Okunoonya Katonda
Okubeerawo kwa Katonda Wonna

Essuula 7 · eddakiika 11 ez’okusoma · eddakiika 14 ez’okuwuliriza

Okubeerawo kwa Katonda Wonna

Nnaagenda wa Omwoyo wo gy’atali? Oba nnaagenda wa ggwe gy’otoli?—Zabbuli 139:7

Mu kuyigiriza kwonna okw’Ekikristaayo mulimu amazima agamu ag’omusingi, oluusi nga gakwekeddwa, era nga gatwalibwa nti gamanyiddwa okusinga okwogerwa, naye nga geetaagisa eri amazima gonna, nga langi ez’olubereberye bwe zisangibwa mu kifaananyi ekiwedde era nga zeetaagisa gyekiri. Amazima ng’ago kwe kubeerawo kwa Katonda munda mu bitonde bye.

Katonda abeera mu bitonde bye, era ali wonna mu mirimu gye gyonna, nga tagabanyiziddwamu. Kino kiyigirizibwa n’obuvumu bannabbi n’abatume, era kikkirizibwa enzikiriza y’Ekikristaayo okutwalira awamu. Kwe kugamba, kirabikira mu bitabo, naye olw’ensonga emu oba endala tekinnaba kukka mu mutima gw’Omukristaayo owa bulijjo okufuuka ekitundu ku kukkiriza kwe. Abayigiriza Abakristaayo beewala amakulu gaakyo amajjuvu, era bwe bakyogerako, bakikendeeza okutuusa nga kibulamu amakulu. Nteebereza nti ensonga kwe kutya okulumirizibwa okuba abakkiriza nti ebintu byonna Katonda; naye enjigiriza y’Okubeerawo kwa Katonda mazima ddala si y’enzikiriza eyo.

Ensobi y’enzikiriza egamba nti ebintu byonna Katonda yeeyoleka nnyo okulimba omuntu yenna. Egamba nti Katonda gwe mugatte gw’ebintu byonna ebyatondebwa. Obutonde ne Katonda kimu, bwe kityo buli akwata ku kikoola oba ku jjinja aba akutte ku Katonda. Ekyo mazima kwe kukendeeza ekitiibwa ky’Obwakatonda obutavunda, era, mu kwefuba okufuula ebintu byonna eby’Obwakatonda, kwe kugoba Obwakatonda bwonna mu nsi ddala.

Amazima gali nti wadde nga Katonda abeera mu nsi ye, ayawukana nayo n’olukonko olutayinza kusomokebwa emirembe gyonna. Ne bw’akwatagana atya n’omulimu gw’emikono gye, gyo giri era girina okusigala emirembe gyonna nga si ye, era ye ali era alina okuba nga yasooka okubaawo era nga tabyesigamako. Ali waggulu w’emirimu gye gyonna, wadde nga ali munda mu gyo.

Kale kaakano okubeerawo kwa Katonda munda mu bitonde bye kutegeeza ki mu bumanyirivu bw’Omukristaayo obutereevu? Kutegeeza bubeezi nti Katonda ali wano. Wonna we tuli, Katonda ali wano. Tewali kifo, era tewayinza kubaawo kifo, ky’atalimu. Ebitonde obukadde kkumi ebirina amagezi, nga biyimiridde mu bifo bingi nga bwe biri mu bwengula, era nga byawuddwa amabanga agatategeerekeka, buli kimu kiyinza okugamba n’amazima ge gamu nti, Katonda ali wano. Tewali kifo kiri kumpi ne Katonda okusinga ekifo ekirala. Okuva mu kifo kyonna, Katonda ali kumpi nga bw’ali okuva mu kifo ekirala kyonna. Tewali muntu, mu bbanga bbanga, ali wala nnyo oba kumpi nnyo ne Katonda okusinga omuntu omulala yenna.

Gano mazima agakkirizibwa buli Mukristaayo eyayigirizibwa. Kisigadde ffe okugalowoozaako n’okugasabira okutuusa nga gatandise okwaka munda mu ffe.

“Ku lubereberye Katonda.” Si bintu, kubanga ebintu tebyereeta. Byetaaga ensibuko ebisooka, era Katonda y’Ensibuko eyo. Si mateeka, kubanga amateeka linnya bunnya ly’ekkubo ebitonde byonna lye bigoberera. Ekkubo eryo lyalina okutegekebwa, era Omutegesi ye Katonda. Si magezi, kubanga n’amagezi kintu ekyatondebwa era kirina okuba n’Omutonzi emabega waakyo. Ku lubereberye Katonda, Ensibuko etaliiko nsibuko ey’ebintu, amagezi n’amateeka. Eyo gye tulina okutandikira.

Adamu yayonoona era, mu kutya kwe, yagezaako n’amaanyi okukola ekitasoboka: yagezaako okwekweka Okubeerawo kwa Katonda. Ne Dawudi ateekwa okuba nga yalina ebirowoozo eby’obulalu eby’okugezaako okudduka Okubeerawo kwa Katonda, kubanga yawandiika nti, “Nnaagenda wa Omwoyo wo gy’atali? Oba nnaagenda wa ggwe gy’otoli?” Olwo n’agenda mu maaso mu emu ku zabbuli ze ezisinga obulungi okujaguza ekitiibwa ky’okubeerawo kwa Katonda wonna. “Bwe nnaalinya mu ggulu, nga gy’oli; bwe nnakka emagombe, nayo nga gy’oli. Bwe nneebagala empewo ez’oku makya ne zintwala ne mbeera mu bitundu by’ennyanja ebisinga okuba ewala; era n’eyo omukono gwo gunannuŋŋamya, omukono gwo ogwa ddyo gunannywezanga.” Era yali amanyi nti okubeerawo kwa Katonda n’okulaba kwa Katonda kintu kimu, nti Okubeerawo okulaba kwali naye ne bwe yali tannazaalibwa, nga kulaba ekyama ky’obulamu nga bukula. Sulemaani yakaaba nti, “Naye ddala Katonda anaabeeranga ku nsi? Laba, eggulu n’eggulu ly’eggulu terikumala, ne yeekaalu eno toyinza kugigyamu.” Pawulo yakakasa Abaasene ku Katonda nti “buli omu ku ffe tamuli wala. Kubanga mu ye mwe tubeera, era mwe tutambulira, era mwe muli obulamu bwaffe.”

Katonda bw’aba ali mu buli kifo mu bwengula, bwe tuba nga tetuyinza kugenda gy’atali, era nga tetuyinza na kulowooza ku kifo ky’atalimu, kale lwaki Okubeerawo okwo tekufuuse kintu kimu ekijaguzibwa wonna mu nsi? Omukulu w’olunyiriri Yakobo, “mu nsi enkalu eya kikuŋŋunta,” ye yawa okuddamu eri ekibuuzo ekyo. Yalaba okwolesebwa kwa Katonda n’akaaba mu kwewuunya nti, “Mazima ddala Mukama ali mu kifo kino, nze mbadde ssimanyi.” Yakobo yali tabangako, wadde akaseera akatono ennyo, ebweru w’enkulungo y’Okubeerawo okwo okubunye wonna. Naye yali tamanyi. Obwo bwe bwali obuzibu bwe, era bwe buzibu bwaffe. Abantu tebamanyi nti Katonda ali wano. Nga kyandibadde kya njawulo nnyo singa baali bamanyi.

Okubeerawo kwa Katonda n’okweyoleka kw’Okubeerawo okwo si kintu kimu. Wayinza okubaawo ekimu awatali kirala. Katonda ali wano ne bwe tuba nga tetukimanyi n’akatono. Yeeyoleka lwokka ng’era nga bwe tutegeera Okubeerawo kwe. Ku ludda lwaffe walina okubaawo okwewaayo eri Omwoyo wa Katonda, kubanga gwe mulimu gwe okutulaga Kitaffe n’Omwana. Bwe tukolagana naye mu buwulize obw’okwagala, Katonda ajja kweyoleka gye tuli, era okweyoleka okwo kwe kujja okuba enjawulo wakati w’obulamu bw’Omukristaayo obw’erinnya obwereere n’obulamu obumasamasa n’ekitangaala ky’amaaso ge.

Bulijjo, wonna, Katonda ali awo, era bulijjo afuba okweyoleka. Eri buli omu ayagala okubikkula si kuba nti waali kyokka, wabula ne ky’ali. Teyeetaaga kwegayirirwa kweyoleka eri Musa. “Awo Mukama n’akkira mu kire, n’ayimirira awo ne Musa, n’alangirira erinnya lye, Mukama.” Teyakoma ku kulangirira mu bigambo obutonde bwe, wabula yeeyoleka ye yennyini eri Musa, olususu lw’amaaso ga Musa ne lwakaayakana n’ekitangaala ekitali kya butonde. Kujja kuba kaseera kanene eri abamu ku ffe bwe tunaatandika okukkiriza nti ekisuubizo kya Katonda eky’okweyoleka kya mazima ddala nga bwe kiri: nti yasuubiza bingi, naye teyasuubiza kusukka by’agenderera kutuukiriza.

Okunoonya kwaffe Katonda kuvaamu ebibala olw’ensonga nti ye bulijjo afuba okweyoleka gye tuli. Okweyoleka kwa Katonda eri omuntu yenna si Katonda okuva ewala ekiseera ekimu n’ajja okukyalira emmeeme y’omuntu akaseera akatono okw’amaanyi. Okukirowooza bwe kityo kwe kukitegeera bubi kyonna. Okusembera kwa Katonda eri emmeeme oba okw’emmeeme eri Katonda tekulina kulowoozebwako mu bigambo bya bbanga n’akatono. Mu ndowooza eno temuli kirowoozo kya bbanga lya mubiri. Si nsonga ya mayiro wabula ya bumanyirivu.

Okwogera ku kuba kumpi oba wala ne Katonda kwe kukozesa olulimi mu makulu agategeerwa bulijjo nga gakozesebwa ku nkolagana zaffe ez’obuntu eza bulijjo. Omuntu ayinza okugamba nti, “Mpulira nga mutabani wange yeeyongera okunsemberera nga bw’akula,” so nga omwana oyo abadde abeera ku lusegere lwa kitaawe okuva lwe yazaalibwa era tavangako waka okusukka olunaku lumu oba ebbiri mu bulamu bwe bwonna. Kale kitaawe ayinza kutegeeza ki? Kyeyoleka nti ayogera ku bumanyirivu. Ategeeza nti omulenzi atandise okumumanya ku lusegere okusingawo n’okutegeera okw’obuziba, nti ebiziyiza eby’ebirowoozo n’enneewulira wakati w’abombi bigenda biggwaawo, nti kitaawe n’omwana beeyongera okugattibwa mu birowoozo ne mu mutima.

Bwe kityo bwe tuyimba nti, “Nsembeza kumpi, kumpi, Mukama ow’omukisa,” tetulowooza ku kumpi kwa kifo, wabula ku kumpi kw’enkolagana. Tusabira okutegeera okweyongera, okumanya okusingawo okutuukirira okw’Okubeerawo kwa Katonda. Tetwetaaga n’akatono kuleekaanira mu mabanga eri Katonda atali wano. Ali kumpi okusinga emmeeme yaffe yennyini, kumpi okusinga ebirowoozo byaffe ebisinga okuba eby’ekyama.

Lwaki abantu abamu “bazuula” Katonda mu ngeri abalala gye batamuzuulamu? Lwaki Katonda ayolesa Okubeerawo kwe eri abamu n’aleka obungi bw’abalala nga beetawaana mu kitangaala ekitono eky’obumanyirivu bw’Ekikristaayo obutatuukiridde? Mazima ddala Katonda by’ayagala bye bimu eri bonna. Talina b’asinza kwagala mu nnyumba ye. Byonna by’akoledde omu ku baana be, ajja kubikolera abaana be bonna. Enjawulo teri eri Katonda wabula eri ffe.

Londako awatali kwawula abatukuvu abakulu amakumi abiri obulamu bwabwe n’obujulirwa bwabwe ebimanyiddwa ennyo. Babe abantu ab’omu Bayibuli oba Abakristaayo abamanyiddwa ennyo ab’oluvannyuma lw’ebiseera bya Bayibuli. Amangu ddala ojja kwewuunya nti abatukuvu tebaali bafaanagana. Oluusi enjawulo zaali nnene nnyo nti zeeyoleka mu lwatu ddala. Ng’ekyokulabirako, Musa nga yali wa njawulo nnyo ku Isaaya; Eriya nga yali wa njawulo nnyo ku Dawudi; Yokaana ne Pawulo nga tebaali bafaanagana, St. Francis ne Luther, Finney ne Thomas à Kempis. Enjawulo zaali ngazi ng’obulamu bw’omuntu bwennyini: enjawulo mu kika, mu ggwanga, mu kusoma, mu mbeera y’omuntu, mu mpisa n’engeri z’omuntu kinnoomu. Naye bonna baatambula, buli omu mu biseera bye, mu kkubo eggulumivu ery’obulamu obw’omwoyo, waggulu nnyo w’ekkubo erya bulijjo.

Enjawulo zaabwe ziteekwa okuba nga zaali za bubeezi era nga mu maaso ga Katonda tezaalina makulu. Mu ngeri emu enkulu ennyo bateekwa okuba nga baali bafaanagana. Yali ngeri ki?

Nneetantala okulowooza nti engeri emu enkulu ennyo gye baalina bonna yali okwaniriza eby’omwoyo. Waliwo ekintu mu bo ekyali kiggule eri eggulu, ekintu ekyabasindikanga eri Katonda. Awatali kugezaako kwekenneenya okw’obuziba, nja kugamba bugambi nti baalina okutegeera okw’omwoyo era ne beeyongera okukukulaakulanya okutuusa lwe kwafuuka ekintu ekisinga obunene mu bulamu bwabwe. Baali ba njawulo ku muntu owa bulijjo mu kuba nti bwe baawuliranga okwegomba okw’omunda, baakolangawo ekintu ku kyo. Baafuna empisa ey’obulamu bwabwe bwonna ey’okuddamu eby’omwoyo. Tebaajeemera kwolesebwa okw’omu ggulu. Nga Dawudi bwe yakyogera obulungi, “Omutima gwange guwulidde eddoboozi lyo nga lyogera nti, ‘Munnoonye, munsinze.’ Omutima gwange ne guddamu nti, ‘Nnaakunoonyanga, Ayi Mukama.’”

Nga bwe kiri ku buli kirungi mu bulamu bw’omuntu, emabega w’okwaniriza kuno waliwo Katonda. Obufuzi bwa Katonda bwe buli wano, era buwulirwa ne bano abatabussangako nnyo mu nzikiriza yaabwe. Michael Angelo eyali atya Katonda yakyatula kino mu luyimba lwe:

Omutima gwange awatali buyambi ttaka lyereere,
Ku bwalyo lyokka teriyinza kuliisa kintu:
Ggwe nsigo y’emirimu emirungi n’egy’okutya Katonda,
Egizuukiza lwokka ng’ogambye nti gizuukire:
Bw’otolaga ffe kkubo lyo ery’amazima
Tewali muntu ayinza kulizuula: Kitaffe! Ggwe olina okukulembera.

Ebigambo bino bijja kuganyula oyo anaabyekenneenya ng’obujulirwa obw’obuziba era obw’amaanyi obw’Omukristaayo omukulu.

Wadde nga kikulu ffe okutegeera nti Katonda akola munda mu ffe, naye nnandyagadde okulabula ku kufaayo ennyo ku kirowoozo ekyo. Lye kkubo erikakafu erituusa ku kutuula obutuuzi okutaliiko bibala. Katonda tajja kutuvunaana kutegeera byama by’okulondebwa, okuteekerateekerwa n’obufuzi bwa Katonda. Engeri esinga obulungi era esinga obukuumi ey’okukwata amazima gano kwe kuyimusa amaaso gaffe eri Katonda ne tugamba mu kitiibwa ekisingirayo ddala nti, “Ayi Mukama, Ggwe omanyi.” Ebintu ebyo bya mu Buziba obw’ekyama obw’okumanya kwa Katonda byonna. Okubinoonyerezaamu kuyinza okukola abayivu b’eddiini, naye tekuyinza n’akatono kukola batukuvu.

Okwaniriza si kintu kimu; wabula kugatte, okutabula ebitundu ebiwerako munda mu mmeeme. Kwe kusikirizibwa eri, okwekubira eri, okuddamu okw’okwagala eri, okwegomba okuba na. Okuva awo kiyinza okutegeerwa nti kuyinza okubaawo mu bigero, nti tuyinza okuba nakwo kutono oba kungi oba kutono okusingawo, okusinziira ku muntu kinnoomu. Kuyinza okwongerwako olw’okukukozesa, oba okuzikirizibwa olw’obutakufaako. Si maanyi ga bufuzi agatayinza kuziyizibwa agatujjira ng’okukwatibwa okuva waggulu. Kirabo kya Katonda, mazima ddala, naye ekirina okutegeerwa n’okukulaakulanyizibwa nga ekirabo ekirala kyonna bwe kiba nti kinaatuukiriza ekigendererwa kye kyaweebwa.

Obutalaba kino kye kivuddeko okugwa okw’amaanyi ennyo mu Bukristaayo obw’enjiri obw’ennaku zino. Ekirowoozo ky’okukulaakulanya n’okwemanyiiza, ekyali eky’omuwendo ennyo eri abatukuvu ab’edda, kaakano tekirina kifo mu kifaananyi kyaffe kyonna eky’eddiini. Kigenda mpola nnyo, kya bulijjo nnyo. Kaakano twagala ekimasamasa n’ebikolwa eby’amaanyi ebigenda amangu. Omulembe gw’Abakristaayo abaakulira mu bifo ebya ppeesa n’ebyuma ebyetambuza tebagumiikiriza ngeri ezigenda empola n’ezitali za butereevu ez’okutuuka ku biruubirirwa byabwe. Tubadde tugezaako okukozesa engeri ez’omulembe gw’ebyuma ku nkolagana yaffe ne Katonda. Tusoma essuula yaffe, ne tusaba akaseera akatono, ne tudduka, nga tusuubira okujjuza obwavu bwaffe obw’omunda obw’obuziba nga tugenda mu lukuŋŋaana olulala olw’enjiri oba nga tuwuliriza olugero olulala olusanyusa olunyumizibwa omutambuze w’eddiini akomawo okuva ewala.

Ebivudde mu mwoyo guno eby’ennaku bitwetoolodde. Obulamu obw’oku ngulu, endowooza z’eddiini ezitaliimu, okuyitirira kw’eby’olusaago mu nkuŋŋaana z’enjiri, okugulumiza abantu, okwesiga eby’eddiini eby’oku ngulu, okussa ekimu okufaanana n’okw’eddiini, engeri z’abatunzi, okutwala obuntu obw’amaanyi ng’amaanyi g’Omwoyo: bino n’ebiri ng’ebyo bwe bubonero bw’obulwadde obubi, obulwadde bw’emmeeme obw’obuziba era obw’amaanyi.

Olw’obulwadde buno obunene obutulimu, tewali muntu omu avunaanyizibwa, era tewali Mukristaayo atalina musango n’akatono. Ffenna tukoze kinene, butereevu oba nga si butereevu, ku mbeera eno ey’ennaku. Tubadde bazibe nnyo okulaba, oba abatiitiizi nnyo okwogera, oba abeematiza ennyo okwegomba ekintu kyonna ekisinga emmere ennafu eya bulijjo abalala gye balabika nga bamatidde nayo. Okukyogera mu ngeri endala, tukkirizza endowooza za buli omu, tukoppye obulamu bwa buli omu, era tufudde obumanyirivu bwa buli omu ekyokulabirako ky’obwaffe. Era okumala omulembe gumu ekkubo libadde likka wansi. Kaakano tutuuse mu kifo ekya wansi eky’omusenyu n’omuddo ogwakala, era ekisinga obubi, tufudde Ekigambo eky’Amazima okukwatagana n’obumanyirivu bwaffe, ne tukkiriza omutendera guno ogwa wansi nga ge malundiro ddala g’abalina omukisa.

Kijja kwetaagisa omutima ogumaliridde n’obuvumu bungi okwesikula okuva mu kukwatibwa kw’ebiseera byaffe ne tuddayo mu makubo ga Bayibuli. Naye kiyinza okukolebwa. Buli luvannyuma lwa kiseera mu biseera eby’edda, Abakristaayo babadde balina okukikola. Ebyafaayo biwandiise okudda okunene okuwerako okwakulemberwa abasajja nga St. Francis, Martin Luther ne George Fox. Eky’ennaku, kirabika nti kaakano tewali Luther wadde Fox alabika ku lubalama. Oba okudda okulala ng’okwo kuyinza okusuubirwa nga Kristo tannajja, kibuuzo Abakristaayo kye bataakkaanyako ddala, naye ekyo si kikulu nnyo gye tuli kaakano.

Katonda mu bufuzi bwe ky’ayinza okukola ku nsi yonna simanyi: naye ky’ajja okukolera omusajja oba omukazi owa bulijjo anoonya amaaso ge, ndowooza nkimanyi era nsobola okubuulira abalala. Omuntu yenna akyukire Katonda n’obunyiikivu, atandike okwemanyiiza okutya Katonda, afube okukulaakulanya obusobozi bwe obw’okwaniriza eby’omwoyo okuyita mu kwesiga, obuwulize n’obwetoowaze, era ebinaavaamu bijja kusukka byonna bye yali ayinza okusuubira mu nnaku ze ez’obunafu n’ez’obwavu.

Omuntu yenna, olw’okwenenya n’okudda eri Katonda okw’amazima, anaamenyaamenya ekikoligo mw’abadde akwatiddwa, n’agenda eri Bayibuli yennyini okufuna ebipimo bye eby’omwoyo, ajja kusanyuka nnyo olw’ebyo by’anaasangamu.

Ka tukiddemu nate: Okubeerawo kwa Katonda Wonna kya mazima. Katonda ali wano. Obwengula bwonna bujjudde obulamu bwe. Era si Katonda omugwira oba atamanyiddwa, wabula Kitaawe wa Mukama waffe Yesu Kristo gwe tumanyi, okwagala kwe okumaze enkumi n’enkumi z’emyaka nga kuzingiza ekika ky’abantu eky’aboonoonyi. Era bulijjo afuba okutusikiriza, okweyoleka gye tuli, okwogera naffe. Tulina munda mu ffe obusobozi okumumanya bwe tunaddamu bubeezi okuyita kwe. (Era kino kye tuyita okunoonya Katonda!) Tujja kumumanya mu kigero ekyeyongera ng’okwaniriza kwaffe kweyongera okutuukirira olw’okukkiriza, okwagala n’okwemanyiiza.

Ayi Katonda era Kitaffe, nneenenya olw’okumalira ebirowoozo byange ku bintu ebirabika mu ngeri ey’ekibi. Ensi ebadde nange nnyo. Obadde wano so nga nze mbadde simanyi. Mbadde muzibe eri Okubeerawo kwo. Zibula amaaso gange ndyoke nkulabe munda mu nze n’okunneetooloola. Ku lwa Kristo, Amiina.


Omalirizza Okubeerawo kwa Katonda Wonna

Ekyayita Ekiddako