Tuula: Ekifo Kyaffe mu Kristo

Entandikwa Ey’ekyewuunyo ey’Obulamu bw’Ekikristaayo

Akatabo ka Watchman Nee akatono Tuula, Tambula, Yimirira kaafunza obubaka bw’ebbaluwa eri Abaefeso mu bikolwa bisatu. Obwangu bwako bwakafuula kyangu okujjukirwa. Ekigambo ekisooka kye kisinga okwewuunyisa: tuula. Eddiini y’abantu etandikira ku kukola. Tubuuza kye tulina okukola, gye tulina okugenda, okwefuga kwe tulina okukuguka, ne ssaddaaka gye tulina okuwaayo. Pawulo atandika ebbaluwa eri Abaefeso awalala—ku ekyo Katonda ky’akoze mu Kristo, ne ku kifo Katonda w’atadde abo ababe.

“Kyokka olw’okwagala kwe okungi, n’ekisa kye ekingi, ne bwe twali nga tufiiridde mu bibi byaffe, yatufuula abalamu awamu ne Kristo. … Katonda yatuzuukiriza wamu ne Kristo okuva mu kufa ne tufuna obulamu, era atutuuzizza mu bifo eby’omu ggulu, okumpi ne Kristo Yesu.” (Abaefeso 2:4-6).

Nee yalaba mu kigambo “tuula” enjigiriza yonna ey’ekisa. Omuntu atudde tafuba kutuuka mu kifo; abeera mu kifo ekyamuteekerwateekerwa dda. Obulamu bw’Ekikristaayo tebutandikira ku bituukiddwako, wabula ku kufuna.

Kino si bugayaavu. Ye ntegeka entuufu. Omukkiriza nga tannaba kutambula nga bwe kisaanira mu Abaefeso 4, oba okuyimirira ng’alwanyisa obubi mu Abaefeso 6, alina okusooka okutegeera ekisa ekirangirirwa mu Abaefeso 1-3. Obuvunaanyizibwa bukula okuva mu ky’oli. Ebikolwa bikula okuva mu kifo ky’olimu. Ekiragiro kisimbiddwa mu kirangiriro ky’ekyo ekiri ddala.

Omusingi guno gulabikira mu bbaluwa za Pawulo zonna. “Nga bwe mwazuukirira awamu ne Kristo, munoonyenga ebintu ebiri mu ggulu” (Abakkolosaayi 3:1). Okusooka, okuzuukira awamu ne Kristo; oluvannyuma, okunoonya. “Kale bwe tuba abalamu ku bw’Omwoyo, tugobererenga okuluŋŋamizibwa kw’Omwoyo.” (Abaggalatiya 5:25). Okusooka obulamu; oluvannyuma okutambula.

Nee yatya nti Abakristaayo bangi bakyusa entegeka eno. Bagezaako okutambula basobole okufuna entebe. Baweereza basobole okukkirizibwa, basaba basobole okusiimisa Katonda, balwanyisa okukemebwa okukakasa nti ba mwoyo, era bakola nnyo mu buweereza okwekakasa kye bali. Ekivaamu kwe kukoowa, kubanga obulamu bw’Ekikristaayo bufuuka ekigezo ky’omuntu akyagezesebwa.

Ebbaluwa eri Abaefeso egamba nti ekigezo ekyo Omulala yakiyita dda. Omukkiriza “yakkirizibwa mu Mwagalwa,” ng’enkyusa za Bayibuli ez’Olungereza ez’edda bwe zaakiteeka, oba yaweebwa ekisa mu Mwagalwa. Omukristaayo atandikira munda mu kukkirizibwa kwa Kristo.

Twaweebwa Buli Mukisa ogw’Omwoyo

Pawulo atandika ebbaluwa eri Abaefeso n’okutendereza okukulukuta ng’amazzi: “Yeebazibwe Katonda era Kitaawe wa Mukama waffe Yesu Kristo, atuwadde mu Kristo buli mukisa gwonna ogw’omwoyo oguva mu ggulu.” (Abaefeso 1:3).

Enkozesa y’ebigambo nkulu. Katonda “atuwadde.” Emikisa gisangibwa “mu Kristo.” Obugagga bw’omukkiriza obw’omwoyo obw’omusingi si kintu kya mu maaso ekirindiridde okukolerwa, wabula busika obuliwo kaakano mu Mwana.

Nee yakozesa kino okulwanyisa endowooza y’obwavu mu bulamu bw’omwoyo obw’Ekikristaayo. Abakkiriza batera okusaba Katonda abawe ky’abawadde dda mu Kristo. Basaba ng’abasabiriza ab’omwoyo abayimiridde ebweru w’ennyumba ya Kitaabwe, so nga Abaefeso ebayita abaana abaafuulibwa ab’omu maka, abalina obusika.

Kino tekitegeeza nti buli mukisa kaakano gulabibwa mu bujjuvu bwagwo. Okununulibwa kulina enteekateeka ya “kyatuukirira dda, naye tekinnaggwa.” Tulindirira okununulibwa kw’omubiri n’okutuukirizibwa kw’ebintu byonna. Naye ekirabo ekisinga obukulu kyaweebwa dda: Kristo yennyini.

Pawulo agamba nti Katonda yatulonda mu Kristo, yatuteekateeka okuba abaana be, yatuwa ekisa mu Mwagalwa, yatuwa okununulibwa olw’omusaayi gwe, yatubikkulira ekyama ky’okwagala kwe, yatuteekako envumbo y’Omwoyo Omutukuvu, era yatuwa Omwoyo ng’omusingo gw’obusika bwaffe (Abaefeso 1:4-14).

Buli kigambo kiggya amaaso gaffe ku bulamu bw’omwoyo omuntu bw’ayiiya ku bubwe. Kitaffe ateekateeka, Omwana atuukiriza, Omwoyo ateekako envumbo. Obulokozi kisa kya Katonda Omu mu Busatu.

Enjigiriza ya Nee ku kifo ky’omukkiriza esinga okuba ennamu bw’esomebwa mu kusinza kuno. “Okutuula” si nkola ya kwewala buvunaanyizibwa. Y’embeera y’omuntu awuniikiridde olw’ekyo Katonda kye yasooka okukola.

Abalondebwa mu Kristo

“Yatulonda okubeera mu Kristo ng’ensi tennatondebwa, ffe tube batukuvu, abataliiko kya kunenyezebwa mu maaso ge, olw’okwagala kwe.” (Abaefeso 1:4).

Abakristaayo bamaze ebyasa n’ebyasa nga bawakana ku nkolagana wakati w’okulonda kwa Katonda n’okwanukula kw’omuntu. Nee teyafuula nkaayana eyo ntabiro y’obuweereza bwe. Yali afaayo nnyo ku ngeri ebigambo bya Pawulo gye bizzaamu abakkiriza amaanyi: emboozi y’Omukristaayo etandikira mu kigendererwa kya Katonda, so si mu kigwa bugwi eky’abantu.

Kino kireeta obutebenkevu. Omukkiriza ayinza okutunuulira ebyafaayo bye n’alaba olujegere lw’okulemererwa, ebiwundu, okusalawo okw’obusirusiru, n’embeera ezitaali za kusuubirwa. Ebbaluwa eri Abaefeso emuyimusa amaaso n’atunula ewala emabega. Ng’ensi tennatondebwa, ekigendererwa kya Katonda eky’okununula kyali kyesigamye dda ku Kristo.

Ekigendererwa si kuwonya bantu ggeyeena kyokka. Pawulo agamba nti “ffe tube batukuvu.” Ekisa kirina enneeyisa gye kigenderera. Okulondebwa si nsonga ya kwegayaaza mu by’omwoyo, wabula ya kusinza na butukuvu.

Nee yalabula emirundi mingi obutayawula kifo ky’omukkiriza ku mbeera ye. Okumanya nti tutudde mu Kristo tekitegeeza nti buli kitundu ky’empisa zaffe kikuze kyokka. Kwe kumanya ensulo enkyukakyuka gy’esibukamu.

Omwana tagonda asobole okufuuka omwana; agonda kubanga mwana. Okufuulibwa omwana kukulembera obulamu bw’omwana.

Pawulo awandiika nti Katonda “yatuteekateeka tubeere abaana be mu Yesu Kristo” (Abaefeso 1:5). N’olwekyo obuwulize bw’Omukristaayo kwe kwanukula kw’oyo ow’omu maka, so si kugezesebwa kwa mulekwa.

Okununulibwa olw’Omusaayi Gwe

“Mu oyo mwe tununulibwa olw’omusaayi gwe, ne tusonyiyibwa ebibi, ng’obugagga bw’ekisa kye bwe buli” (Abaefeso 1:7).

Nee teyategeeza nti “tuula” kwawula mukkiriza ku musaalaba. Ekifo eky’omu ggulu kiriwo lwa kuba nti Kristo yakka mu kufa. Ekisa kya bwereere gye tuli kubanga ye kyamuwendera nnyo.

Ebigambo “obugagga bw’ekisa kye” byali bikulu nnyo mu ndaba ya Nee. Katonda tasonyiwa nga tayagala, ng’ekisa kintu ekikwatibwako olw’empaka okuva ku Katonda omukambwe. Okununulibwa kulaga obungi bw’ekisa kya Katonda.

Kino kikulu nnyo mu kulunda abakkiriza abalina emitima egikyasibiddwa mu kwesalira omusango. Omuntu ayinza okwatula ekibi kimu emirundi n’emirundi, si lwa kuba nti okwenenya kwe tekuwedde, wabula kubanga tasobola kukkiriza nti omusaayi gwa Kristo gumala. Okwatula okuddiŋŋanwa kufuuka okugezaako okwongera ku musaalaba okusasula okw’enneewulira.

Eky’okuddamu si kukendeeza ku bubi bw’ekibi. Kwe kugulumiza omuwendo gwa ssaddaaka ya Kristo okutuuka ku ntikko.

Ebbaluwa eri Abaebbulaniya egamba nti: “Kale abooluganda nga bwe tulina obuvumu okuyingira mu Watukuvu w’Awatukuvu olw’omusaayi gwa Yesu” (Abaebbulaniya 10:19). Obuvumu si mbala ya muntu. Kwe kusemberera okwagulibwa n’omusaayi.

Enjigiriza ya Nee ku kifo ky’omukkiriza efuuka ey’omuwendo ennyo wano. Tetutuula mu bifo eby’omu ggulu lwa kuba nti twalinnya waggulu olw’empisa zaffe ennungi. Tutuula kubanga Kristo eyakomererwa n’azuukira yatusitulira mu ye yennyini.

Amaaso g’Omutima

Okusaba kwa Pawulo okunene okusooka mu Abaefeso si kwa kuba nti abakkiriza bafune ebintu ebisingawo, wabula balabe ebyo ebyabwe dda.

Asaba Katonda “abawe Omwoyo ow’amagezi n’okubikkulirwa mweyongere okumutegeera,” era “amaaso g’emitima gyammwe gamulisibwenga” (Abaefeso 1:17-18).

Nee yatera okukozesa olulimi lw’“okulaba.” Gy’ali, okubikkulirwa tekwali kusingira ddala kumanya kuggya okusukka Bayibuli, wabula kutegeera mu mwoyo ekiri ddala mu Bayibuli. Enjigiriza eyinza okuba entuufu ddala naye n’ekola ng’etaliiwo, kubanga omukkiriza tannategeera bukulu bwayo.

Pawulo ayagala Abaefeso bamanye essuubi ly’okuyitibwa kwa Katonda, obugagga bw’ekitiibwa ky’obusika bwe mu batukuvu, era ne “amaanyi ge agasukkiridde agakolera mu ffe abakkiriza” (Abaefeso 1:19).

Amaanyi ago gapimibwa n’okuzuukira kwa Kristo.

N’olwekyo, ekizibu ky’Omukristaayo si kuba nti afuba kitono kyokka. Kiyinza okuba nti talaba. Bwe twerabamu okusinga byonna ng’abantu ssekinnoomu abeeyawudde, abatalina bimala, abagezaako okutuuka eri Katonda, obulamu bwaffe obw’omwoyo bujja kulaga endowooza eyo. Naye bwe twerabamu ng’abaagattibwa mu Kristo eyazuukira, abatudde naye, abaateekebwako envumbo y’Omwoyo, era abaasembezebwa eri Kitaffe, obuwulize bwaffe butandikira awalala.

Kino si kwerowoozaako birungi bwerowooza. Kye tutunuulira si kifaananyi kirungi ky’omuntu yennyini, wabula Kristo.

Amaanyi ag’Okuzuukira

Pawulo annyonnyola amaanyi ga Katonda nti ge “amaanyi ago ge yakozesa mu Kristo bwe yamuzuukiza mu bafu, n’amutuuza ku mukono gwe ogwa ddyo waggulu mu ggulu” (Abaefeso 1:20).

Obulamu bw’omwoyo bwa Nee bujjudde okuzuukira. Okuzuukira teyakutwala nga bujulizi bwokka nti okufa kwa Yesu okw’okutangirira kwakkirizibwa. Okuzuukira y’entandikwa y’ebitonde ebiggya, era ge maanyi obulamu bw’Ekikristaayo mwe butambulira.

Okufa ye nsalo amaanyi ag’obuzaaliranwa gye gatasobola kusala. Obukugu bw’omuntu busobola okuddamu okusengeka, okuzzaawo, okusomesa, okukangavvula n’okuzzaamu amaanyi. Tebusobola kuzuukiza bafu. Okuzuukira kikolwa kya Katonda yekka.

Eyo ye nsonga lwaki Nee yayinza okwogera ku mbeera ez’obunafu ng’emikisa egy’okumanya okuzuukira. Bwe tuba n’amaanyi ag’obuzaaliranwa agamala buli mulimu, tuyinza obutategeera n’akatono enjawulo wakati w’obulamu obw’obuzaaliranwa n’ebyo Katonda by’atuwa.

Pawulo yawandiika ng’ali ku nkomerero y’amaanyi ge: “ffe ffennyini nga tusaliddwa gwa kufa, nga tetusaanidde kwetekamu bwesige bwaffe ffe, wabula mu Katonda azuukiza abafu” (2 Abakkolinso 1:9).

Ekigendererwa tekyali kwesanyusa mu kubonaabona. Kwali kukyusa obwesige.

Obuweereza bw’Ekikristaayo butera okusabira amaanyi ag’okuzuukira, ate nga butegeka obulamu n’obwegendereza bwonna okulaba nti okuzuukira tekwetaagisa. Twagala obusobozi bwe tusobola okufuga. Nee awakanya omuze ogwo. Katonda ayinza okutuleka ne tutuuka ku nkomerero y’ebyo bye tulina, ensulo erabike awatali kubuusabuusa.

Omutwe gw’Ebintu Byonna eby’Ekkanisa

Abaefeso 1 eva ku kugulumizibwa kwa Kristo n’etuuka ku kkanisa: “Katonda atadde ebintu byonna wansi w’ebigere bye, n’afuula Kristo omutwe gw’ebintu byonna eby’ekkanisa, era ekkanisa gwe mubiri gwe ye yennyini” (Abaefeso 1:22-23).

N’olwekyo enjigiriza ya Nee ku “tuula” teyinza kufunzibwa mu bulamu bw’omwoyo obw’omuntu ssekinnoomu. Tutudde ne Kristo ng’ebitundu by’Omubiri gwe. Ekkanisa egabana ku buwanguzi bw’Omutwe gwayo.

Kino kyabumba nnyo enjigiriza ya Nee ku Kkanisa. Kristo si Mutwe gwa Bakristaayo kinnoomu bokka. Alina Omubiri. Obujjuvu bw’obulamu bw’Ekikristaayo bwa wamu.

Okusoma Bayibuli okw’okwebuulirira okw’ab’Ebugwanjuba kutera okufuula ebisuubizo ebyaweebwa abangi okuba ebigambo eby’omuntu omu ku bubwe. Nee, eyawandiika mu buwangwa obulina endowooza endala ku bulamu obw’awamu, era eyasoma ennyo enjigiriza ya Pawulo ku Kkanisa, yakomyangawo abakkiriza emirundi n’emirundi eri Omubiri.

Omukkiriza ssekinnoomu ayinza okumanya Kristo ku lulwe, naye tamumanya yekka ng’ayawuddwa ku bantu be. “Bwe tutyo ffenna twabatizibwa mu Mwoyo omu, ne tufuuka omubiri gumu” (1 Abakkolinso 12:13).

Ekitundu kino eky’Omubiri kikuuma “okutuula” obutafuuka kwefaako kwokka mu by’omwoyo. Tetwatuuzibwa lwa kuwulira nga tuli bulungi kyokka. Twagattibwa mu kigendererwa kya Katonda eky’okwolesa Kristo ng’ayita mu kkanisa.

Abaali Abafu, Abaafuulibwa Abalamu, Abaazuukizibwa, Abaatuuzibwa

Abaefeso 2 etandika n’okwekebejja okutasanyusa: “Edda mwali mufiiridde mu byonoono byammwe ne mu bibi byammwe.” (Abaefeso 2:1).

Enjawulo teyandisobodde kuba nnene okusinga eno. Abafu tebayambako kwezuukiza. Pawulo ayagala ekisa kirabibwe nga kisa.

Ayogera ku bantu abaali bafugibwa emirembe egy’ensi, omukulu w’obuyinza obw’omu bbanga, n’okwegomba kw’omubiri. Awo ne kujja ebigambo bibiri ebikulu ennyo mu Byawandiikibwa: “Naye Katonda.”

“Kyokka olw’okwagala kwe okungi, n’ekisa kye ekingi, … yatufuula abalamu awamu ne Kristo.” (Abaefeso 2:4-5).

Nee yayagalanga nnyo omutendera guno: okufuulibwa abalamu, okuzuukizibwa, okutuuzibwa. Byonsatule bigattiddwa ku Kristo.

Eno ye nsonga ey’omwoyo ennyonnyola okuwummula. Tetusobola kwefuula balamu, kwezuukiza, oba kwetuuza mu bifo eby’omu ggulu. Katonda y’akikola mu Kristo.

“Mwalokolebwa lwa kisa olw’okukkiriza. Tekwava mu mmwe, wabula kirabo kya Katonda. Tekwatuweebwa lwa bikolwa byaffe; noolwekyo omuntu yenna aleme okwenyumirizanga.” (Abaefeso 2:8-9).

Okuggyawo okwenyumiriza kye kisalawo byonna. Abantu basobola okufuula n’empisa ez’omwoyo ebikopo by’obuwanguzi. Ekisa kiggyawo omusingi gwonna ogw’okwegulumiza.

Naye olunyiriri 10 luziyiza obugayaavu: “Tuli mulimu gwa Katonda, abaatondebwa mu Kristo Yesu, okukolanga ebikolwa ebirungi, nga Katonda bwe yatuteekerateekera.” (Abaefeso 2:10).

Tutuula nga tetunnatambula, naye ddala tutambula. Ekisa kitonda abantu abakola.

Okuwummula n’Ebikolwa

Enkolagana wakati w’okuwummula n’ebikolwa etera okutegeerwa obubi. Nee teyayigiriza nti Abakristaayo basaanye okufuuka abatakola. Obulamu bwe yennyini bwali bwa mirimu mingi nnyo. Yabuulira, yawandiika, yatambula, yategeka enkuŋŋaana, yatendeka abaweereza, yafulumya ebitabo, yakola bizinensi, yagumira enkaayana, era yawandiikagana n’abantu bangi ebbaluwa ezaamwetaagisanga obudde bungi.

Kye yafangako kyali ensulo ey’omunda ebikolwa mwe biva.

Ebbaluwa eri Abaebbulaniya eyogera ku kuyingira mu kiwummulo kya Katonda, ate n’egamba nti: “Noolwekyo” (Abaebbulaniya 4:11). Okufuba n’okuwummula bibeerawo wamu, kubanga okuwummula si kubulwa kya kukola; kwe kulekera awo okwesigama ku bikolwa okukkirizibwa, n’okwetaba mu kigendererwa kya Katonda ekyatuukirizibwa.

Yesu awa ekyewuunyo kye kimu: “Mujje gye ndi … nange nnaabawummuza,” n’amangu ago n’agattako nti, “Musitule ekikoligo kyange” (Matayo 11:28-29). Okuwummula kutuusa mu kikoligo. Enjawulo eri mu Mukama atwetikkira wamu naffe.

Nee yayagala obuweereza bw’Ekikristaayo bubeere n’engeri eno. Waliwo emirimu egiva mu kweraliikirira: bwe sinaakwata buli kimu wamu, kijja kugwa. Waliwo n’emirala egiva mu kwesiga: Katonda akola, era nze nnaayitiddwa okwetabamu.

Enteekateeka ey’ebweru eyinza okuba nga ejjudde kyenkanyi. Naye embeera ey’omunda ya njawulo ddala.

Abasembezeddwa olw’Omusaayi

Abaefeso 2 era eyogera ku njawukana ennene ey’amawanga n’endagaano wakati w’Omuyudaaya n’Omunnamawanga. Pawulo ajjukiza Abaamawanga nti edda “temwamanya Kristo,” era nti “temwalina mugabo mu ndagaano ya Katonda ey’ekisuubizo” (Abaefeso 2:12). “Naye kaakano mu Kristo Yesu, mmwe abaali ewala mwasembezebwa olw’omusaayi gwa Kristo.” (Abaefeso 2:13).

Enjigiriza ya Nee ku kkanisa yasinziira nnyo ku bantu bano abaggya. Kristo ye “eyatufuula ffe Abayudaaya nammwe Abaamawanga, okuba omuntu omu, ng’amenyeewo ekisenge ekya wakati eky’obulabe, ekyatwawulanga” (Abaefeso 2:14).

Enjiri tetabaganya bantu kinnoomu ne Katonda waggulu kyokka. Ereeta n’okutabagana wakati w’abantu, ng’etonda abantu abaggya.

Amazima gano gaawakanya amalala ag’amawanga, ag’eggwanga, ag’ebiti by’abantu n’ag’amadiini. Mu China ey’omu biseera bya Lipabbulika, Obukristaayo bwali bukwataganyizibwa mu ngeri ezitabuse n’obuyinza bw’ab’Ebugwanjuba. Nee yayagala abakkiriza Abachina bakkirize enjiri nga tebasigala wansi w’ebibiina by’ekkanisa eby’ab’Ebugwanjuba. Naye ebbaluwa eri Abaefeso yaziyiza Obukristaayo obw’eggwanga okufuuka ekigendererwa ekisembayo. Kristo atonda omuntu omuggya omu.

“Ku bw’oyo Kristo ffenna tuyita mu Mwoyo omu okutuuka eri Kitaffe.” (Abaefeso 2:18).

Omwana omu, Omwoyo omu, Kitaffe omu—n’olwekyo ennyumba emu.

Ekkanisa si mukago gwa bantu abaali basaanira okubeera awamu mu buzaaliranwa. Kyamagero kya kutabagana mu bantu abalina ekibagatta ekisinga obuziba: Kristo.

Ekifo Katonda mw’Abeera

Pawulo akyusa ebifaananyi: abakkiriza ba kika kimu n’abatukuvu, ab’omu nnyumba ya Katonda, era amayinja mu ssinzizo; “tuzimbibwa wamu ne tugattibwa wamu ne tubeera essinzizo ettukuvu mu Mukama waffe” (Abaefeso 2:21).

“Era nammwe mwazimbibwa wamu mu kizimbe ekyo Kristo ky’azimbye okubeeranga ekifo Omwoyo wa Katonda mwabeera.” (Abaefeso 2:22).

Endaba ya Nee ku kkanisa yatwala ebigambo “mwazimbibwa wamu” nga bikulu nnyo. Okukula mu Kristo si kutuukirira kwa mayinja kinnoomu kyokka. Ejjinja eriwagaddwa obulungi eriri lyokka si ssinzizo.

Kino kyawakanya obulamu bw’omwoyo obw’ekyama ennyo. Omukkiriza ayinza okusoma Bayibuli mu buziba, okusaba essaawa nnyingi, n’okukuza obutukuvu bwe ku bubwe, kyokka n’atasobola kubeera na Bakristaayo balala. Nee yandibuusizza oba obulamu bw’omwoyo ng’obwo bukuze.

Ekkanisa kye kifo empisa mwe zigezesebwa mu nkolagana n’abalala. Obugumiikiriza bwetaaga abantu abagezesa obugumiikiriza. Okusonyiwa kwetaaga ebisobyo. Obwetoowaze bulabika ng’ebyo abantu bye baagala bikontana. Okwagala kufuuka kwa ddala ng’omuntu omu akaluubiriza abalala.

N’olwekyo enjigiriza ya Nee eyaddirira ku kumenyebwa teyayawukana ku bulamu bw’ekkanisa. Katonda akozesa bakkiriza bannaffe ng’ebikozesebwa okutubumba.

Amazima gano nago geetaaga ensalo. “Okuzimbibwa wamu” tekusaanye kukozesebwa kusibira bantu mu mbeera ez’okuyisibwa obubi, oba okusirisa ebyeraliikiriza ebituufu. Endagaano Empya y’emu eragira obumu era eragira okunenya, okukangavvula abakulembeze, okukuuma abanafu, n’okwawukana ku abo abatalekera awo nneeyisa ezikola akabi.

Obulamu obw’awamu obwa Bayibuli si bwa kwefaako wekka, era si bwa kukaka bantu kubeera wamu. Bulamu bwa wamu wansi wa Kristo.

Ekyama Ekyakwekebwa ne Kibikkulwa

Abaefeso 3 eyogera ku kkanisa ng’ekitundu ky’“ekyama” ekyali kikwekeddwa naye kaakano ekibikkuddwa: “olw’enjiri ya Kristo, Abaamawanga balisikira wamu ne Isirayiri ekyo Katonda kye yasuubiza, era baliba omubiri gumu, era ne bagabanira wamu ekisuubizo ekyo mu Kristo Yesu.” (Abaefeso 3:6).

Endaba ya Nee ku kigendererwa kya Katonda eky’emirembe n’emirembe yawa ekkanisa obukulu bungi nnyo. Ekkanisa si nteekateeka ya kubiri eyaddirira Isirayiri, wadde ekiddukiro obuddukiro eky’aboonoonyi abalindirira eggulu. Mu Kristo, Katonda ayolesa amagezi ge ng’ayita mu bantu.

Pawulo agamba nti Katonda, “ng’ayita mu kkanisa, alyoke yeeyoleke eri amaanyi n’obuyinza ebiri mu nsi ey’omwoyo eya waggulu, ng’abalaga nga bw’alina amagezi amangi ag’ebika eby’enjawulo” (Abaefeso 3:10).

Olulimi luno olw’ebitwaliramu ebitonde byonna lwasikiriza nnyo Nee. Obulamu bw’ekkanisa bulina amakulu agasukka ku ekyo ekibiina ekirabika kye kisobola okupima. Obumu, obutukuvu, okwagala n’obujulirwa bw’abakkiriza byetaba mu kigendererwa kya Katonda ekisingako obunene.

Endaba ng’eno esobola okukubiriza okwewaayo okw’omuwendo omunene. Naye esobola n’okukema ebibiina okwetwala nga bya njawulo ennyo mu byafaayo. Ekkanisa ey’omu nsi yonna nnene okusinga ekibiina kyonna, ne ky’ekya Nee. “amagezi amangi ag’ebika eby’enjawulo” ga Katonda si ga kibiina kimu.

Eky’okukozesa ekisinga obukuumi kwe kwetoowaza mu kusinza: Katonda akola ekintu ng’ayita mu bantu be bonna ekisinga obukulu bwaffe obw’omu kitundu kyaffe.

Okunywezebwa mu Muntu ow’Omunda

Okusaba kwa Pawulo okwokubiri mu Abaefeso kudda munda: “Nsaba Katonda oyo akola eby’ekitalo era agulumizibwa, agumyenga era anywezenga omuntu wammwe ow’omunda, olw’Omwoyo we, Kristo alyoke abeerenga mu mitima gyammwe olw’okukkiriza kwammwe.” (Abaefeso 3:16-17).

Ebigambo bya Nee ku muntu ow’omunda oluvannyuma byafuuka bya kiyigiriza nnyo, naye wano Bayibuli ky’essaako essira kirabika bulungi. Omwoyo anyweza abakkiriza munda, okubeerawo kwa Kristo kulyoke kunywere mu bulamu bwabwe era kubabumbe.

Ekigendererwa si kuwulira kwa mwoyo okw’ekyama okw’amaanyi ku bubwe. Pawulo asabira abakkiriza “mubeerenga n’emirandira mu kwagala nga mukunywereddemu,” era nti “awamu n’abatukuvu bonna” bategeere obugazi obw’ekitalo obw’okwagala kwa Kristo (Abaefeso 3:17-18).

Era wano, ebigambo eby’awamu bikulu: “awamu n’abatukuvu bonna.” Tewali muntu ssekinnoomu alaba ebimala okutegeera obujjuvu bwa Kristo yekka.

Pawulo akomekkereza n’obungi: Katonda ye “oyo akola ebintu byonna okusinga byonna bye tusaba, ne bye tulowooza, ng’amaanyi ge bwe gali agakolera mu ffe” (Abaefeso 3:20).

Nee yawulira mu kusaba kuno okuva ku kifo okudda mu bumanyirivu. Omukkiriza ali dda mu Kristo, naye yeetaaga okunywezebwa asobole okubeera mu bulamu ng’asinziira ku ekyo ekiri ddala. Ekisa ekiri ddala kifuuka okubumbibwa munda olw’Omwoyo.

Okutuula Tekitegeeza Kwekulumbaza mu by’Omwoyo

Waliwo engeri enkyamu ey’okukozesa amazima ag’ekifo ky’omukkiriza. Omukristaayo ayinza okwogera nti “atuuziddwa mu bifo eby’omu ggulu” ate n’alagajjalira okwenenya, amagezi, okuvunaanibwa, n’obuvunaanyizibwa obwa bulijjo. Olulimi lw’eby’omwoyo lufuuka engabo ey’okwewala ebiri ddala.

Pawulo takkiriza kino n’akatono. Ebbaluwa y’emu ejaguza ekisa egenda kulagira mangu abakkiriza okwogera amazima, okukola n’obwesimbu, okusonyiwagana, okwewala obwenzi, okussa ekitiibwa mu bufumbo, okukuza abaana n’obwesigwa, n’okulwanyisa obubi.

Ekifo ky’omukkiriza tekifuula bikolwa bitaliimu mugaso. Kye kibisobozesa era ne kibiwa ensonga entuufu.

Yokaana alabula nti: “Oyo agamba nti ali mu ye, asaana okutambula nga Mukama waffe yennyini bwe yatambula.” (1 Yokaana 2:6).

Ekigezo ky’“okutuula” si bwe kiti ebigambo byaffe bwe birinnya waggulu, wabula oba ekisa kizaala empisa za Kristo.

Ekibiina kya Nee ebiseera ebimu kyasikiriza abasomi abaayagalanga ennyo okugabanya eby’omwoyo mu biti. Enjigiriza ye esinga obulungi yabazzangayo bulijjo eri ebiri ddala. Okubikkulirwa bwe kutaleeta buwulize, kuba tekwakkirizibwa bulungi.

Enkomerero y’Okweraliikirira mu by’Omwoyo

Mu ngeri yaakyo esinga obulungi mu kulunda, “tuula” kwe kuddamu eri Obukristaayo obujjudde okweraliikirira.

Abakkiriza abamu babeera ng’abalowooza nti Katonda bulijjo tabasanyukira, nti okubakkiriza kwe kukyukakyuka buli kaseera okusinziira ku bye bakola. Okusaba kufuuka okugezaako okuddamu okusiimibwa. Okusoma Bayibuli kufuuka omugatte ogulina okutuukirizibwa. Okuweereza kufuuka obukakafu nti omuntu wa muwendo. Okulemererwa tekuleeta kwenenya okulamu, wabula okumenyekera ddala kw’omuntu yenna.

Ebbaluwa eri Abaefeso eyogera ekigambo ekisingako. Mu Kristo tulina okununulibwa. Mu Kristo twalondebwa. Mu Kristo twafuulibwa abalamu. Mu Kristo twazuukizibwa. Mu Kristo twatuuzibwa. Mu Kristo tusemberera Kitaffe.

Ebigambo ebiddiŋŋanwa gwe musingi: mu Kristo.

Okukkiriza kuwummulira awo.

Awo nno Pawulo n’alyoka agamba nti: “Kale nze … mbeegayirira mutambulenga nga bwe kisaanira okuyitibwa kwe mwayitibwa” (Abaefeso 4:1).

Ekigambo “kale” lwe lutindo. Essuula 1-3 zituwadde okuyitibwa; essuula 4-6 zinnyonnyola okutambula.

Ebigambo bya Nee ebisatu ebifunza bigenda ku kigambo eky’okubiri. Omukkiriza atudde ayimuka—si lwa kufuna kisa, wabula kubanga ekisa kimuwadde obulamu obusaanira okutambulirwamu.

“Mu Kristo”: Amaapu ey’Omwoyo eya Pawulo

Ebbaluwa eri Abaefeso ekozesa ebigambo “mu Kristo,” “mu ye,” n’ebirala ebifaanana bwe bityo emirundi mingi. Nee yatwala olulimi luno kumpi ng’amaapu ey’eby’omwoyo. Ng’omuntu ali munda mu kisenge bw’agabana ku mbeera y’ekisenge ekyo, n’omukkiriza ali mu Kristo bw’atyo agabana ku bivudde mu byafaayo bya Kristo.

Ekifaananyi kino kirina we kikoma, naye kiyamba. Ab’omu maka ga Nuuwa bwe baba munda mu lyato, ebituuka ku lyato bye bibatuukako. Abantu bwe baba mu Adamu, okugwa kwa Adamu kwe kunnyonnyola ebitonde ebikadde. Abakkiriza bwe baba mu Kristo, okufa kwe, okuzuukira kwe, n’okukkirizibwa kwe bye binnyonnyola ekifo kyabwe ekiggya.

Pawulo agamba nti: “omuntu yenna bw’abeera mu Kristo, aba kitonde kiggya” (2 Abakkolinso 5:17).

N’olwekyo enjiri si kwe kuba nti Kristo akolera abantu ekintu ng’ali wala nabo kyokka. Ebayingiza mu Kristo yennyini.

Okusemberera Kitaffe

“Okutuula” kuzingiramu okusemberera. “Kristo atuwa obuvumu n’obugumu, tulyoke tusembere mu maaso ga Katonda olw’okukkiriza nga tetutya.” (Abaefeso 3:12).

Abakristaayo bangi babeera ng’abalowooza nti okusaba kwetaaga okulinnya olusozi olw’omwoyo nga Katonda tannawuliriza. Ebbaluwa eri Abaefeso egamba nti ekkubo ery’okumusemberera lyaggulwawo dda mu Kristo.

Kino kikyusa okwatula. Tetwatula kusikiriza Katonda kuddamu kufuuka Kitaffe. Twatula kubanga ekkubo eridda eri Kitaffe likyali ggule mu Kristo.

Kikyusa okusinza. Tetutonda kubeerawo kwa Katonda olw’ennyimba; tumusemberera nga tuyita mu Mwana olw’Omwoyo.

“Ku bw’oyo Kristo ffenna tuyita mu Mwoyo omu okutuuka eri Kitaffe.” (Abaefeso 2:18).

N’olwekyo enjigiriza ya Nee ku kifo ky’omukkiriza esobola okuba ey’obuziba mu Busatu bwa Katonda bw’esomebwa n’obwegendereza.

Okuwummula nga Ekizibu Tekinnajja

Omuserikale asaanye okumanya w’ayimiridde ng’olutalo terunnatandika. Entegeka ya Nee erimu amagezi ag’omusumba, kubanga ekiseera eky’akabi si kiseera kirungi kuzimba ky’oli okuva ku ttaka.

Okuvunaanibwa, obulwadde, okutya eby’ensimbi, oba okuyigganyizibwa bwe bijja, abakkiriza beetaaga amazima agaasimba dda emirandira: Katonda yatwagala; Kristo yatununula; Omwoyo yatuteekako envumbo; tuli ba mu Mubiri; okuzuukira kwasuubizibwa.

Ekiseera eky’okuyiga okutuula kiba nga musisi tannajja.

Zabbuli 46 egamba nti: “Katonda kye kiddukiro kyaffe, era ge maanyi gaffe; omubeezi ddala atabulawo mu kulaba ennaku.” (Zabbuli 46:1). Ekiddukiro tekiyiiyizibwa mu kiyongobero. Kiyingirwamu.

Okutuula ne Kristo: Ekisa nga Tetunnakola

Ennyinyonnyola ya Nee ennyimpi ku Abaefeso yamanyika nnyo olw’ekintu kimu ekyangu kye yalaba ku ntegeka. Abaefeso tetandikira ku mukkiriza ng’atambula oba ng’alwana, wabula ku Katonda ng’atuuza Kristo ku mukono gwe ogwa ddyo, n’atuuza abakkiriza naye. Oluvannyuma lwokka Pawulo n’alyoka alagira okutambula okusaanira, n’annyonnyola olutalo olw’omwoyo.

Entegeka eyo teyali kya kwewuunya bwewuunya mu kuwandiika eri Nee. Yalaga ensengeka y’ekisa. Obuwulize bw’Ekikristaayo bukula okuva mu kifo ekyaweebwa nga tebunnafuuka kkubo eritambulirwamu.

Pawulo awandiika nti: “Katonda yatuzuukiriza wamu ne Kristo okuva mu kufa ne tufuna obulamu, era atutuuzizza mu bifo eby’omu ggulu, okumpi ne Kristo Yesu.” (Abaefeso 2:6). Ebikolwa ebyo byoleka Katonda ky’akola. Omukkiriza tayingira mu bifo eby’omu ggulu ng’alinnya olw’ebyo by’atuuseeko mu by’omwoyo. Katonda akola olw’okusaasira kwe era olw’okugattibwa ne Kristo.

N’olwekyo okutuula kwe kulekera awo okugezaako okunyweza ekyo Katonda ky’awadde dda. Kino tekitegeeza butakola. Mu nsi ey’edda, okutuula ku mukono ogwa ddyo ogw’omufuzi kyayinzanga okutegeeza obuwanguzi obwatuukirira, ekitiibwa, n’okugabana ku buyinza. Kristo atudde kubanga omulimu gwe ogw’okununula guwedde. Okuwummula kw’omukkiriza kwe kugabana ku mulimu ogwo ogwaggwa.

Nee yalaba kino ng’eddagala ly’eddiini ejjudde okweraliikirira. Abakristaayo bangi batandika buli lunaku ng’abalina okwegayirira Katonda abakkirize. Okulemererwa kubeesuula ewala; ekiseera ky’okusinza ekigenze obulungi kibawa obwesige; okutenderezebwa kubazimba; okuvumibwa kubamenya. Ky’oli kirinnya ne kikka okusinziira ku by’okola. Ebbaluwa eri Abaefeso etandikira awalala: “Yeebazibwe Katonda era Kitaawe wa Mukama waffe Yesu Kristo, atuwadde mu Kristo buli mukisa gwonna ogw’omwoyo oguva mu ggulu.” (Abaefeso 1:3).

Omukisa guli mu Kristo nga tegunnaba mu nneewulira zaffe.

Essira lino lya muwendo nnyo eri abakulembeze. Obuweereza buleeta olukalala lw’ebibalo olutawummula: abeetaba, abakyuka, ebirabo, okukula, okuyitibwa okubuulira, abawanula ebiwandiiko ku mutimbagano, obuyinza ku balala, ebizimbe, abakozi, n’erinnya. Tewali na kimu ku bipimo bino kibi mu kyo. Obuwanika bulina okwekebejjebwa. Naye ebibalo bwe bifuuka ky’oli, okuweereza kufuuka obuddu. Omukkiriza atudde asobola okwolekera ekivuddemu ekibi n’obwesimbu, nga takitwala ng’ensala y’omusango ku muwendo gwe.

Ebbaluwa eri Abaefeso era eziyiza okuwummula okufuuka okw’omuntu omu yekka. Ekisa kye kimu ekituuza abakkiriza ne Kristo kitonda “omuntu omuggya” omu okuva mu bantu abaali beeyawudde, era kibazimba wamu okubeera ekifo Katonda mw’abeera (Abaefeso 2:15, 22). Okuwummula mu Kristo kwa wamu. Omukkiriza tatudde yekka mu kisenge kye eky’omwoyo eky’ekyama.

Kino kirina ebikwata ku mpisa. Ekisa bwe kiteeka abakkiriza Abayudaaya n’Abaamawanga wamu mu Kristo, olwo okwetwala ng’abasinga abalala mu bantu kikontana n’ekifo ekyo. Eggwanga, ekiti ky’abantu, okusoma, obugagga, ensi gy’oli munnansi, n’ennono ey’eddiini tebiyinza kufuuka nsonga za kwenyumiriza. Pawulo abuuza, mu ngeri endala, nti olina ki ky’otaaweebwa?

Ekibiina kya Nee ebiseera ebimu kyalwanagana nnyo okulaga obumu buno obugazi, naye enjigiriza ye esinga obulungi esonga eyo. Okutuula ne Kristo kwe kuzuula nti buli mukkiriza ow’amazima ali eyo olw’okusaasira kwe kumu. Tewali atudde ku ntebe ey’awaggulu olw’ebigambo by’eby’omwoyo by’amanyi.

Ekifo ky’omukkiriza ekitudde era kikyusa okusaba. Abaefeso 1 ne 3 zirimu okusaba okutali kwa bintu biggya okusinga byonna, wabula kwa kulaba okumulisiddwa n’okutegeera okunywezeddwa. Pawulo asaba abakkiriza bamanye essuubi ly’okuyitibwa kwa Katonda, obugagga bw’obusika bwe, obunene bw’amaanyi ge, n’okwagala kwa Kristo. Okusaba okw’Ekikristaayo kungi kusaba Katonda okuwa ekyo ky’awadde dda mu Kristo, kubanga tetunnalaba bye tulina.

Olulimi lwa Nee olw’“okulaba” lwava mu ntegeka eno. Okukula mu mwoyo kutera okubaawo ng’ekiri ddala mu Bayibuli kiva ku mazima ag’ebirowoozo bwerowooza ne kifuuka endowooza efuga obulamu. Ekyo kyali kya mazima ng’omuntu tannamulisibwa. Naye bwe kimala okulabibwa, kisengeka buggya enneeyisa.

Akabi kwe kufuula “okutuula” enkola endala: okufuba ennyo okuwummula, okugaana okufuba kwonna, oba okunyigiriza okweraliikirira okutuusa ng’omuntu awulira nti awangudde. Ekyo kisaanyawo ensonga yonna. Okuwummula si nneewulira ya mwoyo ekolebwa olw’okwemalirira ebirowoozo. Kwe kwanukula kw’okukkiriza eri Kristo okumala kwe.

Omukristaayo atandikira Kristo w’amalirizza. Okuva ku ntebe eyo, okutambula kuyinza okutandika.