Okusaba okw’amazima—amaanyi ag’amazima!

“Noolwekyo mbagamba nti buli kye munaasabanga, mukkirize nti mukiweereddwa, era kinaabanga bwe kityo gye muli.”—Makko 11:24.

OLUNYIRIRI LUNO lulina kye lukwatako ku kukkiriza okukola ebyamagero; naye ndowooza nti lusinga nnyo kwogera ku kyamagero eky’okukkiriza. Ku makya ga leero, ka tulutunuulire mu ngeri eyo. Nzikiriza nti ekyawandiikibwa kino busika si bwa batume bokka, wabula bwa bonna abaatambulira mu kukkiriza kw’abatume, nga bakkiriza ebisuubizo bya Mukama Yesu Kristo. Okubuulirira Kristo kwe yawa ekkumi n’ababiri n’abagoberezi be ab’okumpi, kuddibwamu gye tuli ku makya ga leero mu Kigambo kya Katonda. Katonda atuwe ekisa okukugonderanga bulijjo. “buli kye munaasabanga, mukkirize nti mukiweereddwa, era kinaabanga bwe kityo gye muli.” Abantu bameka abeemulugunya nti tebasanyukira kusaba! Tebakulagajjalira, kubanga tebeetantala; naye bandikulagajjalidde singa beetantala, kubanga bali wala nnyo okukisangamu essanyu lyonna. Era tetulina kukungubaga nti oluusi zinnamuziga z’amagaali gaffe zimaamulwako, ne gatukaluubirira okuvuga nga tuli mu kwegayirira? Tumala ebiseera ebyateekebwawo, naye ne tusituka ku maviivi gaffe nga tetuzzeemu maanyi, ng’omuntu eyagalamidde ku kitanda kye naye n’atafuna tulo olumuzzaamu amaanyi ddala. Ekiseera bwe kituuka nate, omwoyo gwaffe ogutulumiriza gutusindiikiriza ku maviivi, naye nga tewali kussa kimu kuwoomu ne Katonda. Tetumubuulira bye twetaaga nga tukakasa ddala nti ajja kubituwa. Bwe tumala okuddamu ebigambo bye tumanyidde okwogera, tusituka ku maviivi gaffe nga oboolyawo omwoyo gutulumiriza n’okusingawo, era nga mu birowoozo tweraliikirivu okusinga bwe twali nga tetunnafukamira. Ndowooza waliwo Abakristaayo bangi abalina okwemulugunya ku kino—nti tebasaba olw’okuba kintu kya mukisa okukkirizibwa okusemberera Katonda, wabula olw’okuba bateekwa okusaba, olw’okuba gwe mulimu gwabwe, olw’okuba bawulira nti singa tebasaba, bandifiiriddwa obumu ku bujulizi obukakafu obulaga nti bali Bakristaayo. Abooluganda, sibasalira musango; naye mu kiseera kye kimu, singa nnaaba ekkubo ery’okubasitula ku makya ga leero okubaggya mu mbeera y’ekisa eya wansi ennyo bw’etyo, okubatwala mu bbanga erya waggulu era eririmu obulamu obulungi, emmeeme yange erisanyuka nnyo. Bwe nnaasobola okubalaga ekkubo eddungi erisinga; bwe munaatandika okuva kaakano okutunuulira okusaba ng’ekifo kyammwe eky’obulamu, ng’ekyennyanja bwe kiri mu mazzi, ng’ekimu ku bikolwa ebisinga okusanyusa mu bulamu bwammwe; bwe munaatandika okukutwala nga kwa muwendo okusinga emmere yammwe gye mulya bulijjo, n’okukutwala ng’ekimu ku birungi eby’eggulu ebisinga obulungi, mazima ddala ndiba ntuukirizza ekigendererwa ekinene, era muliba n’okwebaza Katonda olw’omukisa omunene.

Kale mumpe amatu nga bwe mbasaba, okusooka, okutunuulira ekyawandiikibwa; eky’okubiri okutunula okubeetooloola; n’oluvannyuma, okutunula waggulu wammwe.

I. Okusooka, MUTUNUULIRE EKYAWANDIIKIBWA. Bwe munaakitunuulira n’obwegendereza, ndowooza nti mujja kulaba engeri enkulu ezeetaagisa okusobola okuwangula n’okufuna obuwanguzi obunene mu kusaba. Okusinziira ku ngeri Omulokozi waffe gy’annyonnyolamu okusaba, bulijjo wandibaddewo ebintu ebimanyiddwa obulungi bye tusaba. Ayogera ku bintu—“buli kye munaasabanga.” Kale kirabika teyalowooza nti abaana ba Katonda bandigenze gy’ali okusaba nga tebalina kye basaba. Engeri endala eyeetaagisa mu kusaba kwe kwegomba okw’amaanyi; kubanga Omusomesa wano alowooza nti bwe tusaba, tuba n’ebyo bye twegomba. Mazima ddala ekyo si kusaba; kiyinza okuba ekintu ekifaanana okusaba, ekifaananyi eky’okungulu oba amagumba obugumba, naye si kintu ekiramu, ekiwangula byonna, eky’obuyinza bwonna, ekiyitibwa okusaba, okuggyako nga mulimu okwegomba okujjudde era okubooga. Mulabe era nti okukkiriza kwetaagisa nnyo mu kusaba okuwangula—“mukkirize nti mukiweereddwa.” Temuyinza kusaba mu ngeri ewulirwa mu ggulu era eddibwamu emmeeme yammwe n’ekkuta, okuggyako nga mukkiriza nti Katonda ddala awulira era ajja kubaddamu. Engeri endala emu erabikira ddala ku ngulu wano, kwe kugamba nti okusuubira okulaba ebintu ng’ebimaze okutuuka bulijjo kwandigenze wamu n’okukkiriza okunywevu—“mukkirize nti mukiweereddwa.” Si kukkiriza bukkiriza nti “mulikiweebwa” wabula nti “mukiweereddwa”—mubitwale ng’abamaze okubiweebwa, mubibale ng’abamaze okubifuna, era mweyise ng’abalina byo—mweyise ng’abakakasa nti mulibifuna—mukkirize nti mukiweereddwa, era kinaabanga bwe kityo gye muli.” Ka twetegereze engeri zino ennya, emu ku emu.

Okusaba okusobola okuba n’omugaso, walina okubaawo ebintu ebimanyiddwa obulungi bye tusaba. Abooluganda bange, emirundi mingi tutaataagana mu kusaba kwaffe nga twogera ku kino, ku kiri, ne ku kirala, ne tutafuna kantu, kubanga mu kyonna ekyo tetuliiko kye twegomba ddala. Tunyumya ku nsonga nnyingi, naye emmeeme tessa birowoozo byayo ku kintu kimu. Oluusi temufukamira nga temusoose kulowooza kye mugenda kusaba Katonda? Mukikola lwa mpisa, omutima gwammwe nga tegulina kye guwulira. Mufaanana ng’omuntu agenda mu dduuka nga tamanyi bintu ki by’agenda kugula. Oboolyawo ayinza okugula ekintu ekirungi ng’atuuseeyo, naye mazima ddala eyo si nteekateeka ya magezi. Bw’atyo n’Omukristaayo mu kusaba ayinza oluvannyuma okutuuka ku kwegomba okw’amazima, n’afuna ky’ayagala; naye nga yandisinze nnyo okutambula obulungi singa yasooka okuteekateeka emmeeme ye ng’afumiitiriza era nga yeekebera, n’alyoka ajja eri Katonda n’ekintu ky’agenderera okutuukako, ng’akisaba ddala. Singa twasaba okulaba Kwini mu lubiri lwe, twandisuubiddwa okuddamu ekibuuzo nti, “Oyagala kumulaba lwa nsonga ki?” Tetwandisuubiddwa kuyingira mu maaso g’obwakabaka, ne tulyoka tutandika okulowooza kye tunaasaba nga tumaze okutuukayo. Bw’atyo n’omwana wa Katonda. Asaanidde okusobola okuddamu ekibuuzo ekikulu nti, “Wegayirira ki era osaba ki? Kinaakuweebwa.” Teebereza omulasi ng’alasa n’omutego gwe, nga tamanyi kabonero gye kali! Wandisuubidde okuwangula? Teebereza ekyombo ekigenda okunoonya ensi ezitamanyiddwa, nga kisimbula ku nnyanja ng’omugoba waakyo tamanyi ky’anoonya! Wandisuubidde okudda ng’asse ebintu bingi, oba ebizuuliddwa mu by’amagezi oba eby’obugagga obwa zaabu? Mu buli kintu ekirala mulina enteekateeka. Temugenda ku mulimu nga temumanyi nti waliwo ekintu kye mugenderedde okukola; kale lwaki mugenda eri Katonda nga temumanyi kye mugenderedde kufuna? Singa mubadde n’ekigendererwa, temwandisanze kusaba nga mulimu omuzibu ogukooya; nkakasa nti mwandikwegombye. Mwandigambye nti, “Waliwo kye nneetaaga. Woowe, singa nnyinza okusemberera Katonda wange ne mmusaba kyo; nnina obwetaavu, njagala bukolebweko, era nneegomba okufuna we nnaabeerera nzekka, ndyoke mmutegeeze byonna ebiri mu mutima gwange, ne mmusaba ekintu kino emmeeme yange kye wejjawejja ennyo.” Mujja kulaba nga kiyamba nnyo okusaba kwammwe bwe muba n’ebintu bye mugenderera, era ndowooza ne bwe muba n’abantu be munaayogerako amannya. Temwegayiririranga Katonda ku lw’aboonoonyi okutwalira awamu kyokka, naye bulijjo mwogere ku abamu ku bo kinnoomu. Bw’oba omusomesa w’essomero lya Ssande, tosaba busabi nti ekibiina kyo kiweebwe omukisa, naye saba ku lw’abaana bo kinnoomu, ng’oyogera amannya gaabwe mu maaso g’Oyo Ali Waggulu Ennyo. Era bwe wabaawo ekisa ky’oyagala mu maka go, togenda kwetooloola, naye beera mwangu era mugolokofu mu kwegayirira kwo eri Katonda. Bw’omusaba, mubuulire ky’oyagala. Bw’oba tolina ssente zimala, bw’oba mwavu, bw’oba mu buzibu, mutegeeze embeera yo. Tokozesa bwetoowaze obw’obulimba eri Katonda. Genda butereevu ku nsonga; yogera naye mu mazima. Teyeetaaga bigambo birungi ebyetooloola, ng’abantu bwe batera okukozesa nga tebaagala kwogera butereevu kye bategeeza. Bw’oba weetaaga ekisa eky’omubiri oba eky’omwoyo, kyogere. Tofuukuula Bayibuli ng’onoonya ebigambo by’onookyogereramu. Kozesa ebigambo ebikujjira mu ngeri ey’obutonde okwogera bye weetaaga. Ebyo bye bigambo ebisinga obulungi, kikakase. Ebigambo bya Ibulayimu bye byali ebisinga obulungi eri Ibulayimu, n’ebibyo bye bijja okusinga obulungi gy’oli. Teweetaaga kuyiga byawandiikibwa byonna mu Byawandiikibwa osobole okusaba nga Yakobo ne Eriya bwe baasaba, ng’okozesa ebigambo byabwe. Bw’onookola bw’otyo, tojja kubagoberera ddala. Oyinza okubakoppa ekigambo ku kigambo era mu ngeri ey’obuddu, naye ng’obulako omwoyo ogwaleeta ebigambo byabwe era ogwabiwa obulamu. Saba mu bigambo byo. Yogera ne Katonda mu bwerufu; saba butereevu ky’oyagala. Yogera amannya g’abantu, yogera amannya g’ebintu, era olase butereevu ku kigendererwa ky’okwegayirira kwo, era nkakasa nti mangu ojja kulaba ng’obukoowu n’obunafu by’otera okwemulugunyaako mu kwegayirira kwo tebikyakugwako; oba waakiri tebikyakugwako bulijjo nga bwe kibadde edda.

“Naye,” bw’agamba omu, “sirina bintu bya njawulo bye mpulira nti mbisabe.” Ah! Ow’oluganda omwagalwa, simanyi ggwe ani, oba gy’obeera, n’otaba na bintu bya njawulo by’osaba; kubanga nze nsanga nti buli lunaku luleeta obwetaavu bwalwo oba ekizibu kyalwo, era nti buli lunaku nnina kye ndina okubuulira Katonda wange. Naye singa tetwalina kizibu, abooluganda bange abaagalwa, singa twali tutuuse ku ntikko eyo mu kisa ne tutaba na kye tusaba, tumwagala Kristo nnyo bwe tutyo ne tutaba na bwetaavu bwa kusaba tumwagale n’okusingawo? Tulina okukkiriza kungi bwe kutyo ne tulekera awo okukaaba nti, “Mukama, Twongereko okukkiriza?” Nkakasa nti bulijjo, bwe mwekebera akatono, mujja kuzuula mangu nti waliwo ekintu ekisaanidde kye muyinza okukonkonera ku mulyango gw’Okusaasira, ne mukaaba nti, “Mpa, Mukama, omutima gwange bye gwetaaga.” Era bw’oba tolina ky’oyagala, olina kubuuza bubuuza Omukristaayo eyagezesebwa gw’osooka okusisinkana, ajja kukubuulira kimu. “Woowe,” ajja kukuddamu, “bw’oba tolina ky’osaba ku lulwo, nsabira. Saba mukyala wange omulwadde awone. Saba Mukama amulisize omusana gw’amaaso ge omutima oguweddemu essuubi; saba Mukama aweereze obuyambi omuweereza oyo ateganidde bwereere, amaanyi ge ng’agamalidde bwereere.” Bw’omala ebibyo, wegayiririre abalala; era bw’oba tosobola kusanga muntu akuwa nsonga, tunuulira Sodomu eno ennene, ekibuga kino ekiri nga Ggomola endala ekiri mu maaso go; kitwalenga bulijjo mu kusaba kwo mu maaso ga Katonda, okaaba nti, “Woowe, singa London ebeera nnamu mu maaso go, ekibi kyayo ne kiziyizibwa, obutuukirivu bwayo ne bugulumizibwa, Katonda w’ensi ne yeefunira abantu bangi mu kibuga kino.”

Nga bwe kyetaagisa okuba n’ekintu ekimanyiddwa obulungi ky’osaba, bwe kityo bwe kyetaagisa okukyegomba ennyo okukifuna. “Okusaba okunnyogovu,” bw’ayogera omuyigiriza omu ow’edda, “kusaba kugaanibwa.” Bwe tusaba Mukama mu bunnyogovu, nga tetunyiikira, tuba ng’abaziyiza omukono gwe, ne tumuziyiza okutuwa omukisa gwennyini gwe twefuula okunoonya. Bw’oba ng’ekintu ky’oyagala okiraba n’amaaso go, emmeeme yo erina okujjula ennyo omuwendo gw’ekintu ekyo, n’obwetaavu bwo obungi ennyo bw’okifuna, n’akabi k’onoobaamu okuggyako ng’ekintu ekyo kikuweereddwa, ne kiba nti owalirizibwa okukyegayirira ng’omuntu eyeegayirira olw’obulamu bwe. Waaliwo ekyokulabirako ekirungi eky’okusaba okw’amazima okwolekezeddwa eri omuntu mu bikolwa by’abakyala babiri ab’ekitiibwa, abaami baabwe abaali basaliddwa omusango gw’okufa era nga bagenda kuttibwa, bwe bajja mu maaso ga kabaka George ne bamwegayirira asonyiwe abaami baabwe. Kabaka n’abagoba mu bukambwe n’obutaba na kisa. George Eyasooka! Ekyo kyali kye kimu n’obutonde bwe. Era bwe beegayirira nate, ne nate, ne nate, tebaasobola kusituka ku maviivi gaabwe; kyabeetaagisa ddala okubawalula ne bafulumizibwa mu lubiri, kubanga tebaagala kuvaawo okutuusa kabaka lwe yandibamwenyedde n’abagamba nti abaami baabwe bajja kuba balamu. Kitalo! Baalemwa, naye baali bakyala ab’ekitiibwa olw’okugumiikiriza kwabwe mu kwegayiririra obulamu bw’abaami baabwe bwe batyo. Eyo ye ngeri gye tusaanidde okusabamu Katonda. Tulina okuba n’okwegomba okw’amaanyi ennyo eri ekintu kye twetaaga, ne kiba nti tetujja kusituka okutuusa nga tukifunye—naye nga tugondera by’ayagala, newakubadde bwe kityo. Nga tuwulira nti ekintu kye tusaba tekiyinza kuba kibi, era nti ye yennyini yakisuubiza, tumaliridde nti kiteekwa okutuweebwa, era bwe kitaweebwa, tujja kwegayirira nga tulaga ekisuubizo, nate ne nate, okutuusa emiryango gy’eggulu lwe ginaakankana ng’okwegayirira kwaffe tekunnakoma. Tekyewuunyisa nti Katonda tatuwadde mikisa mingi mu kiseera kino, kubanga tetunyiikira mu kusaba nga bwe tusaanidde. Woowe, okusaba okwo okw’emitima eminnyogovu okufiira ku mimwa—okwegayirira okwo okukutte ng’omuzira; tekukwata ku mitima gy’abantu, kale kunaakwata kutya ku mutima gwa Katonda? Tekuva mu mmeeme zaffe, tekubooga okuva mu nzizi ez’ekyama era empanvu ez’omunda mu mitima gyaffe, n’olwekyo tekuyinza kulinnya waggulu eri oyo yekka awulira okukaaba kw’emmeeme, oyo obunnanfuusi gwe butayinza kulukira lugoye lwa kubikka, wadde okusinza okw’empisa obusobola okwefuula ekintu ekirala mu maaso ge. Tulina okunyiikira, bwe kitaba ekyo tetulina ddembe kusuubira nti Mukama ajja kuwulira okusaba kwaffe.

Era mazima ddala, abooluganda bange, kyandimaze okuziyiza obutafaayo bwonna n’okutuwaliriza okunyiikira obutakoma, singa twategeera obukulu bw’Oyo gwe tumwegayirira. Nnaayingira mu maaso go, Ayi Katonda wange, ne nkusekerera n’ebigambo eby’omutima omunnyogovu? Bamalayika babikka ku maaso gaabwe mu maaso go, nange nnaamatira okwogeza obwogeza essaala ey’empisa etaliimu mmeeme wadde omutima? Ah, abooluganda bange! tetumanyi nnyo okusaba kwaffe kumeka okuli muzizo eri Mukama. Kyandibadde kya muzizo gy’oli ne gye ndi okuwulira abantu nga batusaba mu nguudo, nga balinga abatayagala bye basaba. Naye tetukoze kye kimu eri Katonda? Ekirabo ky’eggulu ekisinga obukulu eri omuntu, tekifuuse gye tuli mulimu omukalu ogufudde? Kyayogerwa ku John Bradford nti yalina obukugu obw’enjawulo mu kusaba, era bwe baamubuuza ekyama kye, n’agamba nti, “Bwe mmanya kye njagala, bulijjo nnyimirira ku kusaba okwo okutuusa lwe mpulira nti nkyegayiridde Katonda, era okutuusa nze ne Katonda lwe tumaze okukkaanya ku nsonga eyo.” Sigenda ku kusaba okulala okutuusa nga mmaze okusooka.” Zisanze abantu abamu abatandika nti “Kitaffe ali mu ggulu, Erinnya Lyo litukuzibwe;” era nga tebannaba kutegeera kirowoozo ekyo eky’okusinza—“Erinnya Lyo litukuzibwe,”—baba bamaze okutandika okuddamu ebigambo ebiddako—“Obwakabaka bwo bujje;” olwo oboolyawo waliwo ekibajjira mu birowoozo nti, “Ddala njagala obwakabaka bwe bujje? Singa bujja kaakano, nandibadde ludda wa?” Era nga bakyalowooza ku ekyo, eddoboozi lyabwe ligenda mu maaso nti, “By’oyagala bikolebwe mu nsi, nga bwe bikolebwa mu ggulu;” bwe batyo ne batabulatabula okusaba kwabwe ne bagatta ebigambo wamu. Woowe! Muyimirire ku buli kimu okutuusa lwe mukisaba ddala. Temugezaako kuteeka busaale bubiri ku buguwa omulundi gumu; bwombi bujja kusubwa. Oyo ayagala okussa mu mmundu ye amasasi ag’emirundi ebiri tayinza kusuubira kuwangula. Sooka okube essasi limu, olyoke ojjuze nate. Wegayirire Katonda omulundi gumu owangule, olyoke weegayirire nate. Funa ekisa ekisooka, olyoke ogende nate okunoonya eky’okubiri. Tomatira kutabula langi z’okusaba kwo ne ziyingirana, okutuusa nga tewali kifaananyi kya kulaba wabula ekisiige ekinene obunene, ekiteetero kya langi ezaasiigibwa obubi. Mutunuulire Essaala ya Mukama yennyini. Nga erina ensalo ennungi ezirabika obulungi! Mulimu ebisa ebimanyiddwa obulungi, era tebiyingiraganamu. Eyo bw’eri, era bw’ogitunuulira yonna awamu, kifaananyi kya kitalo; si kavuyo, wabula enteekateeka ennungi. Okusaba kwammwe kubeere bwe kutyo. Mubeere ku kumu okutuusa lwe muwangudde ku kyo, mulyoke mugende ku kiddako. Ebintu ebimanyiddwa obulungi n’okwegomba okw’amaanyi bwe bitabulwa wamu, wabaawo okukya kw’essuubi nti mujja kuwangula ne Katonda.

Naye nate: ebintu bino ebibiri tebyandigasizza singa tebitabuddwamu ekintu ekisingawo okwetaagisa era eky’obwakatonda, kwe kugamba, okukkiriza okunywevu mu Katonda. Abooluganda, mukkiriza mu kusaba? Mmanyi nti musaba kubanga muli bantu ba Katonda; naye mukkiriza mu maanyi g’okusaba? Waliwo Abakristaayo bangi nnyo abatakkiriza; balowooza nti kintu kirungi, era bakkiriza nti oluusi kikola eby’ekitalo; naye tebalowooza nti okusaba, okusaba okw’amazima, bulijjo kuwangula. Balowooza nti ebivaamu bisinziira ku bintu ebirala bingi, naye nti kwo kwennyini tekulina ngeri nkulu oba maanyi gonna. Kaakano, emmeeme yange ekakasa nti okusaba ge maanyi agasinga obukulu mu butonde bwonna; nti kulina obuyinza obusinga ku masannyalaze, ku maanyi agasikagana, ku maanyi agasika ebintu wansi, oba ku maanyi amalala gonna ag’ekyama abantu ge baatuuma amannya, naye ge batategeera. Okusaba kulina obuyinza obulabika, obw’amazima, obukakafu, obutakyukakyuka ku butonde bwonna, nga amateeka gonna ag’ebintu ebirabika. Omuntu bw’asaba ddala, si kibuuzo oba nga Katonda ajja kumuwulira oba nedda; ateekwa okumuwulira; si lwa kuba nti mu kusaba mulimu okuwaliriza, wabula mu kisuubizo mulimu okuwaliriza okuwoomu era okw’omukisa. Katonda yasuubiza okuwulira okusaba, era ajja kutuukiriza ekisuubizo kye. Nga bw’ali Katonda Ali Waggulu Ennyo era ow’amazima, teyeewakanya. Woowe! okulowooza ku kino; nti ggwe omuntu omunafu oyinza okuyimirira wano n’oyogera ne Katonda, era ng’oyita mu Katonda n’onyeenya ensi zonna. Naye okusaba kwo bwe kuwulirwa, ebitonde tebijja kutabulwa; newakubadde nga ebigendererwa ebisinga obukulu bituukirizibwa, enteekateeka ya Katonda tejja kutaataaganyizibwa wadde akaseera akamu. Tewali kikoola kinaagwa ku muti nga obudde bwakyo tebunnatuuka, tewali mmunyeenye eneeyimirira mu kkubo lyayo, wadde ettondo limu ery’amazzi okutonnya mpola okusinga bulijjo okuva mu nsulo yaalyo; byonna bijja kugenda mu maaso nga bwe bibadde, era naye okusaba kwo kujja kuba kukoze buli kimu. Kujja kwogera n’ebyo Katonda bye yateekawo n’ebigendererwa bye, nga bwe bituukirizibwa buli lunaku; era byonna bijja kuleekaana eri okusaba kwo, nga bikaaba nti, “Oli muganda waffe; ffe tuli biragiro, ggwe oli kusaba; naye ggwe wennyini oli kiragiro, eky’edda, ekikakafu, eky’edda ennyo nga ffe.” Okusaba kwaffe bye biragiro bya Katonda mu kifaananyi ekirala. Okusaba kw’abantu ba Katonda tekuli kirala wabula ebisuubizo bya Katonda nga bissibwa okuva mu mitima emiramu, era ebisuubizo ebyo bye biragiro, nga biteekeddwa bubeezi mu kifaananyi n’engeri endala. Temugamba nti, “Okusaba kwange kuyinza kutya okukwata ku biragiro?” Tekuyinza, okuggyako nti okusaba kwammwe kwe biragiro, era nti nga bwe kuvaayo, buli kusaba Omwoyo Omutukuvu kw’assa mu mmeeme yo kwa buyinza bwonna era kwa lubeerera ng’ekiragiro ekyo ekyagamba nti, “Wabeerewo obutangaavu, ne waba obutangaavu;” oba ng’ekiragiro ekyo ekyalonda abantu be, ne kiteekawo okununulibwa kwabwe olw’omusaayi gwa Kristo ogw’omuwendo. Olina obuyinza mu kusaba, era oyimiridde leero mu baweereza abasinga amaanyi mu butonde bwonna Katonda bwe yakola. Olina obuyinza ku bamalayika, bajja kubuuka nga bw’oyagala. Olina obuyinza ku muliro, n’amazzi, n’ebintu eby’ensi. Olina obuyinza okuwulirwa eddoboozi lyo emitala w’emmunyeenye; awo okubwatuka gye kufiira mu kasirise, eddoboozi lyo lijja kuzuukusa amaloboozi g’obutaggwaawo. Okutu kwa Katonda yennyini kujja kuwuliriza, n’omukono gwa Katonda yennyini gujja kugondera by’oyagala. Akulagira okukaaba nti, “By’oyagala bikolebwe,” era by’oyagala ggwe bijja kukolebwa. Bw’oba osobola okwegayirira ng’olaga ekisuubizo kye, olwo by’oyagala bye by’ayagala. Mikwano gyange abaagalwa, tekirabika nga kintu kya ntiisa okuba n’obuyinza obwenkanidde awo mu mikono gy’omuntu, okusobola okusaba? Mwali muwuliddeko ku bantu abeefuulanga okuba n’obuyinza obw’ekyama obw’ekitalo, mwe baayinzanga okuyita emyoyo okuva mu buziba obunene, okutonnyesa enkuba, oba okuyimiriza enjuba. Ekyo kyonna kyali kirowoozo bulowooza, naye singa kyali kya mazima, Omukristaayo y’asinga n’okusingawo omulogo oyo. Bw’aba ng’alina okukkiriza mu Katonda kyokka, Buli kimu kisoboka gy’ali. Alinunulibwa okuva mu mazzi agasinga obuziba—alirokolebwa okuva mu bizibu ebisinga okulumya—mu njala aliriisibwa—mu kawumpuli alitambula nga talina kabi—wakati mu kabenje aliyimirira nga munywevu era wa maanyi—mu ntalo alikuumibwa bulijjo—era ku lunaku lw’olutalo aliyimusa omutwe gwe, singa asobola okukkiriza bukkiriza ekisuubizo, n’akiyimusa mu maaso ga Katonda, n’akyegayiririra n’obuyinza obw’okwesiga okutakankana. Tewali kintu, nkiddamu, tewali maanyi ga ntiisa bwe gatyo, tewali buyinza bwa kitalo bwe butyo, ng’obuyinza Katonda bw’awadde buli muntu, oyo asobola okumeggana nga Yakobo, era nga Isirayiri, okumeggana ne Katonda mu kusaba n’awangula. Naye tulina okuba n’okukkiriza mu kino; tulina okukkiriza nti okusaba kwe kuli, bwe kitaba ekyo si kwe kusaanidde okuba. Okuggyako nga nzikiriza nti okusaba kwange kukola, tekujja kukola, kubanga kwesigamye nnyo ku kukkiriza kwange. Katonda ayinza okumpa ekisa ne bwe mba sirina kukkiriza; ekyo kiba kisa kye ye ekyetongodde, naye teyakisuubiza. Naye bwe mba n’okukkiriza era nga nsobola okwegayirira nga ndaga ekisuubizo n’okwegomba okw’amaanyi, olwo tekikyali kya kuteebereza oba nga ndifuna omukisa, oba nga bye njagala birikolebwa. Okuggyako nga Ow’olubeerera akyuse okuva ku Kigambo kye, okuggyako ng’ekirayiro kye yalayira kisazibwamu, era ye yennyini n’alekera awo okuba bw’ali, tumanyi nti “buli kye tumusaba talema kukituwa.”

Era kaakano okulinnya eddaala erimu waggulu, wamu n’ebintu ebimanyiddwa obulungi, okwegomba okw’amaanyi n’okukkiriza okunywevu mu buyinza bw’okusaba, wandibaddewo—era Woowe, ekisa kya Katonda kikikole bwe kityo gye tuli!—wandibaddewo okutabulwamu okusuubira okulaba ebintu ng’ebimaze okutuuka. Twandisobodde okubala ebisa nga tetunnaba kubifuna, nga tukkiriza nti biri mu kkubo. Bwe nnali nsoma ennaku ezo ekitabo ekitono ekiwoomu, kye nnandibagaliza mwenna okwetegereza, ekyawandiikibwa omuwandiisi Omumerika alabika ng’amanyi bulungi nnyo amaanyi g’okusaba, era gwe ndi ne bbanja olw’ebirungi bingi—ekitabo ekitono ekiyitibwa The Still Hour, nnasangamu ekigambo ekyogera ku kitundu mu kitabo kya Danyeri, essuula ey’ekkumi bwe ndowooza, awo, nga bw’agamba, ebyuma byonna eby’okusaba we birabikira mu lwatu. Danyeri ali ku maviivi ng’asaba, Mikayiri malayika omukulu n’ajja gy’ali. Ayogera naye n’amubuulira nti amangu ddala nga Danyeri yaakatandika okussa omutima gwe ku kutegeera n’okwetoowaza mu maaso ga Katonda, ebigambo bye byawulirwa, era Mukama yali atumye malayika. Olwo n’amubuulira mu ngeri ey’obwangu obw’omulimu nti, “Nandibadde nzize wano dda, naye omulangira w’e Buperusi yanziyiza; kyokka omulangira w’eggwanga lyo n’ajja n’annyamba, era nzize okukubudaabuda n’okukuyigiriza.” Kale mulabe. Katonda assa okwegomba mu mitima gyaffe, era okwegomba bwe kuba kumaze okubaawo, nga tetunnakoowoola atandika okuddamu. Ebigambo nga tebinnatuuka na kitundu kya kkubo erigenda mu ggulu, nga bikyakankanira ku mimwa—ng’amanyi ebigambo bye tugenda okwogera—atandika okubiddamu, atuma malayika; malayika ajja era n’aleeta omukisa ogwetaagibwa. Kale, ekintu kino kyandibadde kubikkulirwa singa osobola okukiraba n’amaaso go. Abantu abamu balowooza nti ebintu eby’omwoyo birooto, era nti twogera bya kuteebereza. Nedda, nzikiriza nti mu kusaba kw’Omukristaayo mulimu amazima mangi nga mu kumyansa kw’eggulu; era omugaso n’obulungi bw’okusaba kw’Omukristaayo biyinza okutegeerwa obulungi ng’amaanyi g’okumyansa bwe gategeerwa bwe kwasa omuti, ne kumenyamu amatabi gaagwo, ne kuguyuzaayuza okutuuka ku kikolo kyennyini. Okusaba si kirooto wadde olufumo; kintu kya mazima ddala, ekiwaliriza ebitonde byonna, ekisiba amateeka ga Katonda gennyini mu njegere, era ekiwaliriza Omugulumivu Omutukuvu okuwuliriza by’ayagala ekitonde kye ekyavu naye ekyalagibwa ekisa—omuntu. Naye twetaaga bulijjo okukkiriza kino. Twetaaga obukakafu obulaba ebintu ng’ebimaze okutuuka mu kusaba. Okubala ebisa nga tebinnatuuka! Okukakasa nti bijja! Okweyisa ng’abamaze okubifuna! Bw’omala okusaba emmere yo eya buli lunaku, obutaddamu kweraliikirira, wabula okukkiriza nti Katonda akuwulidde, era ajja kugikuwa. Bw’omala okutwala ensonga y’omwana wo omulwadde mu maaso ga Katonda, okukkiriza nti omwana ajja kuwona, oba bw’ataawone, nti kijja kuba mukisa munene gy’oli era ekitiibwa ekisingawo eri Katonda, n’okumulekera ensonga eyo. Okusobola okugamba nti, “Mmanyi nti ampulidde kaakano; ndiyimirira mu kifo kyange we ntera okubeera ntunule; nnindirire Katonda wange, mpulire ky’aligamba emmeeme yange.” Wali omalibwamu essuubi, ggwe Omukristaayo, bwe wasaba mu kukkiriza ng’osuubira okuddibwamu? Ku makya ga leero nnyimiridde wano okuwa obujulizi bwange, nti sinnamwesiga n’alemwa okunnyamba. Neesize abantu ne bannimba, naye Katonda wange tannagaanako n’omulundi gumu kye mmusabye, bwe mbadde nga nnyweza okusaba kwange n’okukkiriza nti ayagala okuwulira, n’obukakafu bw’ekisuubizo kye.

Naye mpulira omuntu ng’agamba nti, “Tuyinza okusaba olw’ebintu eby’omubiri?” Weewaawo, muyinza. Mu buli kintu mutegeezenga Katonda bye mwetaaga. Si lwa bintu bya mwoyo byokka, wabula n’ebyo eby’obulamu obwa buli lunaku. Mumutwalire n’ebigezo byammwe ebisinga obutono. Ye Katonda awulira okusaba; ye Katonda w’amaka gammwe, nga bw’ali Katonda w’Awatukuvu. Mubeerenga bulijjo nga mutwala byonna bye mulina mu maaso ga Katonda. Ng’omusajja omu omulungi agenda okwegatta n’Ekkanisa eno bwe yaŋŋamba ku mukyala we eyafa, “Woowe,” bwe yagamba, “yali mukazi gwe saasobolanga kumukozesa kintu kyonna okutuusa ng’amaze okukifuula ensonga ey’okusaba. Ka kibe ki, yagambanga nti, ‘Nteekwa okukifuula ensonga ey’okusaba;’” Woowe, singa twandibadde n’empisa eno ennungi ey’okwanjuluza buli kintu mu maaso ga Mukama, nga Keezeekiya bwe yakola ebbaluwa ya Labusake, n’akirekayo, ng’agamba nti, “By’oyagala bikolebwe, nkikukwasizza ggwe!” Abantu bagamba nti Omwami Muller ow’e Bristol ayitirizza mu bunyiikivu, kubanga akuŋŋaanya abaana lusanvu, n’akkiriza nti Katonda ajja kubalabirira; newakubadde nga mu nsawo temuli kantu, akola bukozi ekyo ekyandibadde ekikolwa ekya bulijjo eky’Omukristaayo yenna. Akola ng’agoberera etteeka abantu b’ensi lye bateekwa okusekerera bulijjo, kubanga tebalitegeera; enkola eteekwa bulijjo okulabika ng’etali ya magezi eri okulamula okunafu okw’ebyo ebirabibwa n’amaaso, kubanga teyesigamye ku magezi aga bulijjo, wabula ku kintu ekisinga amagezi aga bulijjo—ku kukkiriza okutali kwa bulijjo. Woowe, singa twalina okukkiriza okwo okutali kwa bulijjo okukkiririza Katonda mu kigambo kye! Tayinza era tajja kuleka muntu amwesiga kuswazibwa oba kutabulwa. Kaakano, nga bwe nsobodde, mbanjulidde bye ndowooza nti bye bintu ebina ebyetaagisa mu kusaba okuwangula—“buli kye munaasabanga, mukkirize nti mukiweereddwa, era kinaabanga bwe kityo gye muli.”

II. Bwe mmaze okubasaba okutunuulira ekyawandiikibwa, kaakano njagala MUTUNULE OKUBEETOOLOOLA. Mutunule okwetooloola ku nkuŋŋaana zaffe ez’okusaba, era mutunule okwetooloola ku kwegayirira kwammwe okw’ekyama, era byombi mubisalire omusango okusinziira ku makulu g’ekyawandiikibwa kino. Okusooka, mutunule okwetooloola ku nkuŋŋaana ez’okusaba; siyinza kwogera nnyo mu bukambwe ku nsonga eno, kubanga nzikiriza mu mazima nti enkuŋŋaana ez’okusaba ze tutera okukuŋŋaana wano mu ffe zirina ensobi entono nnyo ku ezo ze ŋŋenda okulaga, okusinga endala zonna ze nnali nzizeemu. Naye era zirina ezimu ku nsobi ezo, era nsuubira nti bye tugenda okwogera buli ow’oluganda alina empisa ey’okwegayirira mu lujjudde mu nkuŋŋaana ez’okusaba ajja kubyetwalira ku lulwe. Si kituufu nti amangu ddala nga muyingidde mu lukuŋŋaana, muwulira nti eri abantu bangi abasaba (okwogera mu bukambwe oboolyawo, naye ndowooza mu mazima) ekirabo kiri mu kuba n’okujjukira okulungi okujjukira ebyawandiikibwa bingi, ebibaddenga bijulizibwa okuva mu biseera bya jjajja wa jjajja waffe, n’okusobola okubiddamu mu nteekateeka ennungi? Ekirabo kiri era mu kkanisa ezimu, naddala mu kkanisa ez’omu byalo, mu kuba n’amawuggwe ag’amaanyi, osobole okugumira obutassa mukka okumala eddakiika amakumi abiri mu ttaano bw’oba osaba mu bumpimpi, n’eddakiika amakumi ana mu ttaano bw’oba ogaziyizza. Ekirabo kiri era mu kusobola obutasaba kintu kyonna kya njawulo, wabula okuyita mu buli kimu, ng’okusaba okufuula, si kasaale akalina ensongo, wabula ng’ekyuma ekitategeerekeka, ekitalina nsongo n’emu, naye nga kigendereddwa okuba ensongo yonna, ekiraŋŋanyizibwa ku buli kimu, era n’olwekyo ne kitakuba kintu kyonna. Abooluganda abalina ebirabo ebyo eby’enjawulo, era oboolyawo ebirungi, be batera okusabibwa okusaba emirundi egisinga obungi, newakubadde nga mazima ddala nteekwa okugamba nti siyinza kugondera kiragiro ky’omutume eky’okwegomba ennyo ebirabo ng’ebyo. Kaakano, singa mu kifo ky’ekyo, wasabibwa omuntu atasabangako mu lujjudde; ka tugambe ayimuka n’agamba nti, “Ayi Mukama, mpulira nga ndi mwonoonyi nnyo ne kiba nti nnemererwa n’okwogera naawe, Mukama, nnyamba okusaba! Ayi Mukama, lokola emmeeme yange ennaku! Woowe, singa olokola bannange be nnabeeranga nabo edda! Mukama, wa omukisa omusumba waffe! otukkirize okutuwa okuzuukuka. Ayi Mukama, sisobola kwogera birala; mpulira ku lwa Yesu! Amiina.” Kale, muwulira mu ngeri emu, nga mulinga abatandise okusaba mmwe mwennyini. Mufaayo ku muntu oyo, ekitundu olw’okutya nti ayinza okukoma, era olw’okuba mukakasa nti bye yayogedde yabitegeezezza ddala. Era omulala bw’ayimuka oluvannyuma lw’ekyo, n’asaba mu mwoyo gwe gumu, mufuluma ne mugamba nti, “Kuno kwe kusaba okw’amazima.” Nandisinze okwagala eddakiika ssatu ez’okusaba okw’engeri eyo, okusinga eddakiika amakumi asatu ez’engeri endala, kubanga okumu kusaba, ate okulala kubuulira. Munzikirize mbajulize omubuulizi omu ow’edda bye yayogera ku nsonga y’okusaba, mbibawe ng’ekigambo ekitono eky’okubuulirira—“Jjukira, Mukama tajja kukuwulira olw’okubala kw’okusaba kwo; tabala muwendo gwakwo. Tajja kukuwulira olw’obukugu bw’okwogera mu kusaba kwo; tafaayo ku lulimi olunyuma lwe kwogerwamu. Tajja kukuwuliriza olw’okupima kw’okusaba kwo; takupima na buwanvu bwakwo, wadde obugazi bwakwo. Tajja kukussaako mwoyo olw’ennyimba z’okusaba kwo; tafaayo ku maloboozi amalungi, wadde ku bigambo ebikwatagana obulungi. Era tajja kukutunuulira olw’amagezi ag’okulowooza mu kusaba kwo; kubanga kutegekeddwa bulungi, era kuteekeddwa mu bitundu mu ngeri ennungi. Naye ajja kukuwulira, era ajja kupima obungi bw’omukisa gw’anaakuwa, okusinziira ku bwakatonda bw’okusaba kwo. Bw’oba osobola okwegayirira ng’olaga omuntu wa Kristo, era Omwoyo Omutukuvu bw’akussaamu obunyiikivu n’okwagala okw’amaanyi, emikisa gy’onoosaba gijja kukutuukako mazima ddala.” Abooluganda, nandyagadde okwokya essaala zonna ez’edda ze tubadde tukozesa emyaka gino amakumi ataano. Ago “amafuta agaggibwa mu kibya ekimu okuyiwa mu kirala,”—eyo “embalaasi efubutuka ng’etwalibwa mu lutalo,”—ekyawandiikibwa ekyo ekijuliziddwa obubi era ekyonooneddwa, “ababiri oba abasatu bwe banaakuŋŋaananga, ggwe onoobeeranga wakati waabwe,” era n’okubawa omukisa,”—n’ebijuliziddwa ebirala byonna bye tubadde tukola, ne tubinyoolanyoola, ne tubikoppa okuva ku muntu omu okutuuka ku mulala. Nandyagadde tujje okwogera ne Katonda, nga tuggya mu mitima gyaffe gyennyini. Kyandibadde kintu kya kitalo eri enkuŋŋaana zaffe ez’okusaba; zandijjiddwamu abantu bangi; era nkakasa nti zandibaddemu ebibala bingi, singa buli muntu yandyekunkumuddeko empisa eyo ey’okusinza obusinza olw’empisa, n’ayogera ne Katonda ng’omwana bw’ayogera ne kitaawe; n’amusaba ky’ayagala, n’alyoka atuula, n’akoma awo. Kino nkyogera n’obunyiikivu bwonna obw’Ekikristaayo. Emirundi mingi, olw’okuba sseerondedde kusaba mu ngeri emanyiddwa ey’empisa, abantu bagambye nti, “Omusajja oyo tassaamu Katonda kitiibwa!” Ssebo omwagalwa, si ggwe omulamuzi w’okussaamu kwange ekitiibwa. Mukama wange y’amanya oba nnyimiridde oba ngwa. Sirowooza nti Yobu yajuliza muntu yenna. Sirowooza nti Yakobo yajuliza omutukuvu ow’edda ali mu ggulu,—kitaawe Ibulayimu. Sisanga Yesu Kristo ng’ajuliza Ebyawandiikibwa mu kusaba. Tebaasaba mu bigambo bya bantu balala, naye baasaba mu bigambo byabwe. Katonda tayagala ogende ng’okuŋŋaanya ebyakaloosa ebyo ebirungi naye ebiwunya obukadde eby’omu watukuvu ow’edda. Ayagala amafuta amaggya agaakasogolwa okuva mu muzeyituuni omubisi ogw’emmeeme yo. Ayagala ebyakaloosa n’obubaane, si okuva mu masanduuko ag’edda gye bibadde bigalamidde okutuusa lwe byaggwaamu akawoowo kaabyo, wabula ayagala obubaane obuggya, n’omugavu omuggya, ebiggyiddwa mu Ofiri ey’ebyo emmeeme yo by’eyiseemu. Mwegendereze nnyo nti musaba ddala; temuyiga lulimi lwa kusaba, wabula munoonye omwoyo gw’okusaba, era Katonda Ayinzabyonna abawe omukisa, era abafuule ab’amaanyi n’okusingawo mu kwegayirira kwammwe.

Ŋŋambye nti, “Mutunule okubeetooloola.” Njagala mugende mu maaso n’omulimu ogwo, mutunule okwetooloola mu bisenge byammwe eby’okusabiramu. Woowe, abooluganda ab’obusajja n’ab’obukazi, tewali kifo abamu ku ffe kye twandikwatiddwa ensonyi nnyo okutunuulira ng’oluggi lw’ekisenge kyaffe eky’okusabiramu. Siyinza kugamba nti luziyiddwa obusagwa; luggulwa era ne luggalwa mu biseera byalwo ebyateekebwawo. Siyinza kugamba nti oluggi lusibiddwa era nga lukutte obuwuzi bwa nnabbubi. Tetulagajjalira kusaba kwennyini; naye ebisenge ebyo, emikiikiro egyo egy’omu bbugwe, nga byandibadde n’eby’okunyumya! “Woowe!” bbugwe ayinza okukaaba, “Nkuwulidde ng’oli mu kwanguwa okungi ennyo ne kiba nti tosobola na kumala ddakiika bbiri na Katonda wo, era nkuwulidde, ng’oli wakati w’otulo n’okuzuukuka, nga tomanyi by’oyogera.” Olwo omukiikiro gumu guyinza okukaaba nti, “Nkuwulidde ng’ojja n’omala eddakiika kkumi nga tosaba kintu kyonna, oba waakiri omutima gwo nga tegusaba. Emimwa gyanyeenya, naye omutima tegwasaba. Emimwa gyanyeenya, naye omutima gwali gusirise.” Nga omukiikiro omulala bwe gwandikaabye—“Woowe! Nkuwulidde ng’osinda okufulumya emmeeme yo, naye nkulabye ng’ogenda nga tolina bwesige, nga tokkiriza nti okusaba kwo kuwuliddwa, ng’ojuliza ekisuubizo, naye nga tolowooza nti Katonda ajja kukituukiriza.” Mazima ddala ebisenge ebina eby’ekisenge kyaffe eky’okusabiramu byandiyinzizza okugattibwa ne bitugwako olw’obusungu bwabyo, kubanga emirundi mingi tunyoomye Katonda n’obutakkiriza bwaffe, n’okwanguwa kwaffe, n’ebibi ebya buli ngeri. Tumunyoomye ne ku entebe ey’okusaasira ye, mu kifo kyennyini awalabisibwa ennyo okwetoowaza kwe. Si bwe kiri gy’oli? Tetulina buli omu okukyatula mu kiseera kye? Kale mwegendereze, abooluganda Abakristaayo, wabeewo okwetereeza, era Katonda abafuule ab’amaanyi n’okusingawo era abawanguzi mu kusaba kwammwe okusinga bwe kibadde edda.

III. Naye obutabalwisa, ensonga esembayo kwe kutunula waggulu, MUTUNULE WAGGULU. Mutunule waggulu. Abooluganda Abakristaayo ab’obusajja n’ab’obukazi, era ka tukaabe. Ayi Katonda, watuwa ekyokulwanyisa eky’amaanyi, naffe ne tukireka ne kirya obusagwa. Watuwa ekyo eky’amaanyi nga ggwe wennyini, naffe ne tuleka amaanyi ago nga gagalamidde gatyo. Teyandibadde musango gwa kivve singa omuntu yaweebwa eriiso n’atayagala kulizibula, oba omukono gw’atayagala kuyimusa, oba ekigere ekikakanyala olw’okuba tayagala kukikozesa? Kale twegambe ki ffe ffennyini, Katonda bw’atuwadde amaanyi mu kusaba, naye amaanyi ago ne gasigala nga gasirise? Woowe, singa ebitonde byonna byali bisirise nga ffe, twandibadde ludda wa? Ayi Katonda, owa enjuba ekitangaala n’eyaka nakyo. Owa n’emmunyeenye ekitangaala ne zimyansa. Empewo oziwa amaanyi ne zikunta. Era omukka oguwa obulamu ne gutambula, abantu ne baguyingiza. Naye abantu bo obawadde ekirabo ekisinga amaanyi, n’obulamu, n’ekitangaala, era naye ne bakireka nga kigalamidde bugalamizi. Nga kumpi beerabidde nti balina obuyinza obwo, nga tebatera kubukozesa, newakubadde nga bwandibadde mukisa eri enkumi n’enkumi ezitabalika. Kaaba, ggwe Omukristaayo. Constantine, Kabaka w’e Rooma, yalaba nti ku nsimbi ez’abakabaka abalala, ebifaananyi byabwe byali nga biyimiridde—nga biwangudde. Mu kifo ky’ekyo n’alagira ekifaananyi kye kikubibwe nga kifukamidde, kubanga yagamba nti—“Eyo ye ngeri gye nnawangulamu.” Tetuliwangula okutuusa ng’ekifaananyi kyaffe kikubiddwa nga kifukamidde. Ensonga lwaki tuwanguddwa, era lwaki bendera zaffe zikululwa mu nfuufu, eri nti tetusabye. Mugende—mugende mudde eri Katonda wammwe, n’ennaku, mwatule mu maaso ge, mmwe Abaana ba Efulayimu, nti mwalina obusaale obw’okulwanyisa, naye ne mudduka mu lutalo. Mugende eri Katonda wammwe mumubuulire nti emmeeme bwe zitalokolebwa, si lwa kuba nti talina maanyi kulokola, wabula lwa kuba nti temulumwangako ng’abali mu kuzaala ku lw’aboonoonyi abazikirira. Emitima gyammwe tegikaabidde mu ddoboozi ng’ery’ennanga olwa Kirukeresi, wadde emyoyo gyammwe okukwatibwako, Olw’enjawukana ezaali mu kika kya Lewubeeni. Muzuukuke, muzuukuke, mmwe abantu ba Isirayiri; mukankane, mmwe abateefiirayo; mmwe abalagajjalidde okusaba; mmwe aboonoonyi abali mu Sayuuni yennyini, era abateefiirayo. Muzuukuke; mumeggane era mufube ne Katonda wammwe, olwo omukisa gulijja—enkuba esooka n’esembayo ey’okusaasira kwe, n’ensi erireeta ebibala bingi, n’amawanga gonna galimuyita aweereddwa omukisa. Kale mutunule waggulu, mukaabe.

Ate era mutunule waggulu musanyuke. Newakubadde nga mwamwonoonera, akyabaagala. Temwamusaba wadde okunoonya amaaso ge, naye laba, akyabakoowoola—“Munnoonye;” era tagamba nti, “Munoonyeze bwereere.” Oboolyawo temwagenda ku nsulo, naye ekyakulukuta nga bwe yali. Temwasemberera Katonda, naye akyayagala nnyo okuba ow’ekisa gye muli, era yeetegese okuwulira byonna bye mwegayirira. Laba, abagamba okumubuuza “ebigenda okujja, oba ebikwata ku baana bange,” n’okumuwa ebiragiro. Nga kintu kya mukisa nti Mukama ali mu ggulu bulijjo yeetegese okuwulira! Augustine alina ekirowoozo ekirungi ennyo ku lugero lw’omusajja eyakonkona ku luggi lwa mukwano gwe mu ttumbi, ng’agamba nti, “Mukwano gwange, mpa emigaati esatu.” Enjogera ye ey’olugero olwo eri nga bweti—Nkonkona ku luggi lw’okusaasira, era kiri mu ttumbi ddala. “Abamu ku baddu b’ennyumba tebajja kujja kunziramu?” Nedda; nkonkona, naye beebase. Woowe! mmwe abatume ba Katonda—mmwe abajulizi abaagulumizibwa—mwebase; muwummudde ku bitanda byammwe; temusobola kuwulira kusaba kwange. Naye abaana tebajja kunziramu? Tewali baana abeetegese okujja okuggulirawo muganda waabwe oluggi? Nedda; beebase. Abooluganda bange abaagenda—be nnatambulanga nabo mu ssanyu ng’abooluganda, era abaali bannange ab’omu mutima—temusobola kunziramu kubanga muwummudde mu Yesu; ebikolwa byammwe bibagoberera, naye temusobola kunkolera. Naye ng’abaddu beebase, era ng’abaana tebasobola kuddamu, Mukama w’ennyumba atunula,—atunula ne mu ttumbi. Kiyinza okuba ttumbi mu mmeeme yange, naye ampulira, era bwe mba ŋŋamba nti “Mpa emigaati esatu,” ajja ku luggi n’ampa byonna bye nneetaaga. Kale, ggwe Omukristaayo, tunula waggulu osanyuke. Bulijjo waliwo okutu okuggule bw’oba n’akamwa akaggule. Bulijjo waliwo omukono omwetegefu bw’oba n’omutima omwetegefu. Olina kukaaba bukaabi Mukama n’awulira; nedda, nga tonnakoowoola ajja kukuddamu, era ng’okyayogera ajja kukuwulira. Woowe! kale temulwangamu mu kusaba. Mugende gy’ali nga mutuuse eka; nedda, ne mu kkubo nga mugenda, muyimuse emitima gyammwe mu kasirise; era buli kye mwegayirira oba kye musaba, mukisabe mu linnya lya Yesu, era kinaabakolerwa.

Ate era, mutunule waggulu, abooluganda Abakristaayo abaagalwa, mutereeze okusaba kwammwe okuva kaakano. Temukyatunuulira kusaba ng’olugero olw’okwegunja oba ng’omulimu omuzibu; mukutunuulire ng’amaanyi ag’amazima, ng’essanyu ery’amazima. Abafirosoofo bwe bazuula amaanyi agamu agaali gakwekeddwa, balabika ng’abasanyukira okugakozesa. Nzikiriza nti wabaddewo bayinginiya bangi abakulu, abaateekateeka ne bazimba ebimu ku bikolwa by’abantu ebisinga okwewuunyisa, si lwa kuba nti byandibaleetedde amagoba, wabula olw’okwagala bwagazi okulaga amaanyi gaabwe okukola eby’ekitalo. Okulaga ensi obukugu bye busobola okukola n’omuntu by’asobola okutuukiriza, basendasenda kampuni okuyingira mu nteekateeka ez’akabi ezitandiyinzizza kuleeta magoba, nga bwe kirabika, nga bwe nnali nsobola okulaba, balyoke bafune omukisa okwolesa amagezi gaabwe. Ayi mmwe Abakristaayo, yinginiya omukulu alyagala okugezaako emirimu eminene n’okwolesa amaanyi ge, nammwe abalina amaanyi agasinga ago omuntu yenna ge yali akozesezza nga yeeyawudde ku Katonda we—mulikkiriza amaanyi ago gasigale nga gasirise? Nedda, mulowooze ku kigendererwa ekinene ekimu, mugolole ebinywa by’okwegayirira kwammwe ku lwakyo. Buli musuwa gw’omutima gwammwe gujjule okutuuka ku mugo n’omusaayi omungi ogw’okwegomba, mulwane, mumeggane, musike era mufube ne Katonda ku lwakyo, nga mukozesa ebisuubizo era nga mwegayirira nga mulaga engeri ze, mulabe oba Katonda tabawa omutima gwammwe bye gwetaaga. Mbasoomooza leero okusukkuluma ku bugabi bwa Mukama wange mu kusaba. Mbakasukira ekisoomooza. Mumukkirize okuba okusinga bw’ali; mwasamye akamwa kammwe nnyo ne kiba nti tasobola kukajjuza; mugende gy’ali kaakano musabe okukkiriza okusinga ekisuubizo kwe kiwa; mukyetantale, mukigezeeko, musinge Ow’olubeerera bwe kiba kisoboka; mukigezeeko. Oba, nga bwe nandyagadde okukyogera, mutwale bye mwegayirira ne bye mwetaaga mulabe oba tabawa kitiibwa. Mugezeeko oba bwe mumukkiriza tatuukiriza kisuubizo, n’abawa omukisa mu bungi ng’abafukako amafuta g’Omwoyo gwe, mwe mulifunira amaanyi mu kusaba.

Siyinza kwekuuma obutayongerako bigambo bino ebitono nga mugenda. Mmanyi nti waliwo abamu ku mmwe abatasabangako mu bulamu bwammwe. Mubadde mwogera essaala ey’empisa, oboolyawo emyaka mingi, naye temusabangako n’omulundi gumu. Ah! emmeeme ennaku, kikugwanira okuzaalibwa omulundi ogwokubiri, era okutuusa lw’onoozaalibwa omulundi ogwokubiri tosobola kusaba nga bwe mbadde ndagirira Omukristaayo okusaba. Naye ka nkugambe kino. Omutima gwo gwegomba obulokozi? Omwoyo akuwunzise nti, “Jjangu eri Yesu, ggwe omwonoonyi, ajja kukuwulira?” Kkiriza okuwunza okwo, kubanga ajja kukuwulira. Okusaba kw’omwonoonyi azuukusiddwa kusiimibwa Katonda. Awulira abalina emitima egimenyese era abajjanjaba. Twala okusinda kwo n’okussa ebikkowe kwo eri Katonda, era ajja kukuddamu. “Ah,” naye omu agamba, “sirina kye nneegayiririza.” Kale, naye weegayirire nga Dawudi bwe yakola—“Onsonyiwe ebibi byange, kubanga bingi.” Ensonga eyo ogirina—gamba nti, ku lw’oyo omwagalwa eyayiwa omusaayi gwe,” era ojja kuwangula, ggwe omwonoonyi. Naye togenda eri Katonda n’osaba okusaasirwa ng’ekibi kyo kikyali mu mukono gwo. Wandirowoozezza ki ku mujeemu eyalabikira mu maaso ga kabaka we n’asaba okusonyiyibwa ng’ekiso kikyakwatiddwa mu lukoba lwe, era n’okulangirira obujeemu bwe nga kuli ku kifuba kye? Yandisaanidde okusonyiyibwa? Teyandikisaanidde mu ngeri yonna, era mazima ddala yandisaanidde ekibonerezo kye emirundi ebiri olw’okusekerera bw’atyo mukama we ng’ate yeefuula okunoonya okusaasirwa. Singa omukazi yali alese bba, olowooza yandibadde n’obutaswala obwenkanidde awo, n’ekyenyi eky’ekikomo, okudda n’asaba okusonyiyibwa ng’ate yeesigamye ku mukono gw’omwagalwa we ow’ekyama? Nedda, teyandibadde na butaswala bwe butyo, era naye bwe kiri bwe kityo gy’oli—oboolyawo ng’osaba okusaasirwa ate ng’ogenda mu maaso mu kibi—ng’osaba okutabaganyizibwa ne Katonda, ate ng’okuuma era ng’owoomerwa okwegomba kwo okubi. Zuukuka! zuukuka! okaabirire Katonda wo, ggwe eyeebase. Eryato lisemberera olwazi, oboolyawo enkya liyinza okulukoona ne limenyekamenyeka, naawe n’osuulibwa mu buziba obutakoma obw’ennaku ey’emirembe gyonna. Kaabirira Katonda wo, ŋŋamba, era bw’onoomukaabirira, suula ekibi kyo, bwe kitaba ekyo tayinza kukuwulira. Bw’onooyimusa emikono gyo egitali mirongoofu ng’olina obulimba mu mukono gwo ogwa ddyo, okusaba kwo tekugasa ku mimwa gyo. Woowe, jjangu gy’ali, omugambe nti, “Tusonyiwe ebibi byaffe byonna, otwanirize n’ekisa, otwagale awatali kye otusalidde kya kusasula,” era ajja kukuwulira, era olisaba ng’abalangira abawangula, era olunaku lumu oliyimirira ng’omuwanguzi n’okukirawo mu maaso g’entebe ey’obwakabaka ejjudde emmunyeenye ey’oyo afuga emirembe gyonna, Katonda afuga byonna atenderezebwenga emirembe gyonna.