Omusumba Omuzzeemu Obuggya
Ekitundu Ekikulu II

Essuula 15 · eddakiika 30 ez’okusoma · eddakiika 38 ez’okuwuliriza

Ekitundu Ekikulu II

EBIWAKANYIZIBWA OBUVUNAANYIZIBWA BUNO

Kaakano nja kuddamu ebimu ku biwakanyizibwa ebiyinza okuleetebwa ku nkola gye mbadde mbakubiriza.

EKIWAKANYIZIBWA 1:

Abantu baffe tubayigiriza mu lwatu mu kibiina; kale lwaki tuteekwa n’okubayigiriza omu ku omu, okwongereza ku ekyo?

OKUDDAMU:

Mubasabira mu lwatu mu kibiina: temuteekwa n’okubasabira mu kyama? Pawulo yayigiriza buli muntu era n’abuulirira buli muntu, era ekyo yakikola mu lwatu ne mu maka gaabwe, emisana n’ekiro, ng’akaaba amaziga. Naye twetaaga kwongera kwogera ki, ng’obumanyirivu bwogera n’eddoboozi ery’omwanguka bwe butyo ku nsonga eno? Buli lunaku mpalirizibwa okwewuunya obutamanya obw’ennaku bungi bwenkana wa obuli mu bantu baffe bangi, abaali balabika ng’abampuliriza n’obunyiikivu okumala emyaka kkumi oba kkumi n’ebiri, nga bwe njogera mu lwatu nga bwe nnasobola okwogera. Abamu tebamanyi nti buli Muntu mu Busatu Obutukuvu ye Katonda; wadde nti Kristo Katonda era muntu; wadde nti obuntu bwe yabutwala mu ggulu; wadde kye bateekwa okwesiga okusonyiyibwa n’okulokolebwa; wadde emisingi emirala mingi emikulu egy’okukkiriza kwaffe egifaanana bwe gityo. Weewaawo, n’abamu abajja buli lukya mu nkuŋŋaana ez’ekyama, tebamanyi kintu nnyo: so nga mu ssaawa emu ey’okubayigiriza mu kyama mu ngeri ey’omukwano, balabika okutegeera ebisingawo, era ne babikkiriza bulungi okusinga bwe baakola mu bulamu bwabwe bwonna emabega.

EKIWAKANYIZIBWA 2:

Abantu bonna ab’omu kitundu si ye Kkanisa, era sibatwala ng’abali wansi w’obusumba bwange, noolwekyo sikakasa nti mbeerwako obuvunaanyizibwa okubateganira bwe ntyo.

OKUDDAMU:

[a] Omusaala ogwa bulijjo abasinga gwe bafuna guweebwa lwa kuyigiriza kitundu kyonna, ne bw’oba tolina buvunaanyizibwa kubatwala bonna nga Kkanisa.

[b] Twetaaga kunoonya buvunaanyizibwa ki obusingawo amaanyi okusinga ekirayiro ekya bulijjo ekiri ku Bakristaayo bonna, okuwagira omulimu gw’obulokozi bw’abantu, n’obulungi bw’Ekkanisa, n’ekitiibwa kya Katonda, nga bakozesa amaanyi gaabwe gonna; awamu n’ekirayiro ekya bulijjo ekiri ku baweereza bonna, okuwagira ebigendererwa ebyo nga bayigiriza mu buweereza bwabwe n’amaanyi gaabwe gonna? Omulimu omulungi bwe gutyo, ogulabika obulungi nga guleeta emiganyulo eminene bwe gityo eri emyoyo gy’abantu, kale temusobola kulaba buvunaanyizibwa bwonna obw’okugukola?

EKIWAKANYIZIBWA 3:

Enkola eno ejja kutwala obudde bungi nnyo, ne kiba nti omuntu tajja kufuna kaseera ka kugoberera kusoma kwe. Abasinga obungi ku ffe tukyali bato era tetunnaba na bumanyirivu, era twetaaga obudde bungi okulongoosa obusobozi bwaffe n’okwongera ku magezi gaffe, ekintu enkola eno ky’ejja okuziyiza ddala.

OKUDDAMU:

(1): Abo be tukubiriza omulimu guno tubatwala nga bategeera ekikulu eky’eddiini y’Ekikristaayo, era nga basobola okukiyigiriza abalala; era okwongerako ebintu ebya wansi era ebitali bya bwetaavu nnyo tekusaanidde kukulembezebwa okusinga okugabana kuno okwetaagisa okw’emisingi emikulu egy’eddiini. Amagezi aga bulijjo ngatwala nga ga muwendo nnyo, era siyinza kukubiriza muntu yenna kugatwala ng’ekintu ekitono; naye okulokola emyoyo nkutwala nga kwa muwendo okusingawo. Omulimu ogwo, ogw’ekigendererwa kyaffe ekikulu, guteekwa okukolebwa, ne bwe wandibaddewo ekirekeddwa nga tekikoleddwa. Kintu kya kwegombebwa nnyo omusawo okuba ng’asomye bulungi nnyo amagezi ge, n’okusobola okulaba ensonga y’ebyo by’akola, n’okugonjoola enkaayana enzibu ezimuli mu maaso. Naye singa yali avunaanyizibwa ku ddwaliro, oba ng’abeera mu kibuga kawumpuli mw’abugaanidde, n’asigala ng’asoma ku kuzimbulukuka kw’ebintu, ku kutambula kw’omusaayi, ku mabwa ag’ebiwuka, n’ebirala ebifaanana bwe bityo, ensonga ennungi ennyo ng’ezo, mu kiseera mw’asaanidde okulambulira abalwadde be n’okuwonya obulamu bw’abantu; singa yandibagobye, n’abaleka ne bazikirira, n’abagamba nti talina budde kubawa magezi kubanga ateekwa okugoberera okusoma kwe, omuntu oyo nandimutwala ng’omuyizi asinga okuba ow’ekifuulannenge, akulembeza ebyo ebiyamba ewala okusinga ekigendererwa kyennyini eky’okusoma kwe: weewaawo, nandimutwala ng’omutemu bw’ati ow’ekika eky’ekitiibwa. Emyoyo gy’abantu giyinza okulokolebwa nga tebamanyi oba Katonda yateekateeka edda ekitonde mu bikolwa byakyo byonna; oba okutegeera kwe kusalawo okwagala mu ngeri etaliiko kyakulondamu; oba Katonda akola ekisa mu ngeri ey’omubiri oba mu ngeri ey’empisa ey’okuleeta ekintu; okwagala okw’eddembe kye ki; oba Katonda alina scientiam mediam,’ oba ebiragiro ebikakafu ebikwata ku musango gw’ebikolwa ebibi; n’ebibuuzo ebirala kikumi ebifaanana bwe bityo, ebiyinza okuba bye mwandibadde musoma mu kiseera mwe musaanidde okulokola emyoyo. Mutuuke bulungi mu ggulu, era muyambe abantu bammwe okutuukayo, era mulimanyira bino byonna mu kaseera katono, n’ebirala lukumi, bye mutayinza kumanya n’akatono kaakano olw’okusoma kwammwe kwonna; era eryo si lye kkubo erisinga obwangu n’obukakafu ery’okufuna amagezi?

(2) Bwe mutakula mu bugazi bw’amagezi, mujja okuyita mu kkubo lino ery’okukola n’obunyiikivu okufuna okukula okw’obuziba, okusinga obulungi. Bwe mutamanya bintu bingi nga abalala, mujja kumanya ebintu ebikulu okubasinga; kubanga okukwatagana kuno okw’amaanyi n’aboonoonyi olw’obulokozi bwabwe kujja kubayamba okutegeera mu buziba obusingawo emisingi gy’eddiini egirokola, okusinga bwe mwandikutegedde mu ngeri endala yonna; era okwongera katono ku kumanya ebyo kwa muwendo okusinga amagezi gonna amalala ag’omu nsi. Ai, bwe mba nga ntunuulira eggulu, nga nsimbye amaaso eri ekitangaala ekitasemberekeka, nga neegomba okumanya Katonda, ne nsanga nti emmeeme yange erimu ekizikiza era eri wala bwe kityo, ne kiba nti nneetegese okugamba nti, ‘Simanyi Katonda – ali waggulu wange – ali wala nnyo w’entasobola kutuuka,’ ndowooza nti nandiwaddeyo n’essanyu amagezi gonna amalala ge nnina, olw’okulengera omulundi gumu gwokka nate okumanya Katonda n’obulamu obugenda okujja. Ai, singa saamanya na kigambo kimu mu ssomo ly’okulowooza (logic) oba mu metaphysics, wadde okumanya byonna abasomesa b’amasomero (schoolmen) bye baayogera, kasita nnina akatangaala kamu akasingawo ak’ekitangaala ekyo ekyandindaze ebintu bye nteekwa okulaba mu bbanga ttono! Nze ku lwange, ndowooza nti nga mwogera n’obwegendereza ku bintu ebitaggwaawo, nga muyigiriza enzikiriza (creed) oba katekisimu emu ennyimpi, muyinza okukula ennyo mu kumanya, (newakubadde si mu kumanya bintu bingi,) era ne mufuuka abantu ab’amagezi ennyo, okusinga singa obudde obwo mwandibumaze nga musoma ebintu ebya bulijjo oba eby’okwewuunya, naye ebitali bya bwetaavu nnyo.

Era oboolyawo kinaazuulibwa, nga tetunnamaliriza, nti omulimu guno gufuula abantu abasumba abasinga obusobozi ennyo eri Ekkanisa, okusinga okusoma okw’ekyama kwokka. Omusawo, omuwolereza, era n’omusomi w’eby’eddiini, asinga obusobozi ye oyo ayongera okukola n’obumanyirivu ku kusoma kwe: so nga omuntu oyo ajja kulabika ng’enjuki ensajja etaliiko kye ekola, agaana okuweereza Katonda obulamu bwe bwonna, ng’yeekwasa nti yeetegekera okumuweereza, n’aleka emyoyo gy’abantu okugenda mu kuzikirira, ng’eno yeefuula nti asoma engeri y’okugizzaawo, oba okufuna obusobozi obusingawo okugiyamba n’okugirokola.

(3) Naye ka nnyongereko nti, newakubadde nga kino nkitwala ng’ekisinga obukulu, njagala mubeere n’ebisingawo, kubanga amagezi gano agayamba gagasa nnyo; noolwekyo ŋŋamba nti, mulyoke mubeere n’obudde obumala ku lw’ebyombi, temufiirwa budde ku binyumu na mirimu egitaliimu; temubumalira mu tulo otutetaagisa; temusaasaanya na ddakiika emu. Kye mukola mukikole n’amaanyi gammwe gonna; awo mulabe oba temulina budde bumala ku lw’ebirala bino bye mugoberera. Bwe munaawulanga ennaku bbiri zokka buli wiiki ku lw’omulimu guno omunene, muyinza okufuna obudde obumu obw’okusoma okwa bulijjo mu nnaku ennya endala.

Ddala, ennaku nnya mu wiiki, (oluvannyuma lw’emyaka emingi bwe gityo egimaze mu yunivasite,) si mugabo gwa nsonga eri abantu okusoma enkaayana n’okutegeka ebigambo by’okubuulira? Newakubadde obunafu bwange bunzigyako obudde bungi nnyo, era emirimu egitali gya bulijjo ne gitwala ebitundu mukaaga, oba si munaana, eby’obudde bwange, kyokka nneebaza Katonda nti nsobola okufuna obudde obw’okwetegekera okubuulira ennaku bbiri buli wiiki, wadde nga waliwo ennaku ebbiri ez’okuyigiriza omuntu kinnoomu. Kaakano, eri abo abatatawaanyizibwa mulimu gwonna ogutali gwa bulijjo, (ntegeeza okuwandiika, n’emirimu egy’engeri ezitali zimu, okwongereza ku mulimu ogwa bulijjo ogw’obuweereza,) siyinza kukkiriza nti, bwe banaaba nga baagala, tebayinza kufuna waakiri ebitundu bibiri eby’olunaku buli wiiki ku lw’omulimu guno.

(4) Obuvunaanyizibwa buteekwa kutwalibwa wamu: obusinga obukulu buteekwa okukulembezebwa, naye tewali na bumu busaanidde kulagajjalirwa nga busobola okutuukirizibwa; tewali na bumu busaanidde kukozesebwa kuwakanya bulala, wabula buli bumu bulina okumanya ekifo kyabwo ekituufu. Naye singa wandibaddewo embeera ey’obwetaavu ng’eyo, nti tetusobola kweyongera mu kusoma n’okuyigiriza abatamanyi omulundi gumu, nandisudde eri ebitereke by’ebitabo byonna eby’omu nsi, okusinga okubaako omusango gw’okuzikirira kw’omwoyo gumu; oba waakiri, mmanyi nti ekyo kye kyandibadde obuvunaanyizibwa bwange.

EKIWAKANYIZIBWA 4:

Naye enkola eno ejja kwonoona obulamu bw’emibiri gyaffe, nga tutayitirira okukozesa amaanyi g’ebirowoozo byaffe buli kiseera, era nga tetutuleka budde ku lw’ebinyumu ebyetaagisa; era ejja kutusiba ddala ne tutakyakwatagana na balala mu mukwano, ne kiba nti tetuteekwa kuva ka waka n’akatono, wadde okusanyukira awamu ne mikwano gyaffe olunaku olumu, olw’okuwummuza ebirowoozo byaffe; naye, nga bwe tunaalabika ng’abatalina mpisa ennungi era ab’ekkabyo eri abalala, bwe tutyo tujja kwekooya ffekka, era omutego gw’akasaale ogugoloddwa buli kiseera guli mu kabi ak’okumenyeka ku nkomerero.

OKUDDAMU:

(1): Kino kye kwekwasa kw’omubiri ku lw’ebyagwo gwokka. Omugayaavu agamba nti, ‘Mu kkubo eriyo empologoma,’ era talima olw’empewo. Tewali buvunaanyizibwa bwa mugaso era obwetaagisa okwefiiriza, bw’oba weebuuza ku mubiri n’omusaayi, ogutajja kukuwa nsonga za magezi ng’ezo okubuwakanya. Ani yandyokeddwa ku muti ku lwa Kristo, singa okulowooza okwo kwali kulungi? Weewaawo, oba ani yandibadde Omukristaayo?

(2) Tuyinza okwewa obudde ku lw’ebinyumu ebyetaagisa, era kyokka ne tufaayo ku mulimu guno. Okutambula essaawa emu oba ekitundu ky’essaawa nga tetunnalya kwe kunyumirwa okumala okwetaagisa olw’obulamu bw’abayizi abasinga obungi abanafu. Nnina ensonga okumanya ekintu ku kino olw’obumanyirivu obw’ebbanga eddene. Newakubadde nnina omubiri ogubadde mu bunafu obungi okumala emyaka mingi, n’endwadde zange ne ziba nga zeetaaga okukola dduyiro nga kumpi tewali ndala mu nsi ezikyetaaga okusinga, era nzudde nti dduyiro kye kibadde ekkubo ekikulu ery’okunkuuma okutuusa kaakano, noolwekyo nnina ensonga ennene okumuwolereza ng’omuntu yenna gwe mmanyi, kyokka nzudde nti omugabo ogwo ogwogeddwako gubadde n’omukisa mu kunkuuma, newakubadde mmanyi nti ogusingawo nnyo gwandiyinzizza okundeetera obulamu obusingawo. Ddala, simanyi muweereza n’omu ku kikumi eyeetaaga dduyiro omungi nga nze. Weewaawo, mmanyi abaweereza bangi nnyo, abatakola dduyiro n’akatono, newakubadde nga mu kino sibatendereza. Sibuusabuusa nti buvunaanyizibwa bwaffe okukola dduyiro omumala okwetaagisa okukuuma obulamu bwaffe, nga omulimu gwaffe bwe gwetaagisa; bwe kitaba bwe kityo, olw’omulimu gw’olunaku olumu, twandifiiriddwa omukisa gw’ennaku nnyingi. Naye kino kiyinza okukolebwa, era n’omulimu gwe tulimu ne gukolebwa. Ku nnaku ezo ebbiri buli wiiki ze mwawula ku lw’omulimu guno, kiki ekibaziyiza okwewa essaawa emu oba bbiri okutambula olw’okukolesa emibiri gyammwe? N’okusingawo ku nnaku endala. Naye ku bantu abo abatakomya binyumu byabwe ku ssaawa ezaateekebwawo, wabula ababyetaaga okusanyusa embeera yaabwe ey’okwegomba amasanyu, so si kubafuula basaanire mulimu gwabwe kwokka, abo abagoberera amasanyu g’omubiri beetaaga okwongera okusoma obulungi obutonde bw’Obukristaayo, n’okuyiga akabi ak’okubeera omulamu ng’ogoberera omubiri, n’okufuna okutta okwegomba n’okwefiiriza okusingawo nga tebannabuulira bintu bino eri abalala. Bwe muba nga muteekwa okuba n’amasanyu gammwe, temwandyeteese mu mulimu ogubeetaagisa okufuula Katonda n’okumuweereza essanyu lyammwe, era ogubaziyiza ennyo okwesanyusa mu by’omubiri. Si kye kirayiro kyammwe eky’okubatizibwa okulwanyisa omubiri? Era temumanyi nti ekitundu ekinene eky’olutalo lw’Omukristaayo kiri mu kulwanagana wakati w’omubiri n’omwoyo? Era nti eno ye njawulo wakati w’Omukristaayo ow’amazima n’omuntu atannakyuka, nti omu abeera mulamu ng’agoberera omwoyo, n’atta ebikolwa n’okwegomba kw’omubiri, ate omulala n’abeera mulamu ng’agoberera omubiri? Era mufuula omulimu gwammwe okubuulira bino byonna eri abalala; era, wadde guli gutyo, muteekwa okuba n’amasanyu gammwe? Bwe kiba nti muteekwa, kale, olw’ensonyi, muleke okubuulira enjiri, n’okwatula Obukristaayo, mweyatule nga bwe muli; era nga bwe ‘musiga eri omubiri, bwe mutyo mu mubiri mulikungula ebiggwaawo.’ Ne Pawulo kennyini tagamba nti: ‘Noolwekyo nziruka nga nnina kye ŋŋenderera. Sirwana ng’omukubi w’ebikonde amala gawujja n’akuba ebbanga. Naye mbonereza omubiri gwange ne ngufuula omuddu wange, si kulwa nga mbuulira abalala, ate nze nzennyini ne sisiimibwa?’ Era aboonoonyi nga ffe tetwetaaga okusingawo okukola bwe tutyo? Kiki? Tunaawembejja emibiri gyaffe ne tugiwa bye gyegomba mu masanyu agateetaagisa, so nga Pawulo ateekwa okubonereza omubiri gwe n’agufuula omuddu we? Pawulo ateekwa okukola kino, si kulwa ng’oluvannyuma lw’okubuulira kwe kwonna n’atasiimibwa? Era ffe tetulina nsonga esingawo nnyo okukitya ku lwaffe ffennyini Mmanyi nti amasanyu agamu gakkirizibwa; kwe kugamba, bwe gaba ag’omugaso okutufuula abasaanire omulimu gwaffe. Naye omuntu okwagala ennyo amasanyu ge, n’okutuuka ku kusaasaanya obudde bwe obw’omuwendo awatali bwetaavu ku lwago, n’okulagajjalira omulimu omunene ogw’obulokozi bw’abantu, weewaawo, n’okukiwolereza ng’ekiteekwa oba ekiyinza okukolebwa, bw’atyo ne yeeyita omutuukirivu mu kkubo ng’eryo, bwe bubi obutakwatagana na bwesigwa obwa bulijjo obw’Omukristaayo, n’okusingawo ennyo n’obwesigwa bw’omuweereza wa Kristo. Abantu ab’ennaku abo ‘abaagala eby’amasanyu okusinga bwe baagala Katonda,’ basaanye okusuubira okwagalibwa naye mu ngeri y’emu, era basaanidde okugobebwa mu kussa ekimu okw’Abakristaayo, okusinga okuba abakulu mu Kkanisa; kubanga tulagiddwa nti ‘abantu ab’engeri eyo obeewalanga.’ Ebinyumu by’omuyizi biteekwa okuba okusingira ddala olw’okukolesa omubiri gwe, kubanga alina mu maaso ge ebisanyusa ebirowoozo bye bya ngeri nnyingi bwe zityo. Era biteekwa okukozesebwa ng’omusazi w’omuddo bw’awagala ekiso kye, kwe kugamba, ku kigero kyokka ekyetaagisa mu mulimu gwe. Tuteekwa okwegendereza nti tebitunyaga budde bwaffe obw’omuwendo, wabula bikuumibwe mu nsalo ezisinga obufunda ezisoboka.

(3) Omulimu gwe tulimu tegusuubirwa kwonoona nnyo bulamu bwaffe. Kya mazima, guteekwa okuba ogw’obwegendereza; naye ekyo kijja kuzuukusa n’okuzzaamu amaanyi emyoyo gyaffe, so si kugikozesa nnyo okugimalawo. Abantu basobola okwogera olunaku lwonna ku nsonga endala nga obulamu bwabwe tebukendeera; kale lwaki ffe tetuyinza kwogera n’abantu ku bulokozi bwabwe nga obulamu bwaffe tebukendedde nnyo bwe kityo?

(4) Obudde bwaffe n’amaanyi gaffe tubirinze ku lwa ki, okuggyako okubikozesa ku lwa Katonda? Omumuli gukolebwa lwa ki, okuggyako okwaka? Tuteekwa okwokebwa n’okuggwaawo; era tekisinga kusaana kibe mu kumulisiza abantu okugenda mu ggulu, ne mu kukolera Katonda, okusinga mu kubeera abalamu ku lw’omubiri? Enjawulo ntono nnyo wakati w’essanyu ly’obulamu obuwanvu n’obumpi, nga byombi bituuse ku nkomerero! Kinaakubudaabuda ki mu kufa, nti wawanvuya obulamu bwo ng’oyimpawaza omulimu gwo? Oyo akola ennyo, abeera mulamu nnyo. Obulamu bwaffe busaanidde okutwalibwa okusinziira ku bigendererwa n’emirimu gyabwo, so si ku bbanga lyabwo lyokka. Nga Seneca bw’ayogera ku njuki ensajja etakola, ‘Eyo gy’agalamidde, so si eyo gy’abeera omulamu; era yamala ebbanga ddene, so si nti yabeera mulamu ebbanga ddene.’ Tekijja kutubudaabuda nnyo mu kufa, okutunuulira emabega ebbanga ettono eryakozesebwa n’obwesigwa, okusinga obulamu obuwanvu obwakozesebwa awatali bwesigwa?

(5) Ku nsonga y’okukyalira abantu n’empisa ez’ekitiibwa, bwe biba nga bya mugaso okusinga emirimu gyaffe egy’obuweereza, muyinza okumenya Ssabbiiti ku lwabyo; muyinza okulekera awo okubuulira ku lwabyo, era muyinza n’okulekera awo omulimu guno ogw’ekyama. Naye bwe kiba nga si bwe kityo, mugumiikiriza mutya okubifuula ekyekwaso eky’okulagajjalira obuvunaanyizibwa obunene bwe butyo? Katonda ateekwa okulindirira mikwano gyammwe? Ne bwe baba bakama b’ensi, oba ab’ebitiibwa (knights), oba abaami ab’ekitiibwa; bateekwa okuweerezebwa nga Katonda tannaweerezebwa? Oba obusungu bwabwe oba okunenya kwabwe kubakola obulabe obusingawo okusinga obusungu bwa Katonda oba okunenya kwe? Oba mugumiikiriza okulowooza, Katonda bw’alibabuuza olw’obulagajjavu bwammwe, okumuddiza ekyekwaso kino: ‘Mukama, nandimaze obudde bwange obusingawo nga nnoonya obulokozi bw’abantu; naye omwami ow’ekitiibwa gundi, oba mukwano gwange gundi, yandinyiize, singa saabalindirira?’ Bwe mubeera nga mukyagezaako ‘okusanyusa abantu,’ temukyali baddu ba Kristo. Oyo agumiikiriza okumalira obulamu bwe mu kusanyusa omubiri n’okusanyusa abantu, alina obuvumu okunsinga. Era oyo agumiikiriza okusaasaanya obudde bwe mu bya kitiibwa ebitaliimu, tafaayo nnyo ku ky’alina okukola nabwo. Ai, singa nnali nsobola okukozesa obudde bwange obulungi, nga bwe nkakasa nti kyetaagisa okubukozesa obulungi! Oyo atunuulidde okufa mu maaso emirundi mingi nga nze, sijja kumwebaza bw’anaatwala obudde bwe ng’obw’omuwendo. Njatula nti nneewuunya abaweereza abo abalina obudde obw’okusaasaanya; abasobola okuyigga, oba okukuba amasasi, oba okuzannya bbooli, oba okukozesa ebinyumu ebifaanana bwe bityo okumala essaawa bbiri oba ssatu, weewaawo, ennaku enzijuvu; abasobola okutuula essaawa emu yonna mu kunyumya okutaliimu, n’okumala ennaku enzijuvu nga bakyalira abantu olw’empisa ez’ekitiibwa obwereere, n’okutambula engendo olw’ebigendererwa ng’ebyo. Ai Mukama omulungi! Abantu bano balowooza ku ki, nga emyoyo mingi nnyo egibeetoolodde gikaaba nga gisaba obuyambi, era okufa tekutuwa kaseera ka kuwummula, era nga tebamanyi bbanga ttono lyenkana wa abantu baabwe nabo lye bayinza okubeera awamu; nga ekitundu ekisinga obutono kirina omulimu mungi bwe gutyo oguyinza okumalawo obunyiikivu bwabwe bwonna, emisana n’ekiro?

Baganda bange, nsuubira nti mumatira okwogerwako mu lwatu. Bwe muba nga temuwulira muwendo gwa myoyo, n’obw’omuwendo bw’omusaayi ogwo ogwayiibwa ku lwayo, n’ekitiibwa gye gigenda, n’ennaku gye giri mu kabi okugwamu, temuli Bakristaayo, era bwe kityo temusaanira n’akatono kuba baweereza. Era bwe muba nga mukiwulira, muyinza mutya okufuna obudde ku lw’ebinyumu ebitetaagisa, okukyala oba okunyumya? Mugumiikiriza, ng’abalimi b’olugambo abatalina kye bakola, okunyumya n’okusaasaanya obudde bwammwe mu bitaliimu, nga mulina emirimu ng’egyo egy’okukola, era emingi bwe gityo? Ai obudde obw’omuwendo! Nga buyita mangu nnyo! Nga bujja kuba nga buweddewo mangu! Emyaka ana egy’obulamu bwange egiyise gye giruwa? Singa buli lunaku lwali luwanvu ng’omwezi, ndowooza nti lwandibadde lumpi nnyo okumala omulimu gw’olunaku olumu. Tetunnaba kufiirwa budde bumala, mu nnaku ez’obutaliimu bwaffe? Sijja ku muntu afa atali muzibe ddala w’amagezi, nga talaba bulungi okusingawo omuwendo gw’obudde. Ai, kale, singa basobola okuyita obudde okudda, nga bandiyise n’eddoboozi ery’omwanguka! Singa basobola okubugula bugule, kiki kye batandiwaddeyo ku lwabwo? Kyokka ffe tusobola okubusaasaanya mu bitaliimu; weewaawo, n’okwekkiriza mu kino, n’okusuula eri mu bugenderevu emirimu gya Katonda egisinga obunene. Ai, ekibi nga kintu ekisirusiriza, ekisobola okutabula bwe kityo abantu abalabika ng’ab’amagezi ennyo! Kisoboka omuntu yenna alina okusaasira kwonna n’obwesimbu, oba okufaayo kwonna ku buvunaanyizibwa bwe obw’obuweereza, oba okuwulira kwonna okw’obukakali bw’embalirira ye, okuba n’obudde obw’okusaasaanya mu bugayaavu n’obutaliimu?

Era nteekwa okubabuulira n’okusingawo, baganda bange, nti, omulala bwe yandiyinzizza okwewa obudde okusanyuka obusanyusi, obutetaagisa, kyokka mmwe temuyinza; kubanga omulimu gwe mwakkiriza gubasiba okufaayo okw’amaanyi okusinga abantu abalala bwe basibibwa. Omusawo, kawumpuli bw’aba ng’abugaana, ayinza okwewa okuwummula oba ebinyumu okusinga ebyetaagisa olw’obulamu bwe, nga bangi nnyo balindirira obuyambi bwe mu nsonga ey’obulamu n’okufa? Nga essanyu lye bwe litenkana muwendo gw’obulamu bw’abantu, n’okusingawo eryammwe terituuka ku muwendo gwa myoyo gy’abantu. Kale lowooza ekibuga nga kizingiziddwa, omulabe ng’ali ku ludda olumu ng’alindirira buli mukisa okukirumba kibwatukira, ate ku ludda olulala ng’anoonya okukyokya n’amabomu (grenades),’ g’asuula munda buli kiseera, mbeegayiridde mumbuulire, singa abantu abamu bakkiriza, ng’obuvunaanyizibwa bwabwe, okukuuma emiryango, n’abalala okuzikiza omuliro oguyinza okukoleezebwa mu nnyumba, budde ki bwe mwandiwadde abantu abo ku lw’ebinyumu oba okuwummula, ng’ekibuga kiri mu kabi, era omuliro gujja kweyongera okwaka ne guwangula, bwe banaayimiriza obunyiikivu bwabwe? Oba mwandisonyiye omu ku bantu abo, singa ava ku mulimu gwe, n’agamba nti, Ndi mubiri n’omusaayi bwokka, nteekwa okuba n’okuwummula n’essanyu? Mazima, ku kigero ekisinga, temwandimuwadde okuggyako ekyo kyokka ekyetaagisa ddala. Temwemulugunya ku kino, ne mugamba nti, ‘Ekigambo ekyo kizibu; ani asobola okukiwulira?’ Kubanga kye kisa kye mwakolerwa; era muli bulungi, bwe mumanya nti muli bulungi, nga bwe nja okubalaga mu kuddamu ekiwakanyizibwa ekiddirira.

EKIWAKANYIZIBWA 5:

Sirowooza nti kyetaagibwa abaweereza okwefuula abaddu abakola emirimu egy’obuyinike. Bwe babuulira n’obunyiikivu, ne balambula abalwadde, ne batuukiriza emirimu emirala egy’obuweereza, ne bakolera abo be bakwatagana nabo ebirungi mu biseera ebimu, sirowooza nti Katonda yeetaaga twesibe bwe tutyo okuyigiriza buli muntu kinnoomu, n’okufuula obulamu bwaffe omugugu n’obuddu.

OKUDDAMU:

Nnamala okulaga emabega obuvunaanyizibwa buno nga bwa mugaso n’obuzito bwenkana wa, era nga bulagiddwa mu lwatu nnyo. Era mulowooza nti Katonda tabeetaagisa kukola birungi byonna bye musobola? Mujja kuyimirira awo, ne mulaba aboonoonyi nga basika omukka mu bulumi bw’okufa, ne mugamba nti, ‘Katonda tanneetaagisa kwefuula muddu akola emirimu egy’obuyinike okubalokola?’ Lino lye ddoboozi ly’okusaasira okw’Ekikristaayo oba okw’obuweereza? Oba si lye ddoboozi ly’obugayaavu obw’omubiri n’obukambwe obwa Setaani? Katonda abawa omulimu okukola, era temujja kukkiriza nti ayagala mugukole? Lino lye ddoboozi ly’obuwulize, oba ery’obujeemu? Kye kimu, oba omubiri gwammwe gubawangula ne mugaana okugondera obuvunaanyizibwa obumanyiddwa, ne mugamba mu lwatu nti, Sijja kugondera okusukka ekyo ekinsanyusa; oba gubaleetera okugaana mu bugenderevu obujulizi obwandibakakasizza nti buvunaanyizibwa, ne mugamba nti, Sijja kukkiriza nti buvunaanyizibwa bwange, okuggyako nga bunsanyusa. Ye mpisa ya munnanfuusi, okwekolera eddiini mu kitundu ekisinga obwangu eky’okuweereza Katonda, ekikwatagana n’ebigendererwa bye eby’omubiri n’essanyu lye, n’agaana ebirala, ebitakwatagana na byo. Era ku bigambo by’obunnanfuusi, ekiwakanyizibwa kino kyongerako ebigambo by’obutatya Katonda obw’amaanyi. Kubanga obwo bwe bulimba obw’ekivve bwenkana wa ku Katonda Ali Waggulu Ennyo, okuyita okumuweereza obuddu n’emirimu egy’obuyinike! Abantu ng’abo balowooza batya ku Mukama waabwe, ku mulimu gwabwe, ne ku mpeera yaabwe? Ebirowoozo by’omukkiriza, oba eby’atakkiriza. Abantu bano basuubirwa okussaamu Katonda ekitiibwa, n’okukulaakulanya okumuweereza, nga bo bennyini balina ebirowoozo ebya wansi bwe bityo ku kwo? Abantu bano basanyukira obutukuvu, abakutwala ng’omulimu gw’obuddu? Ddala bakkiriza ennaku y’aboonoonyi, abatwala ng’omulimu gw’obuyinike okufuba okubalokola? Kristo agamba nti ‘oyo ateefiiriza, n’atalekayo byonna, n’ateetikka musaalaba gwe, n’amugoberera, tayinza kuba muyigirizwa we.’ Naye abantu bano batwala ng’obuddu okukola ennyo mu nnimiro ye ey’emizabbibu, n’okwefiiriza okuwummula kwabwe, mu kiseera nga balina buli kye beetaaga n’ebibazzaamu amaanyi. Kino nga kiri wala nnyo okuva ku kulekayo byonna! Era abantu bano bayinza batya okusaanira obuweereza, nga balabe b’okwefiiriza bwe batyo, era bwe batyo balabe b’Obukristaayo obw’amazima?

Kyenva mpalirizibwa okugamba nti wano we wava ennaku esinga obunene mu Kkanisa, nti bangi nnyo bafuulibwa abaweereza nga tebannaba Bakristaayo. Singa abantu bano baalaba obunyiikivu bwa Kristo mu kukola obulungi, bwe yalekayo emmere ye asobole okwogera n’omukazi omu, era bwe yali talina wadde akaseera ak’okulya emmere, tebandibadde n’endowooza y’emikwano gye egy’omubiri, egyagenda okumukwata ne bagamba nti, ‘Alaluse?’ Bandigambye Kristo nti yeefuula omukozi w’emirimu egy’obuddu oba omuddu, era nti Katonda teyeetaaga kwetawaanya ng’okwo kwonna. Singa baamulaba ng’abuulira olunaku lwonna, n’ekiro kyonna ng’asaba, kirabika okunenya kuno kwe yandifunye okuva gye bali olw’okutegana kwe. Sirina kirala kye nnyinza wabula okuwabula abantu bano okwekebera emitima gyabwe, oba nga ddala bakkiriza awatali bunnanfuusi Ekigambo ekyo kye babuulira. Ddala mukkiriza nti ekitiibwa ekyenkanidde awo kirindiridde abo abafiira mu Mukama waffe, n’okubonaabona okwenkanidde awo kulindiridde abo abafa nga tebannakyuka? Bwe muba mukkiriza, muyinza mutya okulowooza nti waliwo okutegana kwonna okusukkiridde olw’ebigendererwa ebizito bwe bityo? Bwe muba temukkiriza, mukyogere, muveeyo mu nnimiro y’emizabbibu, mugende n’omwana omujaajaamya mulunde embizzi, so temwetikka mulimu gwa kuliisa kisibo kya Kristo.

Temumanyi, baganda bange, nti mugaso gwammwe mwennyini gwe mwemulugunyiza? Gye mukoma okukola ennyo, gye mukoma okufuna ennyo: gye mukoma okufulumya ennyo, gye mukoma okuba n’ebiyingira ebingi. Bwe muba nga temumanyi bigambo bino eby’Ekikristaayo ebirabika ng’ebikontana, temwandyetisse mulimu gwa kubiyigiriza balala. Mu kiseera kino, ebyo bye tufuna eby’obulamu obw’omwoyo n’emirembe bitera okujjira mu kkubo ly’obuvunaanyizibwa; n’olwekyo oyo asinga okubeera mu buvunaanyizibwa y’asinga okuba ne Katonda. Okukozesa ekisa kukyongera. Era buddu okubeera ne Katonda ennyo, n’okufuna bingi okuva gy’ali, okusinga abantu abalala? Lye ssanyu erisinga mu mwoyo ogw’ekisa okukola obulungi, n’okufuna nga gukola; n’okwemalira ku bintu ebyo ebya Katonda ebirina omutima gwagwo. Ate era, twetegekera okufuna okujjuvu mu biseera ebigenda okujja; tuteeka ettalanta zaffe mu bbanka zifune amagoba, era bwe tuzikozesa obulungi, tujja kufuula ttaano okuba kkumi, bwe tutyo tuweebwe okufuga ebibuga kkumi. Buddu okutuma ewala ennyo mu nsi okuwanyisa ebintu byaffe ebitaliimu nsa tufune zaabu n’amayinja ag’omuwendo? Abantu bano tebagezaako kuwolereza abatatya Katonda, abo abafuula okutya Katonda kwonna okw’obunyiikivu okuba obuddu, ne bakuvuma ng’obulamu obw’okwekkaanya ennyo era obukooya, ne bagamba nti tebaliva ku ndowooza nti omuntu ayinza okulokolebwa awatali kwetawaanya kwonna kuno? Bwe batyo n’abo bwe boogera ku mulimu gw’obuweereza. Obunyiikivu buno babutwala ng’okukooya okutasanyusa, era tebaliva ku ndowooza nti omuntu ayinza okuba omuweereza omwesigwa awatali kwetawaanya kwonna kuno!

Kibi kya kitalo okulagajjalira omulimu omunene bwe gutyo; naye okusiima obulagajjavu obwo, bwe batyo ne baba nga tebeenenya, n’okuwakanya obuvunaanyizibwa ng’olinga tebuliiwo, era mu kifo ky’okwewaayo olw’okulokola emyoyo, ne bagamba nti, Sikkiriza nti Katonda akyetaaga – kino kyongera nnyo obuzito bw’ekibi, n’olwekyo, awatali bwetaavu bwa Kkanisa obutuwaliriza okukozesa abantu ng’abo olw’obutabaawo basingako, sirina kirala kye nnyinza kulowooza wabula nti basaanidde okusuulibwa ebweru ng’ebisasiro, era ng’‘omunnyo oguweddemu ensa, ogutakyalina mugaso mu ttaka wadde ne mu bigimusa.’ ‘Alina amatu agawulira,’ Kristo bw’ayongerako, ‘awulire.’ Era abaweereza ng’abo bwe bafuuka eky’olugero n’ekivume, tebanenya muntu mulala wabula bo bennyini; kubanga kibi kyabwe bo bennyini ekibafuula ekinyoomebwa. Era nga bwe banyoomesa bwe batyo obuweereza bwa Kristo, beenyoomesa bokka, era beetegekera okunyoomebwa okusingawo ku nkomerero.

EKIWAKANYA 6:

Ebiseera Pawulo bye yabeeramu byali byetaaga obunyiikivu okusinga ebyaffe. Ekkanisa zaali zikyasimbibwa, abalabe nga bangi, n’okuyigganyizibwa nga kungi. Naye kaakano si bwe kiri.

OKUDDAMU:

Ensonga eno ewunya ng’ey’omuntu eyeggalidde mu kisenge ky’okusomeramu atamanyi nsi. Ayi Mukama omulungi! Tewali bibiina binene bwe bityo okutwetooloola abatamanyi oba Kristo Katonda oba muntu, oba yatwala omubiri gwe mu ggulu oba yagulekera ku nsi, newakubadde ky’akoze olw’obulokozi bwabwe, newakubadde kye bateekwa okwesiga okufuna okusonyiyibwa n’obulamu obutaggwaawo? Tewali nkumi nnyingi bwe zityo okutwetooloola ezibbidde mu kwekakasa okw’obulimba, mu kwewulira nga tewali kabi, ne mu kwegomba kw’omubiri, era, bwe tumala okukola kyonna kye tusobola ku kituuti, tebatuwulira mu mitima wadde okututegeera? Tewali batamiivu bangi bwe batyo abakakanyavu, abaagala ensi, abeenoonyeza ebyabwe, abavumi, abakyawa obulamu obutukuvu, abatabulwako kirala wabula okufa kwokka okubafuula abatakyalina ssuubi lya kuwonyezebwa? Tewali beeyita Bakristaayo bangi bwe batyo abatamanyi, abazibe b’amagezi era abeesittaza abalala, abaawulayawula bangi bwe batyo, abasendasenda abalala okuwaba, n’abateganya Ekkanisa. Ate era essanyu ly’ebiseera byaffe lyenkanidde awo obunene, ne tuyinza okwekwasa obutayigiriza muntu kinnoomu, olw’obwetaavu obutono obw’ebiseera? Kiki ekyetaagisa okuddamu ekiwakanya kino okuggyako okukkiriza n’obumanyirivu? Mukkirize obulungi munda, mutunuulire nnyo ebweru mu abo abali mu nnaku, era mbakakasa, temujja kulaba nsonga ebaleetera kwekuuma kutegana olw’obutabaawo mulimu, oba olw’obwetaavu obubayita. Muweereza ki alina omuntu w’omunda omulamu atasanga mulimu gumala okukola okuva ku ntandikwa y’omwaka okutuuka ku nkomerero yaagwo, ne bw’aba nga talina wadde emyoyo kikumi gy’alabirira? Abantu abatatya Katonda bakendeera mu nnaku kubanga beeyita Bakristaayo, oba beeyongera?

EKIWAKANYA 7:

Naye bwe mukola amateeka amakakali bwe gatyo ku baweereza, Ekkanisa ejja kusigala nga tebalina. Kubanga muntu ki alyerondera obulamu obw’okutegana okwenkanidde awo? oba bazadde ki abalitikka abaana baabwe omugugu ogwenkanidde awo? Abantu bajja kugwewala olw’okutegana kw’omubiri, n’olw’akabi eri emitima gyabwe egy’omunda, singa tebagutuukiriza bulungi.

OKUDDAMU:

(1): Si ffe, wabula Kristo, eyakola amateeka gano ge muyita amakakali era n’agatuteekako: era singa nnagasirikira oba ne ngannyonnyola bubi, ekyo tekyandigafuddeeko magonvu, era tekyandibasonyiwa. Oyo eyagakola yali amanyi lwaki yagakola, era ajja kusuubira okugondera. Obulungi obutaliiko kkomo tusaanye okububuusabuusa oba okubuteebereza nti bukola amateeka amabi oba agatalina kisa? Nedda, kisa kyennyini gy’ali okututeekako obuvunaanyizibwa buno obunene. Singa abasawo baalagirwa okuba abanyiikivu nga bwe kisoboka mu malwaliro, oba mu nnyumba ez’abalwadde ba kawumpuli, oba eri abalwadde abalala okusobola okuwonya obulamu bwabwe, mu tteeka eryo tewandibaddemu kisa kingi okusinga obukakali? Kiki! Katonda ateekwa okuleka emyoyo gya baliraanwa bammwe okuzikirira, asobole okubawonya okutegana n’okubonaabona okutono; era kino ng’akibakolera mu kisa? Woowe, nga twandibadde n’ensi ey’ennaku, singa omuntu omuzibe w’amaaso eyeetwala ow’amagezi ye yali agifuga!

(2) Ku bikwata ku kufuna basumba, Kristo ajja kukifaako. Oyo assaawo obuvunaanyizibwa alina obujjuvu bw’Omwoyo, era ayinza okuwa abantu emitima egigondera amateeka ge. Mulowooza nti Kristo alireka abantu bonna okuba abakambwe, abatalina kisa, ab’omubiri era abeenoonyeza ebyabwe nga mmwe? Oyo eyeetikka yekka omulimu gw’okununulibwa kwaffe, n’asitula ebyonoono byaffe, era abadde mwesigwa ng’Omusumba Omukulu ow’Ekkanisa, talifiirwa kutegana kwe kwonna n’okubonaabona kwe olw’obutabaawo bakozi abatwala mu maaso omulimu gwe, era talikka nate kukola byonna yekka, kubanga tewali mulala anaagukola; wabula alifuna abantu okuba abaweereza be n’abayambi mu ssomero lye, abaneetikka okutegana kuno n’omwoyo ogwagala, ne basanyuka okukozesebwa bwe batyo, ne batwala obulamu obwo bwe muyita okutegana okunene ennyo okuba obulamu obusinga essanyu mu nsi, era tebandibuwanyisizzaamu kuwummula kwammwe kwonna n’essanyu lyammwe ery’omubiri; wabula olw’okulokola emyoyo, n’olw’okubunyisa enjiri ya Kristo, banaamatira okwetikka omugugu n’omusana gw’omu tuntu; n’okutuukiriza okubonaabona kwa Kristo mu mibiri gyabwe; n’okukola obudde nga bukyali misana; n’okukola bye bakola n’amaanyi gaabwe gonna; n’okufuuka abaddu ba bonna, so si kwesanyusa bokka, wabula okusanyusa abalala olw’okubazimba; n’okufuuka byonna eri abantu bonna, balyoke balokole abamu; n’okugumira ebintu byonna olw’abalonde; n’okwewaayo n’okwemalawo ku lwa bantu bannaabwe; newaakubadde nga gye bakoma okwagala ennyo, ate bo gye bakoma okwagalibwa ekitono, era nga batwalibwa ng’abalabe baabwe olw’okubategeeza amazima. Abasumba ng’abo Kristo ajja kubawa abantu be, abakola ng’omutima gwe bwe gwagala, ‘abalibakulembera mu kumanya era ne mu kutegeera,’ ng’abantu ‘abatayagala byabwe, wabula abaagala bo.’ Kiki? mulowooza nti Kristo taliba na baweereza, singa abali nga mmwe, nga Dema, bakyukira omulembe gwa kaakano ne bamuleka?

Bwe muba nga temwagala buweereza bwe, muyinza okunoonya obusingako gye muyinza okubufunira, ne mwenyumiriza mu magoba gammwe ku nkomerero; naye temumutiisatiisa na kufiirwa buweereza bwammwe. Yakola amateeka ge mujja okuyita amakakali, eri bonna abaagala okulokolebwa, nga bwe yagakolera abaweereza be; kubanga bonna abaagala okuba abayigirizwa be bateekwa ‘okwefiiriza bokka, n’okukomerera omubiri, n’okukomererwa eri ensi, n’okwetikka omusaalaba gwabwe, ne bamugoberera.’ Era naye Kristo taliba nga talina bayigirizwa, era talikweka bukwakkulizo bwe obulabika ng’obukakali eri abantu okubasendasenda okumuweereza; wabula alibategeeza ebisinga obubi, n’oluvannyuma n’abaleka bajje oba baleme, nga bwe baagala. Alibakoowoola nga bukyali babalirire omuwendo, era alibagamba nti ‘Ebibe birina obunnya mwe bisula, n’ennyonyi ez’omu bbanga zirina ebisu, naye Omwana w’Omuntu talina kifo kya kuwumulizaamu mutwe gwe,’ nti tajja kubawa mirembe n’okugaggawala okw’ensi, wabula okubayita ‘okugumiikiriza awamu naye, balyoke bafugire wamu naye,’ era ‘mu kugumiikiriza okuwonya obulamu bwabwe,’ okuwangula, balyoke batikkirwe engule era ‘batuule naye ku ntebe ye ey’obwakabaka.’ Era bino byonna alireetera abalonde be okubituukiriza. Bwe muba mutuuse ku ddaala eryo ne Kristo, ng’Abayisirayiri bwe baatuuka edda ne Dawudi, ne mugamba nti ‘Mutabani wa Yese alibawa ennimiro n’ennimiro ez’emizabbibu? Buli muntu, mudde mu weema zammwe ayi Isirayiri!’ Era bwe mugamba nti ‘Kaakano weerabirire ennyumba yo, ggwe Omwana wa Dawudi,’ mujja kulaba nga Kristo ajja kwerabirira ennyumba ye; era nammwe mwerabirire ezammwe nga bwe musobola, mulyoke mumbuulire, mu kiseera eky’okufa n’eky’omusango, ndagaano ki esinga obulungi, era oba Kristo ye yali abeetaaga nnyo, oba mmwe mwe mwali mumwetaaga.

Ku bikwata ku kubuusabuusa kw’omutima ogw’omunda, olw’okutya okulemererwa, kino kimanyibwe: Ekisooka, Si butatuukirira obutali bwa bugenderevu Kristo bw’alitwala nga kibi ekinene bwe kityo; bwe butali bwesigwa n’obulagajjavu obw’obugenderevu. Eky’okubiri, Tekijja kubayamba kudduka mu nnimiro y’emizabbibu, nga mwekwasa okubuusabuusa nti temuyinza kukola mulimu nga bwe musaanidde. Ayinza okubagoberera, n’abatuukako, nga bwe yakola Yona, ne kibuyaga ow’amaanyi alibateeka ‘mu buziba mu magombe.’ Okusuula obuvunaanyizibwa kubanga temuyinza kuba beesigwa mu kubutuukiriza kujja kulabika ng’okwekwasa okunafu ku nkomerero. Singa abantu baasooka okubalirira obulungi enjawulo wakati w’ebintu eby’ekiseera n’ebintu ebitaggwaawo, ne bye balifiirwa oba bye balifuna olwa Kristo, era singa baalina okukkiriza okwo okuli ‘okukakasa ebyo ebitalabika,’ ne bawangaala lwa kukkiriza so si lw’amaaso, ebiwakanya bino byonna twandibiddamu mu ngeri ennyangu; era ensonga zonna ez’omubiri n’omusaayi ezeewolereza ebyagwo zandirabise ng’endowooza z’abaana, oba okusingawo ez’abantu abaggweeko amagezi.

EKIWAKANYA 8:

Naye kino kyonna kigasa ki, ng’abantu abasinga obungi tebajja kukkiriza? Tebajja kujja gye tuli kuyigirizibwa katekisimu, era bajja kutugamba nti kaakano bakaddiye nnyo okugenda ku ssomero. N’olwekyo kirungi okubaleka, okusinga okubateganya n’okwetaganya ffekka awatali mugaso.

OKUDDAMU:

(1): Tekiyinza kwegaanibwa nti abantu bangi nnyo bakakanyavu mu bubi bwabwe, nti ‘ab’amagezi amatono baagala obutamanya, n’ab’amalala basanyukira okunyooma, n’abasirusiru bakyawa okumanya.’ Naye gye bakoma okuba ababi, embeera yaabwe gy’ekoma okuba ey’ennaku, era gye bakoma okusaasirwa, era gye tusaanidde okukoma okunyiikira olw’okubakomyawo.

(2) Nandyagadde ekyo kireme kuba kibi kya baweereza, nti abantu abangi bakakanyavu bwe batyo era banyoomi. Singa twayaka ne twaka mu maaso gaabwe nga bwe tusaanidde; singa twalina obubaka obukakasa n’obulamu obukakasa; singa twewaayo okukola obulungi bwonna bwe tusobola, ne bwe kyandituwadde ki; singa twali bawombeefu era abeetoowaze okusingawo, abaagala era ab’ekisa okusingawo, ne tubalaga nti ebintu byonna eby’ensi tubitwala ng’ebitono, bwe bigeraageranyizibwa n’obulokozi bwabwe; bingi nnyo byandikoleddwa ffe okusinga ebikolebwa, n’emimwa gy’abangi gyandisirisiddwa; era newaakubadde ng’ababi bandyeyongedde okukola ebibi, naye bangi bandibadde bawulize, era ababi bandibadde batono era nga bakkakkamu okusinga bwe bali. Bwe mugamba nti abamu ku baweereza abasinga obusobozi n’okutya Katonda mu nsi babadde n’abantu b’ebitundu byabwe abatawulira era abanyoomi ng’abalala, nziramu nti abamu ku bantu abasobola era abatya Katonda babadde ba kwekulumbaza nnyo, era abeesudde ewala, era abamu ku bo babadde tebalina kisa era nga baagala nnyo ensi, era nga bazibuwalirwa okukola emirimu emirungi egy’ensimbi ennyingi newaakubadde egyetaagisa, era abamu ku bo babadde bakola kitono nnyo mu nkiso, ate nga bakoze bulungi nnyo mu lwatu, bwe batyo ne baziyiza ebibala by’okutegana kwabwe. Naye awatali biziyiza bino, obumanyirivu butugamba nti obuwanguzi bweyongera nnyo, waakiri mu kukyusa abantu okubeera abakkakkamu n’abayigirizika okusingawo; kyokka tetuyinza kusuubira nti bonna bajja kuleetebwa ku magezi agenkanidde awo.

(3) Obukakanyavu bw’abantu tebujja kutusonyiwa buvunaanyizibwa bwaffe. Bwe tutabawa buyambi bwaffe, tumanya tutya anaabugaana? Okubuwaayo kye kitundu kyaffe, n’okubukkiriza kye kitundu kyabwe. Bwe tutabuwaayo, tubaleka nga balina kye beekwasa, kubanga olwo tebabugaanye; naye olwo ffe ne tusigala nga tetulina kye twekwasa. Naye bwe bagaana obuyambi bwaffe nga buweereddwayo, tuba tukoze ekitundu kyaffe, era nga tuwonyezza emyoyo gyaffe.

(4) Abamu bwe bagaana obuyambi bwaffe, abalala bajja kubukkiriza; era obuwanguzi mu bo buyinza okuba bungi nnyo ne busasula okutegana kwaffe kwonna, ne bwe kwandibadde kunene okusingawo. Abantu baffe bonna tebakwatibwako bubuulizi bwaffe obw’olwatu, kyokka tetusaanye, olw’ensonga eyo, okubuleka ng’obutalina mugaso.

EKIWAKANYA 9:

Naye ssuubi ki eririwo nti abantu banaakyusibwa mu ngeri eno, abatakyusiddwa olw’okubuulirwa Ekigambo, ate ng’ekyo kye kiragiro kya Katonda ekikulu olw’ekigendererwa ekyo ‘Okukkiriza kujja olw’okuwulira, n’okuwulira kujja olw’okubuulirwa ekigambo.’

OKUDDAMU:

(1) Ebirungi ebiri mu ngeri eno nabibalaze edda, n’olwekyo sijja kubiddamu kaakano; naye, omuntu yenna aleme okulowooza nti kino kijja kumuziyiza okubuulira, nnyinza okwongerako, ku birungi ebingi ebyogeddwako edda, nti kijja kuba kkubo lya kitalo ery’okubayamba mu kubuulira. Kubanga ng’omulimu gw’omusawo bwe guba guwedde ekitundu bw’ategeera obulwadde, bwe mutyo, bwe mumanya obulungi embeera y’abantu bammwe, mujja kumanya kye munaabuulirako; era okwogera essaawa emu n’omwonoonyi atamanyi oba omukakanyavu kujja kubawa ebintu eby’omugaso eby’okubuulira, ng’essaawa emu ey’okusoma bw’ekola, kubanga mujja kuyiga kye mwetaaga okunyweza, n’ebiwakanya byabwe bye mwetaaga okugoba.

(2) Nsuubira nti tewali musirusiru ennyo okulowooza nti okwogeraganya kuno si kubuulira. Kiki? omuwendo gw’abo be twogera nabo gwe gukufuula okubuulira? Oba okwogeraganya kwe kukufuula obutaba kubuulira Mazima omuntu ayinza okubuulira omu mu mazima nga bw’abuulira olukumi. Era, nga bwe tugambye edda, bwe mwekenneenya, mujja kusanga nti okubuulira okusinga obungi okwawandiikibwa mu Ndagaano Empya kwali kwa kwogeraganya, era emirundi mingi nga kwa kubuuzaganya, era nga kuli n’omu oba babiri, abatono oba abangi, ng’omukisa bwe gwaliwo. Bw’atyo Kristo yennyini bwe yasinga okubuulira. Ate era, tuteekwa okufaayo ku kuyiga kw’abantu baffe, bwe tuba tufaayo ku buwanguzi bw’omulimu gwaffe.

N’olwekyo, tewali kintu kiva eri Katonda, oba mu Byawandiikibwa, oba mu magezi amatuufu, ekituleetera okubuusabuusa omulimu gwaffe, oba okugwewalira. Naye okuva mu nsi, mu mubiri, ne mu Setaani, tujja kufuna bingi, era bingi okusinga, oboolyawo, bye tusuubira. Naye ku bikemo byonna, bwe tuddukira eri Katonda, ne tutunuulira, ku luuyi olumu, obuvunaanyizibwa bwaffe obunene, ate ku luuyi olulala, ebibala ebisuubirwa, n’empeera ey’omukisa, tujja kulaba nti tetulina nsonga nnyingi ya kudda nnyuma, oba okuggwaamu amaanyi.

Ka tuteeke mu maaso gaffe ekyokulabirako ekiri mu kyawandiikibwa kyaffe, tuyigireyo obuvunaanyizibwa bwaffe. Ayi nga kino kyakuyiga kya maanyi ekiri mu maaso gaffe! Naye nga kiyigibwa bubi abo abakyabuusabuusa oba ebintu bino buvunaanyizibwa bwabwe! Njatula, ebimu ku bigambo bino ebya Pawulo bitera nnyo okuteekebwa mu maaso gange, n’okunyigirizibwa ku muntu wange ow’omunda, ne nkakasibwa nnyo nabyo obuvunaanyizibwa bwange n’obulagajjavu bwange. Era ndowooza nti okwogera kuno okumu kusaanidde okusomebwa okumala omwaka omulamba okusinga ebintu ebisinga obungi abayizi abato bye bamalako ebiseera byabwe. Ayi baganda bange! mukiwandiike ku nzigi z’ebisenge byammwe eby’okusomeramu – mukiteeke mu nnukuta ennene ng’ekyokulabirako kyammwe eky’okuwandiika, kibeerenga mu maaso gammwe bulijjo. Singa twayiga obulungi ennyiriri bbiri oba ssatu zokka ku kyo, nga twandibadde babuulizi ba ngeri ki!

[a] Omulimu gwaffe ogw’awamu – nkoze omulimu gwa Mukama mmuweereza n’obuwombeefu n’amaziga.

[b] Omulimu gwaffe ogw’enjawulo – Mwekumenga era mukuumenga n’ekisibo kyonna.

[c] Enjigiriza yaffe – Okwenenya nga badda eri Katonda, n’okuba n’okukkiriza mu Mukama waffe Yesu Kristo.

[d] Ekifo n’engeri y’okuyigiriza – Nababuuliranga bwe twabanga tukuŋŋaanye oba bwe najjanga mu maka gammwe.

[e] Obunyiikivu bwe, obumalirivu bwe, n’okwagala kwe – Saalekayo kubuulirira buli muntu emisana n’ekiro nga nkaaba amaziga. Kino kye kiteekwa okuwangula emyoyo, n’okugikuuma.

[f] Obwesigwa bwe – Saalekayo kubabuulira bituufu eby’okubayamba, era sirina na kimu kye nalekayo nga mbabuulira okwagala kwa Katonda kwonna.

[g] Obuteenoonyeza bibye n’okwefiiriza kwe olw’enjiri – Siyaayaaniranga ffeeza newaakubadde zaabu wadde engoye eby’omuntu n’omu: weewaawo emikono gino gyetuusizaako ebyetaago byange n’eby’abo be nnali nabo, nga njjukira ebigambo bya Mukama waffe Yesu bye yayogera nti, Okugaba kwa mukisa okusinga okuweebwa.

[h] Okugumiikiriza kwe n’obunywevu bwe – Tewali na kimu ku bintu bino ekinnyeenya, era obulamu bwange sibutwala kuba nga kya muwendo gye ndi, ndyoke ntuukirize olugendo lwange n’essanyu, n’obuweereza bwe nnaweebwa Mukama waffe Yesu.

[i] Okusaba kwe – Mbasigira Katonda n’ekigambo eky’ekisa kye ebiyinza okubazimba n’okubawa omugabo mu abo bonna abaatukuzibwa.

[j] Obulongoofu bw’omutima gwe ogw’omunda – Noolwekyo mbategeeza leero nti sirina kyenvunaanwa olw’omusaayi gwa bonna.

Muwandiike bino byonna ku mitima gyammwe, era kijja kubagasa mmwe bennyini n’Ekkanisa okusinga okusoma okw’emyaka abiri ku bintu ebyo ebya wansi, ebyo, newaakubadde nga biyinza okubafunira okutenderezebwa okusingawo mu nsi, naye, bwe byawulibwa ku bino, bijja kubafuula ‘ekidde ekireekaana oba ekitaasa ekisaala.’ Omugaso omunene ogw’abaweereza okuba n’omutima ogw’amazima gwe guno, nti ekitiibwa kya Katonda n’obulokozi bw’emyoyo kye kigendererwa kyabwe ddala; era awali ekigendererwa ekyo ddala, tewali kutegana wadde kubonaabona kunaabaziyiza, oba okubazza ennyuma; kubanga omuntu ateekwa okutuuka ku kigendererwa kye, ne bwe kyandimuwadde ki. Ka yeerabire ki, ajja kusigaza ekyokuyiga kino: Ekintu kimu kyokka kye kyetaagibwa; musooke munoonye obwakabaka bwa Katonda n’obutuukirivu bwe. Kyava agamba nti, ‘Mpalirizibwa, weewaawo, ziba zinsanze bwe sibuulira Enjiri.’ Kino kye kijja okusinga okufuula okutegana kwaffe kwonna okwangu, n’okuwewula emigugu gyaffe gyonna, n’okufuula okubonaabona kwaffe kwonna okugumiikirizika, n’okutuleetera okwaŋŋanga akabi konna, singa kyokka tusobola okuwangulira Kristo emyoyo. Ekyo kye nnali nfudde ekigambo ky’ebendera zange mu lutalo olulala, njagala kibeerenga mu maaso gange ne mu luno; olwo, okusinziira ku kigendererwa kyange, si lulala ddala. Ku luuyi olumu, ‘Buli agezaako okuwonya obulamu bwe alibufiirwa.’ – ku luuyi olulala, ‘Toyonoona nsonga olw’okwagala okuwonya obulamu bwo.’ Oyo amanyi nti aweereza Katonda atalikkiriza muntu yenna kufiirwa ku lulwe, teyeetaaga kutya kabi konna k’ayitamu olw’ensonga ye: era oyo amanyi nti anoonya empeera, eyo, bw’eba efuniddwa, ejja kusukkuluma nnyo nnyo ku bye yasaasaanya, ayinza n’obuvumu okugiteekako obugagga bwe bwonna, n’atunda byonna okugula ejjinja ery’omuwendo bwe lityo. Kale, baganda bange, sijja kwongera kwogera bigambo birala nga nkubiriza abasuubuzi ab’amagezi okukola endagaano ng’eyo, wadde okubuulira abayigiriza bennyini amazima ago agamanyiddwa bulijjo; era singa ebyo bye nnaakayogera bisukka ku byetaagisa, nja kusanyuka. Nsuubira nti kaakano nnyinza okukitwala ng’ekikakafu nti mumaliridde okukola omulimu guno n’obunyiikivu n’obwesigwa obusingirayo ddala; era, nga nsinziira ku ekyo, kaakano nja kweyongerayo okubawa obulagirizi obumu ku ngeri entuufu ey’okugukolamu.

Ekyayita Ekiddako