Essuula 7 · eddakiika 33 ez’okusoma · eddakiika 42 ez’okuwuliriza
Omwoyo Omutukuvu Muntu
“Okussekimu okwa Mwoyo Mutukuvu.”—2 Abakkolinso 13:14.
Omulamwa gwaffe enkya ya leero gwe guno: “Omwoyo Omutukuvu Muntu.” Tewali lukalala lwa bubaka ku Misingi gy’okukkiriza kwaffe okw’Ekikristaayo olwandibadde olujjuvu awatali bubaka ku buntu n’Obwakatonda bw’Omwoyo Omutukuvu. Enjigiriza y’obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu nkulu nnyo era ya bulamu. Omuntu yenna atamanyi Mwoyo Omutukuvu nga Muntu tannatuuka ku bumanyirivu bw’Ekikristaayo obujjuvu era obutuukiridde. Omuntu yenna amanyi Katonda Kitaffe ne Katonda Omwana, naye nga tamanyi Katonda Omwoyo Omutukuvu, tannatuuka ku ndowooza ey’Ekikristaayo ku Katonda, wadde ku bumanyirivu bw’Ekikristaayo obujjuvu. Oyinza okulowooza mu kusooka nti enjigiriza y’obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu nsonga ya bayivu bokka, era erabika ng’etaliiko ky’egasa mu bulamu obwa bulijjo, naye si bwe kiri. Nga bwe tunaatera okulaba, enjigiriza y’obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu y’emu ku njigiriza ezisinga obukulu mu bulamu obwa bulijjo.
I. OBUKULU BW’ENJIGIRIZA Y’OBUNTU BW’OMWOYO OMUTUKUVU
1. Enjigiriza y’obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu nkulu nnyo bwe tutunuulira okusinza. Obanga Omwoyo Omutukuvu Muntu, era Muntu wa Katonda, era bw’atyo bw’ali, naye ffe ne tutamumanya bw’atyo, ne tumulowooza ng’amaanyi obuyinza obutali muntu, olwo tunyaga Omuntu wa Katonda okusinza okumugwanira, n’okwagala okumugwanira, n’obwesige n’okwewaayo n’obuwulize ebimugwanira. Era ka nnyimirire wano mbuuze buli omu ku mmwe nti, “Osinza Omwoyo Omutukuvu?” Mu bigambo twenna tumusinza, buli lwe tuyimba Oluyimba lw’Okutendereza,
“Mutendereze Katonda emikisa gyonna gye giva,
Mumutendereze mmwe ebitonde byonna ebiri wano wansi.
Mumutendereze waggulu, mmwe eggye ery’omu ggulu,
Mutendereze Kitaffe, Omwana n’Omwoyo Omutukuvu .”
Mu bigambo twenna tumusinza buli lwe tuyimba Gloria Patri: “Ekitiibwa kibeere eri Kitaffe n’eri Omwana n’eri Omwoyo Omutukuvu. Nga bwe kyali ku lubereberye, bwe kiri kaakano, era bwe kinaabeeranga emirembe n’emirembe. Amiina.” Naye kintu kimu okukola ekintu mu bigambo, n’ekirala ddala okukikola mu butuufu. Kintu kimu okuyimba ebigambo, n’ekirala ddala okutegeera amakulu n’amaanyi g’ebigambo by’oyimba. Kino nakirabira ekyokulabirako eky’amaanyi emyaka egiwerako egiyise. Nali ŋŋenda mu Lukuŋŋaana lwa Bayibuli mu New York State. Nali nnina okuyita mu kibuga ekyali mayiro nnya okuva ku kifo awaali Olukuŋŋaana. Nnalina owooluganda eyabeeranga mu kibuga ekyo, era bwe nnali ŋŋenda ku Lukuŋŋaana ne nkyalako gy’ali, n’agenda nange ku Lukuŋŋaana. Owooluganda ono yali Mukristaayo, yali ankulira nnyo mu myaka, yali amaze ebbanga ddene okusinga nze mu Kristo, yali mmemba w’Ekkanisa ya Presbyterian, yakuzibwa ng’ayigirizibwa Shorter Catechism, era ng’akkiriza bulungi ddala enjigiriza entuufu ey’ekkanisa. Enkya eyo ku Lukuŋŋaana nayogera ku buntu bw’Omwoyo Omutukuvu. Obubaka bwe bwaggwa, twali tulindirira ku lubalaza lwa wooteeri eggaali ey’amasannyalaze etuzzeeyo mu kibuga. Owooluganda wange n’ankyukira n’aŋŋamba nti, “Archie, sibangako ndowooza ku kyo ng’omuntu.” Kale nange sibangako ndowooza ku kyo ng’omuntu, naye nneebaza Katonda nti nnali ntuuse okumumanya Ye ng’Omuntu.
2. Ekyokubiri, kikulu nnyo mu bulamu obwa bulijjo okumanya Omwoyo Omutukuvu nga Muntu. Bw’olowooza ku Mwoyo Omutukuvu, nga bangi ne mu Bakristaayo bwe bakola, ng’amaanyi obuyinza obwereere, olwo endowooza yo eriba nti, “Nnyinza ntya okufuna Omwoyo Omutukuvu ne nkikozesa.” Naye bw’omulowoozaako mu ngeri ya Bayibuli nga Muntu wa Katonda, endowooza yo eriba nti, “Omwoyo Omutukuvu ayinza atya okunfuna n’ankozesa?” Tewali njawulo wakati w’endowooza ey’omuntu, olusiriŋŋanyi, okukozesa Katonda okuwuula olusozi, n’endowooza ya Katonda okukozesa omuntu, olusiriŋŋanyi, okuwuula olusozi? Endowooza esooka ya bakaafiiri ddala, tejjawulamu nnyo ku ndowooza y’omusinza w’ebifaananyi mu Afrika akozesa katonda we. Endowooza ey’okubiri, eya Katonda Omwoyo Omutukuvu okutufuna n’atukozesa, ya waggulu era ya Kikristaayo. Bw’olowooza ku Mwoyo Omutukuvu ng’amaanyi obuyinza bwokka, endowooza yo eriba nti, “Nnyinza ntya okufuna ekitundu ekisingawo eky’Omwoyo Omutukuvu?” Naye bw’omulowoozaako mu ngeri ya Bayibuli nga Muntu, endowooza yo eriba nti, “Omwoyo Omutukuvu ayinza atya okufuna ekitundu ekisingawo ku nze?” Endowooza esooka, eyo etwala Omwoyo Omutukuvu ng’amaanyi obuyinza obwereere, tewema kutuusa ku kwesiga ggwe kennyini, ku kwegulumiza, ku kwefuula ekyokwolesa. Bw’olowooza ku Mwoyo Omutukuvu ng’amaanyi obuyinza n’olowooza nti ofunye Omwoyo Omutukuvu, ekivaamu tekiwema kuba nti onootambula nga weekulumbaza ng’alinga ali mu kibiina ky’Abakristaayo abasinga abalala. Nzijukira omukazi eyajja gye ndi olweggulo lumu ku Lukuŋŋaana lwa Bayibuli e Northfield obubaka bwe bwaggwa n’aŋŋamba nti, “Ow’oluganda Torrey, njagala okukubuuza ekibuuzo; naye nga sinnakibuuza, njagala otegeere nti nze ndi mukazi wa Mwoyo Omutukuvu.” Kyankankanya nnyo. Tekyawulikika nga bw’atyo bw’ali. Naye ku ludda olulala, bw’olowooza ku Mwoyo Omutukuvu mu ngeri ya Bayibuli nga Muntu wa Katonda ow’ekitiibwa ekitaliiko kkomo, ajja okubeera mu mitima gyaffe, okututwala n’okutukozesa, kituleetera okwerekereza, okwefeebya, n’okwetoowaza. Simanyi ndowooza esinga okusuula omuntu mu nfuufu n’okumukuumira mu nfuufu, okusinga amazima gano amakulu aga Bayibuli, nti Omwoyo Omutukuvu, Omuntu wa Katonda, ajja okubeera mu mitima gyaffe, okutwala obulamu bwaffe n’okutukozesa.
3. Enjigiriza y’obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu nkulu nnyo bwe tutunuulira obumanyirivu. Enkumi n’enkumi z’abasajja n’abakazi Abakristaayo basobola okuwa obujulirwa nti obumanyirivu bwabwe bwakyuka ddala bwe baatuuka okumanya Omwoyo Omutukuvu nga Muntu. Mazima ddala, obubaka buno ku buntu bw’Omwoyo Omutukuvu, bwe mbadde mbuwa mu nsonga zaabwo kumpi mu buli kibuga mwe nnali nkubye enkuŋŋaana, mu ngeri ezimu bulabika ng’omulamwa ogusinga obuzibu n’obwa bayivu gwe nnali ngezezzaako okwogerako eri abantu aba bulijjo; naye newaakubadde kiri bwe kityo, abasajja n’abakazi abasinga obungi bajja gye ndi obubaka obwo bwe bwaggwa, era abangi baampandiikira, nga bategeeza omukisa gwe baafuna, okusinga ku bubaka obulala bwonna Katonda bw’ankkirizza okuwa.
II. ENKOLA NNYA EZIKAKASA NTI OMWOYO OMUTUKUVU MUNTU
Waliwo enkola nnya ez’enjawulo era ezeetongodde ezikakasa obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu.
1. Enkola esooka ekakasa obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu eri nti obubonero bwonna oba engeri zonna ez’enjawulo ez’omuntu Bayibuli zizitwalira Omwoyo Omutukuvu. Ngeri ki ez’enjawulo ez’omuntu? Okumanya, okuwulira, n’okwagala. Ekiramu kyonna ekimanya, ekiwulira era ekyagala, muntu. Emirundi mingi bw’ogamba nti Omwoyo Omutukuvu Muntu, abantu bakutegeera ng’ategeeza nti Omwoyo Omutukuvu alina emikono n’ebigere n’engalo n’obugere n’amaaso n’amatu n’ennyindo n’akamwa, n’ebirala. Naye obwo si bubonero bwa muntu, bubonero bwa mubiri. Ekiramu kyonna ekimanya, ekirowooza era ekyagala, muntu, k’abe ng’alina omubiri oba nga talina. Kaakano engeri zino zonna ez’omuntu, Bayibuli ezitwalira ddala Omwoyo Omutukuvu.
(1) Kyuka mu Bayibuli zammwe ogende mu 1 Abakkolinso 2:11. “Kubanga muntu ki ategeera eby’omuntu omulala okuggyako omwoyo w’omuntu oyo ali mu ffe? Noolwekyo n’ebintu bya Katonda tewali abimanyi okuggyako Omwoyo wa Katonda.” Wano okumanya kutwalirwa Omwoyo Omutukuvu. Mu bigambo ebirala, Omwoyo Omutukuvu si kitangaala kyereere ekijja mu birowoozo byo n’ebyange, ebirowoozo byaffe ne bitangaala era ne binywezebwa okulaba amazima ge bitandizudde. Omwoyo Omutukuvu Muntu, Ye kennyini amanyi ebintu bya Katonda era atubikkulira by’amanyi Ye kennyini.
(2) Kaakano kyuka ogende mu 1 Abakkolinso 12:11: “Naye Omwoyo akola ebyo byonna y’omu, y’agabira buli muntu ng’Omwoyo oyo bw’ayagala.” Wano okwagala kutwalirwa Omwoyo Omutukuvu. Endowooza wano etegeerekeka bulungi ddala, eri nti Omwoyo Omutukuvu si maanyi ga Katonda ge tufuna ne tugakozesa nga bwe twagala ffe, wabula nti Omwoyo Omutukuvu Muntu atufuna n’atukozesa nga bw’ayagala Ye. Kino kye kimu ku bintu ebisinga obukulu ku Mwoyo Omutukuvu bye tulina okujjukiranga bwe tuba nga twagala okuba n’enkolagana entuufu naye. Abantu bangi bawaba ne babula ku nsonga eno okusinga kumpi awalala wonna. Bagezaako okufuna amaanyi ga Katonda ge basobola okukozesa nga bwe baagala. Nneebaza nnyo Katonda nti tewali maanyi ga Katonda ge nnyinza kufuna ne ngakozesa nga bwe njagala. Nze, mu busirusiru bwange n’obutamanya bwange, nnandikoze ki n’amaanyi ga Katonda, bubi ki bwe nnandikoze! Naye ku ludda olulala, nsanyuka n’okusingawo nti wadde tewali maanyi ga Katonda ge nnyinza kufuna ne ngakozesa nga bwe njagala mu busirusiru bwange, waliwo Omuntu wa Katonda ayinza okunfuna n’ankozesa ng’okwagala kwe okw’amagezi n’okw’okwagala okutaliiko kkomo bwe kuli.
(3) Kaakano kyuka ogende mu Abaruumi 8:27. “Oyo akebera emitima, amanyi Omwoyo ky’alowooza, kubanga yeegayiririra abatukuvu ng’okusiima kwa Katonda bwe kuli.” Kye njagala mwetegereze wano bye bigambo bino, “Omwoyo ky’alowooza.” Ekigambo ky’Oluyonaani ekivvuunuddwa wano “ky’alowooza” kigambo kigazi ekirimu endowooza zombi ez’ebirowoozo n’ekigendererwa. Kye kigambo kye kimu ekikozesebwa mu lunyiriri olw’7 olw’essuula eyo, we tusoma nti, “Kubanga okulowooza eby’omubiri kya bulabe eri Katonda.” Endowooza eyo eri nti si birowoozo by’omubiri byokka ebiziyiza Katonda, wabula obulamu bwonna obw’empisa n’obw’amagezi obw’omubiri bwa bulabe eri Katonda.
(4) Kaakano tugende mu kitundu eky’ekitalo ennyo—Abaruumi 15:30. “Kaakano mbakuutira abooluganda, mu Mukama waffe Yesu Kristo ne mu kwagala kw’Omwoyo, okufubiranga awamu nange, nga munsabira eri Katonda.” Kye njagala mwetegereze mu lunyiriri luno bye bigambo bino “okwagala kw’Omwoyo.” Eno ndowooza ya kitalo nnyo. Etuyigiriza nti Omwoyo Omutukuvu si maanyi obuyinza obuzibe bwokka, ne bwe bandibadde ag’ekisa ennyo, agajja mu mitima gyaffe ne mu bulamu bwaffe, wabula nti Muntu wa Katonda, atwagala n’okwagala okusinga obugonvu bwonna. Nneebuuza abameka ku ffe abali balowoozezza nnyo ku “kwagala kw’Omwoyo.” Nneebuuza abameka ku ffe ababuulizi abali wano leero abali babuulidde obubaka ku kwagala kw’Omwoyo. Nneebuuza abameka ku mmwe abali bawulidde obubaka ku kwagala kw’Omwoyo. Buli lunaku mu bulamu bwo ofukamira mu maaso ga Katonda Kitaffe, oba waakiri nsuubira nti bw’okola, n’ogamba nti, “Kitange ali mu ggulu, nkwebaza olw’okwagala kwo okungi okwakuleetera okuwaayo Omwana wo okujja ku nsi kuno n’afiira ku musaalaba e Kalvaliyo mu kifo kyange.” Buli lunaku mu bulamu bwo ofukamira n’otunula waggulu mu maaso ga Yesu Kristo Omwana n’ogamba nti, “Ggwe Omwana wa Katonda omutendereze, nkwebaza olw’okwagala kwo okungi okwakuleetera okujja ku nsi kuno ng’ogondera Kitaffe n’ofiira mu kifo kyange ku musaalaba e Kalvaliyo.” Naye wali ofukamidde n’otunula waggulu eri Omwoyo Omutukuvu n’omugamba nti, “Omwoyo Omutukuvu, nkwebaza olw’okwagala kwo okungi”? So nga obulokozi bwaffe tubweyanzeeko okwagala kw’Omwoyo Omutukuvu mu mazima nga bwe tubweyanzeeko okwagala kwa Kitaffe n’okwagala kw’Omwana. Singa si kwagala kwa Katonda Kitaffe gye ndi, eyantunuulira nga nnina mu bubuze bwange, weewaawo, eyamanya edda okugwa kwange n’okuzikirira kwange n’atuma Omwana we ku nsi kuno okufiira ku musaalaba, okufiira mu kifo kyange, nnandibadde mu ggeyeena leero. Singa si kwagala kwa Yesu Kristo, Omwana, eyajja ku nsi kuno ng’agondera Kitaffe okuwaayo obulamu bwe, ssaddaaka ey’okutangirira etuukiridde ku musaalaba e Kalvaliyo mu kifo kyange, nnandibadde mu ggeyeena leero. Naye singa si kwagala kw’Omwoyo Omutukuvu gye ndi, eyajja ku nsi kuno ng’agondera Kitaffe n’Omwana, n’annoonya mu bubuze bwange, n’angoberera olunaku ku lunaku, ne wiiki ku wiiki, n’omwezi ku mwezi, n’omwaka ku mwaka, bwe saamuwulirizanga, bwe namukubanga amabega mu bugenderevu, bwe namuvumanga, n’angoberera mu bifo omwali muzibu nnyo eri Omutukuvu bw’atyo okuyingira, n’angoberera olunaku ku lunaku, wiiki ku wiiki, omwezi ku mwezi, omwaka ku mwaka, okutuusa lwe yasobola okunzuukusa, n’antegeeza nti nnali mubuze ddala, n’ambikkulira Mukama Yesu ng’Omulokozi gwe nnali nneetaaga, n’ansikiriza era n’ansobozesa okusembeza Mukama Yesu ng’Omulokozi wange era Mukama wange; singa si kwagala kuno okugumiikiriza, okw’obugumu, okutakoowa okw’Omwoyo wa Katonda gye ndi, nnandibadde mu ggeyeena leero.
(5) Kaakano kyuka ogende mu kitundu ekiri mu Ndagaano Enkadde. Nekkemiya 9:20. “Wabawa Omwoyo omulungi okubayigiriza, so tewabammanga manu okulya, era wabawanga n’amazzi okumalawo ennyonta yaabwe.” Wano amagezi n’obulungi byombi bitwalirwa Omwoyo Omutukuvu. Ekitundu kino tekyongera kintu kipya ku ndowooza gye tumaze okulaba: nkireese wano lwa nsonga emu yokka, nti kiva mu Ndagaano Enkadde. Waliwo abagamba nti enjigiriza y’obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu eri mu Ndagaano Empya, naye nga teri mu Ndagaano Enkadde; naye wano tugisanga mu Ndagaano Enkadde mu ngeri etegeerekeka nga bwe kiri mu Mpya. Kya lwatu, tetugisanga mu Ndagaano Enkadde emirundi mingi nga bwe tugisanga mu Mpya, kubanga guno gwe mulembe gw’Omwoyo Omutukuvu: naye enjigiriza y’obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu eriyo mu Ndagaano Enkadde. Waliwo bangi abagamba nti enjigiriza y’Obusatu teri mu Ndagaano Enkadde, nti wadde eri mu Mpya, teri mu Nkadde. Naye eri mu Nkadde, mu ssuula yennyini esooka eya Bayibuli. Mu Olubereberye 1:26 tusoma nti, “Awo Katonda n’agamba nti, Tukole omuntu mu kifaananyi kyaffe mu ngeri yaffe.” Wano obungi bw’abantu mu Bwakatonda bulabika lwatu. Katonda teyagamba nti, “Nze nja” oba nti “Nkole omuntu mu kifaananyi kyange.” Yagamba nti, “Tukole omuntu mu kifaananyi kyaffe, mu ngeri yaffe.” Abantu abasatu ab’Obusatu basangibwa mu nnyiriri essatu ezisooka eza Bayibuli: “Ku lubereberye Katonda yatonda eggulu n’ensi.” Awo olina Katonda Kitaffe. “Ensi yali njereere nga yeetabuddetabudde, ekizikiza nga kibisse kungulu ku buziba, n’Omwoyo wa Katonda ng’atambulira ku mazzi.” Awo olina Omwoyo Omutukuvu. “Awo Katonda n’agamba nti,” awo olina Ekigambo, “Wabeerewo obutangaavu, ne waba obutangaavu.” Wano tulina abantu abasatu ab’Obusatu mu nnyiriri essatu ezisooka eza Bayibuli. Mazima ddala enjigiriza y’Obusatu esangibwa emirundi bikumi na bikumi mu Ndagaano Enkadde. Mu Bayibuli ey’Olwebbulaniya esangibwa buli wantu w’osanga ekigambo Katonda mu Bayibuli yo ey’Olungereza, kubanga ekigambo ky’Olwebbulaniya ekitegeeza Katonda kigambo kya bungi. Bwe kivvuunulwa ekigambo ku kigambo, kyandibadde “Bakatonda” so si Katonda. Mu kitundu kyennyini aba Unitarian n’Abayudaaya, abagaana Obwakatonda bwa Kristo, kye batera okujuliza ng’ekikakasiza ddala nti Obwakatonda bwa Kristo tebuyinza kuba bwa mazima, kwe kugamba Ekyamateeka Olwokubiri 6:4, enjigiriza yennyini gye bagezaako okuwakanya esangibwamu; kubanga Ekyamateeka Olwokubiri 6:4 bwe kyandivvuunuddwa ekigambo ku kigambo kyandisomeddwa nti “Wulira, Ayi Isirayiri: Mukama Bakatonda baffe ye Mukama omu.” Lwaki Abaebbulaniya, n’okukkiriza kwabwe okunywevu nti Katonda ali omu yekka, baakozesa erinnya lya bungi ku Katonda? Kino kye kibuuzo ekyatabula abakugu mu nnyiriri z’Olwebbulaniya n’abawandiisi b’enkuluze, era ennyinnyonnyola esinga obulungi gye baasobola okutuukako yali nti ekigambo kya bungi ekikozesebwa wano ku Katonda kyali pluralis majestatis, obungi bw’ekitiibwa. Ennyinnyonnyola eyo tematiza n’akamu, ne bwe tutayogera ku kuba nti pluralis majestatis mu Ndagaano Enkadde nkola ya lulimi eyeebuuzibwako nnyo. Waliwo ennyinnyonnyola endala eri okumpi ennyo, era esinga nnyo okumatiza n’okutuukiriza, era y’eno: abawandiisi b’Olwebbulaniya abaaluŋŋamizibwa baakozesa erinnya lya bungi ku Katonda newaakubadde nga baali bakkiriza nnyo nti Katonda ali omu yekka, kubanga waliwo obungi bw’abantu mu Bwakatonda obumu.
(6) Kaakano kyuka ogende mu Abaefeso 4:30. “Era temunakuwazanga Mwoyo Mutukuvu wa Katonda, eyabateekako akabonero akalaga nga mwanunulibwa.” Wano ennaku zitwalirwa Omwoyo Omutukuvu. Mu bigambo ebirala, Omwoyo Omutukuvu si maanyi obuyinza obuzibe obutali muntu obujja okubeera mu mutima gwo n’ogwange, wabula Muntu, Omuntu atwagala, Omuntu omutukuvu era awulira ennyo ekibi, Omuntu eyeekyawa ekibi ne mu ebyo bye tuyita ebibi ebisinga obutono, okusinga omukazi asinga obutukuvu ku nsi bwe yali yeekyaye ekibi mu ngeri zaakyo ezisinga obukambwe n’obwenyinyalwa. Era alaba buli kye tukola, awulira buli kye twogera, alaba n’ebirowoozo byaffe byennyini; tewali kirowoozo kitambuze kikkirizibwa kusula mu birowoozo byaffe akaseera akatono nga takirabye. Era bwe wabaawo ekintu kyonna ekitali kirongoofu, ekitali kitukuvu, ekitali kyabuntubulamu, ekitali kya mazima, eky’obulimba, eky’okusalira abalala omusango, oba ekitafaanana Kristo mu ngeri yonna, anakuwala nnyo okusukka bwe kyogerekeka. Eno ndowooza ya kitalo, era gye ndi kye kisinga amaanyi kye mmanyi ekikubiriza omuntu okutambula ng’Omukristaayo. Abavubuka bameka abaziyizibwa okukola ebintu bye bandikoze, olw’okulowooza nti bwe bandikikoze, maama waabwe ayinza okukiwulira ne kimunakuwaza nnyo okusukka bwe kyogerekeka. Abavubuka bameka abazze mu kibuga ekinene, ne mu kiseera eky’okukemebwa ne baali bagenda okuyingira mu kifo omusajja yenna eyeessaamu ekitiibwa mw’atasaanidde kuyingira, naye nga omukono gwabwe guli ku kakwaso k’oluggi era nga bagenda kuggulawo oluggi, ekirowoozo ne kibajjira nti, “Bwe nnaayingira omwo maama ayinza okukiwulira, era bw’anaakiwulira, kinaatera okumutta,” ne bakyuka ne bagenda nga tebayingidde; naye waliwo Omu asinga obutukuvu maama asinga obutukuvu ku bonna be twali tumanyi, Omu atwagala n’okwagala okusinga obugonvu maama waffe ow’omubiri bw’atwagala, era alaba buli kye tukola, si mu musana gwokka wabula ne mu kizikiza eky’ekiro; awulira buli kigambo kye twogera, buli kigambo eky’obulagajjavu ekiva mu mimwa gyaffe; alaba buli kirowoozo kye tukuumira, weewaawo, alaba buli kirowoozo ekiyitawo kye tukkiriza okusula mu birowoozo byaffe akaseera akatono; era bwe wabaawo ekintu kyonna ekitali kitukuvu, ekitali kirongoofu, ekitali kyabuntubulamu, ekitasaana, ekitali kya kisa, eky’obukambwe, eky’okusalira abalala omusango oba ekitafaanana Kristo mu ngeri yonna, mu bikolwa oba mu bigambo oba mu birowoozo, akiraba era anakuwala nnyo okusukka bwe kyogerekeka. Owai, emirundi emeka lwe kinzijiddemu ekirowoozo oba ekifaananyi ekimu mu birowoozo, ne simanya gye kivudde, naye nga sisaanidde kukikuumira, era nga ndi kumpi okukiwa ekifo, ekirowoozo ne kinzijira nti, “Omwoyo Omutukuvu akiraba era kijja kumunakuwaza,” ekirowoozo ekibi ne kigenda. Okukuuma endowooza eno ku Mwoyo Omutukuvu mu birowoozo byaffe kujja kutuyamba okugonjoola ebibuuzo byonna ebitabula omukkiriza omuto leero. Okugeza, ekibuuzo kino, “Nze ng’Omukristaayo nsaanidde okugenda mu kizannyo oba mu sinema?” Kale, bw’onoogenda, Omwoyo Omutukuvu ajja kugenda; kubanga abeera mu mutima gwa buli mukkiriza era agenda buli omukkiriza gy’agenda. Wali obaddeko mu kizannyo oba mu sinema mu bulamu bwo n’olowooza nti embeera y’ekifo ekyo esaanira Omwoyo Omutukuvu? Bwe kiba nti nedda, togenda. Nze ng’Omukristaayo nsaanidde okugenda mu mazina? Kale, wano nate, bw’onoogenda, Omwoyo Omutukuvu ddala ajja kugenda. Wali obaddeko mu mazina mu bulamu bwo n’okkiriza nti embeera y’ekifo ekyo esaanira Omwoyo Omutukuvu? Nze ng’Omukristaayo nsaanidde okuzannya kaada? Wali obaddeko mu kabaga ak’okuzannya kaada mu bulamu bwo bwonna, ne bwe kyandibadde ekibiina ekitono ennyo eky’abalirwana abalondemu, oba ekibiina eky’awaka okuzannya kaada, n’olowooza nti embeera y’ekifo ekyo esaanira Omwoyo Omutukuvu? Bwe kiba nti nedda, tozannya. Bwe kityo bwe kiri n’ebibuuzo byonna ebijjawo, abamu ku ffe bye tusanga nga bizibu nnyo okugonjoola: endowooza eno ku Mwoyo Omutukuvu ejja kukuyamba okubigonjoola byonna, era okubigonjoola obulungi, bw’oba ng’oyagala ddala okubigonjoola obulungi so si kukola bukozi ekyo ekikusanyusa ggwe kennyini.
2. Enkola ey’okubiri ekakasa obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu eri nti, ebikolwa bingi bitwalirwa Omwoyo Omutukuvu omuntu yekka by’asobola okukola. Waliwo ebyokulabirako bingi ku kino mu Bayibuli; naye enkya ya leero nja kukoma ku byokulabirako bisatu byokka.
(1) Ddayo nate mu ssuula ey’2 eya 1 Abakkolinso. Mu lunyiriri olw’10, tusoma nti, “Naye ffe Katonda yabitubikkulira mu Mwoyo, kubanga Omwoyo anoonyereza ebintu byonna, n’eby’omunda ennyo ebya Katonda.” Wano Omwoyo Omutukuvu alagibwa ng’anoonyereza ebintu bya Katonda eby’omunda ennyo. Mu bigambo ebirala, nga bwe twayogera wansi w’omutwe ogwayita, Omwoyo Omutukuvu si kitangaala kyereere ebirowoozo byaffe mwe bitangaalira ne binywera okutegeera amazima ge bitandizudde, wabula Omwoyo Omutukuvu Muntu, Ye kennyini anoonyereza ebintu bya Katonda eby’omunda ennyo era atubikkulira by’azudde. Ebigambo ng’ebyo biyinza kwogerwa ku muntu yekka.
(2) Kaakano kyuka ogende mu Abaruumi 8:26 “N’Omwoyo bw’atyo atubeera mu bunafu bwaffe. Tetumanyi kusaba nga bwe kitugwanira, naye Omwoyo yennyini atwegayiririra n’okusinda okutayogerekeka.” Wano Omwoyo Omutukuvu alagibwa ng’akola omuntu yekka ky’asobola okukola, okusaba. Omwoyo Omutukuvu si maanyi bwereere agajja okutusindiikiriza okusaba, era si bulagirizi bwokka obutuyamba mu kuwaayo essaala zaffe. Muntu, Ye kennyini asaba. Buli mukkiriza mu Kristo alina Abantu ba Katonda babiri abamusabira. Ow’olubereberye, Omwana, omuwolereza waffe eri Kitaffe, abeera omulamu ennaku zonna okutuwolereza eyo waggulu ku mukono ogwa ddyo ogwa Katonda mu kifo eky’obuyinza (1 Yokaana 2:1 ne Abaebbulaniya 7:25). Ow’okubiri, Omwoyo Omutukuvu asaba ng’ayita mu ffe wano wansi. Owai, ndowooza ya kitalo nnyo, nti tulina Abantu bano ba Katonda ababiri abatusabira buli lunaku. Nga kituwa okuwulira obukuumi bwaffe!
(3) Kaakano kyuka ogende mu bitundu ebirala bibiri ebikwatagana ennyo. Yokaana 14:26. “Naye Omubeezi, Mwoyo Mutukuvu, Kitange gw’alituma mu linnya lyange, bw’alijja alibayigiriza ebintu byonna era alibajjukiza byonna bye nabagamba.” Wano Omwoyo Omutukuvu alagibwa ng’akola omuntu yekka ky’ayinza okukola, kwe kugamba, okuyigiriza. Endowooza y’emu tugisanga mu Yokaana 16:12-14. “Nkyalina bingi eby’okubategeeza naye kaakano temusobola kubitegeera. Naye Omwoyo ow’amazima, bw’alijja alibaluŋŋamya mu mazima gonna, kubanga, taliyogera ku bubwe, wabula anaabategeezanga ebyo by’awulira. Anaababuuliranga ebigenda okubaawo. Oyo agenda kungulumiza, kubanga agenda kubategeeza bye nnaamubuuliranga.” Wano nate Omwoyo Omutukuvu alagibwa ng’omusomesa omulamu, Omuntu. Kya nkizo gye tuli okuba n’Omwoyo Omutukuvu leero ng’Omuntu omulamu nga ye musomesa waffe. Buli lwe tusoma Bayibuli zaffe, kisoboka gye tuli okuba n’Omuntu ono owa Katonda, eyawandiisa Ekitabo, okukitunnyonnyola n’okutuyigiriza amakulu gaakyo. Ndowooza ya muwendo nnyo. Bameka ku ffe abaali balowoozezza emirundi mingi, bwe tuwulidde omusomesa omuntu omukulu Katonda gw’awadde omukisa ogw’enjawulo gye tuli, nti, “Owai, singa nnali nsobola okuwulira omusajja oyo buli lunaku, olwo nnandiyinzizza okukulaakulana mu bulamu bwange obw’Ekikristaayo,” naye tusobola okuba n’omusomesa asinga ennyo obukugu omusomesa omuntu asinga obukulu eyali ayogeddeko, okuba omusomesa waffe buli lunaku, Omwoyo Omutukuvu.
3. Enkola ey’okusatu ekakasa obuntu bw’Omwoyo Omutukuvu eri nti Omwoyo Omutukuvu aweebwa omulimu ogwandiweereddwa omuntu yekka. Laba okugeza Yokaana 14:16, 17. Wano tusoma nti, “Nange ndisaba Kitange n’abawa Omubeezi omulala anaabeeranga nammwe emirembe n’emirembe, Mwoyo ow’Amazima ensi gwe teyinza kufuna, kubanga temulaba era temumanyi. Naye mmwe mumumanyi kubanga abeera nammwe, era anaabeeranga mu mmwe.” Wano Omwoyo Omutukuvu alagibwa nga Omubeezi omulala ajja okudda mu kifo kya Mukama waffe Yesu. Okutuusa mu kiseera ekyo Mukama waffe Yesu ye yali mukwano gwabwe abeera bulijjo okumpi okubayamba mu buli kizibu ekyajjanga. Naye kaakano yali agenda era emitima gyabwe nga gijjudde okutya n’okutabulwa, era abagamba nti wadde agenda, omulala ajja okudda mu kifo kye. Oyinza okulowooza Mukama waffe Yesu ng’ayogera kino singa oyo omulala eyali ajja okudda mu kifo kye yali maanyi bwereere obutali muntu? Oyinza okulowooza Mukama waffe Yesu ng’ayogera ky’ayogera mu Yokaana 16:7, “Naye mbategeereza ddala nti ekisinga obulungi gye muli Nze kwe kugenda. Kubanga bwe sigenda Omubeezi tagenda kujja, kyokka bwe ŋŋenda, ndimutuma gye muli,” singa ekyo ekyali kijja okudda mu kifo kye tekyali Muntu mulala wabula amaanyi bwereere? Mu mbeera eyo, kisoboka okulowooza n’akatono nti Mukama waffe yandiyinzizza okugamba nti kyali kisinga obulungi Ye, Omuntu wa Katonda, okugenda, amaanyi bwereere, ne bwe gandibadde ga Katonda gatya, ne gajja okudda mu kifo kye? Nedda! Nedda! Mukama waffe kye yayogera kyali nti Ye, Omuntu omu owa Katonda, yali agenda, naye nti Omuntu omulala, nga wa Katonda nga Ye bw’ali, yali ajja okudda mu kifo kye. Ekisuubizo kino gye ndi kye kimu ku bisuubizo ebisinga omuwendo mu Kigambo kya Katonda kyonna ku mulembe guno, endowooza nti mu kiseera Mukama wange w’atali wano, okutuusa ku lunaku olw’essanyu lw’alikomawo nate, Omuntu omulala, nga wa Katonda nga Ye bw’ali, ali ku mabbali gange, weewaawo, abeera mu mutima gwange buli kaseera okwogera nange n’okunnyamba mu buli kizibu ekiyinza okubaawo. Ndowooza mumanyi nti ekigambo ky’Oluyonaani ekivvuunuddwa Omubeezi mu nnyiriri zino kitegeeza ekisinga ku Mubeezi. Kitegeeza Omubeezi n’ebirala bingi. Ekigambo ky’Oluyonaani ekivvuunuddwa bwe kityo ye parakletos. Ekigambo kino kigatte, kizimbiddwa okuva mu kigambo para ekitegeeza ku mabbali, ne kletos, omuyite, “Omu ayitiddwa okuyimirira ku mabbali g’omulala” okumuwolereza n’okumuyamba mu buli kizibu ekijjawo. Kye kigambo kye kimu ekivvuunuddwa “omuwolereza” mu 1 Yokaana 2:1, “Omuntu yenna bw’akolanga ekibi tulina omuwolereza (parakleton) eri Kitaffe, ye Yesu Kristo Omutuukirivu.” Naye ekigambo “Omuwolereza” tekiraga maanyi gonna ag’ekigambo. Mu nsibuko yaakyo kitegeeza kumpi kye kimu. Advocate kigambo kya Lulattini ekiwandiikiddwa mu nnukuta z’Olungereza. Ekigambo kizimbiddwa okuva mu bigambo bibiri, ad, ekitegeeza eri, ne vocatus, omuyite, kwe kugamba, omu ayitiddwa eri omulala okumuwolereza, oba okumuyamba. Naye mu nkozesa yaffe ey’Olungereza kifunye amakulu amafunze. Ekigambo ky’Oluyonaani, nga bwe twogedde dda, kitegeeza “omu ayitiddwa ku mabbali g’omulala,” era endowooza eri ey’omuyambi abeera bulijjo okumpi n’amagezi ge n’amaanyi ge na buli ngeri y’obuyambi eyeetaagibwa. Okutuusa mu kiseera ekyo Mukama Yesu Ye kennyini ye yali Paraclete waabwe, oba mukwano gwabwe abeera bulijjo okumpi okuyamba. Buli lwe baagwanga mu buzibu bwonna baakyukiranga Ye bukyusi. Okugeza, olumu baali basobeddwa ku nsonga y’okusaba ne bagamba Mukama nti, “Mukama waffe, tuyigirize okusaba.” N’abayigiriza okusaba. Olulala Yesu bwe yali ajja gye bali ng’atambulira ku mazzi, okutya kwabwe okw’olubereberye bwe kwaggwa era nga amaze okugamba nti, “Nze nzuuno temutya,” Peetero n’amugamba nti, “Obanga ye ggwe ddala Mukama waffe, ndagira nange nzije gy’oli nga ntambulira ku mazzi.” Mukama n’agamba nti, “Kale jjangu.” Awo Peetero n’alinnya ku mbiriizi z’eryato ery’okuvuba n’atandika okugenda eri Yesu ng’atambulira ku mazzi. Kirabika yakyuka, n’aggya amaaso ge ku Mukama n’atunuulira eryato ery’okuvuba okulaba obanga abayigirizwa abalala, Yokaana ne Yakobo, n’abalala, baali bamulaba bw’agenda obulungi, naye amangu ddala nga yakaggya amaaso ge ku Mukama n’atandika okusaanawo, n’akaaba ng’agamba nti, “Mukama wange, ndokola,” Yesu n’agolola omukono gwe n’amuwanirira. Bwe kityo bwe kyali, bwe baagwanga mu kizibu ekirala kyonna baakyukiranga Mukama n’abawonya. Naye kaakano yali agenda, okutya n’okutabulwa ne bijjula emitima gyabwe, Mukama n’abagamba nti, “Weewaawo, ŋŋenda naye omulala, nga wa Katonda nga Nze, era ayinza okuyamba nga Nze, ajja okudda mu kifo kyange,” era Paraclete ono omulala ali naffe buli gye tugenda, buli ssaawa emisana n’ekiro. Abeera bulijjo ku mabbali gaffe. Ekirowoozo kino bwe kinaayingira mu mutima gwo ne kisigala omwo, tolitya nate na kaseera na kamu ne bw’onoowangaala okumala bbanga ddene. Tuyinza tutya okutya mu mbeera yonna, obanga Ye ali ku mabbali gaffe? Oyinza okuba nga weetooloddwa ekibiina ky’abantu abawoggana. Naye kiki ekyo obanga Ye atambula wakati wo n’ekibiina ekyo? Ekirowoozo ekyo kijja kugoba okutya kwonna. Kino nakirabira ekyokulabirako eky’amaanyi mu bumanyirivu bwange emyaka egiwerako egiyise. Nali njogera ku Lukuŋŋaana lwa Bayibuli ku Lake Keuka mu New York State. Nnalina muganda wange eyalina ennyumba ey’okuwummuliramu mayiro nnya waggulu ku nnyanja, ne ŋŋenda eyo ne mmalayo olunaku lwange olw’okuwummula naye. Olunaku olwaddako n’ankomyawo mu lyato lye ery’omukka ku mwalo awaali Olukuŋŋaana. Bwe nnali nva mu lyato nga ndinnya ku mwalo n’aŋŋamba nti, “Komawo nate ekiro kya leero osule naffe,” ne mmusuubiza nti nja kukikola; naye saategeera kye nnali nsuubiza. Ekiro ekyo, obubaka bwe bwaggwa ne nfuluma wooteeri ne ntandika olugendo lwange, ne nkizuula nti nnali nneetisse omugugu munene. Ennyumba yali mayiro nnya, era olugendo lwa mayiro nnya oba olwa mayiro munaana ku bigere tekyali kintu mu mbeera eza bulijjo, naye omuyaga gwali gujja, eggulu lyonna nga libisse ebire. Ekkubo lyayitanga ku kagulungujjo akaliraanye ennyanja, ekkubo nga liri kumpi n’olubalama lw’akagulungujjo. Oluusi ennyanja yali eyinza obutasukka fuuti kkumi oba kkumi na bbiri wansi, ate emirundi emirala nga fuuti nga amakumi asatu oba amakumi ana wansi. Ekkubo eryo nnali sirina we nnali nnaliyitamu, era olw’okuba nga tewaaliwo kitangaala kya mmunyeenye, saasobolanga kulaba kkubo n’akatono. Ate era, waali wamaze okubaawo omuyaga ogwali gusimye emifulejje emiwanvu egisala ekkubo, omuntu mwe yandigudde n’amenyeka okugulu. Saasobolanga kulaba mifulejje egyo okuggyako ng’okumyansa kw’eggulu kubuuseemu, olwo ne ndaba gumu, oluvannyuma ne waddawo ekizikiza ekisinga, nange ne nzibuwalirwa okulaba okusinga bwe kyali. Bwe nnali ntambula ku kkubo lino, okumpi bwe lityo n’olubalama lw’akagulungujjo, nga lirimu emifulejje gyonna egyalisalamu, ne mpulira nga kyali kya kabi okutambula olugendo olwo ne ndowooza okuddayo; olwo ekirowoozo ne kinzijira nti, “Wasuubiza nti ojja kujja ekiro kya leero era bayinza okuba nga batudde bakulindiridde.” Kale ne mpulira nga nnina okweyongerayo. Naye nga kiwulikika nga kitiisa era nga kya kyewuunyo okutambula ku lubalama lw’akagulungujjo ako ku kkubo eritategeerekeka nga bwe lityo lye saasobola kulaba, nga mpulira bupulira okukaaba n’okukuba ebiwoobe n’okusinda kw’ennyanja wansi w’akagulungujjo nga yeesitula mu muyaga ogwali gusembera amangu. Olwo ekirowoozo ne kinzijira nti, kiki kye wagambye abantu eyo ku lukuŋŋaana ku Mwoyo Omutukuvu okuba Omuntu abeera bulijjo ku mabbali gaffe? Amangu ago ne ntegeera nti Omwoyo Omutukuvu yali atambula wakati wange n’olubalama lw’akagulungujjo; era ezo mayiro nnya mu kizikiza zaali mayiro nnya awatali kutya kwonna, olugendo olw’essanyu mu kifo ky’olugendo olw’entiisa. Lumu ekirowoozo kino nakyogerako mu Royal Albert Hall e London, olweggulo lwa February lumu olwali olw’ekizikiza era olw’ennaku. Waaliwo omuwala omuto mu bawuliriza eyali atya nnyo ekizikiza. Kyali kirabika ng’ekitasoboka gy’ali okuyingira mu kisenge eky’ekizikiza yekka. Olukuŋŋaana bwe lwaggwa, n’ayanguwa okudda eka n’afubutuka n’ayingira mu kisenge maama we mwe yali atudde n’akaaba nti, “Owai maama, mpulidde obubaka obusinga okwewuunyisa olweggulo lwa leero ku Mwoyo Omutukuvu okuba bulijjo ku mabbali gaffe ng’omuyambi waffe era omukuumi abeerawo bulijjo. Sigenda kuddamu kutya kizikiza.” Maama we yali mukazi Omungereza ow’amagezi ag’ensi, n’amugamba nti, “Kale, ka tulabe obanga ekyo kya mazima. Kaakano yambuka ku madaala ogende ku mwaliiro ogw’oku ntikko, oyingire mu kisenge eky’ekizikiza, oggale oluggi obeere omwo wekka mu kizikiza.” Omuwala n’ayambuka amadaala ng’abuuka, n’ayingira mu kisenge eky’ekizikiza, n’aggalawo oluggi, ne kiba kizikiza kikutte, era “Owai,” bwe yampandiikira olunaku olwaddako, “kyali kizikiza, kizikiza ddala, naye ekisenge ekyo kyali kitangaala era kya kitiibwa olw’okubeerawo kw’Omwoyo Omutukuvu.”
Mu kirowoozo kino era mwe muli eddagala ly’obuteebaka. Waliwo ku mmwe eyali alwaddeko obuteebaka? Nze nnabulwalako. Okumala emyaka ebiri egy’ekizikiza era egy’entiisa. Buli kiro nnagendanga okwebaka nga nnenda kufa olw’okwetaaga otulo, bwe ntyo bwe nnawuliranga, era nga ndowooza nti ddala nja kwebaka kubanga nnali sikyasobola na kutunula; naye omutwe gwange nga gwakakoma ku mutto, nnamanyirawo nti sijja kwebaka, era nnawuliranga essaawa ng’ekuba mukaaga, musanvu, munaana, mwenda, kkumi, kkumi na emu, kkumi na bbiri, olwo nga kye kiseera okugolokoka. Nnalabanga nga seebaka n’akatono, wadde nga sibuusabuusa nti nnebakanga: kubanga nzikiriza nti abantu abalwala obuteebaka beebaka nnyo okusinga bwe balowooza, bw’atyo singa tufudde: naye nnalabanga nga seebaka n’akatono, era bwe kityo bwe kyagenda okumala emyaka ebiri emirambirira, okutuusa lwe nnalowooza nti bwe sinaafuna tulo nja kugwamu eddalu. Awo ne nfuna okununulibwa. Okumala emyaka mingi nnagendanga okwebaka ne nneebaka amangu ddala ng’omutwe gwakakoma ku mutto. Naye ekiro kimu ne ŋŋenda okwebaka mu Bible Institute e Chicago gye nnali nsula mu kiseera ekyo. Nnali nsuubira okwebaka amangu, nga bwe kyali kifuuse empisa yange, naye omutwe gwange nga gwakakoma ku mutto ne mmanya nti sijja kwebaka. Obuteebaka bwali bukomyewo. Bw’oba ng’owaliko naye, ojja kumutegeeranga bulijjo. Nnalaba nga Obuteebaka butudde ku lubaawo lw’ekitanda ku magulu nga busaanira akazimu akatono, nga bunsekerera nga bugamba nti “Nkomyewo okumala emyaka emirala ebiri.” “Woowe,” ne ndowooza, “emyaka emirala ebiri egy’obuteebaka buno obw’entiisa.” Naye ku makya ago gennyini nnali njigiriza abayizi mu kisenge ky’okusomeseramu wansi ku Mwoyo Omutukuvu nga bw’ali Omuntu, era amangu ago ekirowoozo ne kinzijira nti, “Kiki kye wabadde obuulira abayizi wansi enkya ya leero ku Mwoyo Omutukuvu okubeera naffe bulijjo?” Ne ŋŋamba nti, “Lwaki tokola ky’obuulira?” Ne ntunula waggulu ne ŋŋamba nti, “Ayi ggwe Omwoyo Omutukuvu owa Katonda ow’omukisa, oli wano, bw’oba olina ky’oyagala okuŋŋamba, nja kuwuliriza.” N’ambikkulira ebimu ku bintu ebiwoomu era eby’omuwendo ebikwata ku Yesu Kristo, n’ajjuza emmeeme yange obukkakkamu n’emirembe n’essanyu, era kye nnamanya oluvannyuma nti nnali nneebase, era kye nnaddako okumanya nti bwali bukeeredde; era buli lwe Obuteebaka bwe bukomyewo ne butuula ku lubaawo lw’ekitanda kyange, nkoze bwe ntyo era tekinnalemererwako n’olumu.
Mu kirowoozo kino era mulimu eddagala ly’ekiwuubaalo kyonna. Ekirowoozo nti Omwoyo Omutukuvu Mukwano gwo abeerawo bulijjo era ali kumpi, bwe kinaayingira mu mutima gwo ne kisigalamu, tolyewuubaala n’akatono nate ennaku zonna z’obulamu bwo. Obulamu bwange okumala ekitundu ekisinga obunene eky’emyaka kkumi na mukaaga egiyise bubadde bwa kiwuubaalo. Emirundi mingi mbadde njawukana n’ab’omu maka gange bonna okumala emyezi egiwerako. Oluusi mbadde sirabako mukyala wange okumala emyezi ebiri oba esatu, era okumala emyezi kkumi na munaana saalaba muntu yenna ow’omu maka gange okuggyako mukyala wange. Ekiro kimu nnali ntambula ku kalina k’emmeeri mu South Seas wakati wa New Zealand ne Tasmania. Kyali kiro kya kibuyaga. Abasaabaze abalala abasinga obungi baali wansi nga balwadde, era tewaali n’omu ku bakulu b’emmeeri wadde abalunnyanja eyali asobola okutambula nange kubanga baali bakola nnyo okulabirira emmeeri. Nnalina okutambula ku kalina nzekka. Bana ku b’omu maka gange abataano abalala baali ku ludda olulala olw’ensi, mayiro emitwalo kkumi n’omusanvu nga mpita mu kkubo erisinga obumpi lye nnali nsobola okubatuukamu, era omu yekka ow’omu maka gange eyali kumpi teyali nange ekiro ekyo. Bwe nnali ntambula ku kalina nzekka, ne ntandika okulowooza ku baana bange abana abaali mayiro emitwalo kkumi n’omusanvu, era nnali kumpi okwewuubaala, ekirowoozo ne kinzijira nti Omwoyo Omutukuvu ali ku lusegere lwange, era nti bwe nnali ntambula naye yatambulanga nange buli kigere, era ekiwuubaalo kyonna ne kiggwaawo. Emyaka egiwerako egiyise nnayogera ku kirowoozo kino mu kibuga St. Paul, era ku nkomerero y’okwogera omusawo n’ajja gye ndi n’agamba nti, “Njagala okukwebaza olw’ekirowoozo ekyo. Emirundi mingi bampita ekiro okugenda nzekka mu kizikiza ne mu kibuyaga ewala mu byalo, era mbadde nneewuubaala nnyo, naye sijja kuddayo kwewuubaala, kubanga nja kumanya nti buli kigere ky’olugendo Omwoyo Omutukuvu ali ku lusegere lwange mu kagaali kange ak’omusawo.”
Mu mazima gano gennyini ag’omuwendo mulimu eddagala ly’omutima ogumenyese. Woowe, abantu bameka abalina emitima egimenyese mu nsi leero, naddala mu nnaku zino ez’entalo, n’okuyiwa omusaayi, n’okufa! Bangi ku ffe abali wano bafiiriddwa abaagalwa baabwe. Abalala bangi ddala oboolyawo balifiirwa mu myezi egiri mu maaso gaffe. Naye tetwetaaga kulumwa mu mutima n’akaseera akamu bwe tumanya okussekimu kw’Omwoyo Omutukuvu. Oboolyawo waliwo wano leero omukazi eyalina ku lusegere lwe omwaka ogumu emabega, oba emyezi mitono emabega, oba wiiki ntono emabega, oba ennaku ntono emabega, omusajja gwe yali ayagala ennyo, omusajja ow’amaanyi era ow’amagezi ennyo nga yamuggyako obuvunaanyizibwa bwonna n’okweraliikirira; kubanga emigugu gyonna gyali ku ye, era obulamu bwali bwa kitangaala n’essanyu nga ali naye! Naye olunaku olw’ekizikiza ne lutuuka omwagalwa oyo lwe yatwalibwa, era obulamu leero bwa kiwuubaalo, bwereere, bukalu, era bujjudde emigugu n’okweraliikirira! Wuliriza! Waliwo Omu atambula ku lusegere lwo ddala, ow’amagezi era ow’amaanyi era ow’okwagala okusinga omwami asinga amagezi n’amaanyi n’okwagala eyali abaddewo, eyeetegese okwetikka emigugu gyonna n’obuvunaanyizibwa bw’obulamu, weewaawo, eyeetegese okukola n’okusingawo: okuyingira n’abeera mu mutima gwo n’ajjuza buli nsonda n’akasonda k’omutima gwo omwereere oguluma, bw’atyo n’agoba ekiwuubaalo kyonna n’obulumi bw’omutima emirembe gyonna. Kino nnakyogera olweggulo lumu mu Saint Andrews Hall e Glasgow. Ku nkomerero y’okwogera, bwe nnafuluma ne ŋŋenda mu kisenge ky’okwanirizaamu abagenyi, omukyala eyali ayanguye okujja okunsisinkana n’ansemberera. Yali ayambadde enkoofiira ya nnamwandu, ku maaso ge kwaliko obubonero bw’ennaku ey’amaanyi, naye kaakano yalina endabika ey’essanyu. N’ayanguwa n’ajja gye ndi n’agamba nti, “Doctor Torrey, leero lwe lunaku omwami wange omwagalwa lwe yafiirako” (omwami we yali omu ku basajja Abakristaayo abasinga okussibwamu ekitiibwa e Glasgow) “era nzize mu Saint Andrews Hall leero nga neegamba nti, ‘Doctor Torrey ajja kuba n’ekigambo ekinannyamba.’ Woowe,” n’agattako, “oyogedde ekigambo kyennyini ekituufu! Sijja kuddayo kwewuubaala, sijja kuddayo kulumwa mu mutima. Nja kuleka Omwoyo Omutukuvu ayingire ajjuze buli nsonda y’omutima gwange eruma.” Emyezi kkumi na munaana ne giyitawo; nnali nate mu Scotland, nga mpummulamu katono ku nnyanja z’omugga Clyde ku lyato lya mukwano gwange ery’obwannannyini. Lumu ne tuyimirira kumpi n’olusozi oluyingira mu nnyanja, akaato akatono ne kava ku lukalu ne kajja ne kasemberera eryato lyaffe ery’omukka. Omuntu eyasooka okulinnya ku mabbali g’eryato n’atuuka ku kalina yali nnamwandu ono. Bwe yandaba nga nnyimiridde ku kalina, n’ayanguwa n’ajja n’akwata omukono gwange n’emikono gye gyombi, era ng’amaaso ge gamasamasa n’akamwenyumwenyu n’agamba nti, “Woowe, Doctor Torrey, ekirowoozo kye wampa mu Saint Andrews Hall olweggulo luli kikyali nange, era sibaddeko na ssaawa emu ey’ekiwuubaalo oba ey’ennaku okuva ku lunaku olwo okutuusa leero.”
Naye mu mulimu gwaffe ogw’Ekikristaayo ekirowoozo kino we kitujjira n’amaanyi n’obuyambi obusinga. Twala ekyo kye nnayitamu nze kennyini. Nnafuuka omubuulizi kubanga kyali kinkakatako, oba si ekyo nnali ŋŋenda kubula emirembe gyonna. Sitegeeza nti nnalokolebwa olw’okubuulira Enjiri; nnalokolebwa olw’omusaayi gwa Kristo ogw’okutangirira gwokka; naye okufuuka kwange Omukristaayo n’okumukkiriza ng’Omulokozi wange kwesigama ku kubuulira kwange Enjiri. Okumala emyaka mukaaga nnagaana okweyatula ng’Omukristaayo kubanga saayagala kubuulira, era nnawulira nti bwe nnaafuuka Omukristaayo nnina okubuulira. Ekiro lwe nnakyuka saagamba nti, “Nja kukkiriza Kristo” oba “Nja kuleka ebibi byange”; nnagamba nti, “Nja kubuulira.” Naye oba nga waali wabaddewo omusajja olw’obutonde bwe ataali mutuufu kubuulira, yali nze. Nnali omu ku balenzi abaali bakwatibwa ensonyi mu ngeri etali ya bulijjo. Omuntu atammanyi yali tasobola kwogera nange nga simyuse okutuuka ku mirandira gy’enviiri zange. Mu bulumi bwonna bwe nnagumiikiriza ku ssomero tewaali bwali bunene ng’obw’okwogera ekitundu kye nnakwata mu mutwe. Okuyimirira ku katuuti nga abayizi bonna bantunuulira, nnali sisobola kukigumiikiriza, era bwe nnalinanga okukyogera, maama wange ne taata wange ne bansaba okukyogera mu maaso gaabwe nga sinnagenda ku ssomero, nnali sisobola n’akatono kukyogera mu maaso ga kitange ne nnyabo. Lowooza ku musajja ow’engeri eyo okuyingira obuweereza. Ne bwe nnali mu Yale College, bwe nnaddangayo eka mu luwummula, maama wange n’afuna abagenyi n’antumya okuyingira okubasisinkana, nnali sisobola kwogera kigambo na kimu. Bwe baagendanga, maama wange yaŋŋambanga nti, “Archie, lwaki teweogedde kintu kyonna eri Mrs. S. oba Mrs. D.?” nange nga ŋŋamba nti, “Naye maama, nnayogedde!” naye ng’addamu nti, “Tewaleese na kiwoogo.” Nnalowooza nti nnayogera, naye kyakomanga mu bulago ne kizikirira omwo. Ensonyi zange zaali nnyingi nnyo ne kiba nti saayogerako mu lukuŋŋaana lw’okusaba olw’ekkanisa okutuusa lwe nnayingira essomero ly’eby’eddiini. Awo ne ndowooza nti, oba nga ŋŋenda kuba mubuulizi, waakiri nnina okusobola okwogera mu lukuŋŋaana lw’okusaba olw’ekkanisa yange. Ne mmalirira nti nja kukikola. Ne nkwata mu mutwe ekitundu. Nkyajjukirayo ebimu ku byo kaakano. Ndowooza nnerabira ebimu ku byo bwe nnayimirira okwogera ekiro ekyo. Olukuŋŋaana bwe lwaggulwawo eri buli muntu, ne nkwata omugongo gw’entebe eyali mu maaso gange ne nneesitula ne nnyimirira, ne ngyekwatako nneme kugwa. Omugga Niagara gumu gwali gukulukutira waggulu ku ludda olumu n’omulala nga gukka ku ludda olulala, ne nzivuunuka nga nkankana ekitundu kyange ekitono kyonna kye nnali nsobola okujjukira, ne nziramu ne nnyingira mu ntebe. Ku nkomerero y’olukuŋŋaana, omukyala omukadde atafumbirwa, Omukristaayo omulungi ennyo, n’ajja gye ndi n’agamba n’essanyu nti, “Woowe, Omwami Torrey, njagala okukwebaza olw’ebyo by’oyogedde ekiro kino. Binnyambye nnyo. Oyogedde n’okuwulira kungi.” Okuwulira! Okuwulira kwokka kwe nnalina kwali kwa kutya kumpi okufa. Lowooza ku musajja ow’engeri eyo okuyingira obuweereza. Emyaka gyange egyasooka mu buweereza gyali bulumi. Nnabuuliranga emirundi esatu olunaku. Nnakwatanga obubaka bwange mu mutwe olwo ne nnyimirira ne nnyoola eppeesa ery’okungulu ery’ekkooti yange okutuusa lwe nnaabanga nnyodde obubaka bwonna ne bufuluma, era obubaka obwokusatu bwe bwabanga bubuuliddwa ne buggwa, nnagwanga mu ntebe ey’oluwu emabega w’ekituuti nga mpulira obuweerero bungi nti ekyo kiwedde okumala wiiki endala. Olwo ekirowoozo ne kinnyingira nti, Kale, olina okutandika enkya okwetegekera Ssande eddako! Naye olunaku olw’essanyu ne lutuuka ekirowoozo kye ngezaako okubayigiriza enkya ya leero lwe kyannyingira, kwe kugamba, nti bwe nnayimiriranga okubuulira, newaakubadde abantu baali bandaba, waaliwo Omulala eyayimiriranga ku lusegere lwange gwe bataalaba, era ku ye kwe kwali obuvunaanyizibwa bwonna obw’olukuŋŋaana, era nti kye nnalina okukola kyokka kwe kwekweka emabega nga bwe kisoboka n’okumuleka akole okubuulira. Okuva ku lunaku olwo okubuulira kufuuse essanyu ly’obulamu bwange. Nsinga okwagala okubuulira okusinga okulya. Oluusi bwe nnyimirira okubuulira, nga sinnayogera kigambo, ekirowoozo kye nga ayimiridde ku lusegere lwange, ng’asobola era ng’ayagala okukwata olukuŋŋaana lwonna n’okukola buli ekyetaagisa, kijjuzza omutima gwange essanyu lingi ne mpulira nga njagala okuleekaana. Bwe kityo bwe kiri ne mu kuyigiriza kwammwe mu Ssande Sukulu. Abamu ku mmwe mweraliikirira olw’ebibiina byammwe ebya Ssande Sukulu nga mutya nti munaayogera ekitasaanidde kwogerwa, oba ne muleka ekisaanidde okwogerwa, era ekirowoozo ky’omugugu n’obuvunaanyizibwa kumpi kibabetenta. Wuliriza! Bulijjo jjukira kino ng’otudde ng’oyigiriza ekibiina kyo: waliwo Omu ali ku lusegere lwo ddala Amanyi bulungi ekisaanidde okwogerwa n’ekisaanidde okukolebwa. Mu kifo ky’okwetikka obuvunaanyizibwa bw’ekibiina, muleke abwetikke, muleke ye akole okuyigiriza. Ku makya ga Bbalaza emu nnasisinkana omu ku bakkiriza abatali baweereza abasinga obwesigwa be nnali ndabye, era omuyigiriza wa Bayibuli ow’ekitone ekinene. Yali mu nnaku nnyingi olw’okulemererwa kwe n’ekibiina kye olunaku olwayita—waakiri, ekyo kye yalaba ng’okulemererwa. N’antegeeza byonna ebyali ku mutima gwe. Ne mmugamba nti, “Omwami Dyer, tewasabye Katonda akuwe amagezi bwe wagenda mu maaso g’ekibiina ekyo?” N’agamba nti, “Nnamusabye.” Ne ŋŋamba nti, “Tewasuubira nti ajja kugakuwa?” N’agamba nti, “Nnasuubira.” Ne ndyoka ŋŋamba nti, “Kale olina obuyinza ki okubuusabuusa nti yagakuwa?” N’addamu nti, “Ekyo sinnakirowoozangako. Sijja kuddayo kweraliikirira olw’ekibiina kyange.” Bwe kityo bwe kiri ne mu kubuulira omuntu kinnoomu. Nze oba omuntu omulala bwe tubakubiriza ku nkomerero y’olukuŋŋaana okugenda okwogera n’omuntu omulala, woowe, bangi ku mmwe nga bwe mwagala okugenda, naye ne mutasagaasagana. Mwegamba mu mitima gyammwe nti, “Nnyinza okwogera ekikyamu.” Ojja kukyogera, bw’onookyogera ggwe. Ddala ojja kwogera ekikyamu; naye weesige Omwoyo Omutukuvu, ye ajja kwogera ekituufu. Muwe emimwa gyo ayogereremu. Kiyinza obutalabika nga kituufu mu kiseera ekyo, naye lumu ojja kuzuula nti kyali kituufu ddala. Ekiro kimu e Launceston, Tasmania, Mrs. Torrey nange bwe twali tuva mu lukuŋŋaana, mukyala wange n’aŋŋamba nti, “Archie, akawungeezi kange konna nkamazeewo bwereere. Mbadde njogera n’omuwala asinga obunafu bw’amagezi. Sirowooza nti alina ekirowoozo kyonna eky’amaanyi mu mutwe gwe.” Ne nziramu nti, “Clara, okimanyi otya? Tewesize Katonda okukuluŋŋamya?” “Nnamwesize.” “Kale, kirekere ye.” Ekiro ekyaddirira ddala ku nkomerero y’olukuŋŋaana, omukazi omuto oyo yennyini eyali alabika nga talina kye yeeraliikirira n’akatono n’ajja eri Mrs. Torrey, ng’akutte maama we ku mukono, n’agamba nti, “Mrs. Torrey, tewandyogedde ne maama wange? Wantuusizza eri Kristo eggulo ekiro, kaakano nkwegayiridde tuusa maama wange eri Kristo.”
4. Naye nnina okukomekkereza. Waliwo ekkubo eddala ery’obukakafu nti Omwoyo Omutukuvu Muntu, naye tetulina biseera kulirwisaako. Obukakafu buno bwe buno: Omwoyo Omutukuvu ayisibwa mu ngeri omuntu yekka gy’ayinza okuyisibwamu. Mu Isaaya 63:10 tuyigirizibwa nti Omwoyo Omutukuvu ajeemerwa era anyiizibwa. Toyinza kujeemera oba kunyiiza buyinza obwereere oba amaanyi obwereere. Omuntu yekka y’ayinza okujeemerwa n’okunyiizibwa. Mu Abaebbulaniya 10:29 tuyigirizibwa nti Omwoyo Omutukuvu “anyoomebwa,” oba “ayisibwa n’obujoozi,” avumibwa. Toyinza kuyisa buyinza oba maanyi n’obujoozi; wabula omuntu yekka. Mu Ebikolwa by’Abatume 5:3 tuyigirizibwa nti Omwoyo Omutukuvu alimbibwa. Oyinza kulimba muntu yekka. Mu Matayo 12:31 tuyigirizibwa nti Omwoyo Omutukuvu avvoolebwa. Tugambibwa nti okuvvoola Omwoyo Omutukuvu kwa kabi nnyo okusinga okuvvoola Mukama Yesu, era kino ddala kyandiyinzizza okwogerwa ku muntu yekka, era Omuntu ow’Obwakatonda.
Okubifunza byonna, Omwoyo Omutukuvu Muntu. Mu ndowooza oboolyawo ffenna twali tukikkiriza n’olubereberye, naye mu ndowooza yaffe ey’amazima gy’ali, mu ngeri gye tumutwalamu mu bulamu obwa bulijjo, tumuyisa ng’omuntu? Ddala tumutwala okuba Omuntu wa ddala nga Yesu Kristo bw’ali, ow’okwagala, ow’amagezi, ow’amaanyi, asaanira obwesige bwaffe n’okwagala kwaffe, n’okwewaayo gy’ali nga ye? Omuntu ow’Obwakatonda abeera ku lusegere lwaffe bulijjo? Omwoyo Omutukuvu yajja mu nsi muno okubeera eri abayigirizwa ba Mukama waffe, Mukama waffe ye kennyini bwe yamala okugenda, n’okubeera gye tuli, ekyo Yesu Kristo kye yali gye bali mu nnaku ze yabeera nabo ng’omubeezi waabwe ow’okumpi. Ye ekyo gy’oli leero? Omanyi “okussekimu okwa Mwoyo Mutukuvu?” okubeera awamu n’Omwoyo Omutukuvu, okukolera awamu n’Omwoyo Omutukuvu, okwegatta n’Omwoyo Omutukuvu, obwa mukwano n’Omwoyo Omutukuvu? Okukyogera mu kigambo kimu, ekigendererwa kyonna eky’okwogera kuno enkya ya leero, nkyogera n’ekitiibwa, kwe kubamanyisa Mukwano gwange, Omwoyo Omutukuvu.