Enjigiriza Enkulu ez’Okukkiriza kw’Ekikristaayo
Okutukuzibwa

Essuula 12 · eddakiika 20 ez’okusoma · eddakiika 25 ez’okuwuliriza

Okutukuzibwa

“Katonda ow’emirembe abatukulize ddala, era omwoyo gwammwe gwonna, n’emmeeme yammwe n’omubiri gwammwe, bikuumibwenga nga tebiriiko kya kunenyezebwa okutuusa ku lunaku olw’okujja kwa Mukama waffe Yesu Kristo.”—1 Basessaloniika 5:23.

Omulamwa gwaffe kaakano kwe Kutukuzibwa. Omulamwa guno mukulu nnyo. Si kuba nti waliwo obutamanya bungi n’ensobi n’okutegeera obubi ku mulamwa guno kyokka, naye, ekyewuunyisa, waliwo n’empaka ez’obukyayi obungi ennyo ku mulamwa guno. Empaka ku mulamwa guno zaali za bukyayi bungi ne kiba nti emyaka egiyise waaliwo “enkuŋŋaana z’obutukuvu” bbiri ezaali zivuganya ezaakuŋŋaanira mu kiseera kye kimu mu Chicago ku ssaawa ez’enjawulo ez’olunaku, mu kkanisa y’emu, era obukyayi wakati w’ebibinja ebyo ebibiri eby’”abooluganda ab’obutukuvu” bwali bungi nnyo ne kiba nti olumu baali kumpi okukubagana empi ku kyoto ky’ekkanisa. Omulamwa gw’Okutukuzibwa guzaalidde obukyayi n’ebikolwa ebisukkiridde mu bifo ebimu ne kiba nti bangi batya n’okukozesa ekigambo “Okutukuzibwa.” Naye ekigambo kino si kigambo kya Bayibuli kyokka, wabula kigambo ekirina amakulu amazito, ekigambo ekijjudde amakulu ag’omuwendo; era tekyandibadde kya magezi gye tuli okuleka ekigambo kino ekirungi ekya Bayibuli olw’ensonga yokka nti ekigambo kino kitera okukozesebwa obubi. Olumu omusajja yaŋŋamba mu Bible Institute of Chicago nti, “Totya butukuvu?” Kya lwatu omusajja oyo kye yali ategeeza kwe kuba nti, saali ntya ndowooza ezimu ez’”enjigiriza y’obutukuvu” nga bwe ziyitibwa? Namuddamu nti obutukuvu sibutya n’akatono nga bwe ntya obutali butukuvu. Enjigiriza ya Bayibuli ku mulamwa guno ntangaavu nnyo era ya muwendo nnyo. Bye tugenda okwogera enkya ya leero bijja kuba mu bitundu bisatu. Ekisooka, Okutukuzibwa Kye Ki: 2. Engeri y’Okutukuzibwamu; 3. Okutukuzibwa Lwe Kubaawo.

I. OKUTUKUZIBWA KYE KI

Ekisooka, kale, katulowooze ku Kutukuzibwa kye ki.

1. Okusookera ddala ka ntegeeze bulungi nti, Okutukuzibwa si “Kubatizibwa n’Omwoyo Omutukuvu.” Ebintu bino ebibiri bitera nnyo okutabulwa. Waliwo akakwate ak’okumpi wakati w’ebibiri bino, naye si kintu kimu n’akatono; era okutabulwa n’okutegeera obubi byokka bye biyinza okuva mu kutabula ebintu bibiri bye tuyitamu Katonda by’ayawula. Nti Okutukuzibwa si kubatizibwa n’Omwoyo Omutukuvu, era nti okubatizibwa n’Omwoyo Omutukuvu si Kutukuzibwa, kijja kweyoleka bwe tunaagenda mu maaso ne tuzuula mu kusoma Bayibuli Okutukuzibwa kye kiri ddala.

2. Ekyokubiri, ka ŋŋambe nti Okutukuzibwa si kusiguukulula butonde obw’omubiri. Kino tujja kukiraba bwe tunaatuuka okwekenneenya amakulu Katonda g’awa Okutukuzibwa; kubanga Katonda annyonnyodde bulungi nnyo Okutukuzibwa kye ki era lwe kubaawo. Abo abayigiriza “okusiguukulula obutonde obw’omubiri” bagezaako okukwata amazima amakulu era ag’omuwendo, naye amazima ago bagannyonnyola mu ngeri etali ntuufu, embi era etali ya Byawandiikibwa, era engeri eyo ey’okugannyonnyola ereeta okutegeera obubi okw’amaanyi, n’ensobi n’okukozesa obubi. Empaka zonna ku “kusiguukulula obutonde obw’omubiri” zisibuka mu kutegeera obubi ne mu kukozesa ebigambo ebitalina musingi mu Bayibuli. Bayibuli tewali w’eyogera ku “butonde obw’omubiri,” kale tewali w’eyogera ku “kusiguukulula obutonde obw’omubiri.” Obutonde obw’omubiri waliwo, naye si kintu kya mubiri ogukwatibwako, si kintu kikalu, si kintu ekiyinza okusiguukululwa nga bw’okuula erinnyo oba nga bw’oggyamu appendix. “Obutonde obw’omubiri” bwe butonde obufugibwa omubiri. Mazima kya kitiibwa eri omukkiriza obutonde bwe obutafugibwa mubiri. Obutonde bwaffe busaanidde era buyinza okufugibwa Omwoyo Omutukuvu, era olwo si butonde obw’omubiri; naye obutonde obumu tebusiguukululwa ne buteekebwa mu kifo kyabwo obulala, wabula obutonde bwaffe buggibwa mu buyinza bw’omubiri ne buteekebwa mu buyinza bw’Omwoyo Omutukuvu. Ate era, newaakubadde kya kitiibwa gye tuli obutonde bwaffe okufugibwa Omwoyo Omutukuvu n’okununulibwa mu buyinza bw’omubiri, tukyali na “mubiri,” era tujja kuba nagwo ebbanga lyonna lye tunaamala mu mubiri guno. Naye bwe “tutambulira mu Mwoyo” tetutuukiriza “kwegomba kwa mubiri” (Abaggalatiya 5:16). Essuula ey’8 ey’Abaruumi eyogera ku bulamu obw’obuwanguzi, nga essuula ey’7, ennyiriri 9-24, bw’eyogera ku bulamu obw’okuwangulwa, abantu nga “bantu buntu, abaatundibwa ng’abaddu okufugibwa ekibi,” naye mu ssuula ey’8 eyogera ku bulamu “mu Mwoyo” (Abaruumi 8:9) mwe tubuulirwa nti tukyalina omubiri, naye nti kya kitiibwa gye tuli obutaba “abalamu mu ngeri y’omubiri,” wabula “olw’Omwoyo,” “okutta ebikolwa eby’omubiri.” Bwe tutyo tulaba nti omubiri gukyaliwo, naye mu maanyi g’Omwoyo buli lunaku (bwe tuba tutambulira mu kitiibwa kyaffe) buli lunaku, buli ssaawa ne buli ddakiika, “tutta ebikolwa eby’omubiri” obutasalako.

3. Ebyo bimala ku Kutukuzibwa kye kitali. Tujja kulaba ddala kye kiri bwe tunaatunuulira amakulu Katonda g’awa Okutukuzibwa. Tujja kusanga nti ekigambo Okutukuzibwa kikozesebwa mu Bayibuli mu makulu ga mirundi ebiri.

(1) Amakulu agasooka ag’Okutukuzibwa tugasanga mu Ebyabaleevi 8:10-12, “Awo Musa n’addira amafuta ag’omuzeeyituuni ag’okwawula, n’agakozesa okwawula Weema ya Mukama, ne byonna ebibeeramu nabyo n’abyawula. N’amansira agamu ku mafuta ku kyoto emirundi musanvu, n’ayawula ekyoto ne byonna ebikozesebwako, n’ebbensani ne mw’etuula, okubitukuza. N’afuka agamu ku mafuta ag’okwawula ku mutwe gwa Alooni, n’amwawula, okumutukuza.” Kaakano kyeyoleka lwatu mu kitundu kino nti okutukuza kitegeeza okwawula oba okuteeka ku bbali ku lwa Katonda, era nti Okutukuzibwa kwe kwawulibwa oba embeera y’okuba nga waawulibwa ku lwa Katonda. Ekigambo Okutukuza kikozesebwa mu makulu gano emirundi mingi nnyo. Ekyokulabirako ekirala kiri mu Ebyabaleevi 27:14, 16. “Omusajja bw’anaawangayo ennyumba ye okubeera entukuvu eri Mukama Katonda kabona anaagirabiranga omuwendo ogugigyamu, oba nnungi oba mbi. Omuwendo ogwo kabona gw’anaasalanga gwe gunaakolanga. . . . Omusajja bw’anaawangayo ekitundu ky’ettaka lye, lye yasikira, eri Mukama Katonda, omuwendo oguligyamu gunaabalirirwanga nga gwesigamizibwa ku bungi bw’ensigo ezeetaagibwa okusiga ku ttaka eryo ne ziggweerako.” Wano nate kyeyoleka nti okutukuza kitegeeza okwawula oba okuteeka ku bbali ku lwa Katonda, era nti Okutukuzibwa kwe kwawulibwa oba embeera y’okuba nga waawulibwa ku lwa Katonda. Ekyokulabirako ekirala eky’enkozesa y’ekigambo kino kisangibwa mu Okubala 8:17, “Buli ekizaalibwa kyonna mu Isirayiri ekisajja nga kibereberye, oba muntu oba nsolo, kyange. Bwe nazikiriza ebibereberye byonna eby’omu nsi y’e Misiri, ebya Isirayiri nabyeyawulirako ne biba byange.” Kino, kya lwatu, tekitegeeza nti Katonda, mu kiseera we yazikiririza ababereberye mu Misiri, yasiguukulula obutonde obw’omubiri mu babereberye ba Isirayiri. Kitegeeza nti yayawula ababereberye bonna babe ababe ddala. Ekyokulabirako ekirala ekiyigiriza ennyo eky’enkozesa y’emu ey’ekigambo kino kisangibwa ku Yeremiya nga ye yennyini bw’akyogera mu Yeremiya 1:4, 5, “Ekigambo kya Mukama Katonda ne kinzijira, ng’agamba nti, Nakumanya bwe nnali sinnakubumba mu lubuto lwa maama wo; nga tonnava mu lubuto n’akutukuza. Nakulonda okubeera nnabbi eri amawanga.” Kino kitegeeza lwatu nti nga tannazaalibwa Katonda yayawula Yeremiya amubeere. Yandibadde akyalina obutatuukirira bungi n’obunafu, naye yali yayawulibwa ku lwa Katonda. Ekyokulabirako ekirala ekiyigiriza eky’enkozesa y’emu ey’ekigambo Okutukuza kisangibwa mu Matayo 23:17, mu bigambo bya Mukama waffe Yesu yennyini: “Mmwe abatalina magezi abazibe b’amaaso! Ku ebyo byombi kiruwa ekisingako obukulu, zaabu oba Yeekaalu efuula zaabu okuba entukuvu?” Naye oboolyawo ekyokulabirako ekisinga byonna kye ky’ayogera Mukama waffe ku kutukuzibwa kwe yennyini mu Yokaana 17:19, “Era neetukuza ku lwabwe nabo balyoke batukuzibwe mu mazima.” Wano amakulu ga lwatu nti Mukama waffe Yesu yeeyawula ku lw’omulimu guno ogwa Katonda, era yakikola abakkiriza balyoke bawulibwe ku lwa Katonda “mu mazima,” oba “mu mazima ago.” Gano ge makulu agasinga okukozesebwa ag’ekigambo okutukuza. Waliwo ebyokulabirako bingi ebyakwo mu Bayibuli. Kale okutukuza kitegeeza okwawula oba okuteeka ku bbali ku lwa Katonda; era Okutukuzibwa kwe kwawulibwa oba embeera y’okuba nga waawulibwa ku lwa Katonda. Gano ge makulu amakulu ag’ebigambo bino.

(2) Naye ekigambo nga bwe kikozesebwa mu Bayibuli kirina n’amakulu ag’okubiri agakwatagana ennyo n’amakulu gano amakulu. Ekyokulabirako ky’amakulu gano ag’okubiri kisangibwa mu 2 Ebyomumirembe 29:5, “Mumpulirize Abaleevi, kaakano mwetukuze, ate mutukuze ne yeekaalu ya Mukama Katonda wa bajjajjammwe, muggye buli kitali kirongoofu mu watukuvu.” Bwe tujjukira “okukwatagana kw’ennyiriri” okwe kusinga okumanyibwa mu bitontome by’Olwebbulaniya, kyeyoleka nti okutukuza wano kitegeeza kye kimu n’ebigambo “muggye buli kitali kirongoofu mu watukuvu” ebiri ku nkomerero y’olunyiriri. Kale okutukuza wano kitegeeza okwawula ku bitali birongoofu mu mukolo oba mu mpisa, okulongoosa; era Okutukuzibwa kwe kwawulibwa, oba embeera y’okuba nga waawulibwa ku bitali birongoofu mu mukolo oba mu mpisa. Enkozesa y’emu ey’ekigambo kino esangibwa mu Ebyabaleevi 11:44, “Kubanga Nze Mukama Katonda wammwe, kale mwetukuzanga ne mubeera batukuvu, kubanga Nze ndi mutukuvu. Temwesemberezanga ebitonde ebyo ebitambulira ku ttaka ne bibafuula abatali balongoofu.” Wano nate kyeyoleka nti “mwetukuzenga” kitegeeza kye kimu ne “mubeera batukuvu” era kyawukana ku “kwefuula abatali balongoofu” era kitegeeza okwawula ku bitali birongoofu mu mukolo oba mu mpisa, okulongoosa; era Okutukuzibwa kwe kwawulibwa oba embeera y’okuba nga waawulibwa ku bitali birongoofu mu mukolo oba mu mpisa. Amakulu ge gamu ag’okutukuzibwa gasangibwa mu Ndagaano Empya mu 1 Basessaloniika 5:23, “Katonda ow’emirembe abatukulize ddala, era omwoyo gwammwe gwonna, n’emmeeme yammwe n’omubiri gwammwe, bikuumibwenga nga tebiriiko kya kunenyezebwa okutuusa ku lunaku olw’okujja kwa Mukama waffe Yesu Kristo.” Wano tulaba akakwate ak’okumpi wakati w’okutukuzibwa okujjuvu n’okukuumibwa obulungi nga tewali kya kunenyezebwa, era okutukuza wano kitegeeza lwatu okwawula ku bitali birongoofu mu mpisa, era okutukuzibwa wano nate kwe kwawulibwa oba embeera y’okuba nga waawulibwa ku bitali birongoofu mu mpisa. Kye kimu kyeyoleka mu ssuula ey’4 ey’ebbaluwa y’emu, mu lunyiriri olw’7 (1 Basessaloniika 4:7), “Kubanga Katonda teyatuyitira bugwenyufu wabula yatuyitira kutukuzibwa.” “Okutukuzibwa” kwaffe wano kuteekebwa butereevu mu kwolekagana ne “bugwenyufu,” era noolwekyo kyeyoleka nti okutukuzibwa wano kitegeeza embeera y’okuba nga waawulibwa ku bitali birongoofu byonna mu mpisa. Kye kimu kyeyoleka mu lunyiriri olw’3 olw’essuula y’emu, “Kubanga Katonda ayagala mutukuzibwe, era mwewalenga obwenzi.” Wano nate kyeyoleka nti Okutukuzibwa kitegeeza okwawulibwa ku bitali birongoofu oba ku bugwagwa mu mpisa. Kale amakulu abiri ag’Okutukuzibwa ge gano: okwawula oba okuteeka ku bbali, oba embeera y’okuba nga waawulibwa oba oteekeddwa ku bbali, ku lwa Katonda; n’okwawula oba embeera y’okuba nga waawulibwa ku bitali birongoofu mu mukolo oba mu mpisa. Amakulu gano abiri ag’ekigambo gakwatagana nnyo—omuntu tayinza kwawulibwa ddala eri Katonda nga tayawuddwa ku kibi.

II. ABANTU BWE BATUKUZIBWA

Kaakano tutuuse ku kibuuzo eky’okubiri, Abantu batukuzibwa batya? Okuddamu okujjuvu okw’ekibuuzo kino kulina ebitundu ebiwerako.

1. Ekitundu ekisooka eky’okuddamu kisangibwa mu kyawandiikibwa ky’essuula eno, 1 Basessaloniika 5:23, “Katonda ow’emirembe abatukulize ddala, era omwoyo gwammwe gwonna, n’emmeeme yammwe n’omubiri gwammwe, bikuumibwenga nga tebiriiko kya kunenyezebwa okutuusa ku lunaku olw’okujja kwa Mukama waffe Yesu Kristo.” Kirabika okuva mu lunyiriri luno nti Katonda y’atukuza abantu, era Okutukuzibwa mulimu gwa Katonda. Okwawulibwa kw’abantu ku kibi n’okwawulibwa kwabwe eri Katonda, byombi mulimu gwa Katonda. Nga Katonda bwe yayawula eri ye yennyini ababereberye ba Isirayiri mu mulembe ogw’edda, bw’atyo Katonda y’ayawula omukkiriza eri ye yennyini mu mulembe omuggya era n’amwawula ku kibi. Okutukuzibwa okusookera ddala si mulimu gwaffe wabula gwa Katonda.

2. Ekitundu eky’okubiri eky’okuddamu kisangibwa mu Abaefeso 5:25, 26, “Nammwe abaami mwagalenga bakyala bammwe nga Kristo bwe yayagala Ekkanisa ne yeewaayo ku lwayo. Yaginaaza n’amazzi, n’agitukuza n’ekigambo kye.” Wano tuyigirizibwa nti Kristo y’atukuza ekkanisa era nti Okutukuzibwa mulimu gwa Kristo. Kya lwatu ekibuuzo kino kibuuka: Kristo atukuza ekkanisa mu ngeri ki? Okuddamu kusangibwa mu Abaebbulaniya 10:10, “Twatukuzibwa olw’okwagala kwe, omubiri gwa Yesu Kristo bwe gwaweebwayo omulundi ogumu ku lwaffe ffenna.” Wano kirabika nti Yesu Kristo atukuza ekkanisa ng’ayewaayo nga ssaddaaka ku lwayo. Bwe yeewaayo bw’atyo nga ssaddaaka ku lwayo, Kristo ayawula Ekkanisa eri Katonda. Ng’omusaayi gw’Omwana gw’Endiga ogw’Okuyitako mu ssuula ey’11 n’ey’12 ez’Okuva bwe gwateekawo enjawulo wakati wa Isirayiri n’Abamisiri, bw’atyo Mukama waffe Yesu olw’okuwaayo omubiri gwe yennyini ateereddewo enjawulo emirembe gyonna wakati w’oyo amukkiriza n’ensi, era ayawudde emirembe gyonna buli mukkiriza eri Katonda. Omusalaba gwa Kristo guyimiridde wakati w’omukkiriza n’ensi. Omusaayi gwa Kristo ogwayiwibwa gwawula omukkiriza ku nsi, gumugulira Katonda, era bwe gutyo gumufuula owa Katonda.

3. Ekitundu eky’okusatu eky’okuddamu ku kibuuzo, abantu batukuzibwa batya, kisangibwa mu 2 Basessaloniika 2:13 ne mu bitundu ebirala, “Naye kitugwanidde okwebazanga Katonda ennaku zonna ku lwammwe, abooluganda abaagalwa mu Mukama waffe, kubanga Katonda yabalondera obulokozi okuva ku lubereberye, ng’abatukuza olw’okukola kw’Omwoyo n’okukkiriza amazima.” Kirabika okuva mu kitundu kino, nga bwe kiri mu bitundu ebirala ebya Bayibuli, nti Omwoyo Omutukuvu y’atukuza omukkiriza, era nti Okutukuzibwa mulimu gw’Omwoyo Omutukuvu. Wano ekibuuzo kibuuka: Omwoyo Omutukuvu atukuza omukkiriza mu ngeri ki? Mu ngeri eno: nga mu kifaananyi eky’Endagaano Enkadde, eweema, ekyoto ne kabona bwe byayawulibwanga eri Katonda olw’amafuta ag’okwawula (Ebyabaleevi 8:10-12), bwe kityo mu kituukirizo ky’Endagaano Empya, omukkiriza, ali eweema era kabona, ayawulibwa eri Katonda olw’okufukibwako Omwoyo Omutukuvu. Okusukka awo, omulimu gw’Omwoyo Omutukuvu mu mutima gwe guwangula omubiri n’obugwagwa bwagwo, bwe gutyo ne gwawula omukkiriza ku kibi ne gumwambaza empisa ez’ekisa kya Katonda, ne gumufuula asaanira okuba owa Katonda yennyini. Nga Pawulo bw’agamba mu Abaggalatiya 5:22, 23, “Naye ebibala eby’Omwoyo bye bino: okwagala, essanyu, emirembe, obugumiikiriza, ekisa, obulungi, obwesigwa, obuwombeefu, okwefuga.” Ku ludda olulala okwolekagana n’omulimu guno ogw’Omwoyo Omutukuvu, tusoma mu nnyiriri eziri waggulu awo “ebikolwa by’omubiri” bye biri, olukalala olw’entiisa olw’obugwagwa n’ekibi, era tubuulirwa mu lunyiriri olw’16, “mutambulirenga mu Mwoyo, mu ngeri yonna, mulemenga kutuukiriza kwegomba kwa mubiri.”

4. Ekitundu eky’okuna eky’okuddamu ekibuuzo kino, nti tutukuzibwa tutya, kisangibwa mu Abaebbulaniya 13:12, “Noolwekyo ne Yesu kyeyava abonaabonera era n’afiira ebweru w’ekibuga alyoke atutukuze n’omusaayi gwe ye.” Kyeyoleka bulungi mu kyawandiikibwa kino nti abakkiriza batukuzibwa olw’omusaayi gwa Yesu Kristo. Wano wabuukawo ekibuuzo kino nti, Omusaayi gwa Yesu gutukuza mu ngeri ki? Okuddamu kweyoleka: Omusaayi gwa Yesu Kristo gutunaazaako omusango gwonna ogw’ekibi, bwe gutyo ne gutwawula ku bantu abangi abali wansi w’ekikolimo ky’amateeka agaamenyebwa, ne gutwawulira Katonda (geraageranya 1 Yokaana 1:7, 9). Mu mirembe gy’Endagaano Enkadde, omusaayi gwa ssaddaaka gwanaazanga Abayisirayiri omusango gw’ensobi ez’omukolo ne gubaawulira Katonda; ne mu kifaananyi kyakyo eky’Endagaano Empya, omusaayi gwa Kristo gunaaza omukkiriza omusango gw’ensobi ez’empisa ne gumwawulira Katonda.

5. Ekitundu eky’okutaano eky’okuddamu ekibuuzo, nti abantu batukuzibwa batya, kisangibwa mu Yokaana 17:17, “Obatukuze mu mazima; ekigambo kyo ge mazima.” Wano Mukama waffe Yesu mu kusaba kwe alaga nti tutukuzibwa mu mazima, era nti amazima kye Kigambo kya Katonda. Ekigambo kya Katonda kitukuza mu ngeri ki? Ekibuuzo kino kiddibwamu bulungi mu bitundu eby’enjawulo eby’Ekigambo kya Katonda, we tuyigirizibwa nti Ekigambo kya Katonda kinaaza ne kiggyawo okubeerawo kw’ekibi, bwe kityo ne kitwawula ku kyo ne kitwawulira Katonda. (Zabbuli 119:9, 11; Yokaana 15:3.) Bwe tuleeta obulamu bwaffe okukwatagana n’Ekigambo buli lunaku, ebibi n’obunafu bw’obulamu bwaffe n’emitima gyaffe bibikkulwa ne biggibwawo, bwe tutyo ne tweyongera okwawulibwa ku kibi ne tuweebwa Katonda. (geraageranya Yokaana 13:10.)

6. Ekitundu eky’omukaaga eky’okuddamu ekibuuzo, nti abantu batukuzibwa batya, kisangibwa mu 1 Abakkolinso 1:30, “Kyokka ku bw’oyo muli mu Kristo Yesu, eyafuuka amagezi gye tuli okuva eri Katonda, bwe butuukirivu, n’okutukuzibwa, n’okununulibwa.” Mu kyawandiikibwa kino tuyigirizibwa nti Yesu Kristo yafuulibwa gye tuli okuva eri Katonda okutukuzibwa. Ekyo kitegeeza ki? Kino kyokka: nti okwawulibwa ku kibi n’okwawulirwa Katonda bitutegekeddwa mu Kristo Yesu, era bwe twetwalira Yesu Kristo, tufuna okutukuzibwa kuno okwatutegekerwa. Gye tukoma okwetwalira Kristo mu bujjuvu, gye tukoma okutukuzibwa mu bujjuvu. Naye okutukuzibwa okutuukiridde kututegekeddwa mu ye, nga amagezi amatuukirivu bwe gatutegekeddwa mu ye (Abakkolosaayi 2:3). Twetwalira amagezi, oba okutukuzibwa, oba ekirala kyonna ekitutegekeddwa mu Kristo, mu kigera ekyeyongera buli kiseera. Olwa Kristo abeera mu ffe, Omwoyo gw’atulaga mu Kigambo, tufuulibwa okufaanana Kristo ne tubala ebibala.

7. Ekitundu eky’omusanvu eky’okuddamu ekibuuzo, nti abantu batukuzibwa batya, kisangibwa mu Abaebbulaniya 12:14, “Mufubenga okuba n’emirembe n’abantu bonna, era mufubenga okuba abatukuvu, kubanga atali mutukuvu taliraba Mukama.” Wano tuyigirizibwa nti tulina omugabo gwaffe mu kutukuzibwa, era nti bwe tuba ab’okutukuzibwa mu makulu gaakwo agasinga obujjuvu, okutukuzibwa kye kintu kye tuteekwa okugoberera, oba okunoonya n’obunyiikivu, bwe tuba ab’okukufuna. Newaakubadde okutukuzibwa mulimu gwa Katonda, tulina omugabo gwaffe mu kwo, kwe kugamba, okukufuula ekigendererwa ky’okwegomba kwaffe okw’amaanyi n’okunoonya kwaffe okw’obunyiikivu.

8. Ekitundu eky’omunaana eky’okuddamu ekibuuzo, nti tutukuzibwa tutya, kisangibwa mu Abaruumi 6:19, 22, “Nga bwe mwawangayo ebitundu byammwe eby’omubiri okuba abaddu b’ebirowoozo eby’obugwagwa, ne mweyongeranga okukola ebitali bya butuukirivu, bwe mutyo muweeyo ebitundu byammwe eby’omubiri okuba abaddu b’obutuukirivu, nga mweweerayo ddala eri Katonda, mube batukuvu.. . . . Naye kaakano obanga mwasumululwa mu kibi, ne mufuuka baddu ba Katonda, ebivaamu bibatuusa ku kutukuzibwa, n’enkomerero bwe bulamu obutaggwaawo.” Amakulu g’ebigambo bino geeyoleka, era okuyigiriza kwakyo kukulu era kwa mugaso. Wano tuyigirizibwa nti tutuuka ku kutukuzibwa nga tuwaayo ebitundu byaffe okuba abaddu (abaddu ab’obuweereza, oba abaddu ddala) b’obutuukirivu, era ffe fennyini ne tufuuka abaddu ba Katonda. Mu bigambo ebirala, bwe tuba twagala okutuuka ku kutukuzibwa, tusaanidde okuwaayo omubiri gwaffe gwonna na buli kitundu kyagwo eri Katonda, okuba abaddu be, nga twebwe ddala, era tusaanidde okwewaayo ffe fennyini eri Katonda okuba abaddu be, okuba ebintu bye ddala. Eno y’engeri ey’omugaso ey’okutuuka ku kutukuzibwa, engeri eggule eri buli omu ku ffe ali wano leero, ne bwe tuba banafu kyenkana wa mu ffe fennyini.

9. Ekitundu eky’omwenda era ekisembayo eky’okuddamu ekibuuzo, nti tutukuzibwa tutya, kisangibwa mu Ebikolwa by’Abatume 26:18, “Okuzibula amaaso gaabwe bakyuke bave mu kizikiza badde eri omusana, n’okuva mu buyinza bwa Setaani, badde eri Katonda balyoke basonyiyibwe ebibi bafunire wamu omugabo gwa Katonda n’abo abatukuzibwa olw’okunzikiriza.” Wano tubuulirwa nti tutukuzibwa olw’okukkiriza Kristo. Okutukuzibwa, nga okuweebwa obutuukirivu, okuzaalibwa omulundi ogwokubiri, n’okufuulibwa abaana, kwesigamye ku kukkiriza. Okukkiriza gwe mukono ogwetwalira omukisa gw’okutukuzibwa Katonda gwe yatutegekera mu Mwana we Yesu Kristo olw’okufa kwe ku musaalaba, n’olw’amaanyi g’Omwoyo Omutukuvu akolera mu ffe. Era twetwalira okutukuzibwa olw’okukkiriza okwangu mu oyo eyayiwa omusaayi gwe, n’olw’okwewaayo mu buyinza bw’Omwoyo Omutukuvu, Yesu Kristo gw’awa.

III. OKUTUKUZIBWA KUBAAWO DDI

Kaakano tutuuse ku kibuuzo ekisinze okukubaganyizibwako ebirowoozo, ekisinze okuleeta endowooza ez’enjawulo, n’empaka ezisinga. Okutukuzibwa kubaawo ddi? Bwe tunaagenda mu Bayibuli zaffe okufuna okuddamu kw’ekibuuzo kino, tewali kyetaagisa kuba na ndowooza za njawulo. Okuddamu kulina ebitundu bisatu.

1. Ekitundu ekisooka eky’okuddamu kisangibwa mu 1 Abakkolinso 1:2, “Tuwandiikira ekkanisa ya Katonda eri mu Kkolinso n’eri abo abaatukuzibwa mu Kristo Yesu, abayitibwa abatukuvu, n’abo bonna abakoowoola erinnya lya Mukama waffe Yesu Kristo mu buli kifo, owaabwe era owaffe.” Wano Omwoyo Omutukuvu, ng’ayogera ng’ayita mu Mutume Pawulo, alangirira lwatu nti bonna abali mu kkanisa ya Katonda baamala dda okutukuzibwa mu Kristo Yesu. Okutukuzibwa mu makulu gano si kintu kye tusaanye okulindirira mu biseera eby’omu maaso, kintu ekyamala dda okubaawo. Omuntu yenna lw’afuuka omu ku kkanisa ya Katonda olw’okukkiriza okwangu mu Kristo Yesu, kubanga bonna abakkiriza Kristo Yesu bali mu kkanisa ya Katonda, olwo lwennyini omuntu oyo aba atukuziddwa. Buli musajja na buli mukazi alokoleddwa ali mu kizimbe kino ku makya ga leero, buli muntu alina okukkiriza okulamu mu Yesu Kristo, aba atukuziddwa. Okutukuzibwa kwaffe kuzingirwa mu bulokozi bwaffe. Naye ffe, kwe kugamba abakkiriza bonna, twamala dda okutukuzibwa mu makulu ki? Okuddamu kw’ekibuuzo kino kusangibwa mu kyawandiikibwa kye twamaze okwogerako, Abaebbulaniya 10:10, 14, “Twatukuzibwa olw’okwagala kwe, omubiri gwa Yesu Kristo bwe gwaweebwayo omulundi ogumu ku lwaffe ffenna. . . . Kubanga olw’ekiweebwayo ekyo ekimu, abaatukuzibwa yabawa obutuukirivu obw’emirembe gyonna.” Amakulu geeyoleka. Olw’omubiri gwa Yesu Kristo okuweebwayo omulundi ogumu ku lwa bonna ku Musaalaba e Kalvaliyo ng’okutangirira okutuukiridde olw’ekibi, buli mukkiriza anaazibwako omusango gw’ekibi emirembe gyonna. “Tutuukiriziddwa emirembe gyonna” ku bikwata ku kifo kyaffe mu maaso ga Katonda, era twawuliddwa Katonda. Ssaddaaka ya Kristo teyeetaaga kuddibwamu nga ssaddaaka z’Abayudaaya bwe zaali (V. I). Omulimu gwaggwa omulundi ogumu ku lwa bonna, ekibi kyaggyibwawo, era kyaggyibwawo emirembe gyonna (Abaebbulaniya 9:26; geraageranya Abaggalatiya 3:13), era twawuliddwa emirembe gyonna okuba ebintu bya Katonda eby’enjawulo era eby’olubeerera. Omuntu yenna bw’akubuuza oba ng’otukuziddwa, bw’oba ng’oli mukkiriza mu Yesu Kristo, kwe kugamba, bw’oba ng’olina okukkiriza okulamu mu Yesu Kristo, olina eddembe okugamba nti, “Weewaawo.” Buli mukkiriza mu Kristo mutukuvu, omutukuvu si mu makulu ekigambo ekyo ge kitera okukozesebwamu mu biseera bino, wabula mu makulu ga Bayibuli, ng’ayawuliddwa Katonda, ng’ali wa Katonda, era ng’ali kintu kya Katonda eky’enjawulo. Naye waliwo amakulu amalala buli mukkiriza mw’ayinza okutukuzibwa ddala leero. Kino kisangibwa mu Abaruumi 12:1, “Noolwekyo abooluganda mbeegayirira olw’okusaasira kwa Katonda, muwengayo emibiri gyammwe nga ssaddaaka ennamu entukuvu esanyusa Katonda, kwe kuweereza kwammwe okw’omwoyo.” Mu kyawandiikibwa kino tulaba nga gwe mukisa gw’omukkiriza ogw’ekiseera kino era ogw’essanyu, era gwe mulimu gwe omukulu era ogw’ekitiibwa, okuwaayo omubiri gwe eri Katonda nga ssaddaaka ennamu—si kitundu kimu oba ebitundu ebimu eby’omubiri, wabula omubiri gwonna na buli kitundu kyagwo na buli kisobozo kyagwo. Era bwe tuwaayo bwe tutyo omubiri gwaffe gwonna eri Katonda nga ssaddaaka ennamu, olwo tuba tutukuziddwa ddala. Ekiweebwayo ng’ekyo kisanyusa nnyo Katonda. Nga Katonda mu Ndagaano Enkadde bwe yalaganga essanyu lye mu kiweebwayo ng’atuma omuliro okuva waggulu okukyetwalira, bw’atyo omubiri gwonna bwe guweebwayo eri Katonda, Katonda alituma nate omuliro, omuliro gw’Omwoyo Omutukuvu, ne yeetwalira ekiweereddwayo bwe kityo. Omukkiriza lw’awaayo bw’atyo yennyini nga ssaddaaka ennamu eri Katonda, olwo, ku bikwata ku kwagala kwe, ekigendererwa ekifuga obulamu bwe, ekyo kyennyini ekiri wakati mu buntu bwe, aba wa Katonda ddala, oba “atukuziddwa mu bujjuvu.” Ayinza era aliba akyazuula buli lunaku, bw’ayiga Ekigambo kya Katonda era bw’atangaazibwa Omwoyo Omutukuvu, ebikolwa bye, empisa z’obulamu bwe, engeri z’okuwulira, ez’okwogera n’ez’okukola, ebitakwatagana na kigendererwa kino ekiri wakati mu kwagala kwe, era bino biteekwa okwatulirwa Katonda nga bya musango ne biggibwawo, n’ekitundu kino eky’obuntu bwe n’obulamu bwe ne kireetebwa, olw’Omwoyo wa Katonda ne Kristo abeera mu ye, okukwatagana n’okwagala kwa Katonda nga bwe kubikkuliddwa mu Kigambo kye. Obuwanguzi mu kitundu kino ekipya ekizuuliddwa ekitannaba kwetwalirwa buyinza okujjira amangu ago. Ng’ekyokulabirako, nnyinza okuzuula mu nze obusungu obw’amangu obunyiiza Katonda mu lwatu. Nsobola okugenda eri Katonda, ne mbwatula, ne mbuleka, olwo amangu ago, si lwa maanyi gange, wabula nga ntunuulira Yesu ne neetwalira obugumiikiriza bwe n’obukkakkamu bwe, ne mbuwangula, ne siddamu kugwa mu kkubo eryo. Era bwe kityo bwe kiri ne buli kibi na buli bunafu obulala mu bulamu bwange bwe ndagibwa nti binyiiza Katonda.

2. Naye kino si kye kuddamu kwonna eri ekibuuzo ky’ekiseera lwe tutukuzibwa. Ekitundu eky’okubiri eky’okuddamu kisangibwa mu 1 Basessaloniika 3:12, “Mukama waffe aboongereko okwagala kwammwe, mwagalanenga mwekka na mwekka era mwagalenga nnyo abantu bonna, nga naffe bwe tubaagala.” Ne mu ssuula 4 ey’ebbaluwa eyo yennyini, olunyiriri 1 ne 10, “Noolwekyo abooluganda, ekisembayo, tubeegayirira nga tubazzaamu amaanyi mu Mukama waffe Yesu, nti nga bwe twababuulirira bwe kibagwanira okutambula n’okusanyusa Katonda, era nga bwe mukola bwe mutyo, mugende mu maaso okukolanga bwe mutyo n’okusingawo. . . . Kubanga ddala bwe mutyo bwe mwagala abooluganda bonna ab’omu Makedoniya, naye era abooluganda, tubakuutira mweyongere okubaagalanga.” Ne mu 2 Peetero 3:18, “Mweyongere okukula mu kisa ne mu kutegeera Mukama waffe era Omulokozi waffe Yesu Kristo.” Ne 2 Abakkolinso 3:18, R. V., “Kaakano ffe ffenna, amaaso gaffe nga gabikuddwa, ekitiibwa kya Katonda kyakaayakana mu ffe ng’endabirwamu emulisa ekitiibwa kye ne tukyusiibwa okumufaanana okuva mu kitiibwa okutuuka mu kitiibwa, ekiva eri Mukama waffe, Mwoyo.” Ne mu Abaefeso 4:15, 16, “Tube ba mazima mu kwagala, tulyoke tukulire mu Kristo mu byonna, nga tweyongera okuba nga ye, Omutwe gw’Ekkanisa. Mu ye omubiri gwonna mwe gugattirwa obulungi awamu, ne guyungibwa mu buli nnyingo, nga gukola ng’ekigera kya buli kitundu bwe kuli, nga gukula era nga gwezimba mu kwagala.” Okuva mu byawandiikibwa bino tulaba nti waliwo omulimu gw’Okutukuzibwa ogweyongerayongera, okweyongera mu kwagala, okweyongerayongera mu kutambula okutya Katonda ne mu kusanyusa Katonda, okukula mu kisa ne mu kutegeera Mukama waffe era Omulokozi waffe Yesu Kristo, okukyusibwa okufaanana Mukama waffe okuva mu kitiibwa okutuuka mu kitiibwa, buli kumutunuulira okupya nga kutufuula okumufaanana ennyo; okukulira mu Kristo mu byonna, okutuusa lwe tutuuka ku muntu omukulu ddala, ku kigera eky’obukulu bw’obujjuvu bwa Kristo. Wano tulaba nti waliwo omulimu gw’Okutukuzibwa ogweyongerayongera.

3. Naye ne kaakano tetunnafuna kuddamu kwonna eri ekibuuzo ky’Ekiseera Abantu lwe Batukuzibwa. Ekitundu ekisigaddeyo eky’okuddamu tukisanga mu kyawandiikibwa kyaffe, 1 Basessaloniika 5:23, nga bwe kivvuunuddwa obulungi mu Revised Version, “Katonda ow’emirembe abatukulize ddala, era omwoyo gwammwe gwonna, n’emmeeme yammwe n’omubiri gwammwe, bikuumibwenga nga tebiriiko kya kunenyezebwa okutuusa ku lunaku olw’okujja kwa Mukama waffe Yesu Kristo.” Wano tubuulirwa lwatu nti okutukuzibwa okujjuvu okw’abakkiriza, okujjuvu mu makulu gaakwo agasinga obujjuvu, kintu ekisaanidde okunoonyezebwa mu kusaba, era Katonda ky’alikola mu biseera eby’omu maaso, ne kituukirizibwa mu kujja kwa Mukama waffe Yesu Kristo. Ekirowoozo kye kimu kisangibwa mu kitabo kino kyennyini, essuula 3 olunyiriri 12 ne 13, “Mukama waffe aboongereko okwagala kwammwe, mwagalanenga mwekka na mwekka era mwagalenga nnyo abantu bonna, nga naffe bwe tubaagala, alyoke anyweze emitima gyammwe nga temuliiko kya kunenyezebwa mu butukuvu mu maaso ga Katonda Kitaffe, Mukama waffe Yesu Kristo bw’alikomawo n’abatukuvu be bonna.” “Mu kujja kwa Mukama waffe Yesu n’abatukuvu be bonna” mw’alinyweza emitima gyaffe nga tegiriiko kya kunenyezebwa mu butukuvu mu maaso ga Katonda Kitaffe, era omwoyo gwaffe n’emmeeme n’omubiri mwe birikuumirwa nga bijjuvu awatali kya kunenyezebwa. Ekirowoozo kye kimu kisangibwa mu 1 Yokaana 3:2, “Abaagalwa, kaakano tuli baana ba Katonda, naye tetumanyi bwe tuliba. Kyokka tumanyi nti bw’alirabika tulifaanana nga ye, kubanga tulimulabira ddala nga bw’ali.” Si mu bulamu buno obw’ensangi zino, era si mu kufa, mwe tutukulizibwa ddala, omwoyo, emmeeme n’omubiri. Kiri mu kujja kwa Mukama waffe Yesu Kristo. Eno y’emu ku nsonga ennyingi omukkiriza ayigirizibwa obulungi kyava akaaba buli kiseera nti, “Bwe kiba bwe kityo, jjangu, Mukama waffe Yesu. Jjangu mangu.”

Ekyayita Ekiddako