Yimirira: Olutalo olw’Omwoyo n’Obuwanguzi

Ekikolwa eky’Okusatu

Ekitundu ekisembayo mu ngeri Watchman Nee gye yasomamu Abaefeso kikumbaanyizibwa mu kigambo kimu: yimirira. “Mwambale ebyokulwanyisa byonna ebya Katonda, mulyoke musobole okwolekera enkwe za Setaani” (Abaefeso 6:11).

Okukyusa ekikolwa kuno kulina amakulu. Omukkiriza yatuuzibwa wamu ne Kristo, era ayize okutambula mu ngeri esaanira okuyitibwa okwo. Naye waliwo ebiseera ekiragiro ekikulu we kitaba kya kutuukiriza kintu wadde okweyongerayo mu maaso. Kiba kya kugaana kusindikibwa kuva mu kifo kyo.

Nee yannyonnyola olutalo olw’omwoyo ng’ayima ku buwanguzi Kristo bwe yamala okutuukiriza. Omukristaayo talwana kutonda buwanguzi bwa Kristo ku bubi. Ayimirira mu buwanguzi obwanywezebwa olw’okufa kwa Yesu, okuzuukira kwe, n’okugulumizibwa kwe.

Pawulo yamaze okwogera ku Kristo eyazuukizibwa n’atuuzibwa: “Waggulu eyo, Kristo gy’afugira obufuzi bwonna, n’obuyinza bwonna, n’amaanyi gonna, n’obwami bwonna” (Abaefeso 1:21). Olutalo olw’essuula 6 terusobola kwawulwa ku kutuuzibwa ku ntebe okw’essuula 1. Obwesige bw’omukkiriza tebuva mu maanyi ge ag’omwoyo, wabula mu buyinza bwa Kristo obusinga byonna.

Eno y’ensonga eri emabega w’essira Nee lye yassa: nywera mu kifo kyo, kubanga ekifo ekyo kya Kristo.

Olutalo olw’Omwoyo Lwa Ddala

Abasomi ab’omulembe guno batuuka ku nsonga y’olutalo olw’omwoyo nga balina endowooza ez’enjawulo ennyo. Abakristaayo abamu kumpi buli buzibu babutwala ng’obulumbaganyi bwa baddayimooni; abalala kumpi baggyirawo ddala emyoyo emibi egirina obuntu mu ndowooza yaabwe ku nsi. Ebbaluwa eri Abaefeso tekkiriza kutya okw’ekikaafiiri wadde okukendeeza ku mazima ag’omwoyo.

“Kubanga tetumeggana na mubiri wadde musaayi, wabula tulwanyisa abafuzi, n’ab’obuyinza, n’amaanyi ag’ensi ag’ekizikiza, n’emyoyo emibi egy’omu bifo ebya waggulu” (Abaefeso 6:12).

Pawulo akkiriza ddala nti obubi bulina ekitundu eky’obuntu era eky’omwoyo ekisukka ku bitongole by’abantu. Naye ekitundu ekisinga obunene eky’ebbaluwa eri Abaefeso akimala ng’ayogera ku mpisa eza bulijjo, enkolagana, amazima, emirimu, eby’okwegatta, okusonyiwa, n’amagezi. Olutalo olw’omwoyo terudda mu kifo ky’obuwulize obwa bulijjo.

Nee yabeera mu nsi omwali batwala eby’omwoyo ng’ebya ddala, era yali asomye abawandiisi abaassa essira ku lutalo ne Setaani. Okuyigiriza kwe kwayamba Abakristaayo bangi ab’Ebugwanjuba okuddamu okutegeera okwa Bayibuli nti okulwana kw’ekkanisa tekusobola kunnyonnyolwa na bya mu bwongo byokka, eby’obufuzi, oba eby’embeera z’abantu.

Naye okwawula kwetaagisa nnyo. Ebyawandiikibwa tebiyita bakkiriza kumalira biseera mu kuteebereza ku baddayimooni. Abatume babuulira Kristo, bawakanya okukemebwa, basaba, bakozesa obuyinza we kyetaagisa, era bakyusa amaaso g’abantu ne gatunuulira Katonda. Kristo asigala mu makkati.

Etteeka erisinga obukuumi lyangu: Setaani mutwale ng’Ebyawandiikibwa bwe bimutwala, naye tomuwa kifo kya makkati okusinga Ebyawandiikibwa bwe bimuwa.

Enkwe za Setaani

Pawulo ayogera ku “enkwe za Setaani” (Abaefeso 6:11). Ekigambo kino kitegeeza enteekateeka, obukujjukujju, oba engeri y’okukola. Obubi tebulabika bulijjo mu lwatu. Okukemebwa kuyinza okujja nga kwefudde amagezi, obutuukirivu, ekyetaagisa, okutya, okwegomba okw’okukulaakulana, oba n’obunyiikivu obw’omwoyo.

Nee yali yeegendereza nnyo eby’omwoyo eby’obulimba. Omukkiriza ayinza okutwala okuwulira okw’amaanyi ng’Omwoyo Omutukuvu, obukambwe ng’obuyinza, okutuula butuuzi ng’okwewaayo, oba ebintu ebyewuunyisa ng’okukula mu mwoyo.

Ensonga eno yalabika nnyo mu Omuntu ow’Omwoyo, Nee mwe yagezaako okwawula emirimu gy’omwoyo, egy’emmeeme, egy’omubiri, n’okufugibwa baddayimooni. Ebimu ku byawulo ebyo byogerwa n’obukakafu era bizingiramu ebintu bingi okusinga Ebyawandiikibwa byennyini, era abasomi basaanye okwewala okubifuula enkola y’okuzuula endwadde. Wabula ekirowoozo eky’obusumba kituufu: si buli ekiwulirika ng’eky’omwoyo nti kiva eri Katonda.

Yokaana alagira nti, “Abaagalwa, temukkirizanga buli myoyo, naye musookenga okugyetegereza mulabe obanga givudde eri Katonda” (1 Yokaana 4:1).

Okugezesa kwetaagisa Ebyawandiikibwa, okwatula Kristo, ebibala eby’empisa, amagezi, n’okwawula kw’ekibiina ky’Abakristaayo. Ekirowoozo omuntu ky’awulira yekka tekyekakasa kyokka olw’okuba nti kya maanyi.

Obulimba bwa Setaani obusinga okukola butera okubaamu amazima agamala okubufuula obukkirizika. Mu ddungu yajuliza Ebyawandiikibwa eri Yesu. Yesu n’amuddamu n’Ebyawandiikibwa nga bitegeerwa mu mbeera yaabyo entuufu (Matayo 4:1-11).

Noolwekyo olutalo olw’omwoyo luzingiramu okutegeera Bayibuli mu butuufu.

Amazima ng’Olukoba mu Kiwato

“Muyimirire nga muli banywevu, ng’amazima lwe lukoba lwammwe lwe mwesibye mu kiwato kyammwe” (Abaefeso 6:14).

Ebyokulwanyisa bitandikira ku mazima. Guno gwe musingi. Ekkanisa tewangula bulimba nga yeekolera okuwulira okw’amaanyi okusingawo, wabula nga yeenyweza ku bya ddala nga Katonda bw’abibikkula.

Amazima mu bbaluwa eri Abaefeso ga njigiriza era ga mpisa. Abakristaayo batula amazima g’enjiri era boogera amazima bokka na bokka. Olutalo olw’omwoyo lunafuwa buli abakkiriza lwe bagumiikiriza obulimba mu bulamu obwa bulijjo.

Omukulembeze tasobola kusuubira maanyi mu kusaba ng’akyusakyusa amazima. Ekkanisa tesobola kulwanyisa kizikiza ng’ekweka okutulugunya abantu. Omukristaayo tasobola kwesigama ku buyinza obw’omwoyo ng’azimba erinnya lye ng’agaziya ebintu.

Obulamu bwa Nee yennyini bunnyonnyolwa mu ngeri ez’enjawulo ezikontana ennyo, naddala ku bikwata ku bizinensi ze, ensobi z’empisa ze baamulumiriza, okumuvunaana kw’Abakomunisiti, n’okusibibwa kwe mu kkomera oluvannyuma. Omuwandiisi w’ebyafaayo ow’obuvunaanyizibwa alina okwewala okwegomba olugero olwangu olw’omuzira. Amazima gawa Kristo ekitiibwa okusinga eby’okwekolera erinnya bwe biwa omukulembeze Omukristaayo ekitiibwa.

Etteeka lye limu likola ne mu by’omwoyo. Tuba mu bukuumi obusinga bwe twagala amazima ne bwe gatuswaza.

Yesu yagamba nti, “mulitegeera amazima, n’amazima galibafuula ba ddembe” (Yokaana 8:32).

Ekyomu Kifuba eky’Obutuukirivu

Pawulo agenda mu maaso nti, “ate ng’obutuukirivu kye ky’omu kifuba” (Abaefeso 6:14).

Ennono y’Ekikristaayo ekyo ekitegedde mu ngeri bbiri: ng’obutuukirivu obufunibwa mu Kristo, era ng’empisa ez’obutuukirivu eziva mu bwo. Ebbaluwa eri Abaefeso ewagira enjuyi zombi. Abakkiriza balokolebwa lwa kisa era baatondebwa olw’ebikolwa ebirungi.

Enjiri Nee gye yassangako essira etandikira ku kukkirizibwa omuntu kw’abalirwa ku bwa Kristo. Okuloopa kwa Setaani tekusobola kujjulula kuweebwa obutuukirivu. “Ani aliroopa abalonde ba Katonda? Katonda y’awa obutuukirivu.” (Abaruumi 8:33).

Naye okwekkiriranya mu mpisa kuleeta obunafu obwa ddala. Peetero alabula abakkiriza okubeera abeegendereza era abatunula, ate n’abayita okulwanyisa Setaani “nga mwesiga Mukama” (1 Peetero 5:9). Yakobo agatta wamu okugondera Katonda, okulwanyisa Setaani, okusemberera Katonda, okulongoosa engalo, n’okutukuza emitima (Yakobo 4:7-8).

Noolwekyo obutuukirivu si ngabo ya bufumu eyitibwa n’ebigambo ebimu. Kwe kuba nti omukkiriza ayimirira mu butuukirivu bwa Kristo ng’agaana ekibi ky’ayagala ennyo.

Okuyigiriza kwa Nee ku mutima ogw’omunda kuli wano. Omutima omulongoofu guwa eddembe ery’omwoyo. Ekibi ekikwekebwa kireeta okuba n’emitima ebiri.

Naye omutima ogw’omunda gulina okuyigirizibwa Ebyawandiikibwa. Abantu abeegendereza ekisukkiridde basobola okuwulira omusango ku bintu Katonda by’atagaana, so ng’abantu abakakanyavu basobola okuwulira omusango mutono nnyo ku kibi kya ddala. Ekigambo kye kisalira omutima ogw’omunda omusango; omutima ogw’omunda si gwe mulamuzi asembayo.

Ebigere Ebyambaziddwa Enjiri ey’Emirembe

“nga mwambadde n’engatto mu bigere byammwe nga mugenda okubuulira Enjiri ey’emirembe” (Abaefeso 6:15).

Kyewuunyisa nti ebyokulwanyisa bizingiramu enjiri ey’emirembe. Ekkanisa erwana si kkanisa ya nnyombo. Okwetegeka kwayo kuva mu kutabaganya Kristo kwe yatuukiriza.

Abaefeso essuula 2 yamaze okulangirira nti, “Kristo gy’emirembe gyaffe” (Abaefeso 2:14). Yesu yamenyawo ekisenge ekyawula, n’aleeta emirembe okuyita mu musaalaba. Noolwekyo olutalo olw’omwoyo terusobola kuwolereza bulabe eri abantu abatulwanyisa.

“Kubanga tetumeggana na mubiri wadde musaayi.” Olunyiriri luno lusaanye okuziyiza buli kugezaako kutwala bantu nga baddayimooni. Abavuganya mu by’obufuzi, abanenya ab’eddiini, abayigganya, ab’oluganda abazibu, n’abaliraanwa ab’obukyayi si be balabe abasembayo.

Nee yali agenda kwolekagana ne gavumenti eyamusiba mu kkomera okumala emyaka abiri. Ebyafaayo by’Ekikristaayo ku kubonaabona kwe bisobola okuvumirira obutali bwenkanya nga tebifudde bayigganya kuba bitonde ebitali bantu eby’okukyayibwa.

Yesu alagira nti, “Mwagalenga abalabe bammwe! Musabirenga ababayigganya!” (Matayo 5:44).

Abalwanyi b’enjiri batambuza emirembe mu bigere byabwe.

Engabo y’Okukkiriza

“Era ku ebyo byonna okukkiriza kwammwe kubeerenga engabo eneebasobozesanga okuzikiza obusaale bwonna obw’omuliro obulasibwa omubi” (Abaefeso 6:16).

Okuyigiriza kwa Nee ku kukkiriza tekwakutwala ng’amaanyi ag’omu birowoozo. Okukkiriza kutunula ebweru, eri Katonda n’eri Ekigambo kye.

“obusaale bwonna obw’omuliro” buyinza okujja mu ngeri nnyingi: okuloopebwa, okutya, obutakkiriza, ensonyi, okukemebwa, okuggwaamu essuubi, ebifaananyi bya Katonda ebikyamu, n’ebirowoozo ebiyingira amangu nga tebiyitiddwa. Engabo si kigambo nti “Ndi wa maanyi.” Bwe bwesige mu mpisa za Katonda ne mu bisuubizo bye.

Yesu bwe yaddangamu okukemebwa, emirundi mingi yatandikanga n’ebigambo nti, “Kyawandiikibwa nti.” Yeesiga Kitaawe ng’ayita mu Kigambo.

Okukkiriza tekwegaana kabi. Pawulo agamba nti okukkiriza kwa Ibulayimu tekwamwetaagisa kwefuula nti embeera ze zaali za njawulo. Yalowooza ku mubiri gwe ogwali gufudde, naye n’asigala nga yeesiga Katonda, “Katonda azuukiza abafu, era alaba ebitaliiwo ng’ebiriwo” (Abaruumi 4:17).

Okukkiriza okwa Bayibuli kwe kutunuulira embeera nga bwe ziri ddala, nga kugattiddwako okutunuulira Katonda nga bw’ali ddala mu ngeri esingawo obuziba.

“Enkola y’okukkiriza” Nee gye yakozesa mu buweereza yava mu kukkiriza kuno. Yayagala abakozi beesigame ku Katonda mu kifo ky’obukakafu bw’ebitongole. Enkola eyo yasobolanga okubeera ey’omuwendo omunene, era amagezi gatwetaagisa okukkiriza nti Katonda ayinza okugaba ng’ayita mu mirimu egya bulijjo, mu nteekateeka y’ensimbi, mu birabo, oba mu bitongole. Okukkiriza tekupimibwa nkola emu ey’ensimbi. Kupimibwa okwesigama ku Katonda mu buwulize.

Enkuufiira y’Obulokozi

“Obulokozi bubafuukire enkuufiira gye mwambadde” (Abaefeso 6:17).

Ebirowoozo kye kisaawe ekikulu eky’olutalo. Obulokozi bukuuma ekyo omuntu ky’ali n’essuubi lye.

Awalala Pawulo ayita enkuufiira “essuubi ery’obulokozi” (1 Basessaloniika 5:8). Essuubi ly’Ekikristaayo si kwegomba kwa bwereere kwa mbeera ennungi. Kwe kusuubira n’obwesige okwesigamiziddwa ku buwanguzi bwa Katonda obw’enkomerero.

Okusibibwa kwa Nee mu kkomera kwali kugenda kumuggyako obubonero obwa bulijjo obulaga nti omuntu wa mugaso. Omusajja eyali amanyiddwa mu nsi yonna olw’obuweereza yali agenda kubeera emabega w’ebisenge by’ekkomera, eddoboozi lye ery’olwatu nga liggyiddwawo. Singa essuubi lyali lyesigamye ku bibala ebirabika, emyaka egyo gyandirabise ng’egyafa obwereere.

Enjiri etuwa ekifo ekirala eky’okutunuulira. “Kristo atuwa obulamu, bw’alirabisibwa, nammwe ne mulyoka mulabisibwa wamu naye mu kitiibwa” (Abakkolosaayi 3:4).

Ebyafaayo by’Omukristaayo tebisalirwa musango gwa nkomerero ku kufa, ku kuwangulwa mu by’obufuzi, ku kulemererwa mu mulimu, oba ku kutategeerwa abantu. Okuzuukira kwe kussaawo ekifo ekisembayo eky’okutunuulira.

Essuubi lino likuuma ebirowoozo obutaggwaamu ssuubi, nga teryetaagisa kwesunga kwa bwereere ku byafaayo by’ensi.

Ekitala ky’Omwoyo

Pawulo ayogera ku kyokulwanyisa kimu kyokka eky’okulumba mu lwatu: “ekigambo kya Katonda kibabeerere ekitala eky’Omwoyo” (Abaefeso 6:17).

Okwewaayo kwa Nee eri Ebyawandiikibwa obulamu bwe bwonna kukwatagana bulungi n’ekitundu kino. Ekitala kya Mwoyo; si bwongo bwa muntu bwokka nga bukozesa ennyiriri.

Naye okukozesa Ebyawandiikibwa mu ngeri ey’omwoyo si kubikozesa mu bulagajjavu. Setaani naye yajuliza Ebyawandiikibwa mu lugero lw’okukemebwa. Ekitala ky’Omwoyo kyetaagisa okutegeera okw’amazima.

Abakristaayo oluusi bakozesa ennyiriri ezisaliddwa okuva mu mbeera yaazo ng’ebigambo eby’obulogo. Ekyokulabirako ky’Endagaano Empya kisingako obugagga. Yesu yategeera Ebyawandiikibwa mu mbeera yaabyo, mu buwulize, era nga bikwatagana n’ebyo Kitaawe by’ayagala. Pawulo yakubaganya ebirowoozo ng’ayima mu Byawandiikibwa. Ab’e Beroya beekenneenya Ebyawandiikibwa. Timoseewo yagambibwa okukwata ekigambo eky’amazima mu butuufu.

Olunyiriri olukwatiddwa ku mutwe luyinza okuba olw’amaanyi mu kukemebwa kubanga luleeta ebirowoozo wansi w’amazima Katonda g’abikkulidde. Naye amaanyi tegali mu bigambo bya bufumu; gali mu mazima agakkirizibwa olw’okukkiriza.

Nee yakubiriza okusoma okw’obuziba, okufumiitiriza, n’okutegeera okw’omwoyo. Okusoma kwe okungi ennyo era kutujjukiza nti Ebyawandiikibwa bisobola okumulisibwa abayigiriza mu byafaayo byonna eby’ekkanisa. Tetwetaaga kulondamu wakati wa Bayibuli n’ebitabo ebirungi; ebitabo ebirungi bisaanye okutuzzaayo eri Bayibuli.

Okusaba mu Biseera Byonna

Ekitundu ku byokulwanyisa kiyingira butereevu mu kusaba: “nga musabiririranga mu ssaala zonna nga mwegayiririranga mu mwoyo buli kiseera. Mwekuumenga nga mugumiikirizanga” (Abaefeso 6:18).

Olutalo olw’omwoyo okusinga byonna terubeera kwolekagana okw’ekitalo; lwe kusaba okutakoma.

Nee yakkiriza nnyo nti okusaba kwe kwetaba mu kigendererwa kya Katonda. Mu kuyigiriza kwe okumu okw’oluvannyuma yayogera ku nsi okukkiriziganya n’eggulu—nti Katonda, mu buyinza bwe obusukkulumu, alonda okukolera mu kusaba kw’abantu be. Engeri entuufu ey’okukinnyonnyola mu by’eddiini eyinza okukubaganyizibwako ebirowoozo, naye Ebyawandiikibwa awatali kubuusabuusa biwa okusaba ekifo ekikulu.

Yesu yayigiriza nti, “Obwakabaka bwo bujje. By’oyagala bikolebwe mu nsi, nga bwe bikolebwa mu ggulu” (Matayo 6:10). Okusaba kukwataganya omukkiriza n’obufuzi bwa Katonda.

Pawulo asaba Abaefeso bamusabire, “bwe nnaabanga njogera mpeebwe eby’okwogera, era mbyogerenga n’obuvumu nga ntegeeza abantu ekyama ky’Enjiri” (Abaefeso 6:19). Kyewuunyisa nti omutume ali mu kkomera tasooka kusaba kusumululwa, wabula obuvumu.

Okusaba kuno kulabikira ddala ng’okulagula embeera Nee mwe yali agenda okubeera oluvannyuma. Eddembe lya muwendo, era kituufu okusabira abakkiriza abayigganyizibwa okusumululwa. Naye okusaba okusingawo obuziba kwe kuba nti Kristo agulumizibwe, oba mu bulamu oba mu kufa.

Okusiba n’Okusumulula

Nee oluusi yakwataganyanga olutalo olw’omwoyo n’ebigambo bya Yesu eby’okusiba n’okusumulula. “byonna bye mulisiba ku nsi, ne mu ggulu birisibwa ne bye mulisumulula ku nsi, ne mu ggulu bigenda kusumululwa” (Matayo 18:18).

Abakristaayo bannyonnyola ekitundu kino mu ngeri ez’enjawulo, naddala ku bikwata ku kukangavvula mu kkanisa, obuyinza bw’abayigiriza b’Abayudaaya, okusaba, n’olutalo olw’omwoyo. Engeri Nee gye yakikozesangamu yasobolanga okutuuka ku kusaba okw’obuyinza okulwanyisa emirimu gya Setaani.

Okutegeera okwa Bayibuli okwegendereza kwa magezi. Ekkanisa ddala erina obuyinza obwa ddala wansi wa Kristo—okulangirira okusonyiyibwa mu njiri, okukangavvula ng’Ebyawandiikibwa bwe biragira, okusaba okulwanyisa obubi, n’okulwanyisa okunyigirizibwa baddayimooni. Naye abakkiriza tebabeera bafuzi ba mwoyo abeefuga bokka nga balagira ebintu okubeera nga bwe baagala.

Yesu agamba nti, “Mpeereddwa obuyinza bwonna mu ggulu ne ku nsi” (Matayo 28:18). Obuyinza busigala bubwe.

Omukristaayo akozesa obuyinza obumukwasiddwa, naye mu buwulize eri Kabaka bwokka.

Obuyinza ku Myoyo Emibi

Enjiri n’Ebikolwa by’Abatume byogera lwatu ku Yesu n’abaweereza be nga balwanyisa baddayimooni. Obuyinza bwa Kristo tebuliiko kkomo. Abayigirizwa ensanvu bwe bakomawo, basanyuka nti baddayimooni babagondera mu linnya lye. Yesu n’akyusa essanyu lyabwe: “mujaguze nti amannya gammwe gawandiikiddwa mu ggulu” (Lukka 10:20).

Kino kye kipimo ekyetaagisa. Obuyinza obw’omwoyo bwa ddala, naye ekyo kye tuli mu kisa kye kisinga.

Abasomi ba Nee oluusi bayaayaanira olutalo olw’omwoyo olw’okuba nti lulabika ng’olw’amaanyi. Endagaano Empya bulijjo eggya omukkiriza ku kwesunga amaanyi n’emutwala mu bwesigwa eri Kristo.

Ebikolwa by’Abatume 19 biwa okulabula. Batabani ba Sukewa bagezaako okukozesa erinnya lya Yesu ng’akakodyo nga si babe. Ekivaamu kwe kuwangulwa okw’ensonyi. Obuyinza obw’omwoyo si kakodyo.

Obuweereza obusinga obukuumi eri abantu abanyigirizibwa bwe obwo obussa Kristo mu makkati, obwesigamiziddwa ku Bayibuli, obw’okusaba, obw’obwegendereza, era obw’obuvunaanyizibwa mu busumba. Abakristaayo tebasaanye kulowooza nti obulwadde bw’omubiri oba obw’omutwe buva eri baddayimooni; Ebyawandiikibwa byennyini byawula obulwadde ku kubeerako baddayimooni mu bifo bingi. Obujjanjabi bw’abasawo n’obw’ebirowoozo buyinza okuba ebirabo by’ekisa Katonda ky’awa abantu bonna, era tebusaanye kugaanibwa olw’okuba nti waliwo ekitundu eky’omwoyo ekirowoozebwako.

Essira Nee lye yassa ku by’omwoyo lisaanye okugaziya okwawula kwaffe, so si kukufunza ne kufuuka ensonga emu yokka ennyonnyola okubonaabona kw’abantu.

Omuloopi n’Omusaayi

Okubikkulirwa kuyita Setaani “omuloopi eyaloopanga baganda baffe” era kugamba nti abakkiriza baamuwangula “olw’omusaayi gw’Omwana gw’Endiga, n’olw’ekigambo eky’obujulirwa bwabwe” (Okubikkulirwa 12:10-11).

Nee yaddangayo emirundi mingi ku musaayi gwa Kristo ng’eky’okuddamu eri okuloopebwa. Eno y’emu ku nsonga ze ezisinga okuyamba mu busumba.

Waliwo enjawulo wakati w’okunenyezebwa Omwoyo n’okuloopebwa. Okunenyezebwa kuba kwa nsonga ntongole, kwa mazima, era kutwala omukkiriza mu kwatula n’okuzzibwa obuggya. Okuloopa kutera okuba okutategeerekeka, okubetenta, era kugendereddwamu okugoba omukkiriza okuva eri Katonda.

Omwoyo Omutukuvu, mu ngeri emu, agamba nti, “Kino kyali kibi; kireete mu musana.” Omuloopi agamba nti, “Toliiko ssuubi; weekweke.”

Omusaayi guddamu omusango n’okuloopebwa byombi. Ekibi ekyatulwa tekyegaanibwa; kinaazibwa.

“Naye bwe twatula ebibi byaffe, ye mwesigwa era mutuukirivu okutusonyiwa” (1 Yokaana 1:9).

Okukkiriza tekwerwanirira. Kusonga ku Kristo.

Okuyimirira ng’Owakanya Okusalirwa Omusango

Abaruumi 8 ebuuza ebibuuzo eby’obuwanguzi ebiddiriŋŋana: “Katonda bw’abeera ku lwaffe, ani asobola okutulwanyisa?” “Ani aliroopa abalonde ba Katonda?” “Ani alibasalira omusango?” (Abaruumi 8:31, 33-34).

Eky’okuddamu eri okusalirwa omusango kwe kufa kwa Kristo, okuzuukira kwe, n’okwegayirira kwe.

“Okuyimirira” kwa Nee kuyinza okukozesebwa wano. Omukkiriza ayinza okukemebwa okudduka okuva mu maaso ga Katonda olw’okulemererwa kw’ajjukira. Ayimirira si lwa kwerangirira nti talina musango, wabula olw’okwekwata ku Kristo.

Kino kikulu nnyo naddala eri abo abalina omutima ogw’omunda omugonvu. Setaani asobola okukozesa n’okwegomba okw’amazima okw’obutukuvu okuleeta okwekebera okw’ekirwadde. Omukristaayo atandika okupima obulungi bw’okwenenya kwe, amaanyi g’okukkiriza kwe, obuziba bw’okuwulira kwe, okutuusa Kristo lw’abula emabega w’okwekebera kw’omwoyo.

Enjiri etuyita okutunula ebweru. “Noolwekyo abo abali mu Kristo Yesu, tebaliiko musango” (Abaruumi 8:1).

Yimirira awo.

Okuyimirira mu Kuyigganyizibwa

Ekigambo “yimirira” era kifuna obuziba obw’ebyafaayo mu bulamu bwa Nee. Yali agenda kwolekagana ne gavumenti eyamalirira okutegeka obulamu bw’eddiini buggya wansi w’obufuzi bw’enjigiriza yaayo. Abakristaayo bangi ab’e China baayolekagana n’okusalawo okuzibu ennyo okwali kuzingiramu okuvumirira abalala mu lwatu, okwetaba mu by’obufuzi, okwewandiisa kw’ebibiina, n’obwesigwa eri bakkiriza bannaabwe.

Tewaaliwo byakuddamu byangu. Abakristaayo baasalawo mu ngeri ez’enjawulo nga banyigirizibwa nnyo. Abamu beekkiriranya; abamu baalwanyisa; abamu baagezaako okukolagana nga tebaleka kukkiriza kwabwe; abamu oluvannyuma beenenya olw’ebikolwa bye baakola nga bawaliriziddwa.

Nee yennyini, okusinziira ku kunoonyereza okw’emirembe gino, mu kusooka yakulembera ekibiina kye mu kwolesa mu lwatu okuwagira gavumenti empya mu kiseera ky’Olutalo lwa Korea, ng’akyanoonya ebbanga ery’obulamu bw’ekkanisa. Oluvannyuma yakwatibwa era n’afuuka omuntu ow’okuvunaanibwa mu lwatu.

Okuyimirira tekulabika bulijjo ng’okujeema okw’ekitalo. Mu kkomera, kirabika Nee yagoberera amateeka g’ekkomera, naye n’agaana okwegaana Kristo. Okugondera enfuga y’ensi n’obwesigwa eri Katonda byabeerawo wamu okutuusa lwe byakontana.

Abatume baalaga ensalo eyo lwatu: “Kitugwanira okugondera Katonda okusinga okugondera abantu” (Ebikolwa by’Abatume 5:29).

Obutameggana n’Abantu

Okuyigganyizibwa kukema abakkiriza okutwala omuyigganya ng’omulabe. Ebbaluwa eri Abaefeso kino ekigaana: “tetumeggana na mubiri wadde musaayi.”

Kino tekitegeeza nti abantu tebaliiko musango mu mpisa, oba nti enfuga z’obufuzi tezisaanye kusalirwa musango. Ebyawandiikibwa bivumirira obutali bwenkanya. Naye Abakristaayo tebakkirizibwa kukyawa bantu nga beekwese wansi wa bendera y’olutalo olw’omwoyo.

Suteefano, bwe yali akubibwa amayinja, yasaba nti, “Mukama wange, tobavunaana olw’ekibi kino” (Ebikolwa by’Abatume 7:60). Okusaba kwe kuddamu ebigambo bya Yesu.

Okusirika kwa Nee oluvannyuma kutuleka nga tetulina njigiriza ntongole ku bulamu bw’omu kkomera okuva mu mukono gwe. Naye obubaka bwe yali abuulidde okumala emyaka amakumi mingi bwamuwa ebigambo eby’okubonaabona awatali bukyayi: omusaalaba, okugondera Katonda, okuzuukira, Omubiri gwa Kristo, obuyinza bwa Kristo.

Omuyigganya muntu Kristo gwe yafiirira, ne bw’aba ng’akola ebibi.

Okuyimirira nga Kitegeeza Obutakola Kintu

Waliwo ekitundu ekirala ku kigambo kya Nee. Abakkiriza bawangulwa mu ntalo ezimu ez’omwoyo kubanga batya ne bayanguyiriza okukola.

Isirayiri ku Nnyanja Emmyufu yawulira Musa ng’agamba nti, “Temutya, munywere, mujja kulaba obulokozi Mukama bw’anaabaleetera olwa leero” (Okuva 14:13). Ekiragiro tekyali kya kutuula butuuzi bulijjo; oluvannyuma lw’akaseera katono Isirayiri yali egenda kweyongerayo mu maaso. Naye okusooka baalina okulekera awo okutya okw’okutabukatabuka.

Nee yalaba nti okuwummula kw’Omukristaayo n’okuyimirira bikwatagana. Okwefubira ku bwaffe kutera okujja embeera bwe zifuuka ez’akabi. Tuluubirira okufuga buli kimu.

Okukkiriza kuyinza okwetaagisa okukola, naye kugaana okukola okuva mu kutya okutaliimu kukkiriza kwokka.

Ensonga eno nzibu eri abakulembeze. Ebizibu biwa ekitiibwa abo abaddamu mu ngeri erabika. Okulinda kuyinza okulabika ng’obunafu. Naye Ebyawandiikibwa emirundi mingi biraga abaweereza ba Katonda nga banoonya obulagirizi bwe nga tebannaba kutambula.

Okuyimirira kubuuza nti: Katonda ddala alagidde okudda emabega? Bw’aba tannakulagira, toleka kifo kyo olw’okuba nti okunyigirizibwa kwa maanyi.

Obuwanguzi bwa Mukama

Ekisinga okukuuma mu lutalo olw’omwoyo kwe kuba nti obuwanguzi bwa Kristo.

Ku musaalaba Yesu “n’aggya ebyokulwanyisa ebyo ku bafuzi n’ab’obuyinza ab’omu bbanga” era “n’abaswaza mu lwatu, n’abawangulira ddala” (Abakkolosaayi 2:15).

Ekifaananyi kino kitegeerwa mu ngeri ez’enjawulo, naye ekirangiriro kya Pawulo kitegeerekeka: obuyinza obulwanyisa tebulina kigambo kisembayo. Ekyalabika ng’okuwangulwa kwa Kristo kifuuka okuwangulwa kwabwo.

Enjigiriza ya Nee ku buwanguzi yeesigamye wano. Omukkiriza tatonda buwanguzi olw’amaanyi ge ag’omwoyo. Yeetaba mu buwanguzi bwa Kristo.

Kino kitukuuma okutya n’amalala. Okutya kugamba nti omulabe wa maanyi nnyo. Amalala gagamba nti obukodyo bwaffe obw’omwoyo bwe butufuula ab’amaanyi. Okukkiriza kugamba nti Kristo ye Mukama.

Ebyokulwanyisa Ze Mpisa za Kristo

Kisoboka okusoma Abaefeso 6 n’ebirowoozo bingi okutuusa ebyokulwanyisa lwe byawukana ku bbaluwa yonna. Naye buli kitundu kikwatagana n’ebintu ebyamala okunnyonnyolwa: amazima, obutuukirivu, emirembe, okukkiriza, obulokozi, Ekigambo, okusaba.

Ebyokulwanyisa si mukolo gwa kyama. Ye njiri ng’erabikira mu bulamu.

Omukristaayo ow’amazima, omutuukirivu, eyatabaganyizibwa, akkiriza, ajjudde essuubi, abumbiddwa Ebyawandiikibwa, era asaba, ayambadde ebyokulwanyisa.

Kino kikwatagana nnyo n’okuyigiriza kwa Nee okusinga obulungi. Olutalo olw’omwoyo okusinga byonna terubeera kuleekaanira kizikiza; lwe kuyimirira mu bya ddala ebya Kristo.

Tuula, Tambula, Yimirira Wamu

Ebikolwa bya Nee ebisatu bigenda wamu.

Bwe tugezaako okutambula nga tetusoose kutuula, obuwulize bufuuka okwefuba. Bwe tugezaako okuyimirira nga tetusoose kutuula, olutalo lufuuka okutya oba okwekulumbaza. Bwe twerangirira nti tutudde naye nga tetutambula, ekisa kifuuka ekyekwaso ky’obujeemu. Bwe tutambula nga tetuyimirira, tudda emabega buli lwe tusanga okuziyizibwa.

Tuula: funa omulimu gwa Kristo ogwaggwa.

Tambula: laga obulamu bwa Kristo.

Yimirira: gaana okuwaayo obuwanguzi bwa Kristo.

Enkola eno nnyangu ekimala omukkiriza omuggya okugijjukira, era ya buziba ekimala okubumba obulamu bwonna.

Naye obulamu bwa Nee yennyini bwali bumuyigiriza ekyokuyiga ekirala. N’Abakristaayo abategeera ekifo kyabwe, empisa, n’olutalo, bayinza okuweereza Katonda nga bakyakozesa amaanyi ag’obutonde amakakanyavu. Ekibya kyennyini kirina okukolebwako.

Ensonga enkulu eddako yali egenda kufuuka emu ku ze zisinga okufumita: okumenyebwa kw’omuntu ow’ebweru n’okusumululwa kw’omwoyo.

Enkola y’Omulabe Esinga Okuba eya Bulijjo

Olutalo olw’omwoyo luyinza okuwulikika ng’eky’ekyewuunyo, naye ebisinga ku ebyo Endagaano Empya by’eyigiriza ku Setaani bikwata ku bulimba obwa bulijjo mu mpisa. Setaani alimba, aloopa, akema, ayawulayawula, era anoonya omukisa ng’ayita mu butasonyiwa.

Pawulo agamba Abakkolinso okusonyiwa n’okubudaabuda omusobya eyeenenyezza, “Setaani alemenga okutuwangula, kubanga tumanyi enkwe ze” (2 Abakkolinso 2:11).

Enkwe ezo, okusinziira ku mbeera, si kweyoleka kwa kitalo; ye kkanisa ekwata obubi okukangavvula n’okuzzaawo.

Kino kiwa okuyigiriza kwa Nee ku lutalo amakkati ag’omugaso. Setaani alwanyisibwa Abakristaayo bwe boogera amazima, bwe basonyiwa, bwe bagaana obukaawu bw’omutima, bwe basigala nga balongoofu mu by’okwegatta, bwe batabagana mangu, bwe babikkula obulimba, era bwe beeyongera okusaba.

Ekkanisa eyagala obuyinza ku baddayimooni naye ng’egumiikiriza olugambo, olutalo eruteegedde bubi.

Okubonaabona Si Bulijjo Nti Bulumbaganyi

Waliwo n’okwekuuma okulala okwetaagisa. Si buli kizibu nti kuziyiza kwa Setaani. Oluusi oluggi oluggaddwa kuba kulabirira kwa Katonda. Oluusi okulemererwa kuva mu nteekateeka embi. Oluusi obulwadde buva mu mubiri bwennyini. Oluusi okukaayana kuva mu butakula bwaffe.

Pawulo yayagala okugenda e Bisuniya, “naye Mwoyo wa Yesu n’atabakkiriza” (Ebikolwa by’Abatume 16:7). Enteekateeka eziyiziddwa eyinza okuva eri Katonda.

Noolwekyo okwawula kusooka kubuuza nga tekunnalangirira.

Abasomi ba Nee basaanye okwewala okukemebwa okufuula buli kizibu eky’omwoyo. Olutalo olw’omwoyo lwa ddala, naye ensi erina emitendera mingi. Amagezi gayinza okwetaagisa okusaba n’omusawo, okulwanyisa mu mwoyo n’okwetonda, okwegayiririra abalala n’enfuga ennungi okusingawo.

Okuyimirira Awamu

Ebbaluwa eri Abaefeso ekozesa ebigambo eby’obungi. Omukkiriza ayambadde ebyokulwanyisa ayimirira ng’ekitundu ky’ekkanisa. Ekifaananyi ky’amagye g’Abaruumi kyokka kiraga abaserikale nga bakutte olunyiriri wamu.

Okubeera obw’omu kufuula okukemebwa okw’akabi okusingawo. “Ababiri basinga omu … Kubanga singa omu agwa, munne amuyimusa” (Omubuulizi 4:9-10).

Enjigiriza ya Nee ku Mubiri gwa Kristo noolwekyo eri munda mu kuyigiriza kwe ku lutalo. Tetulwana ng’abazira ab’omwoyo abali bokka.

Olutalo olw’Omwoyo Awatali Kulwemalirako

“Muyimirire nga muli banywevu” kye kiragiro ekikulu ekisembayo mu ngeri Nee gye yasomamu Abaefeso. Omukkiriza atuula mu Kristo, atambula mu ngeri esaanira okuyitibwa, era ayimirira okulwanyisa okuziyiza okw’omwoyo. Ensengeka eno ekuuma olutalo obutafugibwa kutya. Tetulwana kufuna buwanguzi bwa Kristo; tuyimirira munda mu buwanguzi obwamala okutuukirizibwa.

Pawulo agamba nti, “Eky’enkomerero, mubenga n’amaanyi mu Mukama waffe ne mu buyinza obw’amaanyi ge” (Abaefeso 6:10). Ekifo amaanyi gye gava kikulu. Omukristaayo tagambibwa kuzuula maanyi ge agakusike, wabula okufuna amaanyi mu Mukama.

Okuyigiriza kwa Nee ku lutalo olw’omwoyo kwakwata ku Bakristaayo abaatwala nga kikulu ebigambo by’Endagaano Empya ku Setaani, abafuzi, ab’obuyinza, okukemebwa, okuloopa, n’obulimba. Abasomi ab’omulembe guno oluusi bagwa mu nsobi ezikontana. Endowooza emu buli kigambo ekikwata ku by’omwoyo ekikendeeza ne kifuuka eky’omu birowoozo oba eky’embeera z’abantu. Endala kumpi buli buzibu ebutwala ng’obulumbaganyi bwa baddayimooni obutereevu. Ebyawandiikibwa tebikkiriza kukendeeza okwo kwonna.

Pawulo asobola okugamba nti obuzibu buva mu bunafu obwa bulijjo, mu balabe abantu, mu kwegomba okw’ekibi, mu butali bwenkanya obw’enkola, mu kukangavvula kwa Katonda, oba mu kutaataaganya kwa Setaani, okusinziira ku mbeera. Yakobo agamba nti okukemebwa kukwatagana n’okwegomba kw’omuntu yennyini (Yakobo 1:14). Peetero ayogera ku Setaani ng’omulabe (1 Peetero 5:8). Ebbaluwa eri Abaebbulaniya eyogera ku kukangavvula okw’ekitaawe (Abaebbulaniya 12:5-11). Amagezi gabuuza kika ki ekituukirawo, mu kifo ky’okukaka byonna bye tuyitamu okuyingira mu nnyonnyola emu.

Ebyokulwanyisa bya Katonda byewuunyisa olw’obutabaamu bufumu. Amazima, obutuukirivu, okwetegekera enjiri ey’emirembe, okukkiriza, obulokozi, Ekigambo kya Katonda, n’okusaba bya Kikristaayo ebya bulijjo. Pawulo tawa bakkiriza bigambo bya kyama eby’okuzuula baddayimooni. Abayita okunywezebwa ennyo mu njiri.

Olukoba lw’amazima luzingiramu amazima agatakyuka n’okubeera mu mazima. Obulimba bufiirwa ekitundu abakkiriza we bagaanira obulimba. Ekyomu kifuba eky’obutuukirivu kisooka kwesigama ku kirabo kya Katonda eky’okuwa obutuukirivu, ate oluvannyuma ne kirabikira mu mpisa ez’obutuukirivu. Enjiri ey’emirembe enyweza ebigere mu lutalo olutalina kwerabiza kkanisa bubaka bwayo. Okukkiriza kuzikiza okuloopebwa nga kwesiga empisa za Katonda. Obulokozi bukuuma ebirowoozo n’obukakafu bw’ekigendererwa kya Katonda eky’okulokola. Ekigambo kiddamu obulimba. Okusaba kukuuma olutalo lwonna nga lwa nkolagana n’okwesigama ku Katonda.

Enteekateeka eno eyamba okwekenneenya engeri ezimu ebigambo bya Nee eby’olutalo olw’omwoyo gye byakozesebwa oluvannyuma. Abakristaayo tebasaanye kusikirizibwa kizikiza. Amakkati g’Endagaano Empya ye Kristo, so si Setaani. Ebbaluwa eri Abakkolosaayi egamba nti Kristo “n’aggya ebyokulwanyisa ebyo ku bafuzi n’ab’obuyinza ab’omu bbanga” n’abaswaza mu lwatu, ng’abawangula ku musaalaba (Abakkolosaayi 2:15). Omulabe wa ddala, naye si ye asembayo.

Era ebigambo by’olutalo olw’omwoyo tebisaanye kukozesebwa kutwala butakkaanya bwa bantu nga bwa baddayimooni. Omunenya si nti mukozi wa Setaani. Omuvuganya mu by’obufuzi tafuuka olw’ekyo omu ku bafuzi ab’omwoyo. Munno mu bufumbo bw’alaga ensonga emweraliikiriza, si nti akozesebwa omulabe. Ebbaluwa eri Abaefeso yennyini egamba nti “tetumeggana na mubiri wadde musaayi” (Abaefeso 6:12), ekyo ne kisaanye okukendeeza ku kukemebwa okutwala abantu ng’omulabe.

Okuyimirira era kulina ekitundu eky’ekibiina. Ebigambo n’ebifaananyi bikwata ku kibiina ekirwana. Abaserikale b’Abaruumi baabanga ba maanyi nnyo nga bali mu nnyiriri zaabwe. Okubeera obw’omu kufuula abakkiriza abangu okutwalibwa endowooza ezikyamye n’okuggwaamu essuubi mu kyama. Okwatula, okusaba, amagezi g’abalala, okusinza, n’Ebyawandiikibwa bye tugabana bikolwa bya lutalo kubanga bikuuma Abakristaayo nga banywevu mu bya ddala.

Essira Nee lye yassa ku kuyimirira liyinza okufunzibwa bwe kiti: okuloopebwa bwe kugamba nti Katonda akwabulidde, yimirira mu njiri. Okukemebwa bwe kugamba nti ekibi tekiyinza kwewalika, yimirira mu kwegatta ne Kristo. Okutya bwe kugamba nti omulabe y’afuga byonna, yimirira mu buwanguzi bwa Kristo. Amalala bwe gagamba nti obuwanguzi bwo, yimirira mu maanyi ga Mukama.

Ekigendererwa si bulamu obwemalira ku kulwana. Bwe bulamu obunywevu ennyo mu Kristo ne kiba nti okuziyiza tekuyinza kubuggya mangu ku mazima, ku kwagala, ku butukuvu, ne ku ssuubi.