya waggulu" (mu mbiriizi). Kyandibadde kyangu okwolekagana n’abalabe baffe abalabika, singa abalabe abatalabika tebabadde emabega waabwe. N’abalabe ab’amaanyi bwe batyo era, awatali kukuuma kwa Katonda, abatayinzika kuziyizibwa n’akatono, twandibadde tetulina maanyi ddala singa tetukuumiddwa era nga tetulina byakulwanyisa.

Twetaaga okwambala ebyokulwanyisa byonna ebya Katonda, era obutaba batamanyi enkwe za Setaani. Ku ludda olulala, tuleme kufiirwa amazima ag’omuwendo nti Katonda yekka ye wa buyinza bwonna; nti Katonda ye Mubeezi waffe, Omukuumi waffe, n’Engabo yaffe, awamu n’Empeera yaffe ennene ennyo. "Katonda bw’abeera ku lwaffe, ani asobola okutulwanyisa?" Tubeerenga bulijjo ku ludda lwe, nga tunoonya okutuukiriza ebigendererwa bye; olwo amaanyi ga Katonda ganaabeeranga naffe bulijjo, era tulifuulibwa abawangula abasukkiridde ku bw’oyo eyatwagala.