Okunoonya Katonda
Okutegeera Katonda

Essuula 6 · eddakiika 10 ez’okusoma · eddakiika 13 ez’okuwuliriza

Okutegeera Katonda

Mulegeeko mulabe.—Zabbuli 34:8

Ye Canon Holmes ow’e Buyindi, emyaka egisukka mu amakumi abiri mu etaano egiyise, eyasonga ku ngeri okukkiriza kw’omuntu owa bulijjo mu Katonda gye kwesigama ku kuteebereza. Eri abantu abasinga obungi, Katonda kintu kye bateebereza, so si kintu kya mazima. Ye kye bazuula okuva mu bujulizi bwe balowooza nti bumala; naye asigala nga tamanyiddwa buli muntu kinnoomu. “Ateekwa okubaawo,” bwe bagamba, “n’olwekyo tukkiriza nti waali.” Abalala tebatuuka na wa; bamumanyi kuva mu bye bawulira bawulizi. Tebeetawaanyanga kulowooza ku nsonga eno bo bennyini, wabula bamuwulirako okuva eri abalala, era okumukkiriza ne bakuteeka emabega mu birowoozo byabwe wamu n’ebintu ebirala ebitali bimu ebikola enzikiriza yaabwe yonna. Eri abalala bangi, Katonda kirowoozo bulowooza, erinnya eddala ery’obulungi, oba obulungi bw’endabika, oba amazima; oba ge mateeka, oba bwe bulamu, oba amaanyi agatonda agali emabega w’ebintu ebiriwo.

Endowooza zino ku Katonda nnyingi era za ngeri nnyingi, naye abo abazirina bafaanaganya mu kintu kimu: tebamanyi Katonda mu bumanyirivu bwabwe bo bennyini. Ekisoboka eky’okumumanya ku lusegere tekiyingiranga mu birowoozo byabwe. Wadde nga bakkiriza nti waali, tebamulowooza ng’ayinza okumanyibwa mu makulu nga bwe tumanyi ebintu oba abantu.

Abakristaayo, mazima ddala, bagenda wala okusinga wano, waakiri mu birowoozo. Enzikiriza yaabwe ebeetaagisa okukkiriza nti Katonda Muntu, era bayigirizibwa okusaba nti, “Kitaffe ali mu ggulu.” Kaakano obuntu n’obuzadde bwa kitaffe bireeta endowooza nti kisoboka okumanyagana ku lw’obuntu. Kino kikkirizibwa, nkigamba, mu birowoozo, naye eri obukadde n’obukadde bw’Abakristaayo, Katonda si wa mazima okusinga bw’ali eri atali Mukristaayo. Bayita mu bulamu nga bagezaako okwagala ekirowoozo n’okuba abeesigwa eri omusingi gwokka.

Mu maaso g’obutategeerekeka buno bwonna obw’ekire, wayimiridde enjigiriza ey’Ebyawandiikibwa erambulukufu nti Katonda ayinza okumanyibwa mu bumanyirivu bw’omuntu yennyini. Omuntu Ayagala y’afuga Bayibuli, ng’atambula mu miti egy’omu lusuku era ng’afuuwa akawoowo ku buli kifo. Bulijjo Omuntu omulamu aba ali awo, ng’ayogera, ng’eyegayirira, ng’ayagala, ng’akola, era ng’eyeeyoleka buli we kiba era buli lwe kiba nti abantu be balina okukkiriza okwetaagisa okufuna okweyoleka okwo.

Bayibuli etwala nga kintu ekyeyoleka kyokka nti abantu bayinza okumanya Katonda mu ngeri ey’oku lusegere waakiri ng’eyo gye bamanyiramu omuntu omulala yenna oba ekintu ekiyingira mu bye bayitamu. Ebigambo bye bimu bikozesebwa okwogera ku kumanya Katonda nga bwe bikozesebwa okwogera ku kumanya ebintu ebirabika. “Mulegeeko mulabe nga Mukama bw’ali omulungi!” “Ebyambalo byo birina akawoowo ka mmooli ne alowe, ne kasiya.” “Endiga zange zitegeera eddoboozi lyange.” “Balina omukisa abalina omutima omulongoofu, kubanga abo baliraba Katonda.” Bino bina bwokka ku bitundu ebitabalika ebiri bwe bityo mu Kigambo kya Katonda. Era ekisinga obukulu okusinga olunyiriri lwonna olukakasa, kwe kuba nti amakulu gonna ag’Ebyawandiikibwa gagenda eri okukkiriza kuno.

Bino byonna biyinza kutegeeza ki okuggyako nti mu mitima gyaffe tulina ebitundu bye tuyinza okumanyiramu Katonda mu bukakafu nga bwe tumanya ebintu ebirabika okuyita mu bigera byaffe ebitaano bye tumanyi? Tutegeera ensi erabika nga tukozesa obusobozi bwe twaweebwa olw’ekigendererwa ekyo, era tulina obusobozi obw’omwoyo bwe tuyinza okumanyiramu Katonda n’ensi ey’omwoyo bwe tunaagondera okusika kw’Omwoyo ne tutandika okubukozesa.

Kino kitwalibwa wano nga kimanyiddwa nti omulimu ogw’okulokola gulina okusooka okukolebwa mu mutima. Obusobozi obw’omwoyo obw’omuntu atannazaalibwa mulundi gwa kubiri bwebase mu butonde bwe, nga tebukozesebwa era nga bufudde mu buli ngeri; ekyo kye kikangabwa ekyatugwako olw’ekibi. Buyinza okuzuukizibwa nate mu bulamu obukola olw’omulimu gw’Omwoyo Omutukuvu mu kuzaalibwa omulundi ogw’okubiri; ekyo kye kimu ku birungi ebitapimika ebitujjira okuyita mu mulimu gwa Kristo ogw’okutangirira ku musaalaba.

Naye abaana ba Katonda bennyini abanunule: lwaki bamanyi kitono nnyo ku kussa ekimu ne Katonda okwa bulijjo era okw’olwatu Ebyawandiikibwa kwe birabika okuwa? Okuddamu bwe butakkiriza bwaffe obw’olubeerera. Okukkiriza kwe kusobozesa ebigera byaffe eby’omwoyo okukola. Okukkiriza bwe kuba nga kunafu, ekivaamu kwe kutawulira munda n’okuggwaamu enneewulira eri ebintu eby’omwoyo. Eno ye mbeera y’Abakristaayo bangi nnyo leero. Tewali bukakafu bwetaagisa okunyweza ebigambo ebyo. Tulina bubeezi okwogera n’Omukristaayo asooka gwe tusisinkana, oba okuyingira mu kkanisa esooka gye tusanga ng’eggule, tufune obukakafu bwonna bwe twetaaga.

Obwakabaka obw’omwoyo butwetoolodde ku buli ludda, nga butuzingizza, nga butwanirizza, era nga buli ddala kumpi n’obulamu bwaffe obw’omunda, nga butulindirira okubutegeera. Katonda yennyini ali wano ng’alindirira okuddamu kwaffe eri Okubeerawo kwe. Ensi eno ey’olubeerera ejja kuba nnamu gye tuli ku kaseera ke tunaatandika okwesigama ku mazima gaayo.

Kaakano nkozesezza ebigambo bibiri ebyetaaga okunnyonnyolwa; oba okunnyonnyola bwe kuba nga tekusoboka, waakiri nteekwa okutegeeza kye ntegeeza bwe mbikozesa. Bye bino “okwesigama ku” ne “amazima.”

Ntegeeza ki bwe ŋŋamba amazima? Ntegeeza ekyo ekiriwo awatali kwesigama ku ndowooza yonna amagezi gonna ge gayinza okuba nagyo ku kyo, era ekyandibaddewo ne bwe watandibadde magezi wonna galowooza ku kyo. Ekyo eky’amazima kiriwo ku bwakyo. Tekyesigama ku muntu akitunuulira okuba eky’amazima.

Mmanyi nti waliwo abo abaagala okusekerera endowooza y’omuntu owa bulijjo ku mazima. Be bannabirowoozo abakola obukakafu obutaggwaawo nti tewali kintu kya mazima ebweru w’amagezi. Be bannabirowoozo abagamba nti buli kimu kyesigama ku kirala, abaagala okulaga nti tewali bifo binywevu mu bwengula bwonna bye tuyinza okupimirako ekintu kyonna. Batusekerera nga bava ku ntikko zaabwe empanvu ez’amagezi era batumalawo nga bo bwe basiima nga batukwasa erinnya ery’okunyooma “omukkiriza w’ekyennyini ekitakyuka.” Omukristaayo tatabulwa kunyooma kuno. Ayinza okubasekerera nabo, kubanga amanyi nti waliwo Omu yekka Atakyuka era Atalina ky’Ayesigamako, ye Katonda. Naye era amanyi nti Oyo Omu yatonda ensi eno olw’okukozesebwa abantu, era, wadde nga tewali kinywevu wadde eky’amazima mu makulu ag’enkomerero ag’ebigambo ebyo (amakulu nga bwe gakwata ku Katonda), mu buli kigendererwa ky’obulamu bw’omuntu tukkirizibwa okukola nga bwe kiri nti waliwo. Era buli muntu akola bw’atyo okuggyako abalwadde b’ebirowoozo. Abo abatalina mukisa nabo balina obuzibu n’amazima, naye bakwatagana; banywerera ku kubeera mu bulamu okusinziira ku ndowooza zaabwe ku bintu. Beesimbu, era obwesimbu bwabwe bwennyini bwe bubafuula obuzibu eri abantu.

Bannabirowoozo abo si balwadde b’ebirowoozo. Balaga obulamu bwabwe obulungi nga babeera mu bulamu okusinziira ku ndowooza ez’amazima ze bennyini ze bagaana mu birowoozo, era nga beesigama ku bifo ebyo byennyini ebinywevu bye bakakasa nti tebiriiyo. Bandisiimiddwa nnyo olw’endowooza zaabwe singa baali beetegefu okuzibeeramu; naye kino beegendereza obutakikola. Endowooza zaabwe zikoma ku bwongo, tezikka mu bulamu. Buli obulamu we bubakwatako, bagaana endowooza zaabwe ne babeera ng’abantu abalala.

Omukristaayo mwesimbu nnyo okuzannya n’ebirowoozo olw’ebirowoozo byennyini. Tasanyukira kuluka bubeezi butimba bwa nnabbubi olw’okwolesa. Byonna by’akkiriza bya nkola. Bigattiddwa ku bulamu bwe. Kubyo mw’abeera omulamu oba mw’afiira, mw’ayimirira oba mw’agwa mu nsi eno ne mu biseera byonna ebigenda okujja. Omuntu atali mwesimbu amukyuka n’amuleka.

Omuntu owa bulijjo omwesimbu amanyi nti ensi ya mazima. Agisanga wano bw’azuukuka n’ategeera, era amanyi nti si ye yagireeta nga agirowooza. Yali wano ng’emulindirira bwe yajja, era amanyi nti bw’alyetegeka okuva ku nsi eno, ejja kuba ekyali wano okumusiibula ng’agenda. Olw’amagezi ag’obuziba ag’obulamu, alina amagezi okusinga abantu lukumi ababuusabuusa. Ayimirira ku ttaka n’awulira empewo n’enkuba mu maaso ge, era amanyi nti bya mazima. Alaba enjuba emisana n’emmunyeenye ekiro. Alaba laddu eyokya ng’emyansa okuva mu kire ekiddugavu eky’okubwatuka. Awulira amaloboozi g’obutonde n’okukaaba kw’abantu mu ssanyu ne mu bulumi. Bino amanyi nti bya mazima. Agalamira ku ttaka eriweweevu ekiro, era tatya nti lijja kuba lya kufaananyiriza oba nti lijja kumulemerera ng’eyebase. Ku makya ettaka eggumu lijja kuba wansi we, eggulu eryeru waggulu we, n’enjazi n’emiti nga bimwetoolodde nga bwe byali bwe yazibiriza amaaso ge ekiro ekyayita. Bw’atyo bw’abeera mu bulamu era n’asanyukira mu nsi ey’amazima.

N’ebigera bye ebitaano akwatagana n’ensi eno ey’amazima. Ebintu byonna ebyetaagisa mu bulamu bwe obw’omubiri abitegeera n’obusobozi Katonda bwe yamuwa, Katonda eyamutonda n’amuteeka mu nsi eri bw’etyo.

Kaakano, okusinziira ku nnyinnyonnyola yaffe, ne Katonda wa mazima. Wa mazima mu makulu ag’enkomerero era agatuukiridde nga tewali kirala kiri bwe kityo. Amazima amalala gonna geesigama ku ge. Amazima Amakulu ye Katonda, Ensibuko y’amazima ago aga wansi era ageesigama ku malala, agakola omugatte gw’ebintu ebyatondebwa, nga ne ffe tuzingiddwamu. Katonda aliwo ddala awatali kwesigama ku ndowooza yonna gye tuyinza okuba nayo ku ye. Omutima ogusinza tegutonda Ye gwe gusinza. Gumusanga wano bwe guzuukuka okuva mu tulo twagwo obw’empisa ku makya g’okuzaalibwa kwagwo omulundi ogw’okubiri.

Ekigambo ekirala ekyetaaga okunnyonnyolwa kye kigambo okwesigama ku. Tekitegeeza kwefumiitiriza mu kifaananyi oba kuteebereza. Okuteebereza si kukkiriza. Ebyo byombi si bya njawulo byokka, wabula bikontana nnyo. Okuteebereza kuteeka ebifaananyi ebitali bya mazima okuva mu birowoozo ne kugezaako okubiwa obwa mazima. Okukkiriza tekutonda kintu; kwesigama bwesigami ku ekyo ekiri dda awo.

Katonda n’ensi ey’omwoyo bya mazima. Tuyinza okubyesigamako n’obukakafu bwe bumu nga bwe twesigama ku nsi gye tumanyi etwetoolodde. Ebintu eby’omwoyo biri eyo (oba okusinga twandigambye nti biri wano) nga bituyita okubifaako era nga bitusoomooza okubyesiga.

Obuzibu bwaffe kwe kuba nti twateekawo empisa embi ez’okulowooza. Bulijjo tulowooza nti ensi erabika ya mazima ne tubuusabuusa obwa mazima obw’endala yonna. Tetugaana nti ensi ey’omwoyo weeri, naye tubuusabuusa nti ya mazima mu makulu ag’ekigambo agakkirizibwa.

Ensi y’ebigera eyingirira okufaayo kwaffe emisana n’ekiro mu bulamu bwaffe bwonna. Eleekaana, ekaka, era yeekakasa yokka. Teyegayirira kukkiriza kwaffe; eri wano, ng’erumba ebigera byaffe ebitaano, ng’esaba okukkirizibwa ng’ey’amazima era ng’ey’enkomerero. Naye ekibi kizibiddeko nnyo endabirwamu z’emitima gyaffe nti tetusobola kulaba mazima ago amalala, Ekibuga kya Katonda, nga kitwakiddeko. Ensi y’ebigera ewangula. Ekirabika kifuuka omulabe w’ekitalabika; eky’akaseera, omulabe w’eky’olubeerera. Ekyo kye kikolimo buli muntu ow’ekika ky’Adamu eky’ennaku kye yasikira.

Mu kikolo ky’obulamu obw’Ekikristaayo mwe muli okukkiriza ekitalabika. Ekyo Omukristaayo ky’akkiriza ge mazima agatalabika.

Okulowooza kwaffe okutannatereezebwa, nga kufugibwa obuzibe bw’emitima gyaffe egy’obutonde n’okubeerawo wonna okw’okuyingirira okw’ebintu ebirabika, kutera okugeraageranya eby’omwoyo n’eby’amazima ng’ebikontana; naye mazima ddala tewali kukontana kwa ngeri eyo. Okukontana kuli walala: wakati w’eky’amazima n’eky’okuteebereza, wakati w’eky’omwoyo n’eky’omubiri, wakati w’eky’akaseera n’eky’olubeerera; naye wakati w’eky’omwoyo n’eky’amazima, nedda n’akatono. Eky’omwoyo kya mazima.

Bwe tuba twagala okulinnya mu kitundu ekyo eky’ekitangaala n’amaanyi ekituyita mu lwatu okuyita mu Byawandiikibwa eby’amazima, tulina okumenya empisa embi ey’obutafaayo ku by’omwoyo. Tulina okukyusa okufaayo kwaffe okuva ku birabika okudda ku bitalabika. Kubanga Amazima amanene agatalabika ye Katonda. “Buli ajja eri Katonda kimugwanira okukkiriza nti Katonda waali era n’abo abamunoonya n’obwesigwa abawa empeera.” Kino kye kikulu mu bulamu bw’okukkiriza. Okuva awo tuyinza okulinnya ku bugulumivu obutaliiko kkomo. “Mukkiriza Katonda,” Mukama waffe Yesu Kristo bwe yagamba, “Era nange munzikirize.” Awatali kisooka tewayinza kubaawo kyakubiri.

Bwe tuba twagala ddala okugoberera Katonda, tulina okufuba okuba ab’ensi endala. Kino nkyogera nga mmanyi bulungi nti ekigambo ekyo kikozesebwa mu kunyooma abaana b’ensi eno, ne kiteekebwa ku Mukristaayo ng’akabonero ak’ekivume. Kale kibe bwe kityo. Buli muntu alina okweroboza ensi ye. Bwe tuba ffe abagoberera Kristo, nga tulina amazima gonna mu maaso gaffe era nga tumanyi kye tukola, ne tulondawo mu bugenderevu Obwakabaka bwa Katonda ng’ekifo kye tufaako, sirabawo nsonga lwaki omuntu yenna yandiwakanyizza. Bwe tufiirwa olw’ekyo, okufiirwa kwaffe; bwe tufuna, tetubbye muntu yenna mu kukola bwe tutyo. “Ensi endala,” ensi eno gy’enyooma era omutamiivu gy’asekerera mu luyimba lwe, kye kigendererwa kyaffe kye twalonda n’obwegendereza era kye twegomba mu kwegomba kwaffe okusinga obutukuvu.

Naye tulina okwewala ensobi eya bulijjo ey’okusindika “ensi endala” mu biseera eby’omu maaso. Si ya mu maaso, wabula eriwo kaakano. Eri ku mabbali g’ensi yaffe erabika gye tumanyi, era enzigi wakati w’ensi zombi nzigule. “Naye muzze,” omuwandiisi w’Abaebbulaniya bw’agamba (era ekiseera kya kaakano mu lwatu), “ku lusozi Sayuuni, ne mu kibuga kya Katonda omulamu, mu Yerusaalemi eky’omu ggulu n’eri enkumi n’enkumi ez’abamalayika abakuŋŋaanye, n’eri ekkanisa ey’abo abaasooka, amannya gaabwe agaawandiikibwa mu ggulu, n’eri Katonda Omulamuzi wa bonna, n’eri emyoyo egy’abantu abaatukirizibwa, n’eri endagaano empya eya Yesu omutabaganya, ey’omusaayi ogwamansirwa ogwogera obulungi okusinga ogwa Aberi.” Ebyo byonna bigeraageranyizibwa n’okujja “ku lusozi olulabika” ne “eddoboozi ly’akagombe n’eri eddoboozi ery’ebigambo” ebyali biyinza okuwulirwa. Tetuyinza kumalirira mu bukakafu nti, nga ebintu eby’amazima eby’Olusozi Sinaayi bwe byategeerwa n’ebigera, bwe bityo ebintu eby’amazima eby’Olusozi Sayuuni birina okukwatibwa emmeeme? Era kino si lwa lukwe lwonna olw’okuteebereza, wabula mu mazima ddala. Emmeeme erina amaaso ge eraba nago n’amatu g’ewulira nago. Gayinza okuba nga manafu olw’obutagakozesa okumala ebbanga eddene, naye olw’okukwatibwako Kristo okuwa obulamu gaba malamu kaakano era nga gayinza okulaba obulungi ennyo n’okuwulira mu ngeri esinga obwegendereza.

Bwe tutandika okussa amaaso gaffe ku Katonda, ebintu eby’omwoyo bijja kweyoleka mu maaso gaffe ag’omunda. Okugondera ekigambo kya Kristo kujja kuleeta okubikkulirwa okw’omunda okw’Obwakatonda (Yokaana 14:21-23). Kujja kuwa okutegeera okw’amaanyi okutusobozesa okulaba Katonda nga bwe kyasuubizibwa abalina omutima omulongoofu. Okutegeera okuggya okwa Katonda kujja kutukwata, era tujja kutandika okulega n’okuwulira n’okuwulira munda Katonda oyo bwe bulamu bwaffe era Byonna byaffe. Eyo kujja kulabika okwaka okutakoma okw’omusana ogwakira buli muntu ajja mu nsi. Bwe tunaagenda tweyongera, obusobozi bwaffe nga bweyongera okuba obw’amaanyi n’obukakafu, Katonda ajja kufuuka gye tuli Byonna Ebinene, n’Okubeerawo kwe ne kufuuka ekitiibwa n’eky’ewuunyo ky’obulamu bwaffe.

Ayi Katonda, zuukiza buli maanyi agali munda mu nze, ndyoke nkwate ku bintu eby’olubeerera. Zibula amaaso gange ndyoke ndabe; mpa okutegeera okw’omwoyo okw’amaanyi; nsobozesa okukulega ne mmanya nti oli mulungi. Fuula eggulu okuba ery’amazima gye ndi okusinga ekintu kyonna eky’oku nsi bwe kibadde kibaddeko. Amiina.


Ekyayita Ekiddako