Okunoonya Katonda
Omukisa gw’Obutaba na Kintu

Essuula 4 · eddakiika 10 ez’okusoma · eddakiika 13 ez’okuwuliriza

Omukisa gw’Obutaba na Kintu

Balina omukisa abaavu mu mwoyo, kubanga abo Obwakabaka obw’omu ggulu bwe bwabwe.—Matayo 5:3

Mukama Katonda nga tannaba kuteeka muntu ku nsi, yasooka okumuteekerateekera ng’atonda ensi ejjudde ebintu eby’omugaso era ebisanyusa, okumuliisa n’okumusanyusa. Mu byawandiikibwa by’Olubereberye ebikwata ku kutonda, ebyo biyitibwa bubeezi “ebintu.” Byakolerwa omuntu okubikozesa, naye byali bigendereddwa okusigala bulijjo ebweru w’omuntu era nga bimuweereza. Mu buziba bw’omutima gw’omuntu mwalimu ekifo ekitukuvu, nga tewali n’omu agwanidde kuyingiramu okuggyako Katonda. Munda mu ye mwalimu Katonda; ebweru, ebirabo lukumi Katonda bye yamufukirako.

Naye ekibi kireeseewo obuzibu, era kifudde ebirabo bya Katonda ebyo byennyini ensibuko eyinza okuzikiriza emmeeme.

Ennaku zaffe zaatandika Katonda bwe yagobebwa mu kifo kye ekitukuvu ekya wakati, “ebintu” ne bikkirizibwa okuyingira. Mu mutima gw’omuntu “ebintu” bye bifuga. Kaakano abantu mu butonde tebalina mirembe mu mitima gyabwe, kubanga Katonda takyatikkirwa ngule eyo, wabula eyo mu kizikiza eky’empisa abanyazi ab’obukakanyavu era ab’effujjo balwanagana bokka na bokka nga buli omu ayagala okusooka ku ntebe ey’obwakabaka.

Kino si kifaananyi bufaananyi, wabula kwekenneenya okutuufu okw’obuzibu bwaffe obw’omwoyo obw’amazima. Munda mu mutima gw’omuntu mulimu ekikolo ekigumu eky’obulamu obwagwa, ng’obutonde bwakyo kwe kwefunira, bulijjo okwefunira. Kyegomba “ebintu” n’okwegomba okw’obuziba era okw’amaanyi. Ebigambo “wange” ne “kyange” birabika ng’ebitaliiko musango nga biwandiikiddwa, naye okubikozesa kwaffe bulijjo era buli wamu kulina amakulu. Biraga obutonde obw’amazima obw’omuntu omukadde ow’Adamu okusinga ebitabo lukumi eby’enzikiriza bwe byandisobodde. Bye bubonero obw’ebigambo obw’obulwadde bwaffe obw’obuziba. Ebikolo by’emitima gyaffe bikuze ne bikka wansi mu bintu, era tetwaŋŋanga kusimbula kakolo na kamu tuleme okufa. Ebintu bifuuse ebyetaagisa gye tuli, ekintu ekitaali kigendererwa ku lubereberye. Ebirabo bya Katonda kaakano bitwala ekifo kya Katonda, era enkola yonna ey’obutonde etabuddwa olw’okuwaanyisa kuno okw’ekivve.

Mukama waffe yayogera ku bufuzi buno obw’ebintu bwe yagamba abayigirizwa be nti, “Omuntu bw’ayagala okungoberera asaana yeefiirize yekka, yeetikke omusaalaba gwe alyoke angoberere. Kubanga buli agezaako okuwonya obulamu bwe alibufiirwa, oyo alifiirwa obulamu bwe ku lwange alibuwonya.”

Bwe tumenyaamenya amazima gano tusobole okugategeera obulungi, kirabika nti munda mu buli omu ku ffe mulimu omulabe gwe tugumiikiriza nga twetadde mu kabi. Yesu yamuyita “obulamu” ne “yekka,” oba nga ffe bwe twandigambye, obulamu bw’okwefaako. Engeri ye esinga okumanyibwa kwe kwefunira: ebigambo “okufuna” n’”amagoba” biraga kino. Okuleka omulabe ono okuba omulamu, ku nkomerero kwe kufiirwa buli kimu. Okumugaana n’okuwaayo byonna ku lwa Kristo, ku nkomerero si kufiirwa kintu, wabula kukuuma buli kimu okutuuka mu bulamu obutaggwaawo. Era oboolyawo wano tuweebwa n’akabonero akalaga ekkubo lyokka erituufu ery’okuzikiriza omulabe ono: kwe kuyita mu Musaalaba. “Yeetikke omusaalaba gwe alyoke angoberere.”

Ekkubo erituusa ku kumanya Katonda okw’obuziba liyita mu biwonvu eby’ekiwuubaalo eby’obwavu bw’emmeeme n’okwegaana ebintu byonna. Abalina omukisa abalina Obwakabaka be bo abeegaanye buli kintu eky’ebweru era abasimbudde mu mitima gyabwe buli kuwulira kwonna okw’okuba ne kintu. Bano be “baavu mu mwoyo.” Batuuse ku mbeera ey’omunda efaanana n’embeera ey’ebweru ey’omusabiriza owa bulijjo ku nguudo z’omu Yerusaalemi; ago ge makulu ddala ag’ekigambo “omwavu” nga Kristo bwe yakikozesa. Abaavu bano abalina omukisa tebakyali baddu ba bufuzi bw’ebintu. Bamenye ekikoligo ky’omunyigiriza; era kino tebaakikola nga balwana, wabula nga beewaayo. Wadde nga basumuluddwa okuva mu kuwulira kwonna okw’okuba ne kintu, naye balina ebintu byonna. “Abo Obwakabaka obw’omu ggulu bwe bwabwe.”

Ka nkukubirize okukitwala nga kikulu. Tekirina kutegeerwa ng’enjigiriza ya Bayibuli bubeezi ey’okuterekebwa mu birowoozo wamu n’omugatte gw’enjigiriza endala ezitaliimu bulamu. Kye kabonero ku kkubo erigenda mu malundiro amabisi okusingawo, ekkubo eryatemebwa ku mabbali amagulumivu ag’olusozi lwa Katonda. Tetwaŋŋanga kugezaako kulyebalama bwe tuba twagala okugenda mu maaso mu kunoonya kuno okutukuvu. Tulina okulinnya eddaala limu ku limu. Bwe tugaana eddaala limu, tukomya okweyongera kwaffe mu maaso.

Nga bwe kitera okuba, omusingi guno ogw’Endagaano Empya ogw’obulamu obw’omwoyo gufuna ekyokulabirako kyagwo ekisinga obulungi mu Ndagaano Enkadde. Mu byafaayo bya Ibulayimu ne Isaaka tulina ekifaananyi ekikwata ku mutima eky’obulamu obwewaddeyo, era n’ennyinnyonnyola ennungi ennyo ey’Omukisa ogusooka mu Mikisa.

Ibulayimu yali mukadde Isaaka bwe yazaalibwa, mukadde ddala nga yandibadde jjajja we, era omwana amangu ago n’afuuka essanyu era ekifaananyi ekisinzibwa eky’omutima gwe. Okuva ku kaseera ako lwe yasooka okukutama okusitula akaana ako akatono mu mikono gye nga tamanyi bulungi bw’akakwata, yafuuka omuddu w’okwagala ow’omwana we omwagazi ennyo. Katonda yeetegereza era n’ayogera ku maanyi g’okwagala kuno. So si kizibu kukitegeera. Omwana yali akiikirira buli kintu ekitukuvu mu mutima gwa kitaawe: ebisuubizo bya Katonda, endagaano, essuubi ery’emyaka n’ekirooto eky’ebbanga eddene ekya Masiya. Bwe yali amulaba ng’akula okuva mu buwere okutuuka mu buvubuka, omutima gw’omusajja omukadde gweyongera okugattibwa ku bulamu bwa mutabani we, okutuusa ku nkomerero enkolagana eyo bwe yasemberera akabi. Awo Katonda we yayingirira okuwonya kitaawe n’omwana okuva mu bivaamu by’okwagala okutaalongoosebwa.

“Twala mutabani wo,” Katonda bwe yagamba Ibulayimu, “mutabani wo omu yekka, Isaaka, gw’oyagala, ogende mu nsi Moliya ku lumu ku nsozi lwe ndikulaga omuweereyo eyo okuba ekiweebwayo ekyokebwa.” Omuwandiisi omutukuvu tatulaga bulungi bulumi obw’ekiro ekyo ku nsozi okumpi ne Beeruseba, omusajja omukadde bwe yameggana ne Katonda we, naye okulowooza okw’ekitiibwa kuyinza okulaba mu kutya omubiri ogukutamye n’okumeggana okw’okukankana nga ali yekka wansi w’emmunyeenye. Oboolyawo okutuusa Omu Asinga Ibulayimu bwe yameggana mu Lusuku Ggesusemane, obulumi obw’engeri eyo tebwaddamu kujja ku mmeeme y’omuntu. Singa omusajja yennyini ye yakkirizibwa okufa. Ekyo kyandibadde kyangu emirundi lukumi, kubanga yali mukadde kaakano, era okufa tekwandibadde kugezesebwa kunene eri omuntu eyali atambulidde wamu ne Katonda okumala ebbanga eddene bwe lityo. Ate era kyandibadde essanyu ewooma erisembayo okuleka amaaso ge agaali gaddugala okutunuulira omubiri gwa mutabani we omugumu, eyandibadde omulamu okweyongerayo n’olunyiriri lwa Ibulayimu n’atuukiriza mu ye ebisuubizo bya Katonda ebyasuubizibwa edda ennyo mu Uli eky’Abakaludaaya.

Yandisse atya omulenzi! Ne bwe yandifunye okukkiriza kw’omutima gwe ogwali gufumitiddwa era nga gugaana, yandikkaanyizza atya ekikolwa ekyo n’ekisuubizo nti, “Mu Isaaka mw’olifunira abazzukulu”? Kuno kwe kwali okugezesebwa kwa Ibulayimu mu muliro, era teyalemererwa mu kyoto ekisaanuusa. Nga emmunyeenye zikyayaka ng’obusongezo obweru waggulu w’eweema Isaaka gye yali yeebase, era nga n’obudde tebunnatandika kukya ebuvanjuba, omutukuvu omukadde yali amaze okumalirira. Yandiwaddeyo mutabani we nga Katonda bwe yamulagira, era oluvannyuma n’eyesiga Katonda okumuzuukiza mu bafu. Kino, omuwandiisi w’Abaebbulaniya bw’agamba, kye kyali eky’okugonjoola omutima gwe ogwali gulumwa kye gwazuula ekiseera ekimu mu kiro ekikutte, era n’agolokoka “ku makya” okutuukiriza ekyo kye yali amaliridde. Kirungi okulaba nti, wadde nga yakyama ku ngeri Katonda gye yali agenda okukolamu, yali ategedde bulungi ekyama ky’omutima gwe omunene. Era eky’okugonjoola ekyo kikwatagana bulungi n’Ebyawandiikibwa by’Endagaano Empya, “Oyo alifiirwa obulamu bwe ku lwange alibuwonya.”

Katonda yaleka omusajja omukadde abonaabona okutuuka ku kaseera we yamanyira nti tewakyali kudda mabega, olwo n’amugaana okukwata ku mulenzi. Kaakano agamba omukulu w’olunyiriri oyo eyali yeewuunya, mu makulu, nti, “Kale, Ibulayimu. Saagenderera n’akatono nti mazima ddala osse omulenzi. Nnayagala bwagazi okumuggya mu yeekaalu y’omutima gwo ndyoke nfugire eyo awatali amvuganya. Nnayagala okutereeza okukyama okwali mu kwagala kwo. Kaakano oyinza okuba n’omulenzi, nga mulamu era nga mulungi. Mutwale oddeyo mu weema yo. Kaakano ntegedde nti otya Katonda, ndabye nti omwana wo tomunnyimye, omwana wo omu yekka bw’ati.”

Awo eggulu ne libikkuka, eddoboozi ne liwulirwa nga limugamba nti, “Nze Mukama neerayiridde, nga bw’okoze kino, n’otonnyima mwana wo omu yekka bw’ati, ddala ndikuwa omukisa, era ndyaza ezzadde lyo, ne liba ng’emmunyeenye ez’eggulu era ng’omusenyu oguli ku lubalama lw’ennyanja. Era ezzadde lyo balitwala eby’abalabe baabwe, era mu zzadde lyo amawanga gonna mwe galiweerwa omukisa, kubanga ogondedde eddoboozi lyange.”

Omusajja omukadde owa Katonda n’ayimusa omutwe gwe okuddamu Eddoboozi, n’ayimirira awo ku lusozi nga wa maanyi, mulongoofu era wa kitiibwa, omusajja Mukama gwe yayawula olw’okumukolako mu ngeri ey’enjawulo, mukwano era omwagalwa wa Ali Waggulu Ennyo. Kaakano yali musajja eyeewaddeyo ddala, omusajja omuwulize mu byonna, omusajja atalina kintu. Byonna bye yalina yali abikuŋŋaanyizza mu muntu wa mutabani we omwagalwa, era Katonda yali abimuggyeeko. Katonda yandisobodde okutandikira ku mabbali g’obulamu bwa Ibulayimu n’agenda munda okutuuka mu makkati; naye yalondawo okusala amangu ddala okutuuka ku mutima n’amaliriza mu kikolwa kimu eky’amaanyi eky’okwawukana. Mu kukola bw’atyo, yakekkereza ebikozesebwa n’ebiseera. Kyalumya nnyo, naye kyakola.

Ŋŋambye nti Ibulayimu teyalina kintu. Naye omwavu ono teyali mugagga? Buli kimu kye yalina emabega yali akyakirina okukyeyagaliramu: endiga, eŋŋamira, amagana, n’ebintu ebya buli ngeri. Yalina ne mukyala we ne mikwano gye, era okusinga byonna yalina mutabani we Isaaka nga mulamu bulungi ku lusegere lwe. Yalina buli kimu, naye yali talina kintu. Ekyo kye kyama eky’omwoyo. Eyo ye nzikiriza ey’omutima ewooma eyinza okuyigibwa mu ssomero ly’okwegaana lyokka. Ebitabo by’enzikiriza ebitegekeddwa mu nnono bino tebibirabako, naye ab’amagezi bajja kukitegeera.

Oluvannyuma lw’obumanyirivu obwo obukaawa naye obw’omukisa, ndowooza ebigambo “wange” ne “kyange” tebyaddamu kuba na makulu ge gamu eri Ibulayimu. Okuwulira okw’okuba ne kintu bye bitegeeza kwali kuvudde mu mutima gwe. Ebintu byali bigobeddwa emirembe gyonna. Kaakano byali bifuuse eby’ebweru w’omuntu. Omutima gwe ogw’omunda gwali gusumuluddwa okuva gye biri. Ensi yagamba nti, “Ibulayimu mugagga,” naye omukulu w’olunyiriri omukadde n’amwenya bumwenya. Teyasobola kubannyonnyola, naye yali amanyi nti talina kintu, nti eby’obugagga bye eby’amazima byali munda era nga bya mirembe gyonna.

Tekuli kubuusabuusa nti okunywerera ku bintu nga twagala okubyefunira y’emu ku mpisa ezisinga okwonoona mu bulamu. Olw’okuba kya butonde nnyo, tekitera kutegeerwa ng’ekibi kye kiri; naye ebikivaamu bya nnaku.

Emirundi mingi tuziyizibwa okuwaayo eby’obugagga byaffe eri Mukama olw’okutya nti tebijja kuba bulungi; kino kituufu nnyo naddala ng’eby’obugagga ebyo be booluganda n’emikwano gye twagala. Naye tetwetaaga kutya kwa ngeri eyo. Mukama waffe teyajja kuzikiriza wabula okulokola. Buli kye tumukwasa kiba mu bukuumi, era tewali kiba mu bukuumi bwa mazima ekitamukwasiddwa.

Ebirabo byaffe n’obusobozi bwaffe nabyo birina okumuweebwa. Birina okutegeerwa nga bwe biri, Katonda bye yatwazika, era tebirina kutwalibwa n’akatono nga byaffe. Tetulina buyinza kwewaana olw’obusobozi obw’enjawulo okusinga bwe twandyewaanye olw’amaaso amaddugavu oba ebinywa eby’amaanyi. “Kubanga ani akwawula? Era mulina kye mutaaweebwa?”

Omukristaayo omulamu ekimala okwemanya newakubadde mu butono, ajja kutegeera obubonero bw’obulwadde buno obw’okwefunira, era ajja kunakuwala okubusanga mu mutima gwe. Bwe kiba nti okwegomba Katonda kwa maanyi ekimala munda mu ye, ajja kwagala okukolawo ekintu ku nsonga eno. Kale, kiki ky’alina okukola?

Okusooka byonna, alina okuleka okwekuuma kwonna n’obutagezaako kwewolereza mu maaso ge yekka wadde mu maaso ga Mukama. Oyo yenna eyeewolereza ajja kuba ne yekka ng’omuwolereza we, era tajja kuba na mulala; naye ajje mu maaso ga Mukama nga talina kye yeekuumisa, era ajja kuba n’omuwolereza atali mulala okuggyako Katonda yennyini. Omukristaayo anoonya alinnyirire buli lukwe olw’obulimba olw’omutima gwe omulimba, era anywerere ku nkolagana ey’amazima era ey’olwatu ne Mukama.

Olwo ajjukire nti guno mulimu mutukuvu. Okukola mu ngeri ey’obulagajjavu oba ey’olusaago tekujja kumala. Ajje eri Katonda ng’amaliridde ddala okuwulirwa. Anywerere ku kusaba Katonda akkirize byonna by’alina, aggye ebintu mu mutima gwe, era ye yennyini afugire eyo mu buyinza. Kiyinza okwetaagisa okwogera mu bulambulukufu, okutuuma ebintu n’abantu amannya gaabwe kinnoomu. Bw’anaakola n’obumalirivu obumala, ayinza okukendeeza ekiseera ky’okulumwa kwe okuva ku myaka okutuuka ku ddakiika, n’ayingira mu nsi ennungi nga baganda be abagenda empola tebannaba, bo abaagala okubuuza enneewulira zaabwe era abanywerera ku kwegendereza mu nkolagana yaabwe ne Katonda.

Tetwerabiranga nti amazima ng’ago tegayinza kuyigibwa mu kukwata bukwasi nga omuntu bw’ayinza okuyiga ebintu bya ssaayansi. Galina okuyitibwamu nga tetunnaba kugamanya ddala. Tulina mu mitima gyaffe okuyita mu bumanyirivu bwa Ibulayimu obukambwe era obukaawa bwe tuba twagala okumanya omukisa ogubuddirira. Ekikolimo eky’edda tekijja kuvaawo nga tewali bulumi; omukodo omukadde omukakanyavu ali munda mu ffe tajja kugalamira n’afa mu buwulize olw’ekiragiro kyaffe. Alina okusimbulwa mu mutima gwaffe ng’ekimera mu ttaka; alina okukuulibwa mu bulumi n’omusaayi ng’erinnya mu kalevu. Alina okugobebwa mu mmeeme yaffe n’amaanyi nga Kristo bwe yagoba abawaanyisa ensimbi mu yeekaalu. Era tujja kwetaaga okwenyweza obutawuliriza kwegayirira kwe okw’ekisa, n’okukutegeera nti kuva mu kwesaasira, kye kimu ku bibi ebisinga okuvumibwa eby’omutima gw’omuntu.

Bwe tuba twagala ddala okumanya Katonda mu nkolagana ey’oku lusegere eyeeyongera, tulina okuyita mu kkubo lino ery’okwegaana. Era bwe tuba tumaliridde okunoonya Katonda, emabegako oba oluvannyuma ajja kututuusa ku kugezesebwa kuno. Okugezesebwa kwa Ibulayimu, mu kiseera ekyo, teyakimanya nti kugezesebwa, naye singa yakwata ekkubo eddala okuggyako eryo lye yakwata, ebyafaayo byonna eby’Endagaano Enkadde byandibadde bya njawulo. Katonda yandizudde omusajja we, tekubuusibwabuusibwa, naye okufiirwa eri Ibulayimu kwandibadde kwa nnaku okusukka ebigambo. Bwe tutyo naffe tujja kutuusibwa kinnoomu mu kifo eky’okugezesebwa, era tuyinza obutamanya nti tuli eyo. Mu kifo ekyo eky’okugezesebwa tewajja kubaawo kulonda kwa ngeri kkumi na bbiri gye tuli; kimu kyokka n’ekirala ekikontana nakyo, naye ebiseera byaffe byonna eby’omu maaso bijja kusinziira ku ekyo kye tulonda.

Kitaffe, njagala okukumanya, naye omutima gwange omutiitiizi gutya okuwaayo ebyokuzannyisa byagwo. Siyinza kwawukana nabyo nga sivaamu musaayi munda, era sigezaako kukukweka ntiisa ey’okwawukana okwo. Nzija nga nkankana, naye nzija ddala. Nkwegayiridde simbula mu mutima gwange ebintu byonna bye nnaagala okumala ebbanga eddene era ebifuuse ekitundu ddala ku bulamu bwange bwennyini, olyoke oyingire obeere omwo awatali akuvuganya. Olwo ojja kufuula ekifo ky’ebigere byo eky’ekitiibwa. Olwo omutima gwange tegujja kwetaaga njuba okugwakira, kubanga ggwe wennyini ojja kuba ekitangaala kyagwo, era tewajja kubaayo kiro. Mu Linnya lya Yesu, Amiina.


Omalirizza Omukisa gw’Obutaba na Kintu

Ekyayita Ekiddako