Enjigiriza Enkulu ez’Okukkiriza kw’Ekikristaayo
Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri

Essuula 11 · eddakiika 19 ez’okusoma · eddakiika 25 ez’okuwuliriza

Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri

“Yesu n’amuddamu nti, Ddala ddala nkugamba nti, Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwakubiri tayinza kulaba bwakabaka bwa Katonda. . . . Yesu kwe kumuddamu nti, Ddala ddala nkugamba nti, Okuggyako ng’omuntu azaaliddwa amazzi n’Omwoyo tasobola kuyingira mu bwakabaka bwa Katonda.”—Yokaana 3:3, 5.

Omulamwa gwaffe mu ssuula eno kwe Kuzzibwa Obuggya, oba Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri. Nnayogera ku mulamwa guno nga omwaka gumu oba okusingawo emabega, naye mu ssuula eno ŋŋenda kugukwata mu ngeri endala ddala, era ate tewali lukalala lwa bubaka ku Njigiriza Enkulu ez’Okukkiriza kw’Ekikristaayo olwandibadde lujjuvu nga temuli bubaka ku Kuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri. Bye tugenda okwogera mu ssuula eno bijja kuba wansi w’emitwe ena: I. Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri Kye Ki? II. Ebiva mu Kuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri, III. Lwaki Kyetaagisa Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri, IV. Omuntu Bw’azaalibwa Omulundi Ogwokubiri.

I. Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri Kye Ki?

Ekibuuzo ekisooka ekitwolekera kiri nti, Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri kye ki? Bangi boogera ku Kuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri oba ku Kuzzibwa Obuggya nga tebalina ndowooza ntegeerekeka ku kye kiri ddala, era bwe batyo tebakakasa n’akatono oba bo bennyini baazaalibwa omulundi ogwokubiri oba nedda.

Ennyinyonnyola ennyangu era entegeerekeka ey’Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri gye tuyinza okusanga mu Kigambo kya Katonda eweebwa mu 2 Peetero 1:4, “Ebyo bye byatuweesa ebisuubizo eby’omuwendo ebikulu, mu byo mulyoke mugabanire awamu obuzaaliranwa bw’obwakatonda, muwone okuzikirira okuva mu kwegomba okubi okw’omu nsi.” Okuva mu bigambo bino ebya Peetero kyeyoleka lwatu nti Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri kwe kuweebwa, oyo azaalibwa omulundi ogwokubiri, obuzaaliranwa obuggya, obuzaaliranwa bwa Katonda yennyini. Bwe tuzaalibwa omulundi ogwokubiri tufuuka ddala abagabana ku buzaaliranwa bwa Katonda. Ffenna tuzaalibwa mu nsi muno nga tulina amagezi n’empisa ebyonoonese. Omuntu ow’obuzaaliranwa, oba omuntu atazziddwa buggya, muzibe w’amaaso mu magezi, muzibe eri amazima ga Katonda; “ebintu bya Mwoyo” tayinza kubiraba wadde okubifuna. “Busirusiru gy’ali, era tasobola kubimanya” (1 Abakkolinso 2:14). Okwagala kwe kwonoonese; ayagala ebintu by’asaanidde okukyawa, n’akyawa ebintu by’asaanidde okwagala. Ennyinyonnyola entegeerekeka ey’okwagala, ebimunyumira n’okwegomba kw’omuntu atazziddwa buggya esangibwa mu Abaggalatiya 5:19, 20, 21. Ate era mukakanyavu mu kwagala kwe, nga Pawulo bw’akyogera mu Abaruumi 8:7, “Kubanga okulowooza eby’omubiri kya bulabe eri Katonda. Ebirowoozo eby’omubiri tebiyinza kuwulira mateeka ga Katonda.” Embeera eno ey’obuzibe bw’amagezi ag’omwoyo n’okwonooneka kw’empisa y’embeera ya buli muntu atazziddwa buggya. Ne bw’aba nga muyivu atya, oba nga wa mpisa nnungi atya ku ngulu, obulamu bwe obw’omunda bukyamu okuva ku kikolo. Mu Kuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri Katonda awa oyo azaalibwa omulundi ogwokubiri obuzaaliranwa bwe yennyini obw’amagezi era obutukuvu, obuzaaliranwa obulowooza nga Katonda bw’alowooza (“nga mufuulibwa abaggya mu kifaananyi ky’oyo eyamutonda, ate ne mu kweyongera okumutegeera”—Abakkolosaayi 3:10); awulira nga Katonda bw’awulira, ayagala ebyo Katonda by’ayagala, akyawa ebyo Katonda by’akyawa, ayagaliza nga Katonda bw’ayagaliza (1 Yokaana 3:14; 4:7, 8). Kyeyoleka nno nti okuzzibwa obuggya kwe kukyuka okw’amaanyi era okw’omunda ennyo mu nsulo ez’omunda ennyo ez’ebirowoozo, enneewulira n’ebikolwa. Kukyuka okw’amaanyi bwe kutyo Pawulo n’agamba mu 2 Abakkolinso 5:17, “Noolwekyo omuntu yenna bw’abeera mu Kristo, aba kitonde kiggya (mu butuufu, Kutonda kuggya): eby’edda nga bigenze, laba ng’afuuse muggya.” Okukozesa olulimi lw’Omutume Yokaana olwaluŋŋamizibwa, okuzzibwa obuggya kwe kuva “mu kufa, ne tuyingira mu bulamu.” Yokaana agamba mu 1 Yokaana 3:14, “Kubanga ffe tumanyi nga twava mu kufa, ne tuyingira mu bulamu.” Okutuusa nga tuzaaliddwa bwe tutyo omulundi ogwokubiri, tuli mu mbeera ey’okufa mu mpisa ne mu mwoyo. Bwe tuzaalibwa omulundi ogwokubiri “tuzuukizibwa” (oba tufuulibwa abalamu), ffe “abaali abafu olw’ebyonoono n’ebibi byaffe.” (Abaefeso 2:1). Waliwo enjawulo nnene wakati w’okuzzibwa obuggya n’okukyuka obukyusi. Okukyuka kintu kya ku ngulu, kwe kukyuka n’oddayo. Omuntu yali atunudde ludda lukyamu, ng’akubye Katonda amabega; n’akyuka n’atunula eri Katonda. Okwo kwe kukyuka. Naye okuzzibwa obuggya si kukyuka kwa ku ngulu kwokka, wabula kukyuka kwa maanyi mu buziba obusingayo obw’obulamu bw’omuntu, okutuusa ku kukyuka okw’amazima, oba okukyuka okw’amazima okw’oku ngulu. Okukyuka kungi okulabika ng’okujjuvu kubeera kwa kaseera buseera kubanga tekwagenda wansi kimala, naye okuzzibwa obuggya kintu kya lubeerera. Katonda bw’awa omuntu obuzaaliranwa bwe, obuzaaliranwa obwo bubeera mu muntu oyo. Bw’amala okuzaalibwa omulundi ogwokubiri tayinza kuzaalululwa, oba nga Yokaana bw’akyogera mu 1 Yokaana 3:9, “Noolwekyo tewali afuuka mwana wa Katonda ate ne yeeyongera okukola ekibi, kubanga ensigo ya Katonda ebeera mu ye.” Omuntu ayinza okukyuka emirundi lukumi, naye azzibwa obuggya omulundi gumu gwokka.

II. EBIVA MU KUZAALIBWA OMULUNDI OGWOKUBIRI

Kaakano tutuuse ku kibuuzo eky’okubiri, ekikwatagana ennyo n’ekisooka, era kijja kutuyamba okutegeera n’okusingawo Okuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri kye kiri. Biki ebiddirira omuntu bw’azaalibwa omulundi ogwokubiri? Bingi.

1. Ekisooka ku ebyo ebiva mu kyo kisangibwa mu 1 Abakkolinso 6:19, we tusoma nti: “Oba temumanyi ng’omubiri gwammwe ye Yeekaalu ya Mwoyo Mutukuvu Katonda gwe yabawa?” Ebigambo bino byayogerwa eri abakkiriza, abantu abazziddwa obuggya, era bitubuulira lwatu nti omuntu bw’azaalibwa omulundi ogwokubiri, Omwoyo Omutukuvu ajja okubeera mu ye ennaku zonna, era omuntu azaaliddwa omulundi ogwokubiri bw’atyo n’afuuka yeekaalu ya Mwoyo Omutukuvu. Kya mazima nti tuyinza obutategeera buli kiseera nti Omwoyo Omutukuvu abeera mu ffe, naye newakubadde bwe kityo abeera mu ffe.

2. Ekiva mu Kuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri eky’okubiri kisangibwa mu Abaruumi 8:2-4, we tusoma nti: “Kubanga etteeka ery’Omwoyo aleeta obulamu mu Kristo Yesu, lyannunula okuva mu tteeka ly’ekibi n’okufa. Amateeka ga Musa kye gataayinza kukola, olw’okunafuyizibwa omubiri, Katonda yakikola mu Mwana we yennyini bwe yamutuma mu kifaananyi ky’omubiri ogw’ekibi, n’asalira ekibi omusango mu mubiri. Ekyo kyabaawo, eby’obutuukirivu mu mateeka biryoke bituukirire mu ffe bwe tugondera Omwoyo, ffe abatatambulira mu mubiri naye abatambulira mu Mwoyo.” Mu ssuula ey’7 ey’Abaruumi, tulaba ekifaananyi ky’omuntu azuukusiddwa amateeka ga Katonda, g’asiima mu muntu ow’omunda, g’alaba nti “matukuvu, era matuukirivu era malungi,” g’agezaako okukwata mu maanyi ge ye, naye n’alemererwa ddala okugakwata, okutuusa lw’atuuka ku nkomerero ye yennyini n’ajjula okuggwamu essuubi ery’okusobola okukwata amateeka ga Katonda agali ebweru we, olw’etteeka ly’ekibi n’okufa eriri munda mu ye, etteeka ly’ekibi n’okufa eryo eligamba nti, “ekirungi ky’oyagala okukola tosobola kukikola, n’ekibi ky’okyawa era ky’otoyagala kukola, olina okweyongera okukikola.” Omuntu bw’atuusibwa bw’atyo ku kutegeera obunafu bwe obw’enkomeredde, n’akyukira Katonda n’asembeza Yesu Kristo, Omwoyo Omutukuvu, Yesu Kristo gw’amuwa, abeera mu ye, amusumulula okuva mu tteeka lino ery’ekibi n’okufa, ne kiba nti olw’amaanyi g’Omwoyo abeera mu ye asobozesebwa okugondera amateeka ga Katonda n’okuwangula ebibi by’atayagala kukola, n’okukola ebyo by’ayagala okukola. Mu muntu eyazuukusibwa obuzuukusibwa amateeka ga Katonda, “etteeka ly’ekibi n’okufa” ye liwangula buli kiseera, naye mu muntu azziddwa obuggya, “etteeka ery’Omwoyo aleeta obulamu mu Kristo Yesu” lye liwangula buli kiseera. Awatali kubuusabuusa bangi ku mmwe abali wano leero bakyalwana okukwata amateeka ga Katonda nga mulemererwa ddala mu kugezaako kwammwe. Kye mwetaaga kwe kuzaalibwa omulundi ogwokubiri, Omwoyo Omutukuvu n’ajja okubeera mu mmwe, olwo ne mutambulira mu Mwoyo, era olw’amaanyi g’Omwoyo oyo abeera mu mmwe ne muwangula buli lunaku na buli ssaawa etteeka ly’ekibi n’okufa eririwanira mu bitundu byammwe nga lilwanyisa amateeka ga Katonda.

3. Ekiva mu Kuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri eky’okusatu kisangibwa mu Abaruumi 12:2, we tusoma nti, “So temwefaananyirizanga ba mirembe gino, naye mukyusibwe olw’okudda obuggya mu birowoozo byammwe.” Kino kiraga nti ekiva mu Kuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri eky’okusatu kwe kukyusibwa kw’obulamu bwaffe ku ngulu olw’okudda obuggya mu birowoozo byaffe munda, ne kiba nti tetukyefaananyiriza nsi eno. Kya lwatu nti omuntu azziddwa obuggya tayolekera mangu ago mu bujjuvu ekyo ky’alina munda mu ye ng’ensigo. Atandika obulamu obuggya nga ffe bwe tutandika obulamu bwaffe obw’omubiri, ng’omwana omuwere, era alina okukula. Nga Peetero bw’akyogera mu 1 Peetero 2:2, tulina “Ng’abaana abaakazaalibwa bwe beegomba amata, nammwe mwegombenga amata ag’omwoyo, muganywenga mukule.” Obulamu buno obuggya bulina okuliisibwa n’okukuzibwa. Si kya magezi, era tekiriiko musingi mu Kigambo kya Katonda, okusuubira omuntu yaakazaalibwa omulundi ogwokubiri, era bw’atyo omwana omuwere mu Kristo, okuba n’empisa ezituukiridde ng’oyo eyazaalibwa emyaka mingi egiyise n’akula n’atuuka mu bukulu. Naye mu kaseera ke tuzaalibwa omulundi ogwokubiri tufuna, ng’ensigo, obutuukirivu bwonna obw’empisa obugenda okuba obwaffe ensigo eyo bw’erimala okukula mu ffe n’etuuka ku kweyoleka kwayo okujjuvu.

4. Ekiva mu Kuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri eky’okuna tukisanga mu 1 Yokaana 5:1, “Buli akkiriza nti Yesu ye Kristo, oyo aba mwana wa Katonda.” Ekiva mu kuzaalibwa omulundi ogwokubiri eky’okuna kiri nti omuntu azziddwa obuggya akkiriza nti Yesu ye Kristo. Kya lwatu nti okukkiriza kuno okuva mu Kuzaalibwa Omulundi Ogwokubiri kukkiriza kwa nnamaddala. Okukkiriza Yokaana kw’ayogerako wano si kukkiriza okuli endowooza obulowooza, wabula okukkiriza okwa nnamaddala nti Yesu ye Mwafukibwako amafuta owa Katonda, okututuusa ku kutuuza Yesu nga Kabaka mu bulamu bwaffe. Bw’oba tofuula Yesu Kabaka mu mutima gwo ne mu bulamu bwo, tonnazaalibwa mulundi gwakubiri. Naye bw’oba ofuula Yesu Kabaka mu mutima gwo ne mu bulamu bwo, era omufuzi ow’enkomeredde ow’ebirowoozo byo n’empisa zo, kale ozaaliddwa omulundi ogwokubiri, kubanga “Buli akkiriza nti Yesu ye Kristo, oyo aba mwana wa Katonda.”

5. Ekiva mu kuzaalibwa omulundi ogwokubiri eky’okutaano tukisanga ennyiriri ssatu wansi mu ssuula y’emu, 1 Yokaana 5:4: “kubanga buli mwana wa Katonda awangula ekibi n’okwegomba ensi.” Ekiva mu kuzaalibwa Katonda eky’okutaano kiri nti oyo azaaliddwa bw’atyo omulundi ogwokubiri awangula ensi. Ensi ekontana ne Katonda, “n’ensi yonna eri mu mikono gya Setaani” (1 Yokaana 5:19). Eri wansi w’obufuzi bw’Omubi, efugibwa ebigendererwa bye n’endowooza ze. Ensi ekontana ne Katonda mu bulamu bwayo obw’obusuubuzi, obulamu bw’abantu, obulamu bw’amaka, ne mu bitundu byonna eby’obulamu obw’amagezi n’obw’okusoma, era buli kiseera ekozesa amaanyi ku buli omu ku ffe okutusika mu bujeemu eri Katonda (laba 1 Yokaana 5:3); naye oyo azaaliddwa Katonda, olw’amaanyi g’okukkiriza okuva mu kuzaalibwa omulundi ogwokubiri, awangula ensi. Awangula endowooza z’ensi, ebigendererwa byayo, enteekateeka zaayo n’ebyo by’eruubirira. Awangula ensi mu bulamu bwe obw’omuntu ku bubwe, obulamu bw’amaka, obulamu bw’obusuubuzi, obulamu bw’ebyobufuzi n’obulamu obw’amagezi buli lunaku.

6. Ekiva mu kuzaalibwa Katonda eky’omukaaga kisangibwa mu 1 Yokaana 3:9, R. V., “Noolwekyo tewali afuuka mwana wa Katonda ate ne yeeyongera okukola ekibi, kubanga ensigo ye (kwe kugamba, eya Katonda) ebeera mu ye, so tayinza kukola kibi (mu butuufu, tayinza kubeera ng’akola ekibi), kubanga yazaalibwa Katonda.” Ekiva mu kuzaalibwa Katonda eky’omukaaga, kale, kiri nti mu oyo azaaliddwa Katonda ensigo ya Katonda ebeeramu; era, n’olwekyo, oyo azaaliddwa Katonda takola kibi ng’empisa ye. Omuntu ayinza okubuuza nti, kino kitegeeza ki ddala? Kitegeeza ddala ekyo kye kigamba, bwe twetegereza n’obwegendereza amakulu amatuufu ag’ebigambo ebikozesebwa ne tussa essira ku biseera by’ebikolwa ebikozesebwa. Okusooka, ka twetegereze amakulu amatuufu ag’ekigambo ekivvuunulwa “Ekibi.” Ekibi kitegeeza ki? Yokaana yennyini yeegendereza okukinnyonnyola mu lunyiriri lwennyini ne mu bigambo ebiruliraanye. Ekisooka ekyeyoleka okuva mu 1 Yokaana 3:9 kiri nti ekibi kiri kintu ekikolebwa, so si kintu ekirekeddwa obulekeddwa butakolebwa, era si birowoozo n’okwegomba okw’ekibi byokka. Kintu kya ngeri ki ekikolebwa kinnyonnyolwa ennyiriri ttaano emabega mu lunyiriri 4. “Buli muntu akola ebibi aba mujeemu, era ekibi bwe bujeemu.” Ekibi wano okusinziira ku nnyinyonnyola ya Yokaana yennyini (era tetulina ddembe kuleeta nnyinyonnyola ya muntu mulala yenna mu lunyiriri lwe tusoma) kiri “bujeemu,” kwe kugamba, ebikolwa ebiraga okunyooma okw’amagezi okw’okwagala kwa Katonda nga bwe kubikkuliddwa mu kigambo kye. Bwe tutyo tulaba nti ekibi, nga bwe kikozesebwa wano, kitegeeza okumenya amateeka ga Katonda mu bugenderevu ng’omuntu amanyi. Omuntu azziddwa obuggya tajja kubeera ng’akola ekyo ky’amanyi nti kikontana n’okwagala kwa Katonda. Ayinza okukola ekikontana n’okwagala kwa Katonda, naye nga tamanyi nti kikontana n’okwagala kwa Katonda. N’olwekyo ekyo si “bujeemu.” Oboolyawo yandibadde amanyi nti kikontana n’okwagala kwa Katonda, era bw’alagibwa nti bwe kiri, ajja kwatulira Katonda omusango gwe. Ate era, tusaanidde okwetegereza ekiseera ky’ekikolwa ekikozesebwa mu lunyiriri luno. Kye kiseera kya kaakano ekiraga ekikolwa ekigenda mu maaso oba ekitakoma. Okuvvuunula ekitundu kino ekigambo ku kigambo kwandibadde, “Buli azaaliddwa okuva mu Katonda, ekibi takibeera ng’akikola, kubanga ensigo Ye (eya Katonda) mu ye ebeera ng’esigala; era tayinza kubeera ng’akola ekibi, kubanga okuva mu Katonda yazaalibwa.” Wano tekiyigirizibwa nti omuntu azaaliddwa Katonda takola kibi n’akamu, naye kiyigirizibwa nti teyeeyongera kukola kibi, takifuula mpisa ye. Ekyo ky’akola ng’empisa ye kirabikira mu 1 Yokaana 2:29, “Nga bwe mumanyi nti Mukama mutuukirivu, kirungi mutegeere nti oyo akola eby’obutuukirivu ye mwana we.” Kale nno ekiva mu kuzaalibwa omulundi ogwokubiri kiri nti oyo azaaliddwa omulundi ogwokubiri teyeeyongera, mu bugenderevu, lunaku ku lunaku kukola ekyo ky’amanyi nti kikontana n’okwagala kwa Katonda, naye akola ng’empisa ye “eby’obutuukirivu,” kwe kugamba, okukola ebikwatagana n’okwagala kwa Katonda nga bwe kubikkuliddwa mu Kigambo kye. Obuzaaliranwa obuggya obuweebwa mu kuzzibwa obuggya bufuula okweyongera okukola ekibi ekitasoboka, era bufuula okukola obutuukirivu ekitalemeka.

7. Ekiva mu kuzaalibwa omulundi ogwokubiri eky’omusanvu kisangibwa mu 1 Yokaana 3:14, R. V., “Kubanga ffe tumanyi nga twava mu kufa, ne tuyingira mu bulamu, kubanga twagala abooluganda, naye buli muntu atalina kwagala akyali mu kufa.” Ekiva eky’omusanvu mu kuzaalibwa omulundi ogwokubiri kwe kwagala abooluganda. Tusaanidde okwetegereza n’obwegendereza amakulu g’”okwagala” nga bwe galagibwa mu bigambo ebigeetoolodde. Si kwagala okw’okuwulira obuwulizi. Kwe kwagala okw’amakulu agasingako obugulumivu n’obuziba: okwegomba n’okusanyukira obulungi bw’abalala, okwagala okututuusa ku kwefiiriza ku lw’abo be twagala, oba nga bwe tusoma wansi mu ssuula y’emu, ennyiriri 16-18, “Mu kino mwe tutegeerera okwagala, kubanga yawaayo obulamu bwe ku lwaffe, era naffe kyetuva tuteekwa okuwaayo obulamu bwaffe olw’abooluganda. Buli alina ebintu eby’omu nsi n’alaba muganda we nga yeetaaga, naye n’abulwako ky’amuwa, okwagala kwa Katonda, kuyinza kutya okuba mu ye? Abaana abaagalwa, tetusaana kwagala mu bigambo kyokka, wabula twagalanenga ne mu bikolwa ne mu bulamu obulabika eri abantu.” Kino kiraga lwatu nti Omwoyo Omutukuvu ky’ategeeza wano bw’ayogera ku kwagala si kwe kusiima obusiimi oba okunyumirwa abalala, wadde okusanyukira obusanyusi okubeera nabo; kitegeeza okufaayo okw’amazima okw’omunda ku bulungi bwabwe, okututuusa ku kuyingiza emikono mu nsawo zaffe nga beetaaga ne tubawa bye beetaaga; kututuusa ku kulekawo ebyaffe ku lw’ebyabwe, okutuuka n’okuwaayo obulamu bwaffe ku lwabwe. Abaagalibwa n’okwagala kuno be “booluganda,” kwe kugamba, bonna abazaalibwa Katonda, nga bwe tusoma mu 1 Yokaana 5:1, “Buli akkiriza nti Yesu ye Kristo, oyo aba mwana wa Katonda, era buli ayagala kitaawe w’omwana ayagala n’omwana we.” Buli muntu azaaliddwa omulundi ogwokubiri ajja kwagala buli muntu omulala yenna eyazaalibwa Katonda. Oyo omulala eyazaalibwa Katonda ayinza okuba Omumerika oba Omugirimaani, oba Omungereza, oba omuddugavu, oba Omukyayina, oba Omuyindi. Ayinza okuba ng’asomye oba nga tasomangako; naye mwana wa Katonda era wa luganda, era bw’oba ng’ozaaliddwa Katonda, ajja kuba gw’oyagala. Kino kigezo ekikebera ddala obanga omuntu yazaalibwa Katonda oba nedda.

8. Ekiva mu kuzaalibwa Katonda ekisembayo kye tunaalowoozaako enkya ya leero kisangibwa mu 2 Abakkolinso 5:17, R. V., “Noolwekyo omuntu yenna bw’abeera mu Kristo, aba kitonde kiggya (okutondebwa obuggya); eby’edda nga bigenze, laba ng’afuuse muggya.” Ekiva eky’omwenda mu kuzaalibwa omulundi ogwokubiri, ekizingiramu ebirala byonna bye tubadde tulowoozaako, kwe kuba nti mu muntu azaaliddwa obuggya, eby’edda biweddewo, bifuuse biggya. Mu kifo ky’ebirowoozo eby’edda, okwagala okw’edda, ebigendererwa eby’edda n’okulonda okw’edda, mubaamu ebirowoozo ebiggya, okwagala okuggya, ebigendererwa ebiggya n’okulonda okuggya.

III. OBWETAAVU BW’OKUZAALIBWA OMULUNDI OGWOKUBIRI

Katutunuulire okumala akaseera katono obwetaavu bw’okuzaalibwa omulundi ogwokubiri. Kino kyogerwako mu kimu ku byawandiikibwa byaffe ne mu nnyiriri eziddirira, Yokaana 3:5, 6: “Ddala ddala nkugamba nti, Okuggyako ng’omuntu azaaliddwa amazzi n’Omwoyo tasobola kuyingira mu bwakabaka bwa Katonda. Ekizaalibwa omubiri kiba mubiri, n’ekizaalibwa Omwoyo kiba mwoyo.” Tulaba wano nti okuzaalibwa omulundi ogwokubiri kwetaagisa buli muntu, era tulaba n’ensonga lwaki kwetaagisa. Ebigambo ebyavvuunulwa nti, “Omuntu bw’atazaalibwa,” n’ebirala, singa byavvuunulwa butereevu byandibadde, “Omuntu yenna bw’atazaalibwa mu mazzi n’Omwoyo, tayinza kuyingira mu bwakabaka bwa Katonda.” Era olunyiriri oluddako lulaga lwaki tayinza kuyingira mu Bwakabaka bwa Katonda: kubanga byonna omuntu by’afuna mu kuzaalibwa okw’obutonde “mubiri,” ate Obwakabaka bwa Katonda bwa mwoyo, noolwekyo okubuyingira omuntu ateekwa okuzaalibwa Omwoyo. Ne bwe tuba nga twava mu bajjajja abaali abategeevu era abagezigezi, ne bakitaffe ne bamaama baffe ne bwe baba nga baali batya Katonda, Omwoyo Omutukuvu tetumufuna okuva gye bali. Kye tufuna “mubiri” kyokka. Guyinza okuba omubiri omuyonjo, omubiri ogw’empisa ennungi, ogw’obugolokofu era ogusikiriza ennyo, naye gukyali mubiri; era “abafugibwa omubiri tebayinza kusanyusa Katonda,” wadde “okusikira obwakabaka bwa Katonda.” Omubiri teguyinza kulongoosebwa. “Omuwesiyopya tayinza kukyusa lususu lwe, wadde engo amabala gaayo,” era n’omuntu atazaalibwanga buggya tayinza kutuuka ku bulamu obusanyusa Katonda. (Laba Yeremiya 13:23.) Ateekwa okuzaalibwa omulundi ogwokubiri. Obwetaavu buno era bwa ddala era tebwewalika, bwa ddala era tebwewalika ne kiba nti Yesu yagamba Nikodemo, newaakubadde yali muntu wa mpisa nnungi nnyo ez’okulabirwako, eyali asomye ennyo mu mpisa ne mu by’omwoyo, omuyigiriza wa Isirayiri, omukulembeze mu by’eddiini mu Isirayiri, “kibagwanira okuzaalibwa omulundi ogwokubiri.” (Yokaana 3:7.) Tewali kirala kiyinza kudda mu kifo ky’okuzaalibwa omulundi ogwokubiri. Abantu bagezaako okussa mu kifo ky’okuzaalibwa omulundi ogwokubiri okusoma, empisa ennungi, eddiini, enjigiriza entuufu, okubatizibwa, okukyuka okw’okungulu, “new thought,” “theosophy” oba okumanya Katonda, n’ebirala ebiringa ebyo; naye tewali na kimu ku byo, wadde byonna nga biri wamu, ekimala; oteekwa okuzaalibwa omulundi ogwokubiri. Etteeka lino teririna kyenjawulo n’akatono. Nga Yesu bw’agamba mu Yokaana 3:3, “Ddala ddala nkugamba nti, Omuntu bw’atazaalibwa mulundi gwakubiri tayinza kulaba bwakabaka bwa Katonda.”

IV. OMUNTU AYINZA ATYA OKUZAALIBWA OMULUNDI OGWOKUBIRI?

Noolwekyo ekibuuzo kino kiri mu maaso ga buli omu ku mmwe: Wazaalibwa omulundi ogwokubiri? Tewali kibuuzo kikulu okusinga kino ky’oyinza okwolekagana nakyo. Kyolekere mu mpapula zino so tokyebalama. Era kino kituleeta ku kibuuzo eky’omugaso ennyo mu bulamu: Abantu bazaalibwa batya omulundi ogwokubiri, oba omuntu yenna ali wano leero atannazaalibwa mulundi gwakubiri, kiki ky’ateekwa okukola okuzaalibwa omulundi ogwokubiri wano wennyini enkya ya leero? Ekibuuzo kino nakyo kiddibwamu lwatu mu Kigambo kya Katonda; era nsobola okubawa okuddamu mu ddakiika ntono nnyo, era mu ngeri buli ali wano gy’ayinza okutegeera. Okuddamu kulina ebitundu bisatu.

1. Ekitundu ekisooka eky’okuddamu okijja kukisanga mu Tito 3:5, “Si lwa bikolwa eby’omu butuukirivu bye twakola, wabula olw’okusaasira kwe, ye (kwe kugamba, Katonda) n’atulokola mu kunaazibwa okw’okuzaalibwa okw’omulundi ogwokubiri n’okufuulibwa abaggya olwa Mwoyo Mutukuvu.” Ebigambo bino bitubuulira lwatu nti Katonda y’azaala omuntu omulundi ogwokubiri era akikola ng’ayita mu maanyi g’Omwoyo we Omutukuvu. Ekirowoozo kye kimu kisangibwa mu kyawandiikibwa kyaffe, Yokaana 3:5, 6: “Yesu kwe kumuddamu nti, Ddala ddala nkugamba nti, Okuggyako ng’omuntu azaaliddwa amazzi n’Omwoyo tasobola kuyingira mu bwakabaka bwa Katonda. Ekizaalibwa omubiri kiba mubiri, n’ekizaalibwa Omwoyo kiba mwoyo.” Okuzaalibwa obuggya mulimu gwa Katonda; agukola ng’ayita mu maanyi g’Omwoyo we Omutukuvu akolera mu birowoozo, mu nneewulira ne mu kwagala kw’oyo azaalibwa omulundi ogwokubiri, mu mutima gwo ne mu gwange.

2. Omuntu ayinza okulowooza, olw’okuba nti okuzaalibwa obuggya mulimu gwa Katonda gw’akolera mu mitima gyaffe ng’ayita mu Mwoyo we Omutukuvu, nti kye tulina okukola kyokka kwe kulinda okutuusa Katonda lw’alaba nga kisaanidde okukola; naye tulaba lwatu mu bitundu ebirala eby’Ekigambo nti ekyo si kituufu. Tuyigirizibwa ekintu eky’okubiri ku ngeri okuzaalibwa obuggya gye kukolebwamu mu Yakobo 1:18, “Yalondawo ku bubwe yekka okutuzaala, ng’ayita mu kigambo eky’amazima, tulyoke tubeere ng’abaana be ababereberye mu lulyo lwe oluggya.” Wano tuyigirizibwa nti Ekigambo eky’Amazima, Ekigambo kya Katonda, kye kikozesebwa Katonda ky’akozesa mu kuzaala abantu obuggya. Ekirowoozo kye kimu kisangibwa mu 1 Peetero 1:23, “Kubanga okusinziira mu kigambo kya Katonda ekiramu era eky’olubeerera, mwazaalibwa omulundi ogwokubiri.” Era Pawulo ayogera ekirowoozo kye kimu ekikulu mu 1 Abakkolinso 4:15, w’agamba nti: “Kubanga newaakubadde mulina abalala nkumi na nkumi ababayigiriza ebya Kristo, naye mujjukirenga nga mulina bakitammwe batono. Kubanga nze mbazaala mu Kristo olw’enjiri.” Okuva mu bitundu bino kirabika lwatu nti okuzaalibwa omulundi ogwokubiri Katonda akukola ng’akozesa Ekigambo kye. Katonda y’akukola ng’ayita mu maanyi g’Omwoyo we Omutukuvu, naye Omwoyo Omutukuvu akolera mu Kigambo, era bw’atyo Katonda azaala abantu obuggya olw’”Ekigambo eky’Amazima,” oba “Ekigambo kya Katonda,” kwe kugamba, Ekigambo ekibuulirwa mu “Njiri.” Noolwekyo, ggwe oba nze bwe tuba twagala okuzaalibwa omulundi ogwokubiri, tusaanidde okutuukirira Ekigambo kya Katonda nga tusoma Bayibuli era nga tusaba Katonda Omwoyo Omutukuvu afuule Ekigambo kye tusoma ekintu ekiramu mu mitima gyaffe. Tusaanidde okutuukirira naddala ekitundu ky’Ekigambo kya Katonda ekiri mu Njiri ya Yokaana, kubanga Yokaana atubuulira mu Yokaana 20:31 nti “Bino (kwe kugamba, ebintu bino ebiri mu Njiri ya Yokaana) byawandiikibwa mulyoke mukkirize nti Yesu ye Kristo Omwana wa Katonda era olw’okumukkiriza mulyoke mube n’obulamu mu linnya lye.” Bwe tuba twagala okulaba abalala nga bazaalibwa omulundi ogwokubiri, tusaanidde okuleeta Ekigambo kya Katonda ku birowoozo byabwe ne ku mitima gyabwe, oba nga tubuulira Ekigambo, oba nga tukiyigiriza, oba mu mulimu ogw’okutuukirira omuntu kinnoomu; era tusaanidde okutunuulira Omwoyo Omutukuvu azze obulamu mu Kigambo ekyo mu mitima gy’abantu nga tukisiga mu mitima gyabwe, era mu ngeri eno okuzaalibwa omulundi ogwokubiri kujja kuvaamu.

3. Amazima ag’okusatu, agasembayo era agasalawo, ku ngeri gye tuzaalibwamu omulundi ogwokubiri gasangibwa mu Abaggalatiya 3:26 ne Yokaana 1:12, 13. Mu Abaggalatiya 3:26 tusoma nti, “Kubanga kaakano mwenna muli baana ba Katonda olw’okukkiriza Yesu Kristo.” Kino kitubuulira lwatu nti tuzaalibwa omulundi ogwokubiri nga tussa okukkiriza kwaffe mu Kristo Yesu. Kino kyogerwa n’obutangaavu obusingawo mu Yokaana 1:12, 13: “Naye bonna abaamusembeza (kwe kugamba, Mukama Yesu), yabawa obuyinza okufuuka abaana ba Katonda; be bo abakkiriza erinnya lye. Abataazaalibwa musaayi, oba okwagala kw’omubiri, wadde okwagala kw’omuntu, naye abaazaalibwa okwagala kwa Katonda.” Wano tubuulirwa nti ekintu ekisalawo mu kufuuka kwaffe abaana ba Katonda kwe kukkiriza, oba okusembeza, Yesu Kristo. Omuntu yenna asembeza Yesu Kristo ng’Omulokozi we ku bubwe, n’yesiga Katonda okumusonyiwa kubanga Yesu Kristo yafa mu kifo kye, n’amusembeza nga Mukama we era Kabaka we, ne yeewaayo ebirowoozo bye bifugibwe ye yekka ddala nga Mukama we, n’obulamu bwe bufugibwe ye yekka ddala nga Kabaka we, era n’ayatula Yesu Kristo nga Mukama mu maaso g’ensi, omuntu oyo amangu ago afuuka mwana wa Katonda, amangu ago azaalibwa omulundi ogwokubiri, amangu ago afuulibwa omugabi ku butonde bwa Katonda. Ekirowoozo kye kimu Yesu yennyini akyolesa mu Yokaana 3:14, 15, Mukama waffe Yesu w’awandiikibwa ng’agamba nti, “Era nga Musa bwe yawanika omusota mu ddungu, bwe kityo n’Omwana w’Omuntu kimugwanira okuwanikibwa, buli amukkiriza alyoke afune obulamu obutaggwaawo.” Kino kyogera ku byafaayo by’Abayisirayiri mu Ndagaano Enkadde bwe baabojjebwa emisota egy’omuliro. Ng’Omuyisirayiri eyali afa, obusagwa bw’omusota ogw’omuliro nga butambula mu misuwa gye, bwe yalokolebwa olw’okutunuulira obutunuulizi omusota ogw’ekikomo ku muti, omusota ogwakolebwa mu kifaananyi ky’ogwo ogwamubojja, n’afuna obulamu obuggya obutambula mu misuwa gye amangu ddala nga yaakatunula, bwe tutyo naffe abantu abafa, obusagwa bw’ekibi nga butambula mu misuwa gyaffe, tulokolebwa nga tutunuulira Yesu Kristo “mu kifaananyi ky’omubiri ogw’ekibi,” eyawanikibwa ku musalaba, era ne tufuna obulamu obuggya obutambula mu misuwa gyaffe mu kaseera ke kamu ke tutunuulira. Kye tulina okukola kyokka mu kuzaalibwa kwaffe obuggya kwe kusembeza Kristo nga bw’atwolesebwa mu Kigambo, mwe tuzaalibwa omulundi ogwokubiri. Noolwekyo, “Noolwekyo omuntu yenna bw’abeera mu Kristo, aba kitonde kiggya (okutondebwa obuggya); eby’edda nga bigenze, laba ng’afuuse muggya.”

Mu kuzaalibwa omulundi ogwokubiri Ekigambo kya Katonda y’ensigo; omutima gw’omuntu ye ttaka; omubuulizi w’Ekigambo ye musizi, asuula ensigo y’Ekigambo kya Katonda mu ttaka ly’omutima gw’omuntu; Katonda ng’ayita mu Mwoyo we aggula omutima gusembeze ensigo (Ebikolwa by’Abatume 16:14); awulira akkiriza; Omwoyo azza obulamu mu nsigo mu mutima ogugisembeza; omutima gwezinga ku nsigo olw’okukkiriza; obutonde obuggya, obutonde bwa Katonda, bumera okuva mu Kigambo kya Katonda; omukkiriza “azaalibwa omulundi ogwokubiri,” “atondebwa buggya,” “afuulibwa omulamu,” “ava mu kufa n’ayingira mu bulamu.”

Okufundikira.

Wazaalibwa omulundi ogwokubiri? Ekibuuzo kino nkibuuza buli musajja na buli mukazi ali wano. Sikubuuza obanga oli mmemba w’ekkanisa. Sikubuuza obanga wabatizibwa. Sikubuuza nti, obadde ogenda bulijjo ku Kyeggulo kya Mukama? Sikubuuza nti, wakyusa obulamu bwo n’otandika buggya? Sikubuuza nti, oli mwami oba mukyala ow’ekisa, ayigirizibwa, omugezi, ow’empisa ennungi, era asanyusa mu bantu? Wabula nkubuuza nti, wazaalibwa omulundi ogwokubiri? Bwe kiba nti nedda, oli bweru w’Obwakabaka bwa Katonda era olaga mu ggeyeena ey’emirembe gyonna okuggyako ng’ozaaliddwa omulundi ogwokubiri. Naye bw’oba nga tonnazaalibwa mulundi gwakubiri oyinza okuzaalibwa omulundi ogwokubiri leero, oyinza okuzaalibwa omulundi ogwokubiri nga tonnava mu kizimbe kino, oyinza okuzaalibwa omulundi ogwokubiri kaakano wennyini; kubanga Ekigambo kya Katonda kigamba nti, “Naye bonna abaamusembeza, yabawa obuyinza okufuuka abaana ba Katonda; be bo abakkiriza erinnya lye. Abataazaalibwa musaayi, oba okwagala kw’omubiri, wadde okwagala kw’omuntu, naye abaazaalibwa okwagala kwa Katonda.” Era kigamba nate mu Abaruumi 10:9, 10, “Bw’oyatula n’akamwa ko nti, Yesu ye Mukama, n’okkiriza n’omutima gwo nga Katonda yamuzuukiza mu bafu, olokoka. Kubanga omuntu akkiriza na mutima gwe n’aweebwa obutuukirivu, era ayatula na kamwa ke n’alokoka.” Ennyiriri zino ziraga lwatu ng’omusana ky’oteekwa okukola wano kaakano okufuuka omwana wa Katonda. Kiri gy’oli okusalawo obanga ojja kukikola oba nedda.

Ekyayita Ekiddako