Enjigiriza Enkulu ez’Okukkiriza kw’Ekikristaayo
Endowooza y’Ekikristaayo ku Katonda—Okutuukirira kwa Katonda Okutaliiko Kkomo n’Obumu Bwe

Essuula 4 · eddakiika 17 ez’okusoma · eddakiika 22 ez’okuwuliriza

Endowooza y’Ekikristaayo ku Katonda—Okutuukirira kwa Katonda Okutaliiko Kkomo n’Obumu Bwe

“Katonda musana.”—1 Yokaana 1:5.

“Katonda kwagala.”—1 Yokaana 4:8, 16.

“Katonda Ayinza Byonna.”—Matayo 19:26.

“Okutegeera Kwe Tekuliiko Kkomo.”—Zabbuli 147:5.

Leero tugenda kuddamu okwetegereza endowooza y’Ekikristaayo ku Katonda. Wiiki ewedde ku lunaku nga lwa leero twalaba nti Katonda Mwoyo, nti Katonda Muntu, era nti Katonda afaayo ku nsonga z’abantu nga Muntu era alina omukono ogukola mu nsonga zaabwe leero, nti awanirira, afuga era alabirira ensi gye yatonda, era nti y’abumba ebyafaayo byonna eby’ensi ebiriwo kati.

I. OKUTUUKIRIRA KWA KATONDA OKUTALIIKO KKOMO

Ekiddako ekisaana okwetegerezebwa ku ndowooza y’Ekikristaayo ku Katonda kye kino: Katonda atuukiridde era talina kkomo mu mpisa ze zonna ez’amagezi n’ez’obutukuvu, ne mu buyinza.

1. Okusooka, ssa omwoyo gwo ku kyawandiikibwa kyaffe ekisooka: “Katonda musana” (1 Yokaana 1:5). Ebigambo bino ebimpi byogera amazima mu ngeri ennungi ennyo okwewuunyisa era ekwata ku mutima mu ngeri ey’amaanyi ennyo. Bilaga Obutukuvu bwa Katonda Obujjuvu n’Amagezi ge Agatuukiridde. Ebigambo bino byetaaga nnyo okufumiitirizibwako okusinga okunnyonnyolwa. “Mu ye temuliimu kizikiza n’akatono.” Kwe kugamba nti, mu ye temuli kizikiza kya nsobi, temuli kizikiza kya butamanya, temuli kizikiza kya kibi, temuli kizikiza kya bunafu mu mpisa oba mu magezi obw’engeri yonna. Ebigambo bino, “Katonda musana,” bye bimu ku bigambo eby’amazima ebisinga obulungi, ebisinga okukwata ku mutima era ebisinga obukulu ebyali biwandiikiddwa.

2. Bwe tujja ku bintu ebisingako okulambikibwa, Katonda wa Bayibuli ayinza byonna. Amazima gano amakulu galabikira emirundi mingi nnyo mu Kigambo kya Katonda. Ekigambo ekimu ekyogera amazima gano amakulu butereevu, ekyewuunyisa ennyo olw’embeera mwe kisangibwa, kiri mu Yeremiya 32:17, 27: “Ayi Mukama Katonda, ggwe wakola eggulu n’ensi n’amaanyi go amangi ennyo, n’omukono gwo ogugoloddwa. Tewali kintu na kimu kikulema.” Wano Yeremiya y’ayogera ekigambo kino, naye mu lunyiriri olw’27 Mukama yennyini y’agamba nti: “Nze Mukama, Katonda w’abantu bonna. Eriyo ekinnema?”

Mu Yobu 42:2 tusoma ebigambo bino ebya Yobu, bwe yali amaze okuleetebwa okulaba n’okutegeera obutonde obutuufu bwa Mukama: “Mmanyi ng’oyinza okukola ebintu byonna, era tewali kyotegeka kyonna kiyinza kuziyizibwa.” Mu Matayo 19:26 Mukama waffe Yesu agamba nti: “Katonda, ayinza byonna.” Bwe tutwala ebyawandiikibwa bino awamu, tuyigirizibwa lwatu Mukama waffe yennyini n’abalala nti Katonda ayinza okukola byonna, nti tewali kimulema, nti byonna biyinzika eri ye. Mu bufunze, nti Katonda ayinza byonna. Ekyawandiikibwa ekikwata ennyo ku mutima mu kitabo kya Zabbuli ekilaga amazima gano amakulu ge gamu kye Zabbuli 33:6-9: “Mukama yayogera kigambo, eggulu ne likolebwa; n’assiza omukka mu kamwa ke eggye lyonna ery’omu ggulu ne litondebwa. (7) Yakuŋŋaanya amazzi g’ennyanja mu ntuumu, agayanja n’agasibira mu masitoowa gaago. (8) Ensi yonna esaana etyenga Mukama, n’abantu ab’omu mawanga gonna bamussengamu ekitiibwa; (9) kubanga yayogera bwogezi n’etondebwa, n’alagira n’eyimirira nga nywevu.” Wano tulaba Katonda ng’ayogera bwogezi n’eddoboozi lye, n’aleeta buli kintu ky’ayagala okubaawo. Endowooza eno ey’ekitiibwa ku Katonda tugisanga ne mu ssuula esooka ddala eya Bayibuli, essuula eyo abantu bangi abeerowooza okuba abayivu gye batugamba nti yayitwako ebiro era nti tekyatuukana na mulembe guno, naye nga mulimu ebigambo ebimu ebisinga obugulumivu ebyali biwandiikiddwa, ebitasobola kwenkanyizibwa na kintu kyonna omufirosoofo yenna oba omukugu mu ssaayansi oba omwogezi ku katuuti yenna ky’ayogera leero. Ebigambo ebisooka ddala eby’essuula eyo bigamba nti: “Ku lubereberye Katonda yatonda eggulu n’ensi” (Olubereberye 1:1), ennyonnyola y’entandikwa y’ebintu etennenkanyizibwa na emu mu bwangu, mu bugulumivu ne mu buziba; era ennyiriri bbiri wansi, mu lunyiriri olw’okusatu, tusoma nti: “Awo Katonda n’agamba nti, Wabeerewo obutangaavu, ne waba obutangaavu.” Ebigambo bino tebyetaaga kunnyonnyolwa. Wano waliwo obugulumivu bw’ebirowoozo mu kulaga obuyinza bwonna obw’ekigambo kya Katonda kyokka, buli mwoyo ogutegeera era ogutunula obulungi bwe gulyimirira mu maaso gaabwo nga gwewuunya era nga gutya. Tewali kintu mu bitontome oba mu biwandiiko by’obufirosoofo, eby’edda oba eby’omulembe guno, ekiyinza okugeraageranyizibwa n’ebigambo bino ebigulumivu wadde akaseera katono. Emirundi n’emirundi Ekigambo kya Katonda kilaga nti obutonde bwonna bufugibwa ddala okwagala kwa Katonda n’ekigambo kye. Kino tukiraba, ng’ekyokulabirako, mu Zabbuli 107:25-29: “Kubanga yalagira omuyaga ne gusitula amayengo waggulu. (26) Ne gagulumira okutuuka ku ggulu, ate ne gakka wansi mu ddubi; akabenje ne kabayitirira, ne baggwaamu amaanyi. (27) Ne beesunda, eruuyi n’eruuyi ne baba ng’omutamiivu atagala; n’amagezi ne gabaggwaako. (28) Bwe batyo ne bakaabira Mukama nga bali mu buzibu; n’abawonya mu kweraliikirira kwabwe. (29) Omuyaga yagusirisa, ennyanja n’etteeka.” Ennyonnyola endala ey’engeri y’emu esangibwa mu Nakkumu 1:3-6: “Mukama tatera kusunguwala, ate nga wa maanyi mangi era tayinza n’akatono butabonereza oyo gwe gusinze. Ekkubo lye liri mu mpewo ey’akazimu ne mu kibuyaga, n’ebire ye nfuufu y’ebigere bye. (4) Akangavvula ennyanja n’agikaza era akaza emigga gyonna, ennimiro ez’omu Basani zikala, olusozi Kalumeeri lwonna lukayuse, n’ebimuli bya Lebanooni biwotose. (5) Ensozi zikankanira mu maaso ga Katonda, obusozi ne busaanuuka, ettaka ne lyatikayatika mu maaso ge, ensi n’ekankana n’abantu bonna abagirimu. (6) Ani ayinza okuyimirira mu maaso ge ng’asunguwadde? Ani ayinza okugumira obusungu bwe obw’amaanyi? Ekiruyi kye kibuubuuka ng’omuliro, n’enjazi n’eziyatikayatika.” Ekifaananyi nga kya kitalo kye tulaba wano eky’obuyinza bwonna n’obukulu obw’entiisa obwa Katonda!

Si obutonde bwokka bwe bulagibwa nga bufugibwa ddala okwagala kwa Katonda n’ekigambo kye, naye n’abantu nabo balagibwa nga bafugibwa ddala okwagala kwe n’ekigambo kye. Ng’ekyokulabirako, tusoma mu Yakobo 4:12-15: “Oyo yekka eyateeka amateeka y’asala omusango. Era y’asalawo okulokola oba okuzikiriza. Kale, osinziira ku ki okusalira muliraanwa wo omusango? (13) Muwulire mmwe abagamba nti, Leero oba enkya nzija kugenda egindi maleyo omwaka gumu, era ntandikeyo omulimu ogunanfunyisa ensimbi ennyingi. (14) Mumanyidde ku ki ebigenda okubaawo enkya oba obulamu bwammwe bwe bunaaba? Kubanga ebbanga lye mumala nga muli balamu liri ng’olufu olulabika ate mangwago ne lubula. (15) Kino kye musaanira okwogera nti, Katonda bw’anaaba ng’asiimye tuliba balamu ne tukola kino oba kiri.”

Alina omukisa omuntu eyeewaayo yekka eri okwagala kwa Katonda n’ekigambo kye; naye ka tweweeyo yekka eri okwagala kwe n’ekigambo kye oba nedda, tufugibwa okwagala kwe n’ekigambo kye ka twagale oba tetwagala. Ne bamalayika nabo bafugibwa okwagala kwe n’ekigambo kye (Abaebbulaniya 1:13, 14), era ne Setaani yennyini, newaakubadde nga kikontana ddala n’okwagala kwe, afugibwa ddala okwagala n’ekigambo kya Katonda, nga bwe kirabika mu Yobu 1:12 ne Yobu 2:6.

Okukozesa obuyinza bwa Katonda bwonna kuliko ekkomo eriteekebwawo okwagala kwe yennyini okw’amagezi, okutukuvu era okujjudde okwagala. Katonda ayinza okukola buli kintu, naye alikola ekyo kyokka amagezi agatalina kkomo n’obutukuvu n’okwagala bye bimulagira. Kino kirabikira, ng’ekyokulabirako, mu Isaaya 59:1, 2: “Mulabe, omukono gwa Mukama teguyimpawadde n’okuyinza ne gutayinza kulokola, era si muzibe wa matu nti tawulira. (2) Naye obutali butuukirivu bwammwe bwe bubaawudde ku Katonda wammwe. Ebibi byammwe bye bimukwesezza amaaso ge, n’atawulira.”

3. Katonda wa Bayibuli era ategeera byonna. Mu 1 Yokaana 3:20 tusoma nti: “Katonda ategeera ebintu byonna.” Bwe tudda mu Ndagaano Enkadde, mu Zabbuli 147:5, tusoma nti: “Mukama waffe mukulu era wa kitiibwa; amaanyi g’obuyinza bwe tegatendeka, n’okutegeera kwe tekuliiko kkomo.” Okuvvuunula okw’ebigambo nga bwe biri okw’ekitundu ekisembayo eky’olunyiriri luno kwe kuno: “Okutegeera kwe tekulina muwendo.” Mu byawandiikibwa bino kyogerwa lwatu nti “Katonda ategeera ebintu byonna” era nti “okutegeera kwe tekuliiko kkomo.” Mu Yobu 37:16 Eriku omubaka wa Katonda alagibwa ng’agamba nti Mukama “yatuukirira mu kumanya.” Mu ngeri y’emu, mu Ebikolwa by’Abatume 15:18 tusoma nti: “Katonda amanyi emirimu gye gyonna okuva ku ntandikwa y’ensi.” Revised Version ekyusaamu katono mu kuvvuunula olunyiriri luno, naye enkyukakyuka eyo tekyusa makulu ga mazima agalagibwa wano, nti Katonda amanyi emirimu gye gyonna n’ebintu byonna okuva ku ntandikwa y’ensi. Amanyi buli kintu, okuva ku kisinga obunene okutuuka ku kisinga obutono. Mu Zabbuli 147:4 tugambibwa nti, “Mukama ategeka omuwendo gw’emmunyeenye; era buli emu n’agituuma erinnya.” Ate mu Matayo 10:29 tugambibwa nti tewali nkazaluggya egwa wansi nga Kitaffe tamanyi. Emmunyeenye mu bunene bwazo bwonna obw’ekitalo n’enkazaluggya mu butaba na makulu bwazo zonna ziri mu birowoozo bye mu ngeri y’emu.

Ate era tugambibwa nti buli kintu kirina ekifo mu kigendererwa kye ne mu nteekateeka ye. Mu Ebikolwa by’Abatume 3:17, 18, Omutume Peetero ayogera ku kukomererwa kwa Mukama waffe, ekikolwa ekisinga obubi mu byafaayo byonna eby’olulyo lw’omuntu, nti: “Kale kaakano, abooluganda, mmanyi nga kye mwakola mwakikola mu butamanya, era n’abakulembeze bammwe nabo bwe batyo. Kyokka Katonda yali atuukiriza ebyo bannabbi bonna bye baayogera nti Kristo we ateekwa okubonaabona mu ngeri eyo.” Mu Ebikolwa by’Abatume 2:23 Peetero yalangirira ku lunaku lwa Pentekooti (newaakubadde ng’okukomererwa kwa Mukama Yesu kye kikolwa ekisinga obubi mu byafaayo byonna) nti naye Mukama Yesu “Yaweebwayo ng’enteekateeka ya Katonda n’okumanya kwe okw’edda bwe byali.” Ng’Omuwandiisi wa Zabbuli bw’agamba (Zabbuli 76:10), Katonda atwala ebikolwa by’abantu abasinga obubi n’abiyingiza mu nteekateeka ze, n’afuula obusungu bw’abantu okumutendereza, n’obusungu obusigaddewo n’abuziyiza. Ne lutalo luno olw’ennaku zino, n’entiisa zalwo zonna, n’obukambwe bwalwo bwonna, n’ebivve byalwo byonna n’obubi bwalwo bwonna obutayogerekeka, Katonda yalumanya nga terunnabaawo era n’alutwala mu nteekateeka ye ey’ekisa ey’emirembe gyonna; era alifuula buli kibaddewo mu lutalo luno, ne bwe kiba ekisinga okwenyinyaza, ekyategekebwa olukwe olusinga obubi olw’abantu abatalina mpisa, abantu abatali bantu, abali ng’ensolo, n’abantu abaluŋŋamizibwa Setaani, okukolera awamu olw’obulungi bw’abo abaagala Katonda, abo abayitibwa ng’okuteesa kwe bwe kuli (Abaruumi 8:28).

Enteekateeka yonna ey’emirembe, si ey’ebyasa byokka, wabula ey’emirembe gya Katonda egitapimika, n’omugabo gwa buli muntu mu yo, Katonda abadde agimanyi okuva emirembe n’emirembe. Kino kyeyoleka bulungi nnyo mu Abaefeso 1:9-12, we tusoma nti: “Yatubikkulira ekyama eky’okwagala kwe, ng’okusiima kwe bwe kuli kwe yateekerateekera mu Kristo. Olwo ekiseera ekituufu bwe kirituuka, Katonda alikola byonna bye yateekateeka, n’ateeka ebintu byonna awamu wansi wa Kristo, ebiri mu ggulu n’ebiri ku nsi. Era mu ye mwe twaweerwa obusika ne twawulibwa ng’enteekateeka bw’eri ey’oyo akola ebintu byonna okusinziira ku magezi ag’okwagala kwe; ffe Abayudaaya tulyoke tumuleetere okugulumizibwa, ffe abaasooka okuba n’essuubi mu Kristo.” Ate mu Abaefeso 3:4-9, tusoma nti: “Bwe munaasoma ebbaluwa eno mujja kusobola okutegeera ebyo bye mmanyi ku kyama kya Kristo. Mu biro eby’edda, tewali yali amanyi kyama ekyo okutuusa Omwoyo wa Katonda bw’akibikkulidde abatume be abatukuvu ne bannabbi. Kino kye kyama kye njogerako: olw’enjiri ya Kristo, Abaamawanga balisikira wamu ne Isirayiri ekyo Katonda kye yasuubiza, era baliba omubiri gumu, era ne bagabanira wamu ekisuubizo ekyo mu Kristo Yesu. Nafuuka omuweereza w’enjiri eyo olw’ekirabo eky’ekisa kya Katonda kye naweebwa, Katonda ng’akolera mu maanyi ge. Newaakubadde nga nze nsembayo wansi mu batukuvu bonna, naweebwa ekisa ekyo, okubuulira Abaamawanga emikisa egiri mu Kristo egitageraageraganyizika. Katonda eyatonda ebintu byonna yayagala nnyambe buli muntu okutegeera ebyekyama ebyali bikwekeddwa mu Katonda.” Katonda talina birowoozo bijja oluvannyuma. Buli kintu kirabibwa, kimanyibwa, kiteesebwa era kitegekebwa okuva ku ntandikwa. Kituufu ffe okwogerera waggulu nti: “Kale nga Katonda wa kitalo, ng’amagezi ge mangi n’okutegeera kwe kungi era n’obugagga bungi; ensala ye ey’emisango nga tekeberekeka, n’amakubo ge tegekkaanyizika.” (Abaruumi 11:33.) Katonda amanyi okuva emirembe n’emirembe ky’alikola emirembe n’emirembe.

4. Katonda era mutukuvu ddala era mu ngeri etaliiko kkomo. Kino kye kimu ku bintu ebisinga obukulu era ebiri ku musingi mu ndowooza ya Bayibuli ku Katonda. Kirabikira mu kyawandiikibwa kyaffe ekisooka: “Katonda musana; mu ye temuliimu kizikiza n’akatono.” Yokaana bwe yawandiika ebigambo bino yabiwa ng’omugatte gw’ebyo ebiri mu “bubaka bwe twafuna okuva gy’ali.” (1 Yokaana 1:5.) Mu Isaaya 6:3, mu kwolesebwa kwa Mukama Isaaya kwe yafuna mu mwaka kabaka Uzziya mwe yafiira, “basseraafi,” oba “ab’omuliro,” abaaka olw’obutukuvu bwabwe obw’amaanyi, balagibwa nga bayimiridde mu maaso ga Mukama nga babisse amaaso gaabwe n’ebigere byabwe, era nga bakoowoola obutasalako nti, “Mutukuvu, mutukuvu, mutukuvu, Mukama Katonda Ayinzabyonna.” Ate mu 1 Peetero 1:16 Katonda atukoowoola nti, “Mubenga batukuvu, kubanga nze ndi mutukuvu.”

Endowooza eno ey’obutukuvu bwa Katonda obutaliiko kkomo era obuleeta entiisa ebunye Bayibuli yonna. Y’esinziirwako buli kimu ekigirimu. Enteekateeka yonna eya Musa yazimbibwa ku mazima gano ag’omusingi era amakulu, era gye gyetoolodde. Enteekateeka yaayo ey’okunaaba; okwawulibwamu kwa weema; okwawulibwamu kw’abantu mu Bayisirayiri ab’abulijjo, Abaleevi, Bakabona ne Bakabona Abakulu, abaakkirizibwanga okusemberera Katonda ku madaala ag’enjawulo mu mbeera ezaalambikibwa obulungi, okuteeka essira ku ssaddaaka ez’omusaayi ng’ekkubo eryetaagisa okusemberera Katonda; ebiragiro bya Katonda eri Musa mu Okuva 3:5, eri Yoswa mu Yoswa 5:15, okubonerezebwa kwa Uzziya mu 2 Ebyomumirembe 26:16-21, ebiragiro ebikakali eri Isirayiri ku kusemberera olusozi Sinaayi Mukama bwe yakka ku lwo; okuzikirizibwa kwa Koola, Dasani ne Abiraamu mu Okubala 16:1-33; n’okuzikirizibwa kwa Nadabu ne Abiku mu Ebyabaleevi 10:1-3: ebyo byonna byali bigendereddwamu okuyigiriza, okuteeka essira, n’okwokya mu birowoozo ne mu mitima gy’Abayisirayiri amazima ag’omusingi nti Katonda mutukuvu, mutukuvu nga tasembererekeka. Amazima nti Katonda mutukuvu ge mazima ag’omusingi aga Bayibuli, ag’Endagaano Enkadde n’Endagaano Empya, ag’eddiini y’Abayudaaya n’eddiini y’Ekikristaayo. Kye kintu ekisinga obukulu mu ndowooza y’Ekikristaayo ku Katonda. Tewali kintu mu Ndowooza y’Ekikristaayo ku Katonda ekyetaaga okuteekebwako essira mu biro byaffe okusinga obutukuvu bwa Katonda obujjuvu, obutaliiko kkomo era obutaliiko kya kwekkiriranya. Ekyo kye kintu ekikulu ekibulamu mu Christian Science, Theosophy, Occultism, Buddhism, New Thought, New Theology n’enzikiriza zonna ez’ennaku zino ezitaliimu kalungi naye ezeewaana. Amazima ago amakulu ge gasinziirwako enjigiriza ezo ez’omusingi eza Bayibuli,—Okutangirira olw’Omusaayi Ogwayiika n’Okuweebwa Obutuukirivu olw’Okukkiriza. Enjigiriza ey’obutukuvu bwa Katonda lye jjinja ery’omu makkati erinyweza ekizimbe kyonna eky’amazima g’Ekikristaayo.

5. Katonda era kwagala. Amazima gano galangirirwa mu kimu ku byawandiikibwa byaffe. Ebigambo “Katonda kwagala” bisangibwa emirundi ebiri mu ssuula y’emu (1 Yokaana 4:8, 16). Amazima gano gaba amazima ge gamu n’aga “Katonda musana” ne “Katonda mutukuvu,” kubanga ekikulu ennyo mu butukuvu obw’amazima kwe kwagala, era “omusana” kwe “kwagala” ne “okwagala” kwe “musana.”

6. Ate era, Katonda si mutuukirivu mu mpisa ze ez’amagezi n’ez’obutukuvu ne mu buyinza kyokka, era ali buli wamu. Endowooza eno ku Katonda erabikira mu Ndagaano Enkadde ne mu Mpya. Mu Zabbuli 139:7-10 tusoma nti: “Nnaagenda wa Omwoyo wo gy’atali? Oba nnaagenda wa ggwe gy’otoli? (8) Bwe nnaalinya mu ggulu, nga gy’oli; bwe nnakka emagombe, nayo nga gy’oli. (9) Bwe nneebagala empewo ez’oku makya ne zintwala ne mbeera mu bitundu by’ennyanja ebisinga okuba ewala; (10) era n’eyo omukono gwo gunannuŋŋamya, omukono gwo ogwa ddyo gunannywezanga.” Tewali kifo omuntu w’ayinza kuddukira okuva mu maaso ga Katonda, kubanga Katonda ali buli wamu. Amazima gano amakulu galagibwa mu ngeri ey’ekitalo mu Yeremiya 23:23, 24: “Ndi Katonda abeera okumpi wokka, so si abeera ewala? bw’ayogera Mukama. (24) Omuntu ayinza okwekweka mu bifo eby’ekyama ne sisobola kumulaba? bw’ayogera Mukama. Sijjuza eggulu n’ensi? bw’ayogera Mukama.”

Wiiki ewedde twalaba nti Katonda alina ekifo w’abeera, nti waliwo ekifo w’abeerera era w’ayolesebwa mu ngeri gy’atayolesebwamu buli wamu; naye newaakubadde nga tunyweza amazima ago agabikkuliddwa obulungi, tetulina kwerabira n’akatono nti Katonda ali buli wamu. Amazima gano ge gamu tugasanga nga Pawulo agannyonnyola mu kubuulira kwe eri abafirosoofo Aba Epikuliyo n’Abasutoyiiko ku Aleyopaago, Ebikolwa by’Abatume 17:24-28: “Katonda oyo ye yakola ensi n’ebintu byonna ebigirimu. Era olwokubanga ye Mukama w’eggulu n’ensi tabeera mu yeekaalu ezikolebwa n’emikono gy’abantu, (25) era abantu tebayinza kumuyamba mu byetaago bye, kubanga talina byetaago! Ye yennyini y’awa buli muntu obulamu n’omukka gw’assa n’ebintu byonna. (26) Ye yatonda abantu bonna mu nsi, ng’abaggya mu muntu omu, n’abasaasaanya mu mawanga okubuna ensi yonna. N’ateekateeka amawanga agalisituka n’agaligwa, era n’ebbanga lye galimala. Era n’agakolera n’ensalo zaago. (27) Yakola bw’atyo ng’ayagala abantu bonna banoonye Katonda, nga bafuba okumuvumbula, okumutuukako, newaakubadde nga buli omu ku ffe tamuli wala. (28) Kubanga mu ye mwe tubeera, era mwe tutambulira, era mwe muli obulamu bwaffe. Ng’omu ku bawandiisi bammwe bw’agamba nti, Tuli baana ba Katonda.”

Okuva mu byawandiikibwa bino tulaba nti Katonda ali buli wamu. Ali mu bitundu byonna eby’obutonde era ali kumpi na buli muntu. Mu ye buli muntu mw’abeera, mw’atambulira era mw’alina obulamu bwe. Ali mu buli kimuli kya looza n’ekya liliya ne mu buli kakonda k’omuddo.

7. Waliwo ekirowoozo ekirala kimu mu ndowooza y’Ekikristaayo ku Katonda ekyetaaga okuteekebwa okumpi n’okubeera kwe buli wamu, era ekyo bwe butaggwaawo bwe. Katonda wa lubeerera. Okubeerawo kwe tekwalina ntandikwa era tekulina nkomerero; yaliwo bulijjo, aliwo bulijjo era aliba bulijjo. Katonda tali buli wamu mu bbanga kyokka, ali buli wamu ne mu biseera. Endowooza eno ku Katonda erabika obutayosa mu Bayibuli. Tugambibwa edda ennyo mu Olubereberye 21:33 nti Ibulayimu yakaabirira “erinnya lya Mukama, Katonda Ataggwaawo.” Mu Isaaya 40:28 tusoma ennyonnyola eno eya Mukama: “Tonnamanya? Tonnawulira? Mukama, ye Katonda ataliggwaawo. Omutonzi w’enkomerero y’ensi. Tazirika so takoowa era n’amagezi ge tewali n’omu ayinza kugapima.” Wano nate ayitibwa “Katonda Ataggwaawo.” Kaabakuuku mu Kaabakuuku 1:12 alaga endowooza y’emu ku Katonda. Agamba nti, “Ayi Mukama toli wa mirembe na mirembe, ggwe Mukama Katonda wange, si ggwe Mutukuvu wange?” Omuwandiisi wa Zabbuli atuwa ekifaananyi kye kimu ku Katonda mu Zabbuli 90:2, 4: “Ensozi nga tezinnabaawo, n’ensi yonna nga tonnagitonda; okuva ku ntandikwa okutuusa ku nkomerero y’emirembe gyonna, ggwe Katonda. (4) Kubanga emyaka olukumi, gy’oli giri ng’olunaku olumu olwayita, oba ng’ekisisimuka mu kiro.” Tulina ekifaananyi kye kimu ku Katonda mu Zabbuli eya 102, ennyiriri 24-27: “Ayi Katonda wange, tontwala nga nkyali mu makkati g’emyaka gy’obulamu bwange, ggw’abeera omulamu emirembe gyonna. (25) Ku ntandikwa wassaawo omusingi gw’ensi; n’eggulu gy’emirimu gy’emikono gyo. (26) Byonna biriggwaawo, naye ggwe oli wa lubeerera. Byonna birikaddiwa ng’ebyambalo. Olibikyusa ng’ebyambalo, ne bisuulibwa. (27) Naye ggwe tokyuka oli wa lubeerera n’emyaka gyo tegirikoma.”

Erinnya lya Katonda lyennyini, erinnya lye ery’endagaano, Yakuwa, lyolesa obutaggwaawo bwe. Ye “Ndi” ow’emirembe n’emirembe, Oyo aliwo, eyaliwo era aliba bulijjo. (Geraageranya Okuva 3:14, 15.)

II. WALIWO KATONDA OMU

Ekintu ekirala kimu ku ndowooza y’Ekikristaayo ku Katonda ekisigadde okwogerwako kye kino: Waliwo Katonda omu yekka. Obumu bwa Katonda bulabikira emirundi n’emirundi mu Ndagaano Enkadde ne mu Mpya. Ng’ekyokulabirako, tusoma mu Ekyamateeka Olwokubiri 4:35: “Mukama ye Katonda; era nga awatali ye tewali mulala.” Ate mu Ekyamateeka Olwokubiri 6:4 tusoma nti: “Wulira, Ayi Isirayiri: Mukama Katonda waffe ali omu.” Bwe tudda mu Ndagaano Empya, mu 1 Timoseewo 2:5 tusoma nti: “Kubanga Katonda ali omu, era omutabaganya w’abantu ne Katonda ali omu, ye muntu Kristo Yesu.” Ate mu Makko 12:29 Mukama waffe Yesu yennyini agamba nti: “Wulira, Isirayiri! Mukama Katonda waffe, Mukama ali omu yekka.”

Naye tulina okujjukira engeri y’Obumu bwa Katonda. Kibikkuliddwa lwatu mu Bayibuli nti mu Bumu buno obwa Katonda, mu Bwakatonda buno obumu, mulimu Abantu abangi. Kino kyeyolekera mu ngeri nnyingi.

1. Okusooka, ekigambo eky’Olwebbulaniya ekivvuunulwa “Omu” mu byawandiikibwa bino ebyogeddwako kitegeeza obumu obw’ebitundu ebigattiddwa awamu, so si obumu obw’ekintu kimu ekitayawulwamu. (Geraageranya 1 Abakkolinso 3:6-8; 1 Abakkolinso 12:13; Yokaana 17:22, 23; Abaggalatiya 3:28.)

2. Eky’okubiri, ekigambo eky’Endagaano Enkadde ekisinga okukozesebwa ku Katonda kigambo kya bungi. Abakugu mu nnimi y’Olwebbulaniya n’abawandiisi b’enkuluze baagezaako okukinnyonnyola nga bagamba nti kyali “pluralis majestatis,” naye ennyonnyola ennyangu ddala eri nti Abaebbulaniya, newaakubadde nga baali banyweza nnyo okusinza Katonda omu yekka, baakozesa erinnya lya bungi ku Katonda kubanga mu Bwakatonda obumu mulimu Abantu abangi.

3. Ekisinga n’okwewuunyisa, ng’obukakafu bw’obungi bw’Abantu mu Bwakatonda obumu, kwe kuba nti Katonda yennyini akozesa ebigambo ebya bungi ng’ayogera ku ye yennyini. Ng’ekyokulabirako, mu ssuula esooka eya Bayibuli, Olubereberye 1:26, tusoma nti Katonda yagamba nti: “Tukole omuntu mu kifaananyi kyaffe mu ngeri yaffe.” Ate mu Olubereberye 11:7, kiwandiikiddwa nate nti yagamba nti: “Mujje, tukke wansi tutabuletabule olulimi lwabwe, baleme kutegeeragana.” Mu Olubereberye 3:22 tusoma nti: “Awo Mukama Katonda n’agamba nti, Laba omuntu afuuse ng’omu ku ffe okumanyanga ekirungi n’ekibi.” Era mu kwolesebwa okwo okw’ekitalo kwe twogeddeko edda, Isaaya mwe yalabira Mukama, tusoma ebigambo bino ebya Isaaya mu Isaaya 6:8: “Ne mpulira eddoboozi lya Mukama ng’abuuza nti, Naatuma ani, era ani anaagenda ku lwaffe? Ne ndyoka njogera nti, Nze wendi! Tuma nze!”

4. Ekyokulabirako ekirala eky’obungi bw’Abantu mu Bwakatonda obumu mu ndowooza y’Endagaano Enkadde ku Katonda kisangibwa mu Zekkaliya 2:10, 11, Mukama w’ayogerera ku ye yennyini ng’atumiddwa Mukama mu bigambo bino: “Yimba, osanyuke ggwe muwala wa Sayuuni, kubanga laba nzija era ndibeera wakati mu mmwe, bw’ayogera Mukama. (11) Era amawanga mangi galyegatta ku Mukama ku lunaku olwo, era balibeera bantu bange, era nange nnaabeeranga wakati mu ggwe, naawe onootegeera nga Mukama ow’Eggye ye yantuma gy’oli.” Wano Mukama ayogera lwatu ku ye yennyini ng’atumiddwa Mukama, bw’atyo n’alaga lwatu Abantu babiri mu Bwakatonda.

5. Ekirala ekilaga obungi bw’Abantu mu Bwakatonda mu ndowooza y’Endagaano Enkadde ku Katonda kisangibwa mu kuba nti “Malayika wa Mukama” mu Ndagaano Enkadde mu kiseera kye kimu ayawulibwa ku Mukama era ayogerwako nga ye Mukama.

6. Ekirowoozo kye kimu eky’obungi bw’Abantu mu Bwakatonda obumu kyeyolekera mu Yokaana 1:1, we tutuukira ku ntikko ddala ey’ekirowoozo kino. Wano tugambibwa mu bigambo ebitegeerekeka obulungi nti: “Kigambo yaliwo ng’ensi tennatondebwa. Kigambo yali ne Katonda, era Kigambo yali Katonda.” Tujja kulaba oluvannyuma, bwe tunaatuuka ku kuyiga ku Bwakatonda bwa Kristo ne ku Buntu n’Obwakatonda bw’Omwoyo Omutukuvu, nti Mukama Yesu n’Omwoyo Omutukuvu boogerwako lwatu ng’ab’Obwakatonda ate mu kiseera kye kimu ne baawulibwa buli omu ku munne, ne ku Katonda Kitaffe. Bwe kityo kiri lwatu nti mu ndowooza y’Ekikristaayo ku Katonda, newaakubadde nga waliwo Katonda omu yekka, mu Bwakatonda obumu mulimu Abantu abangi.

Mu bubaka buno obubiri ku “Endowooza y’Ekikristaayo ku Katonda” endowooza eyo tugyogeddeko mu ngeri etamala n’akatono. Endowooza eno ku Katonda ebunye Bayibuli yonna okuva ku ssuula esooka ey’ekitabo ky’Olubereberye okutuuka ku ssuula esembayo ey’Okubikkulirwa, era kino kye kimu ku byokulabirako bingi eby’ekitalo ebilaga obumu obw’obwakatonda obw’Ekitabo kino. Nga kya kitalo Ekitabo ekyo, olw’okuba mulimu obumu buno obw’ebirowoozo ku njigiriza eno enzibu ennyo nga bubunye ekitabo kyonna! Kilaga lwatu nti Bayibuli Kigambo kya Katonda. Mu Bayibuli mulimu obufirosoofo obusinga obuziba okusinga obusangibwa mu bufirosoofo bwonna obw’abantu, obw’edda oba obw’omulembe guno, era engeri yokka ey’okukinnyonnyola eri nti Katonda yennyini ye nnannyini bufirosoofo buno obutageraageranyizika. Nga tulina Katonda ow’ekitalo! Nga kitugwanidde okufumiitiriza ku Muntu we! Nga tusaanidde okujja mu maaso ge n’entiisa era mu kiseera kye kimu n’essanyu, ne tumuvuunamira nga tumusinza era nga tufumiitiriza ku kitalo n’obulungi n’obukulu n’ekitiibwa eby’obubeezi bwe!

Omalirizza Endowooza y’Ekikristaayo ku Katonda—Okutuukirira kwa Katonda Okutaliiko Kkomo n’Obumu Bwe

Ekyayita Ekiddako