Mu Nnimiro y'Omuddo

Ennyanjula Laba engeri Katonda gy'“ameza omuddo olw'ente” (Zabbuli 104:14). Mu buli kasubi, akola, awanirira, era agaba. Tuzibule amaaso gaffe tulabe okulabirira kwe, era tumwesige n'omutima gwaffe gwonna, nga tumanyi nti aliisa bonna abamwesiga.

“Ameza omuddo olw'ente.” — Zabbuli 104:14 Mu kiseera ekyagerekebwa ensi yonna eba nnyingi mu kukungula omuddo, era toyinza kutambula mayiro emu mu byalo nga tolina kuwunyiriza kaloosa akawoomerevu ak'omuddo ogwakasalibwa n'okuwulira ekiwabyo ky'oyo asala omuddo nga kirongoosebwa. Waliwo enjiri mu nnimiro y'omuddo, era enjiri eyo tugenda kugiggya nga bwe tuyinza okusobozesebwa Omwoyo Omutukuvu.

Ebigambo byaffe bitutwala mangu mu kifo, bwe kityo tetwetaaga nnyanjula. “Ameza omuddo olw'ente” — waliwo ebintu bisatu bye tunaalaba: ekisooka, nti omuddo mu gwo gwennyini gulina ky'oguyigiriza; ekyokubiri, nti omuddo gusingawo nnyo okuyigiriza Katonda bw'alabika mu gwo; era eky'okusatu, nti okumera kw'omuddo olw'ente, amakubo g'ekisa gayinza okuyolesebwa.

Kale okusooka, “Ameza omuddo olw'ente.” Wano tulina ekintu ekirimu okuyigiriza mu kyo kyennyini. Tewali kabonero, okuggyako amazzi n'ekitangaala, akakozesebwa emirundi mingi mu Byawandiikibwa okusinga omuddo ogw'omu nnimiro.

Okusooka, omuddo tuyinza okugutunuulira nga kabonero akayigiriza ak'okufa kwaffe. “Omubiri gwonna muddo.” Ebyafaayo byonna eby'omuntu tuyinza okubiraba mu ttale. Amera nga muto era munafu nga wa langi ya kiragala, ali mu kabi k'obunnyogovu bw'obwana obutiisatiisa obulamu bwe obuto; akula, atuuka mu bukulu, ayambala obulungi nga omuddo bwe gwewundira n'ebimuli; naye oluvannyuma lw'akaseera amaanyi ge gaggwaawo n'obulungi bwe bufuuka enkulukuse, nga omuddo bwe guwotoka ne guddirirwa omulembe omuggya nga naguwo guwotoka olw'omulundi gwagwo. Nga ffe fennyini, omuddo gwengera gwokka okuvunda. Abaana b'abantu batuuka mu bukulu mu kiseera kyabwe, ne balyoka bakendeera ne bawotoka ng'omuddo omuto.

Omuddo ogumu teguleka kutuuka ku kwengera n'akatono, naye ekiwabyo ky'oyo asala omuddo gukiggyawo, nga bwe kityo okufa okw'ebigere ebyanguwa bwe kukwata abaana ba Adamu abatafaayo. “Kubanga omubiri gwonna guli ng'omuddo, n'obulungi bwagwo bwonna buli ng'ekimuli eky'omu nnimiro. Omuddo guwotoka, ekimuli kiwotoka, omukka gwa Mukama bwe gugufuuwa; mazima abantu muddo.” — Isaaya 40:6-7 Kino kitutoowaza nnyo, era emirundi mingi twetaaga okukijjukizibwa, tuleme okutandika okulootera obutafa wansi w'emmunyeenye. Tetusaana kutambulira ku muddo nga tetujjukira nti wadde omuddo omugimu gubikka ku malaalo gaffe, era gutujjukiza gago, nga guteesa n'obutambi bwonna ekigambo ku kufa kwaffe, ekigambo ekyo nga kiri, “Omubiri gwonna muddo, n'obulungi bwagwo bwonna buli ng'ekimuli eky'omu nnimiro.”

Eky'okubiri, omuddo emirundi mingi gukozesebwa mu Byawandiikibwa nga kifaananyi ky'ababi. Dawudi atubuulira okuva mu bye yeeyolese nti omuntu omutuukirivu ayinza okukwatibwa obuggya eri ababi bw'alaba okugaggawala kw'abatatya Katonda. Tubalabye nga bagaziya nga emiti emigimu, nga balabika nga baageseddwa era nga basimbye emirandira mu bifo byabwe; ne bwe tuba nga tulumizibwa mu bizibu byaffe, nga twewulira nti olunaku lwonna tukubiddwa era nga tukangavvulwa buli nkya, twagala okubuuza nti, “Kino kiyinza kitya okutuukiragana n'obufuzi obw'obutuukirivu obwa Katonda?” Omuwandiisi wa Zabbuli atujjukiza nti mu bbanga ttono tugenda okuyita ku kifo ky'omubi, ne tulaba nti taliiwo; tugenda okunoonya n'obwegendereza ekifo kye, ne tulaba nti tekikyamanyibwa; kubanga mangu asalibwako ng'omuddo, era awotoka ng'omuddo omuto.

“Naye ababi bali ng'ennyanja esiikuuka; kubanga teyinza kusirika, n'amazzi gaayo gakuluggana ettosi n'obweyo.

'Tewali mirembe,' bw'ayogera Katonda wange, 'eri ababi.'” — Isaaya 57:20-21 Omuddo guwotoka, ekimuli kiwotoka, era mu ngeri y'emu ekitiibwa ky'abo abateeka obwesige bwabwe mu bintu eby'ekiseera ne basimira essanyu mu mawanika g'ensi kirigenda emirembe n'emirembe. Nga omulimi ow'Ebuvanjuba bw'akungaanya omuddo omuto, ne wadde obulungi bwagwo obw'edda, ne bagusuula mu kikoomi, bwe kityo bwe biriba gy'oli, ggwe omwonoonyi omwenyumiriza! Bwe kityo Omulamuzi aligamba bamalayika be nti, “Mubasibe ebisibo mubookye.”

“Bwe ntyo abo ndibazikiriza wamu n'abantu, era baliteekebwa mu bitundu ebisinga obuwanvu eby'obunnya, n'erinnya lyo liryerabirwa mu ntaana…” — Zabbuli 9:17 Kaakano essanyu lyo liruwa? Kaakano obwesige bwo buluwa? Kaakano amalala go n'ekitiibwa kyo biruwa? Kaakano okwenyumiriza kwo n'okuvvoola kwo okw'eddoboozi ery'omwanguka biruwa?

Basirika emirembe gyonna; kubanga, ng'amaggwa bwe gawaatika wansi w'entamu naye ne gamalibwawo mangu ne gataleka wabula oluvu oluweza olubatu, bwe kityo bwe biriba eri ababi mu bulamu buno; omuliro gw'obusungu bwa Katonda gulibamira.

Kisanyusa okusingawo okujjukira nti omuddo mu Byawandiikibwa era gukiikirira abalonde ba Katonda. Ababi bageraageranyizibwa n'emisota gy'omu ddungu, naye abantu ba Katonda ye baligimuka mu kifo kyabwe, kubanga kyawandiikibwa nti, “Mu kifo ababe gye babeera, buli emu we yali egalamidde, muliba omuddo n'ebitoogo n'ebisagazi.”

Abalonde bageraageranyizibwa n'omuddo olw'obungi bwabwe mu nnaku ez'oluvannyuma n'olw'okumera kwabwe okw'amangu. Ojjukira ekyawandiikibwa nti, “Olubatu lw'empeke luno luliba ekiddiŋŋano ekinene, n'ekiddiŋŋano ekinene kiriba ekimera ekito mu ggwanga.” Waakiri olunaku olwesunga ennyo luyanguwe okujja, abantu ba Katonda lwe bataliba nga akasandaggo k'omuddo akalikka, naye lwe baligimuka wakati mu muddo, ng'emiwuula egiri ku mabbali g'emigga. Omuddo n'emiwuula bye bintu bibiri ebisinga okumera amangu bye tumanyi; bwe kityo eggwanga lirizaalibwa mu lunaku lumu, n'ebibiina ne bikyusibwa mu kaseera kamu. Omwoyo wa Katonda bw'akola n'amaanyi mu kkanisa, abantu balikyukira Kristo ng'amayiba bwe gabuuka nga gadda mu bisu byago, ekkanisa ne yeewuunya ng'egamba nti, “Bano bavudde wa?” Waakiri tuwangaale okulaba omulembe ogwa zzaabu, ekiseera bannabbi kye baalagula, ekibiina ky'abantu ba Katonda lwe kitalibalika ng'obutambi bw'omuddo mu mattale, era ekisa n'amazima ne byeyongera okukula.

Nga abantu ba Katonda bwe bafaanana omuddo olw'ensonga eno: beesiga ddala ku bisikiriza by'eggulu. Ennimiro zaffe zikala singa enkuba ey'obudde obw'ekyeya n'omusulo omwewuufu bibalekebwa; era emyoyo gyaffe giba gitya awatali okukyalirwa okw'ekisa okw'Omwoyo? Oluusi olw'ebigezo eby'amaanyi emitima gyaffe egiriko ebiwundu giba ng'omuddo ogusaliddwa, olwo ne tuba n'ekisuubizo nti, “Alikka ng'enkuba ku muddo ogusaliddwa, ng'enkuba ento efukirira ettaka.” Ebizibu byaffe eby'amaanyi bituggyeeko obulungi bwaffe, olwo Mukama n'atukyalira ne tuddamu okulamuka. Twebaze Katonda olw'olugero olw'edda, olusomesa amazima ag'ekisa n'olugero olw'amazima, “Buli kasubi k'omuddo kalina ettondo lyako ery'omusulo.” Katonda asanyuka okuwa buli omu ku baddu be okusaasira kwe okw'enjawulo: “Omukisa gwa Mukama gugaggawaza, era tagattako nnaku.”

Nate era, omuddo guli ng'emmere Mukama gy'awa okumala obwetaavu bw'abalonde be. Twala Zabbuli ey'amakumi abiri mu esatu, olaba ekifaananyi nga kiyoleddwa mu ngeri esinga obuwoomu ey'oluyimba lw'abasumba: “Anagalamiza mu ddundiro erimu omuddo omugimu. Antwala ku mazzi agateefuukuuka.”

Nga endiga bw'erina emmere egisaanira obuzaale bwayo, era emmere eno n'egiweebwa mu bungi omusumba waayo, oleero teriira yokka wabula era egalamira wakati mu muddo, ng'ekkuse olw'obungi era ng'ewummuddemu ddala, bwe batyo abantu ba Katonda Yesu Kristo bw'abatwala mu ddundiro ery'endagaano n'abababikkulira amazima ag'omuwendo emyoyo gyabwe kwe gigimula.

Abaagalwa, tetuzuudde kisuubizo ekyo nga kya mazima, “Ku lusozi luno Mukama ow'eggye alifumbira abantu bonna embaga ey'emmere ennungi, embaga ey'omwenge ogukuze obulungi, ey'emmere ennungi ejjudde obusomyo, ey'omwenge omukuze ogulongoosereza obulungi”? Emmeeme yange oluusi eriiddemu Kristo okutuusa lwe nnawulira nga sisobola kuweebwa kirala, ne ndyoka ngalamira mu bungi bwa Katonda wange okuwummula, nga nkkuse olw'ekisa kye era nga nzijudde obulungi bwa Mukama.

Bw'otyo olaba nti omuddo gwennyini teguli awatali kuyigiriza eri abo abanaatega okutu kwabwe. Eky'okubiri, Katonda alabika mu kumera kw'omuddo. Alabika okusooka nga omukozi — “Ameza omuddo”. Alabika eky'okubiri nga omulabirizi — “Ameza omuddo olw'ente”.

Okusooka, nga omukozi, Katonda ayinza okulabika mu buli kasubi k'omuddo bwe tuba n'amaaso agamulaba. Ensi eba muzibe bw'eba yogera ku 'mateeka g'obutonde' ne ku 'nsonga ez'obutonde' n'eyerabira nti amateeka tegayinza kukola gokka, era nti ensonga ezo eziyitibwa ez'obutonde si nsonga n'akatono okuggyako ng'Ensonga Esooka ezitambuza. Abaruumi ab'edda baayogeranga nti, Katonda yabwatuka; Katonda yatonnyesa enkuba. Ffe twogera nti, kubwatuka; kutonnya. “Kwe” ki? Ebigambo ebyo byonna bye bigezaako okwewala okulowooza ku Katonda. Bulijjo twogera nti, “Nga emirimu gy'obutonde gy'ewuunyisa!” Naye “obutonde” kiki? Njjukira omutakkiriza ali mu luguudo, ng'ayogera ku butonde, ng'Omukristaayo amubuuza obanga ayinza okunnyonnyola obutonde kye kiri. Teyaddamu kigambo. Okuvaamu kw'omuddo si kuva mu tteeka ery'obutonde awatali mulimu gwennyini ogwa Katonda; etteeka lyokka lyandibadde nga terina maanyi okuggyako ng'Omukama omukulu yennyini asindise amaanyi okuyita mu kintu ekifugibwa etteeka — nga eŋŋiini ey'omukka bw'ewa amaanyi eri nnamuziga zonna ez'ekkolero ery'engoye za ppamba. Nfuna okuwummula ku muddo ng'ali ku kitanda eky'obwakabaka kaakano nga mmanyi nti Katonda wange ali eyo ng'akolera ebitonde bye.

Nga mmaze okukusaba olabe Katonda nga omukozi, njagala okozese kino — kyenva nkukubiriza olabe Katonda mu bintu ebya buli lunaku. Ameza omuddo — omuddo gwa bulijjo. Ogulaba wonna, naye Katonda ali mu gwo. Guyige, gumenyeemenye; engeri za Katonda zoolesebwa mu buli kimuli ekimu eky'omu nnimiro ne mu buli kikoola ekya kiragala.

Mu ngeri y'emu, laba Katonda mu by'oyita mu bya buli lunaku — mu bizibu byo ebya buli lunaku, mu masanyu go aga bulijjo, mu kusaasira kwe okwa buli kiseera. Toyogera nti, “Nteekwa kulaba kyamagero nga sinnaba kulaba Katonda.” Mu mazima, buli kintu kijjudde ekyewuunyo. Laba Katonda mu mugaati oguli ku mmeeza yo ne mu mazzi agali mu kikopo kyo. Kiriba ekkubo ery'essanyu okusinga okubeeramu bw'oba mu buli ekibaawo osobola okugamba nti, “Kitange y'akoze bino byonna.” Laba Katonda era ne mu bintu ebitono. Ebintu ebitono eby'obulamu emirundi mingi bye bizibu ebisinga obunene. Omuntu aliwulira nti ennyumba ye eyidde omuliro n'okusirika okusinga bw'aneemulugunya ng'alabye ekifi ky'ennyama ekitafumbiddwa bulungi ku mmeeza ye ng'asuubidde nga kituukiridde. Ejjinja eritono eriri mu ngatto lye lireetera omutambuze okuwenyera. Okulaba Katonda mu bintu ebitono awamu n'ebinene — okukkiriza nti okuluŋŋamya kwa buli ttondo ery'amazzi agasaayaana ng'ejjengo lisse ku lwazi kuli mu mukono gwa Katonda, nga bwe kiri n'okutambula kw'emmunyeenye esinga obukulu mu ntambula yaayo — bino byonna gwe magezi ag'amazima.

Lowooza era ku Katonda ng'akolera mu bintu ebya bwomu; kubanga omuddo tegumera mu kifo abantu we bagulabirira gwokka, naye ne ku mbiriizi z'olusozi olw'ekyereere olw'omutambuze gy'atatuukangako. Awo eriiso ly'ekinyonyi eky'omu nsiko we lyokka we lyalaba omuddo omugimu n'obulimba, emirimu gya Katonda gyoolesa obulungi bwagyo; kubanga emirimu gya Katonda mirungi ne mu maaso agatali ag'abantu. Naawe, mwana wa Katonda ali bw'omu, abeera nga toolabika era nga tomanyiddwa mu kyalo eky'ewala — tolinaanibwa okwagala kw'eggulu. Ameza omuddo nga guli bwokka; taakuleetere kugimuka ne bw'oba wekka? Ayinza okukuza ekisa kyo n'akutegekera eggulu mu kwekyusa n'okulagajjalirwa. Omuddo gugalamira wansi w'ebigere byaffe, era tewali alowooza ku nsonga nti gulinnyirirwa ekigere, naye Katonda agumeza. Oboolyawo onyigirizibwa era owedde, naye ekyo tekikunafuye, kubanga Katonda akolera obutuukirivu bonna abanyigirizibwa: ameza omuddo, era ayinza okuleetera omutima gwo okugimuka wansi w'okunyigirizibwa n'okubonaabona kwonna okw'obulamu, oleme kubula kuba wa ssanyu era omutukuvu ne bwe ensi yonna eba ekulinnyirira, ng'obeera mu bulamu obutafa Katonda yennyini bw'akuwa, ne bwe geŋŋombe yennyini eteeka ekisinziiro kyayo ku ggwe.

Ggwe omwavu era eyeetaaga, atalabika, anyigirizibwa era alinnyirirwa, Katonda ameza omuddo, era anaakulabirira.

Naye nagambye nti tusaana okulaba mu bigambo Katonda era nga omulabirizi omukulu. “Ameza omuddo olw'ente.” Katonda afaayo ku nte? Oba kino kya lwaffe lwokka? “Tossibanga mumwa gwa nte ng'ewuula eŋŋaano.” Ekyo kiraga nti Katonda afaayo ku nsolo ez'omu nnimiro; naye kiraga n'ekisingawo: nti ayagala abo abamukolera baliisibwe nga bakola. Katonda afaayo ku nte era abameza omuddo. Kale, ggwe mmeeme yange, ne bwe waagira oluusi okwogera ne Dawudi nti, “Nnali musirusiru era nga simanyi; nnali ng'ensolo mu maaso go,” naye Katonda akufaako.

“Awa ensolo emmere yaayo, n'obwana bwa namuŋŋoona bwe bukaaba.” Awo olina ekyokulabirako eky'okulabirira kwa Katonda ku bbinyonyi, era wano tulina okulabirira kwe ku nte; era ne bw'oba, ggwe omuwuliriza wange, weeraba nga muddugavu era nga oyonoonese ng'namuŋŋoona era nga wa wala okuva ku kirungi kyonna eky'omwoyo ng'ensolo bwe ziri, kyokka funa essanyu okuva mu bigambo bino: awa omuddo eri ente, era anaakuwa ggwe ekisa, ne bw'oba weerowooza nga oli ng'ensolo mu maaso ge.

Kiraga nti afaayo ku nsolo zino ezitasobola kwerabirira. Ente teziyinza kusimba muddo oba kugumeza. Newankubadde nga teziyinza kukola kantu mu nsonga eno, kyokka azikolera byonna: ameza omuddo. Mmwe abatasobola kwebeera nga ente, abasobola kuyimirira ne musinda mu nnaku kyokka nga temumanyi kya kukola, Katonda ayinza okubawanirira n'ekisa kye eky'okwagala n'abalaga ekisa kye eky'ekisaasira. Leka okukaaba kw'okusaba kwammwe kwambuke mu ggulu; leka amakulu g'okwegomba kwammwe gambuke gy'ali, obuyambi bulibajjira newankubadde nga temuyinza kwebeera. Ensolo bye bitonde ebitayogera, ebitaliiko ddoboozi, kyokka Katonda azimeza omuddo. Aliwulira abo abatasobola kwogera n'atawulira abo abasobola? Kubanga Katonda waffe assaayo omwoyo n'eri ente ez'omu nnimiro, mazima alisaasira batabani be ne bawala be bwe baba baagala okunoonya amaaso ge.

Waliwo kino nakyo eky'okwogera: Katonda tafaayo ku nte zokka, naye emmere gy'aziwa ntuufu — ameza omuddo olw'ente, mmere ya ngeri y'emu eyeetaagibwa ensolo ezizza obwenkulumu. Mu ngeri y'emu, Mukama Katonda awa abantu be emmere entuufu. Mwesige mu kukkiriza era mumulindirire mu kusaba, mujja kufuna emmere ebasaanira. Mujja kuzuula mu kusaasira kwa Katonda kye kimu obuzaale bwammwe kye bwetaaga — ebibaweebwa nga bituukana n'obwetaavu bwammwe obw'enjawulo.

Emmere eno “entuufu” Mukama agikakasa eri ente, kubanga tewali mulala alya mmere ya nte. Waliwo omuddo ogwazo, era tewali mulala aguddira; guterekeddwa zo. Mu ngeri y'emu, Katonda alina ekiterekeddwa eky'enjawulo eri abantu be ye: “Ekyama kya Mukama kiri n'abo abamutya, era alibalaga endagaano ye” — Zabbuli 25:14. Newankubadde ng'omuddo mu mateeka guli wa bwereere eri buli muntu okulya, tewali kitonde kigufaako okuggyako ente gwe gwategekerwa. Mu ngeri y'emu, newankubadde ng'ekisa kya Katonda kiweebwa bwereere eri bonna, abalonde bokka be bagifaako era be bateekateekeddwa okukifuna. Waliwo omuddo omutereke eri ente ng'ebisenge bwe biba bigwetoolodde; mu ngeri y'emu, newankubadde ng'ekisa kya Katonda kya bwereere, mu butuufu kiterekeddwa abo b'alonze.

Katonda alabika mu muddo ng'omukozi era ng'omulabirizi. Kale tulabe omukono gwe mu kuluŋŋamya kwe ebbanga lyonna. Gulabe si mu kiseera bwe tuba tunyumirwa obungi kyokka, naye ne bwe tuba nga bye tulina bitono; kubanga omuddo guteekateeka olw'ente n'obudde bw'obutiti bwe buba busingira ddala. Naawe, batabani b'ennaku, mu bigezo byammwe ne mu bizibu, mukyali wansi w'okulabirira kwa Katonda; alituukiriza ebigendererwa bye eby'ekisa mu mmwe. Sirika olabe obulokozi bwa Katonda. Buli kiro eky'obutiti kyekwataganya butereevu n'ennaku ez'essanyu ez'okusala n'okukungula; buli kiseera eky'ennaku kiyungiddwa n'essanyu ery'omu maaso.

Ensonga yaffe ey'okusatu ye esinga okusikiriza: omulimu gwa Katonda mu kuwa ente omuddo gutuwa ebifaananyi eby'ekisa kye.

Nfumiitiriza ku bigambo ne njogera nga bwe nti mu mwoyo, “Ameza omuddo olw'ente. Wano ndaba enteekateeka ejjuvu eri ekitonde ekyo. Nange ndi kitonde, naye eky'ekitiibwa okusinga ente. Mazima Katonda alimpa nga bw'abawa nabo. Kyokka mu buzaale bwange mpulira nga sirina mirembe: sisobola kuzuula kye njagala mu nsi eno. Ne bwe nnandifunye obugagga bwayo bwonna, nnandisigadde nga sikkuse; ne bwe nnandibadde n'obugagga bw'ekiseera bwonna omutima gwange bwe gwandyagadde, emmeeme yange yandisigadde nga njereere. Kiteekwa kubaawo ekintu ekigenda okunkkusa nga omuntu alina emmeeme etafa. Katonda akkusa ente ddala; kiteekwa okuba nga alina ekintu ekigenda okunkkusa ddala bwe nnaakifuna. Guuli omuddo; ente zigulya ne zilyoka zigalamira nga zikkuse; byonna bye nzuudde ku nsi tebinnamalanga kunkkusa nnyo okuwummula ddala. N'olwekyo, kiteekwa kubaawo ekintu ekyandinkkusizza singa nnasobola okukituukako.” Kino si kulowooza kutuufu? Nsaba Abakristaayo n'abatakkiriza okungoberera okutuuka wano.

Tugende omukono omulala: ente teziriirako muddo guweereddwa gwokka, naye ddala zigufuna. Lwaki nange sinaafuna kye njagala? Emmeeme yange erumwa enjala n'ennyonta olw'ekintu ekisukka ku kyo kye nsobola okulaba oba okuwulira; kiteekwa kubaawo ekintu ekikkusa emmeeme yange. Ente zirya ku ekyo ekizikkusa; lwaki nange sinaakkuta? Ntandika okusaba nti, “Ayi Mukama, kkusa emmeeme yange ebintu ebirungi, ozze obuvubuka bwange ng'obwa empungu” — Zabbuli 103:5.

Nga nsaba, nfumiitiriza: Katonda awadde ente ekituukana n'obuzaale bwazo — nnyama, era ennyama erya muddo. Nange ndi mubiri, naye era ndi mwoyo; okunkkusa nneetaaga emmere ey'omwoyo. Eri ludda wa?

Bwe nkyukira Ekigambo kya Katonda, nsanga nti, “Omuddo guwotoka, ekimuli kiwotoka, naye ekigambo kya Katonda waffe kinaabeerawo emirembe gyonna” — Isaaya 40:8, era ebigambo Yesu by'ayogera “mwoyo era bulamu” — Yokaana 6:63.

“Wano waliwo emmere ey'omwoyo eri emmeeme yange,” bwe njogera; “Nnaagisanyukira.” Ayi Katonda anyambe okutegeera emmere eyo ey'omwoyo kye eri era ansobozese okugifuna; kubanga newankubadde nga Katonda awa ente omuddo, ziteekwa okugulya zennyini. Bwe zigaana, teziriisibwa. Nteekwa okukoppa ente ne mfuna Katonda ky'ampa. Kiki ekiweebwa mu Byawandiikibwa? Ntegeezebwa nti Mukama Yesu yajja okubonaabona, okuvaamu omusaayi, n'okuffa mu kifo kyange, era bwe mmwesiga ndirokolebwa. Nga ndokoleddwa, okulowooza ku kwagala kwe kulimpa okusanyusibwa n'essanyu, nga kunnyweza. Kiki ekirala kye nnina okukola okuggyako okuliira ku mazima gano? Ente teziggya kantu mu ddundiro okuggyako enjala yaazo; ziyingiramu ne zeenyigira. Mu ngeri y'emu, olw'okukkiriza nteekwa okubeera ku Kristo. Mukama, mpa ekisa okumuliirako; nfuule ow'enjala n'ow'ennyonta gy'ali; mpa okukkiriza okumufuna, ndyoke nkkuse olw'ekisa era nzijjule obulungi bwa Mukama.

Newankubadde ng'ebigambo bifaanana bitono, byeyongera okukula nga bifumiitirizibwako. Ka mpe ebirala ebifaananyi eby'ekisa kya Katonda. Ekisa ekikuuma kyoolesebwa wano: omuddo gwamera nga ente tezinnatondebwa. Mu Olubereberye tulaba nga Katonda yateekawo omuddo nga tannatonda nte. Kusaasira ki nga endagaano ya Katonda gy'ateekerateekera abantu be gyategekebwa nga tebannazaalibwa! Katonda yawaayo Omwana we, Yesu Kristo, ng'Omulokozi w'abalonde be nga Adamu tannagwa; ebbanga ddene ekibi nga tekinnayingira mu nsi, okusaasira kwa Katonda okutaggwaawo kwakirabira edda ne kuteekerawo obuddukiro eri buli mmeeme omulonde. Kusanyusa ki okumanya nti nga sinnalumwa njala, Katonda ateekateese emmaanu; nga sinnalumwa nnyonta, Katonda aleeteredde olwazi mu ddungu okuvaamu emigga egiyeeya okumala ennyonta y'emmeeme yange! Laba ekisa eky'obwakabaka kye kisobola okukola! Ente nga tezinnatuuka mu ddundiro, omuddo mweteefuteefu; nga sinnamanya bwetaavu bwange obw'okusaasira, okusaasira kuba nga kwatekebwateekebwa dda ku lwange.

Kino kifaananyi ky'ekisa eky'obwereere: ente bw'eyingira mu nnimiro, teleeta nsimbi. Mu ngeri y'emu, nze, omwonoonyi omwavu, eyeetaaga, sireeta kantu naye mpokera Kristo awatali nsimbi era awatali muwendo. “Mukama ameza omuddo olw'ente, era bw'atyo awa ekisa emmeeme yange eyeetaaga, newankubadde nga sirina nsimbi, sirina bulungi, sirina kirungi kyange ku bwange.”

Lwaki Katonda awa ente omuddo? Kubanga za ye. Ebyawandiikibwa binyweza nti, “Effeeza yange, ne zaabu yange, bw'ayogera Mukama ow'eggye, n'ente eziri ku nsozi olukumi” — Kaggayi 2:8. Katonda awa ente ze omuddo; mu ngeri y'emu, ekisa kiweebwa abantu ba Katonda.

Buli kisibo ky'ente kya Katonda: nga wakyaliyo ebbanga ddene omulimi nga tannassa kabonero ku nte, Katonda aba amaze okugiteekako akabonero; bwe kityo, nga wakyaliyo ebbanga ddene Adamu nga tannagwa, akabonero k'okwagala okulonda kaateekebwa ku kyenyi kyaffe: “Amaaso go galaba omubiri gwange nga tegunnabumbibwa; mu kitabo kyo mwawandiikibwa, buli lumu ku nnaku ezaali zintegekeddwa, nga tewali n'emu ku zo eyaliwo” — Zabbuli 139:16.

Katonda era aliisa ente kubanga yakola nazo endagaano. “Endagaano n'ente?”

omuntu abuuza. Weewaawo: Katonda bwe yayogera ne Nuuwa, oluvannyuma lw'amataba, yagamba nti, “Nteekawo endagaano yange naawe, ne n'ezzadde lyo eririddawo, ne buli kitonde ekiramu ekiri naawe, eby'ebinyonyi, n'eby'ente, ne buli nsolo ey'oku nsi eri naawe” — Olubereberye 9:9-10. Bwe kityo endagaano yakolebwa n'ente: ebiro eby'okusiga n'eby'amakungula tebiggwaawo; kyoka ensi ezizaalira, era Mukama azimeza omuddo. Katonda bw'akuuma endagaano ye n'ente, taakuume gy'omwagalwa we? Weewaawo, abalonde be balina endagaano mu Kristo, era abawa byonna bye beetaaga mu kiseera kino ne mu bwomu, ng'abakkusa okuva mu bujjuvu bw'okwagala kwe okutaggwaawo.

Katonda aliisa ente, ente ne zilyoka zimutendereza. Dawudi awandiika nti, “Mutendereze Mukama nga muva mu nsi, mmwe ebitonde eby'ennyanja ebinene n'obuziba bwonna, omuliro n'omuzira, omuzira ogumeeruka n'obutiti, embuyaga ez'amaanyi ezituukiriza ekiragiro kye! Ensozi n'obusozi bwonna, emiti egy'ebibala n'emivule gyonna! Ensolo n'ente zonna, ebyewalula n'ebinyonyi ebibuuka!” — Zabbuli 148:7-10. Mukama aliisa abantu be ekitiibwa kyabwe kiryoke kimutendereze, kireme okusirika. Ebitonde ebirala nga bimuwa ekitiibwa, abanunule ba Mukama boolese kino mu ngeri ey'enjawulo, abo be yalokola okuva mu mukono gw'omulabe.

Kyokka ne kaakano, ebigambo byaffe tebinnaggwaawo. Lowooza ku muddo gwennyini: “Ameza omuddo”.

Wano waliwo essomo ery'enjigiriza: bwe kiba nti omuddo teguyinza kumera awatali Katonda, ekisa kyandisobodde kitya okuvaayo mu mutima gw'omuntu awatali mulimu gwa Katonda? Ekisa kye kivaamu ekyewuunyisa ennyo mu magezi ga Katonda okusinga omuddo.

Bwe kiba nti omuddo teguyinza kumera awatali nsonga ya Katonda, okukula kwonna okw'ekisa kuteekwa okuggibwa ku Katonda, era ekitiibwa kyonna kiteekwa okuweebwa ye.

Ekirala, Katonda bw'akiraba nga kya mugaso okukola omuddo n'okugulabirira, alisingawo nnyo okuleetera ekisa kye okukula mu mitima gyaffe mu kitiibwa. Omwoyo omukulu atalabika, ebirowoozo bye ebiri waggulu era eby'ekitiibwa, bw'akkakkana n'akuuma okukula okwo okw'obuwombeefu ku lukomera, mazima aliraba ku nsigo ye mu ffe, “ensigo etavunda ebeera omulamu era ebeerawo emirembe gyonna” — 1 Peetero 1:23.

Mungo Park, bwe yali akebera amalungu ga Afrika, yafuna essanyu okuva mu katundu akatono ak'obulimba, ng'alaba amagezi ga Katonda n'amaanyi ge ne mu katundu ako akalikka aka kiragala.

Mu ngeri y'emu, bw'olaba ennimiro nga zenengedde okusalibwa, omutima gwo gusaana okubuuka olw'essanyu olw'engeri Katonda gy'aleese omuddo, ng'agulabirira okuyita mu bunnyogovu bw'obutiti n'obutiti bw'ekyeya okutuusa enkuba n'omusana lwe bigutuusa ku bujjuvu. Kale, ggwe mmeeme yange, newankubadde ng'ogumira obunnyogovu bungi obw'ennaku n'obutiti obuwanvu obw'ebigezo, Mukama alikuleetera okukula mu kisa ne mu kumanya Mukama waffe era Omulokozi waffe Yesu Kristo, ekitiibwa kibe gy'ali emirembe gyonna. Amiina.