Ekyama ky’Omukristaayo eky’Obulamu Obw’essanyu
Engeri y’Okufuga mu Bulamu Obw’omunda

Essuula 19 · eddakiika 20 ez’okusoma · eddakiika 26 ez’okuwuliriza

Engeri y’Okufuga mu Bulamu Obw’omunda

Abafalisaayo bwe baamubuuza obwakabaka bwa Katonda lwe bulijja, n’abaddamu nti, “Obwakabaka bwa Katonda bulijja ddi?” Yesu n’abaddamu nti, “Obwakabaka bwa Katonda tebulabika nga bujja, era abantu tebagenda kugamba nti, ‘Laba buubuno wano,’ oba nti, ‘Buubuli wali,’ kubanga obwakabaka bwa Katonda buli mu mmwe.” Ebigambo “obwakabaka bwa Katonda” ne “obwakabaka obw’omu ggulu” bitegeeza obulamu bwa Katonda mu mmeeme. Biri mu Byawandiikibwa. Bitegeeza bubeezi ekifo oba embeera Katonda mw’afugira, era by’ayagala mwe bikolerwa. Bwakabaka bwa munda, so si bwa bweru. Entebe zaabwo si za kwenyumiriza na kitiibwa kya bantu. Za kufuga ebintu ebiyitawo n’ebyo ebitegeerwa obusimu bw’omubiri. Bakabaka baabwo tebambala byambalo bya bwakabaka ebya ffulungu n’ebya linena ennungi. Wabula bambala ebyambalo eby’omunda eby’obulongoofu n’amazima. Era okufuga kwabwo tekuli mu kwolesebwa okw’okungulu, wabula mu maanyi ag’omunda.

Era tebuli mu kifo kimu okusinga ekirala, wadde mu ngeri y’ebintu emu okusinga endala. Tetwetaaga kunoonyeza Kristo ku lusozi luno wadde mu Yerusaalemi. Si eyo gye tumusanga ne tuyingira mu bwakabaka bwe. Ensonga si ya kifo n’akatono, wabula ya mbeera. Mu buli kifo, mu buli linnya, ne mu buli ngeri, bonna abanoonya Katonda ne bakola ebirungi balisanga obwakabaka bwe munda mu bo. Naye kino kitegeerwa kitono nnyo. Okukwata ebigambo nga bwe biri obwabwe, ng’abaana abato, kwatuleetera okulowooza nti obwakabaka buteekwa okubeera mu kifo ekimu ekigere. Twasuubira nti obwakabaka obw’omu ggulu butegeeza eggulu okuwangula ensi mu lwatu mu kifo ekimu eky’enjawulo. Twalowooza nti okutuula ku ntebe awamu ne Kristo kwandibadde kugulumizibwa mu lwatu mu buyinza ne mu kitiibwa.

Naye amakulu ag’omunda ag’Ebyawandiikibwa bwe gagenda gabikkulwa, tulaba nti ekyo kyandibadde kutuukiriza kwa kungulu era okunafu okw’amakulu amatuufu ag’obubonero buno. Era okwolesebwa kw’amakulu gaabwo ag’amazima kweyongera okukula eri “amaaso agalaba.” Ku nkomerero, tutegeera nti ebigambo bya Mukama waffe byali bya mazima okusinga bwe twali tulowoozezza. “Obwakabaka bwa Katonda bulijja ddi?” Yesu n’abaddamu nti, “Obwakabaka bwa Katonda tebulabika nga bujja, era abantu tebagenda kugamba nti, ‘Laba buubuno wano,’ oba nti, ‘Buubuli wali,’ kubanga obwakabaka bwa Katonda buli mu mmwe.”

Mu Danyeri 2:44 obwakabaka bulangirirwa nti: “Mu biro ebya bakabaka abo, Katonda w’eggulu alissaawo obwakabaka obutalizikirizibwa, so tebuliweebwa bantu balala. Bulizikiriza obwakabaka obwo bwonna, ne bubumalawo, naye bwo bulibeerera emirembe gyonna.” Mu Isaaya 9:6-7 Kabaka alangirirwa: — “Kubanga omwana atuzaaliddwa ffe, omwana owoobulenzi atuweereddwa ffe, n’okufuga kunaabanga ku bibegabega bye. N’erinnya lye aliyitibwa nti, Wa kitalo, Omuwi w’amagezi, Katonda Ayinzabyonna, Kitaffe ow’Emirembe Gyonna, Omulangira w’Emirembe. Okufuga kwe n’emirembe biryeyongeranga obutakoma. Alifugira ku ntebe ya Dawudi ne ku bwakabaka bwe, n’okubuwanirira n’obwenkanya n’obutuukirivu okuva leero okutuusa emirembe gyonna. Obumalirivu bwa Mukama Katonda ow’Eggye bulikituukiriza ekyo.”

Obwakabaka buno bulina obuyinza okuzikiriza obulala bwonna. Etteeka ligamba nti eby’omunda bye biteekwa okufuga eby’ebweru. Bwe wabaawo emirembe munda, tewali kujagalala kuyinza kukwata ku mmeeme. Naye emirembe egy’ebweru tegisobola kukkakkanya kibuyaga ow’omunda. Omutima omusanyufu guyinza okutambula wakati mu nnyanja y’emitawaana nga tegufaayo. Naye ennaku ey’omunda tesobola kufuna ssanyu wadde mu mbeera esingayo obulungi. Omuntu ow’omunda ye azimba oba azikiriza essanyu lye, so si by’alina. Omuntu omu yagamba Diogenes nti, “Kabaka akuggyeeko ekitiibwa.” “Yee,” Diogenes n’addamu ng’ajaguza, “naye nze ekitiibwa sikiggiddwako!” Tewali kikolwa kya bakabaka oba ba Kayisaali kiyinza kuggyako kitiibwa mmeeme ekuuma ekitiibwa kyayo; tewali mufuzi mukambwe ayinza kufuula muddu omuntu ow’eddembe munda.

Kale, okubeera n’obwakabaka buno obwa Katonda munda kitegeeza nti amaanyi gonna amalala agaagala okuwangula oba okufuula omuntu omuddu gamenyeddwa. Emmeeme efuga ng’ewangudde ku go gonna. Abantu ne dayimooni bayinza okugezaako okufuula omuntu omuddu. Naye tebalina maanyi mu maaso g’obuyinza bw’obwakabaka buno obw’omunda. Emisono, empisa z’abantu, oba okutya abantu tebikyafuga mmeeme eyasitulibwa n’etuuzibwa ku ntebe mu bwakabaka buno obw’omunda. So n’okwagala okwewummulira tekukyagifuga. Abakristaayo bakankana ne bavunnamira abafuzi abakambwe bangi. Tewali kibi wadde okukemebwa okuyinza okuwangula, tewali nnaku eyinza okubetenta, tewali kuggwaamu maanyi kuyinza kuziyiza.

Omusajja oba omukazi ne bw’aba nga yasibibwa mu njegere ez’obukambwe ennyo ez’emize egy’ekibi, obwakabaka buno bulimuteeka mu ddembe. Embeera ziyinza okufuula abantu bakabaka mu nsi ey’ebweru. Naye mu bulamu obukusike, abantu bafuuka bakabaka abafuga embeera. Era emmeeme eyali omuddu w’ebintu lukumi, kati yeesanga nga tekyabyesigamako n’akatono.

Kubanga Kabaka mu bwakabaka buno ye oyo atasobola kukosebwa wadde okutabulwa ekintu kyonna. Ye wuuyo akola embeera. Okuva okufuga bwe kuli ku bibegabega bye, tetuyinza kubuusabuusa nti alifuga n’obwenkanya obutuukiridde. Abantu be tebaliiko kye baliburwa. Ebigambo “n’okufuga kunaabanga ku bibegabega bye” bye birimu ekyama ky’obwakabaka buno obw’ekitalo. Ku bibegabega bye, so si ku byaffe. Okulabirira kukwe. Emigugu gigye. Obuvunaanyizibwa bubwe. Obukuumi bubwe. Okuteekateeka, okugaba, okufuga n’okuluŋŋamya byonna biri mu mikono gye. Tewali ayinza kubuusabuusa nti atuukiriza bulungi ddala buli kyetaagisa mu bwakabaka bwe. Kale, abo abali mu bwakabaka bwe tebalina kweraliikirira, migugu, wadde mitawaana.

Era olw’okununulibwa kuno bafuuka bakabaka. Okufuga tekuli ku bibegabega byabwe, era tebalina nsonga kukuyingiramu. Kabaka waabwe yeetisse obuvunaanyizibwa bwonna. Bw’alaba abantu be nga basanyufu era nga bagaggawala, amatira okwetikka obuzito bwonna n’okulabirira kwonna okw’obwakabaka. Emirundi mingi twogera ku mirimu gya bakabaka ab’omu nsi. Tubasaasira olw’emigugu gy’obwakabaka. Tutegeera, ne ku mutendera gw’ensi, nti okuba kabaka kitegeeza, oba kyandibadde kitegeeza, okwetikka emigugu gy’omuntu wa wansi ddala mu bantu be.

Ne kaakano, nga bwe mpandiika, emitima mingi giruma ku lwa Czar omuggya. Yeetisse omugugu omuzito ogw’Obwakabaka bwa Russia obugazi ennyo.

Okuva mu buli mutima gw’omuntu tuyinza okuyiga emirimu gy’obwakabaka. Kale kino kye kitegeeza okubeera mu bwakabaka Katonda mw’ali Kabaka. Yalangirira nti ebintu byonna birirongoosebwa mu nsala entuufu ne mu bwenkanya, emirembe gyonna. Mazima tewali kulabirira wadde okweraliikirira kuyinza kuyingira wano, singa omutima gumanya bumanya obwakabaka bwagwo ne Kabaka waagwo! Mu Yokaana 18:36, Kabaka waffe atubuulira enkola y’obwakabaka bwe: Yesu n’addamu nti, “Obwakabaka bwange si bwa mu nsi muno. Singa bubadde bwa mu nsi eno abaweereza bange bandirwanye ne siweebwayo mu Bayudaaya. Naye obwakabaka bwange si bwa mu nsi muno.”

Bakabaka n’obwakabaka eby’omu nsi bifuna obukulu nga biyita mu ntalo. Obwakabaka bwa Katonda buwangula olw’amaanyi ag’omunda.

Bakabaka ab’omu nsi bawangula abalabe; Katonda awangula obulabe. Obuwanguzi bwe buteekwa okusooka okubeera obw’omunda nga tebunnaba kubeera bwa bweru. Tafuula bantu baddu ng’abakaka, wabula abawangula. Ffe ffennyini, ku mutendera gwaffe ogw’ensi, tumanyi etteeka lino.

Tetutwala nga kya muwendo buwanguzi ku munnaffe obutuuka ku mubiri bwokka ne butawangula mutima. Tewali maama wa mazima afaayo ku buwulize obw’okungulu bwokka; tewali kimumatiza okuggyako okwewaayo okw’omunda.

Omutima bwe gutawangulwa mu makkati gaagwo, obuwanguzi bulabika nga tebulina mugaso. Kale eri Katonda, tekisingawo nnyo? Tugambibwa nti: Naye Mukama n’agamba Samwiri nti, “Totunuulira nfaanana ye wadde obuwanvu bwe, kubanga si gwe nnonze. Mukama tatunuulira ebyo abantu bye batunuulira. Abantu batunuulira bya kungulu naye Mukama atunuulira bya mu mutima.” (1 Samwiri 16:7) Twogera ku “kuwangula emitima.” Tetutegeeza kukaka muntu kwewaayo. Tutegeeza nti emitima egyo giwangulwa ne giweebwayo eri omulala nga gyagala. Era mu ngeri eno yokka, so si mu ndala, Katonda mw’awangulira. Kale okusoma nti “obwakabaka bwe bufuga ensi yonna” kitegeeza nti emitima gyonna giwangulwa okumuweereza nga gyewaayo n’essanyu era nga gyagala.

Kubanga nziramu nate, okufuga kwe kuteekwa okusooka okubeera okw’omunda nga tekunnaba kubeera kwa bweru. Era mazima, tekuba kufuga n’akatono, okuggyako nga kuli munda. Bwe tulowooza akaseera katono, tujja kulaba nti kino kiteekwa okuba bwe kityo. Tekisoboka kulowooza Katonda ng’afuga mu bwakabaka abantu be mwe batafugibwa okusukka ebikolwa byabwe eby’okungulu.

Obwakabaka bwe si bwa mu nsi muno. Bwakabaka bwa mwoyo. Obuyinza bwabwo buli ku mmeeme, so si ku mibiri.

Kale, busobola okuteekebwawo nga emmeeme emaze okuwangulwa kyokka.

Bwe tulaba bwe tutyo, ebirangiriro n’obunnabbi bwonna ebyo bijjula okwagala n’omukisa. Byogera nti Katonda aliwangula abalabe be era alibafuga mu butuukirivu ne mu buyinza! Era nga liwulikika nga lijjudde essuubi ery’ekitiibwa eddoboozi ly’ekibiina ekinene Yokaana kye yawulira nga kigamba nti, “Aleruuya, kubanga Mukama Katonda waffe Ayinzabyonna y’afuga.” Okukakasa bino byonna tulina ebitundu bibiri eby’Ebyawandiikibwa ebinnyonnyola obwakabaka buno, mu (Abaruumi 14:17) “Kubanga obwakabaka bwa Katonda si kulya na kunywa, wabula butuukirivu na mirembe, na ssanyu mu Mwoyo Omutukuvu.” ne mu (1 Abakkolinso 4:20): “Kubanga obwakabaka bwa Katonda tebuli mu kwogera bwogezi, wabula mu maanyi.”

Si bintu bya kungulu, wabula bya munda. Si omuntu by’alya oba by’anywa. Si w’abeera. Si ggwanga lye wadde empisa z’eggwanga lye. Wadde ebirowoozo bye oba ebigambo bye. Naye bubonero ki obw’omunda obw’obutonde bwe?

Maanyi ki ag’omwoyo gwe? Kubanga ebyo byokka bye bikola obwakabaka buno obwa Katonda.

Si kye nkola, wabula kye ndi, kye kirisalawo oba ndi mu bwo oba nedda. Obwakabaka buno busobola okuteekebwawo nga tulina era nga tuli mu kulaba mu bulamu bwaffe obutuukirivu obw’omunda, emirembe, essanyu, n’amaanyi. Kale, tewali kufuga kwa bweru kuyinza kuleeta bibala ng’ebyo. Omulimu ogw’omunda ogw’Omwoyo wa Katonda awangula byonna gwe gwokka oguyinza.

Nnyize nnyo okuva mu lugero lwa Odysseus n’olugendo lwe, bwe yali ng’ayita ku bizinga by’abasireeni (sirens). Abasireeni bano baali basobola okusikiriza buli eyawuliranga ennyimba zaabwe. Babasendasendanga ne babbuukira mu nnyanja. Okwewala akabi kano, Odysseus yajjuza amatu g’abavuzi b’eryato lye envumbo. Yakola kino baleme kuwulira nnyimba ezitta. Oluvannyuma yeesiba ku mulongooti gw’eryato n’emiguwa egy’amafundo. Ne bayita ku kizinga nga tebalina kabi. Naye Orpheus bwe yali ateekwa okuyita ku kizinga kye kimu, yafuna obuwanguzi obusingako. Yayimba ennyimba ennungi okusinga ez’abasireeni, n’asanyusa abavuzi be n’ennyimba ezisikiriza okusingawo. Kale ne bayita ku basikiriza abo ab’akabi, si mu mirembe kyokka naye nga babanyooma. Envumbo n’emiguwa egy’amafundo byakuuma Odysseus n’abavuzi be obutabbuuka mu nnyanja kufiirayo. Naye essanyu ery’omunda lyasobozesa Orpheus n’abavuzi be okuwangula okukemebwa kwennyini. Era bwe kityo bwe kiri n’obwakabaka bwe twogerako. Tebwetaaga tteeka lya bweru kubusiba, wabula bufuga olw’obuyinza obw’obulamu bwabwo obw’omunda.

Kye kiva kyogerwa ku abo abaabuyingiramu nti, “awali ebyo tewali tteeka libiwakanya.” Kubanga bwakabaka bwa bakabaka. Oluyimba lwe tuliyimba lumu, nedda, lwe tusaanidde okuba nga tuyimba kaakano wano mu bulamu buno, lukirangirira: “era n’okuva eri Yesu Kristo omujulirwa omwesigwa. Oyo ye yasooka okuzuukira mu bafu, era y’afuga bakabaka ab’omu nsi; oyo yatwagala, era ye yatuggya mu bibi byaffe n’omusaayi gwe, n’atufuula obwakabaka bw’obwakabona bwa Katonda, Kitaawe. Ekitiibwa n’obuyinza bibeerenga eri oyo emirembe n’emirembe. Amiina.” (Okubikkulirwa 1:5-6.)

Ffe abaayingira mu bwakabaka buno, oba, okusinga, ffe obwakabaka buno mwe bwateekebwawo, tutuula ku ntebe wamu ne Kabaka waffe ne tugabana ku kufuga kwe. Ensi yali ke katebe ke ak’ebigere, era efuuka ke katebe kaffe ak’ebigere naffe. Yafuga waggulu w’ebintu ebiyitawo n’ebyo ebitegeerwa obusimu bw’omubiri. Obulamu obwabeerwangamu ku mutendera ogw’awaggulu era ogusingako bwe bwamuwa obuyinza obwo.

Naffe tuyinza bwe tutyo. Ffenna tumanyi enjogera nti omuntu “ayimuka n’asukka embeera ze.” Kitegeeza nti mu muntu oyo mulimu amaanyi agakwekeddwa. Gafuga embeera ze mu kifo ky’okufugibwa zo. Kabaka waffe yasukka waggulu w’embeera ze. Ffe abafuga awamu naye, tuyinza okukola kye kimu.

Naye, nga bwe yali nga si kabaka mu ndabika ey’okungulu, wabula mu maanyi ag’omunda gokka, naffe bwe tutyo bwe tuliba. Yafuga, si lwa kuba nti yalina obugagga bwonna obw’ensi. Wabula kubanga teyalina na kimu, era nga asobola okubeera nga tabulina.

Era bwe kityo bwe kuliba okufuga kwaffe. Abantu bonna tebalituvunnamira, era n’ebintu byonna tebirigondera kwagala kwaffe.

Abantu bonna nga batuziyiza, n’ebintu byonna nga bitulwanyisa, tulibiyitamu nga tutambula mu buwanguzi bw’emmeeme obw’obwakabaka.

Tulifiirwa ebintu byonna, era olw’okufiirwa okwo tuliteebwa emirembe gyonna okuva mu buyinza bwabyo obw’okutusiba. Tulyekweka mu Kabaka by’ayagala, ekigo ekitayinza kumenyebwa. Eyo, tulifugira mu Bwakabaka obutaggwaawo.

Bino byonna bikontana n’endowooza y’omuntu ku bwakabaka. Omutima gw’omuntu gusobola okutegeera endowooza emu yokka. Y’eno: nti embeera ez’ebweru ziteekwa okugondera emmeeme etudde ku ntebe awamu ne Kristo. Mikwano giteekwa okusiima, abalabe bateekwa okusirisibwa, n’ebiziyiza biteekwa okuwangulwa. Ensonga ziteekwa okugenda obulungi, oba si ekyo tewali kufuga. Singa omuntu ye yali aluŋŋamya ensonga za Danyeri, oba ez’Abaebbulaniya abasatu mu kikoomi ky’omuliro, yandigambye nti okuwangula, bateekwa okukyusa ebirowoozo bya bakabaka. Danyeri teyandisuuliddwa mu mpuku y’empologoma, n’abaana b’Abaebbulaniya bandikuumiddwa obutayingira mu kikoomi.

Naye ekkubo lya Katonda lyali lya kitiibwa nnyo okusingawo. Yaleka Danyeri okusuulibwa mu mpologoma. Yayagala afuge ng’awangula wakati mu zo. Yaleka Saddulaaki, ne Mesaki ne Abeduneego okusuulibwa mu kikoomi ekyaka omuliro. Yayagala batambule mu kyo, so n’olusu lw’omuliro nga terubawunyako. Tatugamba kutambulira mu makubo agataliimu bisota binene na nswera. Wabula tulitambula wakati mu byo, era “tulibirinnyirira n’ebigere byaffe.”

Era nga obwakabaka buno bwa kitiibwa nnyo okusinga okufuga kwonna okw’okungulu oba okulagira kwonna! Okubeera kabaka munda, naye omuddu ebweru, buwanguzi bunene. Kye kisingayo emitima gyaffe kye giyinza okulowooza. Okubeera mu bwetaavu, mu nnaku, nga obonyaabonyezebwa. Okukubibwa amayinja, okusalibwamu, n’okuttibwa n’ekitala. Okutambulatambula ng’oyambadde amaliba g’endiga n’ag’embuzi, ne mu malungu, mu nsozi, mu mpuku ne mu bunnya. Naye, mu byonna ebyo, okubeera bakabaka mu bwakabaka obw’obutuukirivu, emirembe, n’essanyu mu Mwoyo Omutukuvu. Buno bwakabaka Katonda yekka bw’ayinza okugaba, era emmeeme ezifaanana Katonda zokka ze ziyinza okubufuna.

Twalaba oba twawulira ku bakabaka abatonotono ng’abo. Emitima gyonna gikkirizza obuyinza bwabwe obwakolanga nga bo tebakimanyi. Nnasoma ku omu ku bamonaaki b’ennyumba y’abamonaaki ey’e St. Cyr. Okwewaayo kwabwe eri Katonda kwaleetera ennyumba z’abamonaaki n’abakulu baazo okubakyawa. Baagobwa mu kibiina kyabwe ng’ababi. Omu yasindikibwa ng’omusibe mu nnyumba y’abamonaaki abalabe be mwe baabeeranga. Eyo, yayisibwa mu ngeri enkambwe era ey’okumuswaza. Wadde yali ava mu lulyo olw’ekitiibwa era nga yali mukulembeze edda, yawalirizibwa okukola emirimu egya wansi ennyo. Yawalirizibwa okwetikka omugugu omuzito ku mugongo, n’alagirwa okusabiriza ng’ayambadde ku kifuba akapande akagamba nti ye mubi asinga ababi bonna. Naye, mu byonna ebyo, omwoyo gw’omutukuvu oyo gwawangula. Tewali kyamutabulira mirembe gye wadde okunyiwaza obukkakkamu bwe obufaanana obwa Kristo.

Eri abaamuyigganyanga, teyalina kirala okuggyako ebigambo eby’ekisa n’akamwenyumwenyu ak’okwagala. Ku nkomerero, olw’amaanyi amangi ag’obwakabaka bwa Katonda, yawangula emitima gyonna. Yafuuka mukwano gwabwe gwe beesiga era omuwi w’amagezi, era omufuzi omwagalwa ow’abo abaali abalabe be edda, abaasanyukanga okumuyigganya. “Balina omukisa abeetoowaze, kubanga abo balisikira ensi.” (Matayo 5:5). Olw’obuwombeefu bwe, yawangula n’afuuka kabaka. Lumu, omumenyi w’amateeka ow’akabi yaleetebwa mu nnyumba y’abamonaaki okusibibwa. Yali mukambwe nnyo nga tewali njegere zimala kumusiba, era tewali maanyi gaali gayinza kumufuga. Ku nkomerero, yatwalibwa mu kisenge ky’ow’oluganda omu ow’e St. Cyr. Ne basibirwa wamu. Wadde abamonaaki abo abatakwatibwako nnyo baakitegeera nti obuwombeefu obwo obwa Katonda bwalina amaanyi okuwangula agasinga byonna bye baali bamanyi. Omutukuvu yaaniriza omusajja oyo omukambwe ng’owooluganda omwagalwa n’amumwenyeza n’ekisa eky’omu ggulu.

Naye omumenyi w’amateeka n’amusasula n’ebivume n’effujjo. Yamenya ebintu by’omumonaaki n’ayonoona ekitanda kye, n’amusamba, n’amukuba, n’amusika enviiri, era n’amuwandira amalusu. Yeekooya ng’amukolako effujjo. Mu byonna ebyo, omumonaaki teyaziyiza kintu na kimu.

Yayogera ebigambo by’okwagala byokka. Ku nkomerero, omumenyi w’amateeka, ng’akooye olw’obusungu, n’ayimirira okussa omukka. Awo omusajja eyali akubiddwa era n’avumibwa n’amwenyeza oyo eyamuyigganya n’okwagala okungi n’okusaasira. Kyali ng’ayagala okumubudaabuda mu nnaku ye. Kino kyasukka omumenyi w’amateeka kye yali ayinza okugumira. Obukyayi, okwesasuza, n’obusungu yali ayinza okubyanukula mu ngeri y’emu. Naye teyalina byakulwanyisa ku kwagala n’obuwombeefu ng’obwo. Omutima gwe gwawangulwa. Yagwa ku bigere by’omutukuvu n’abinaaza n’amaziga ge, ng’amwegayirira amusonyiwe olw’obukambwe bwe, n’alayira okumuweereza n’obwesigwa obulamu bwe bwonna.

Era okuva mu kaseera ako, emitawaana gyonna n’omumenyi w’amateeka oyo gyaggwaawo. Yagobereranga omutukuvu buli w’agenda ng’embwa eyagala era enyiikivu, nga yeesunga okukola oba okubeera buli kye yandyagadde. Ekiseera kye eky’okusibibwa bwe kyaggwaako, enzigi ne ziggulwawo. Naye teyasobola kusendebwasendebwa kugenda, kubanga teyagumira kuleka musajja eyamulokola olw’okwagala. Obwakabaka mu bwakabaka buno obw’omu ggulu bwe bufaanana bwe butyo. Buli mmeeme esobola okukyekwatiramu yokka, awatali kwetaaga kunnyonnyola kwange.

Mu (Matayo 5:6-7), tulina Kabaka w’obwakabaka buno ng’annyonnyola engeri z’obwakabaka bwe era ng’awa amateeka eri abantu be. “Balina omukisa abalumwa enjala olw’obutuukirivu kubanga abo balikkusibwa. Balina omukisa ab’ekisa, kubanga abo balikwatirwa ekisa.” Si abagagga, oba abakulu, oba ab’amagezi, oba abayivu. Wabula abaavu mu mwoyo, abeetoowaze, ab’ekisa, abalina omutima omulongoofu, abakungubaga, n’abalumwa enjala n’ennyonta. Era n’abayigganyizibwa, abavumibwa, n’abawaayirizibwa. Bonna abali bwe batyo ba mu bwakabaka buno. Bakabaka bano bakkakkamu, bagonvu, beetoowaze, era bagabi. Bafuga n’amaanyi ago.

Omukristaayo omu yabuuza munne nti, “Nnyinza ntya okuleetera abantu okunzisaamu ekitiibwa?” “Nze nandibaleetedde okukimpa nga nkisaanidde,” bwe yamuddamu. Kino kyali kitegeeza, si nti yandibalagidde nti, “Munzisengamu ekitiibwa!” Wabula nti yandikoze, n’awangaala, n’abeera, mu ngeri nti bonna bandimussizzaamu ekitiibwa. Abantu bayinza okufuna ekitiibwa eky’okungulu nga bakozesa obukambwe. Naye, okufuga emitima gyabwe, bateekwa okugezaako amakubo amalala.

Mukama waffe yannyonnyola endowooza eno eri abo abaali baagala okugabana ku ntebe ye. Yesu kwe kubayita n’abagamba nti, “Mumanyi ng’abakulembeze b’abamawanga babazitoowereza embeera, n’abakulu baabwe babafuza lyanyi. (Matayo 20:25). “Naye tekisaanye kuba bwe kityo mu mmwe. Buli ayagala okubeera omukulu mu mmwe, abeerenga muweereza wa banne. Na buli ayagala okuba omwami mu mmwe aweerezenga banne ng’omuddu waabwe. Mube nga Omwana w’Omuntu atajja kuweerezebwa wabula okuweereza, n’okuwaayo obulamu bwe ng’omutango okununula abangi.”

Mu ndowooza y’abantu, omuntu omu yekka y’afuga. Y’oyo asobola okubeera mukama w’abo abamwetoolodde.

Mu ndowooza ya Katonda, emmeeme eweereza y’emmeeme efuga.

Si oyo asaba ebisingawo y’afuna engule eno ey’omunda, wabula oyo alekayo ebisingawo. Bukulembeze ki obuyinza okulowoozebwa obusinga obwa Kristo mu Kubuulira okw’oku Lusozi? “Naye mbagamba nti, Temuwakananga na mubi, naye omuntu bw’akukubanga oluyi ku ttama erya ddyo omukyusizanga n’ettama eryokubiri.” Omuntu bw’ayagalanga okuwoza naawe atwale essaati yo, omulekeranga n’ekkooti yo. N’oyo akuwalirizanga okumwetikkirako omugugu gwe kilomita emu, omutwalirangako n’eyokubiri. (Matayo 5:39) Mazima emmeeme yokka etabagana ne Katonda y’eyinza okulinnya ku ntebe ey’obuyinza ng’eno! Naye eno ye nkomerero yaffe. Twatondebwa lwa kigendererwa kino. Twazaalibwa mu lulyo lwa bakabaka, era tuli basika b’obwakabaka buno obutayogerekeka; “Kale nga bwe tuli abaana, tuli basika ba Katonda, era tulisikira wamu ne Kristo, bwe tubonaabonera awamu naye, tulyoke tuweerwe wamu naye ekitiibwa.” (Abaruumi 8:17) Singa twali tusobola okutegeera kino, ne tulaba mu buli kikolwa eky’okuweereza oba eky’okwewaayo, eddaala erigenda waggulu. Lyandituleetedde eri obwakabaka bwaffe n’entebe yaffe! Kino nkitegeeza mu ngeri ey’ensonga ddala. Ntegeeza nti emirimu gyaffe egya buli lunaku egya wansi n’okwefiiriza kwaffe okutono, bwe bikolebwa obulungi, bijja kubeera amadaala agatuyimusa okutuuka ku ntebe zaffe. Bwe tunaabanga abeesigwa mu “bintu ebitono” eby’obwakabaka bwaffe obw’ensi, tulifuulibwa abafuzi ab’“ebintu ebingi” eby’obwakabaka obw’omu ggulu.

Oyo aweereza n’abonaabona ku lwa Kristo alifugira wamu naye. Aliba “omwami” mu bwakabaka bwe obw’okwagala. Bwe tumanya kino, ani yandiruddewo okukyusa n’ettama eddala? Waliwo obwakabaka n’entebe eby’okuwangula.

Yusufu yali kifaananyi kya bino byonna. Mu buddu ne mu kkomera yafuga nga kabaka, mu mazima nga bwe yafuga ng’atudde ku ntebe ya Falaawo oba ng’atambulira mu ggaali lya Falaawo. (Laba Olubereberye 39:6) “Awo Omumisiri n’ateeka byonna mu mikono gya Yusufu. Yusufu n’avunaanyizibwanga byonna okuggyako emmere mukama we gye yalyanga. Kyokka Yusufu yali mulungi nnyo, mubalagavu.”

(Olubereberye 39:22-23.) “Omukuumi w’ekkomera n’ateeka abasibe bonna mu mikono gya Yusufu, era buli ekyakolebwanga nga Yusufu y’akirinako obuvunaanyizibwa. Omukuumi w’ekkomera nga tafaayo ku buli ekyalinga mu mikono gya Yusufu, kubanga Mukama yali naye, era Mukama n’amuwa omukisa mu buli kye yakolanga.” Yafuuka asinga obukulu olw’okubeera asinga obutono, omwami olw’okubeera omuweereza wa bonna.

Omusomi omwagalwa, ofuga bw’otyo, mu bwakabaka obw’engeri eno? Gw’asinga obukulu mu nsi yo entono — awaka, mu kkanisa, oba mu mikwano gyo? Kale beera asinga obutono. Beera muweereza wa buli muntu. Bwe kitaba bwe kityo, obwakabaka bwo si bwakabaka bwa Kristo, era entebe yo togigabanako naye. Okutuuka ku byama n’amaanyi g’obwakabaka buno obw’omunda si kirooto. Si buwanguzi bwa kulowooza bulowooza. Ngeri ya mazima ddala era entuufu ey’okufuga. Ejja kukusitula ofuuke waggulu w’ensi n’ebigyeraliikiriza. Ojja kugiyitamu nga totaataaganyizibwa kutenderezebwa kwayo wadde kunenya kwayo. Ojja kubeera mu kifo eky’emirembe n’obuwanguzi ensi ky’etayinza kukuwa wadde okukuggyako.

“Kubanga obwakabaka bwa Katonda tebuli mu kwogera bwogezi, wabula mu maanyi.” Bwakabaka buno si bigambo wabula kintu kya ddala ekiriwo, era abo abali mu bwo bategeera obwakabaka bwabwe ne babukakasa nga bafuga. Naye oboolyawo oyinza okugamba nti, “Nnyinza ntya okuyingira mu bwakabaka buno, obanga sinnabuyingiramu?” Mukama waffe yennyini akuddemu: Mu kiseera ekyo abayigirizwa ba Yesu ne bajja gy’ali nga bagamba nti, “Ani asinga obukulu mu bwakabaka obw’omu ggulu?” (Matayo 18:1) Yesu n’ayita omwana omuto n’amussa mu makkati gaabwe. N’abagamba nti, “Ddala ddala mbagamba nti bwe mutakyuke kufaanana ng’abaana abato temugenda kuyingira mu bwakabaka obw’omu ggulu. Noolwekyo buli eyeetoowaza ng’omwana ono omuto y’aliba asinga obukulu mu bwakabaka obw’omu ggulu.” (Matayo 18:2-3) Bwakabaka bwa mitima egifaanana egy’abaana abato, era egyo gyokka gye giyinza okubuyingiramu. Okubeera “omwana omuto” kitegeeza bubeezi okubeera omwana omuto. Siyinza kukinnyonnyola bulungi okusinga bwe ntyo. Ffenna tumanyi abaana abato.

Tusanyukira obwesimbu bwabwe, okwesiga kwabwe, n’obuteeraliikirira bwabwe. Tusiima obuwulize bwabwe obutabuusabuusa eri abo ababafuga. Okubeera asinga obukulu mu bwakabaka buno obwa Katonda, omuntu ateekwa okubeera n’omutima gw’omwana ogusinga okwesiga, okuba omugonvu, n’okuwulira. Gwe mutima ogutaliimu bukuusa era ogwerabira gwokka.

“Si bonna abampita nti, ‘Mukama waffe, Mukama waffe,’ be baliyingira obwakabaka obw’omu ggulu, wabula abo bokka abakola ebyo Kitange ali mu ggulu by’ayagala.” (Matayo 7:21). Wano si kwogera, wabula kukola, okutugasa. Tuteekwa okubeera omwana, oba tetuyinza kutuula ku ntebe y’omwana. Era okubeera omwana kitegeeza okukola Kitaffe by’ayagala, kubanga ekikulu ddala mu bwana obw’amazima gwe mwoyo ogw’obuwulize ogugattiddwa n’omwoyo ogw’okwesiga.

Fuuka omwana omuto. Teeka ku bbali obukulu bwo, okwekuza kwo, n’amagezi go. Lekayo amaanyi go n’okwesigama ku ggwe wennyini. Kkiriza okufa eri obulamu bwo obw’edda. Zaalibwa omulundi ogwokubiri mu bwakabaka bwa Katonda. Ekkubo lyokka ery’okuva mu bulamu obumu okuyingira mu bulala kwe kufa eri obumu n’okuzaalibwa obuggya mu bulala. Kale lwe lugero olw’edda, oluddiddwamu emirundi mingi ennyo era mu ngeri nnyingi ez’enjawulo, olw’okuyita mu kufa okutuuka mu bulamu. Kale, fa olyoke obeere mulamu. Fiirwa obulamu bwo obubwo olyoke ofune obulamu bwa Kristo.

Ensaanyi zisobola okuyingira mu bwakabaka bw’ekiwojjolo nga zifa eri obulamu bwazo obw’ensaanyi kyokka, olwo ne zifuuka ebiwojjolo. Mu ngeri y’emu, tusobola okuyingira mu bwakabaka bwa Katonda nga tufa eri obwakabaka bw’okwerowoozaako kyokka, olwo ne tuzuukira mu bulamu mu Kristo. Leka byonna eby’obuzaaliranwa. Mu byo mwe muli endowooza zo, enteekateeka zo, n’ebirowoozo byo. Mu kifo ky’ekyo, kkiriza enteekateeka za Katonda, amakubo ge, n’ebirowoozo bye. Kino kikole n’obwesigwa era n’obunyiikivu. Ku nkomerero, olituula ku ntebe ye n’ofugira wamu naye mu bwakabaka obutaggwaawo. Bulimenyamenya ne bumalawo obwakabaka obulala bwonna, era bulibeerera emirembe gyonna.

Tewali kkubo ddala. Obwakabaka buno tebuyingirwamu na malala, endabika, oba obuyinza. Buyingirwamu olw’obutono, obunafu, okubeera ng’omwana, obwana obuto ennyo, n’okufa kwokka. Oyo yekka eyeetoowaza y’aligulumizibwa. Okugabana ku ntebe ya Kristo, tuteekwa okusooka okumugoberera mu kubonaabona, mu kufiirwa, ne mu kukomererwa. Obanga tugumiikiriza awamu naye, era tulifugira wamu naye.

Si mpeera etegekeddwa obutegesi olw’okubonaabona kwaffe, wabula ng’ekivaamu ekijja okugoberera mu butonde bw’ebintu bwennyini. Okufiirwa kwa Kristo kuteekwa okuleeta amagoba ga Kristo. Okufa kwe kuteekwa okuleeta okuzuukira kwe. Okumugoberera mu kuzaalibwa obuggya kujja, awatali kulemererwa, kutuusa emmeeme emugoberera ku ngule ye ne ku ntebe ye. Mu kitabo ky’okubuulira okw’abaana, nnasangamu ekyokulabirako ekirabika obulungi eky’obwakabaka buno obw’ekitiibwa: – Omulenzi omuto okuva mu emu ku nnyumba ez’okulabirira abaana mu Bungereza yali awaddeyo obulamu bwe mu kabi okulokola mukwano gwe. Nnabagereka wa Bungereza yali amuweerezza omudaali ng’ayita mu omu ku bakungu be ab’ekitiibwa. Mikwano gye ne bamusindiikiriza mu maaso okuguweebwa, kubanga yali mukwatibwa nsonyi era nga atya, era ng’agezaako okudda emabega.

Laba ssentebe ow’ekitiibwa. Yali avudde mu Kisenge ky’Abakungu (House of Lords), abakungu ab’ebitiibwa ebya waggulu mwe baali bakuŋŋaanidde, wamu n’abantu abeeyoleka ng’abannamateeka, abalamuzi, abakulembeze b’eggwanga, n’abalwanyi. N’abalangira ab’olulyo olulangira baaliyo. Naye, wadde nga naye yali mukungu, yakwatibwako nnyo. Yayogera mpola nti, “Nfunye ekitiibwa,” n’assa omudaali gw’okulokola obulamu ku kkooti y’omwana. Omutima gwe gwali gujjudde. Yasiriikirira akaseera okumira ekintu ekyali kyagala okulinnya mu mumiro gwe nga tannaba kweyongerayo.

Waliwo ‘ekitiibwa n’ettendo’ eby’abakulembeze b’eggwanga, abalwanyi, n’abannamateeka. Naye ekitiibwa ky’okulokola obulamu awatali kwerowoozaako kisinga byonna. Ekyo kye kitiibwa eky’ekitalo omulenzi ono kye yafuna.” Yali abbidde mu mugga n’agabana ku kabi k’omulenzi eyali agenda okubbira. Omukono ogwo omutono, gutunuulire wali, nga gumunywereza ku mmeeza, gwe gwali guvuddeyo nga gukutte oyo eyalokolebwa.

“Lwaki okwerabira kwennyini kulina amaanyi amangi bwe gatyo? Kyali kitya omulenzi ow’emyaka kkumi n’ebiri okuvunnamya mu maaso ge ekibiina ky’abasajja abakulu? Kiki ekyawa ekyenyi ekyo, n’engule yaakyo ey’enviiri ennyimpi ezimyufumyufu, ekitiibwa n’ettendo ebisinga okumasamasa kwa zaabu n’amayinja ag’omuwendo?

Lwaki omubiri ogwo omutono mu mpale yaagwo entono ne kkooti, nga gusiimuula amaziga gaagwo ku mukono gw’ekkooti omukalubo, gwakwata ku mitima enkumi n’enkumi? Lwaki gwagifuula, okumala akaseera, abantu abeesigwa ab’obwakabaka bwagwo?

Lwaki byonna bino byali bwe bityo? Byali bwe bityo kubanga omulenzi oyo omuto yali afaanana Kristo, mu mwoyo gwe ogw’okwewaayo awatali kwerowoozaako ku lw’abalala.” Yalina ku bulungi bwe tutondeddwa okusinza. Kye kitiibwa ekireetera bamalayika okuleekaana. Eggulu lyonna ligwa wansi ne lisinza. Boogera mu ddoboozi ery’omwanguka nti, “Omwana gw’Endiga eyattibwa, asaanidde okuweebwa obuyinza, n’obugagga, n’amagezi n’amaanyi, n’ekitiibwa, n’ettendo n’okwebazibwa!” (Okubikkulirwa 5:12). Omwana gw’Endiga eyattibwa ye Kabaka asinga amaanyi abaddewo. Bonna abagabana ku mwoyo gwe bali mu bwakabaka bwe. Obwakabaka buno si kifo, wabula mbala. Kale, abo abatalina mbala eyo tebayinza kubeera mu bwo.

Buli lunaku tusaba nti, “Obwakabaka bwo bujje.” Tumanyi kye tusaba? Tutegeera enkyukakyuka gye bulireeta mu ffe singa bujja mu ffe? Tuli beetegefu okukyusibwa bwe tutyo? Obwakabaka bwa Katonda kye ki, bwe butaba bufuzi bwa Katonda? Era obufuzi bwa Katonda kye ki, bwe butaba Katonda by’ayagala? N’olwekyo, bwe tusaba nti, “By’oyagala bikolebwe mu nsi, nga bwe bikolebwa mu ggulu.” tuba tukutte ku kyama kya byonna. Ekibinja ky’abantu abatannagunjuka kiyinza okuwamba obwakabaka n’amaanyi, naye okufuga ddala obugunjufu bwabwo, bateekwa okugoberera amateeka gaabwo. Bwe kityo bwe kiri n’obwakabaka obw’omu ggulu. Buwa obuyinza bwabwo abo bokka abagondera amateeka gaabwo. “Buli awangula ndimukkiriza okutuula ng’anninaanye, ku ntebe yange ey’obwakabaka, nga nange bwe nawangula ne ntuula ne Kitange ku ntebe ye.” (Okubikkulirwa 3:21) “Bulijjo afuga oyo ali ku ludda lwa Katonda,” bw’ayogera omuwandiisi omu ow’edda. Era nate, “Oyo akkiriza ddala Katonda by’ayagala, abeera mu bwakabaka obutaggwaawo.”

Ofuga mu ngeri eno era mu bwakabaka obw’engeri eno? Gw’asinga obukulu olw’okubeera omuweereza wa bonna? Oli kabaka afuga embeera zo, oba embeera zo ze zikufuga?

Owangula okukemebwa kwo, oba okukemebwa kwo kukuwangula? Osobola okutuula ku ntebe ey’omunda wakati mu kuwangulwa n’okufiirwa okw’okungulu?

Osobola okuwangula ng’ogonda, n’ofuuka asinga obukulu ng’obeera asinga obutono? Bw’oba tosobola kuddamu nti yee ku bibuuzo bino byonna, olwo tosobola kuyingira mu bwakabaka bwe. “Ka kibe nti embeera yo eri etya oba abantu bakulowoozaako batya, oli mu abo Mukama waffe b’ayita ‘abasinga obukulu mu bwakabaka obw’omu ggulu.’”

Olupapula 1 / 1 · 20 eddakiika zisigadde mu ssuula
Ekyayita Ekiddako