Ennyanjula

Charles Haddon Spurgeon (1834–1892) ajjukirwa nga “Omulangira w’Ababuulizi,” naye abo abaali basinga okumanya Metropolitan Tabernacle bandikugambye nti ekyama ky’ekituuti kyali wansi waakyo. Abaali bamwagala bwe baamupikirizanga okubabuulira ensonga y’obuyinza bwe obw’ekitalo, kigambibwa nti Spurgeon yabakulemberanga n’abaserengesa wansi mu kisenge ab’ekkanisa ebikumi n’ebikumi mwe baabanga bafukamidde nga basaba ye ng’abuulira, n’abaddamu mu bigambo bitono nti, “Ekyo kye kisenge kyange eky’ebbugumu.” Ebbugumu eryabugumyanga enkumi n’enkumi z’abantu mu kisenge ekinene waggulu, bwe yakkaatirizanga, lyavanga ku maviivi g’abantu abaali basaba wansi. Obubaka obukuŋŋaanyiziddwa mu kitabo kino buva eri omusajja eyali akikkiriza okutuuka mu magumba — nti okusaba ye yingini entuufu ey’obulamu bw’Omukristaayo — era eyakubuulirako mu ngeri esinga okukebera omutima, era emirundi mingi nnyo, okusinga kumpi ku nsonga endala yonna.

Ku mirundi ebikumi n’ebikumi Spurgeon gye yabikkula Ebyawandiikibwa ku nsonga y’okusaba, obubaka kkumi na bubiri bwe bukuŋŋaanyiziddwa wano. Tebwalondebwa mu butanwa. Buli bumu ku bwo buli mu obwo obwasinga okwagalibwa n’okuddamu okukubibwa emirundi emingi, era bwonna awamu bukola ng’essomero ly’okusaba: buyigiriza omutandisi akankana engeri y’okusembera, bukubiriza omutukuvu omukugu okwegayirira n’obuvumu obutukuvu, era butwala omubonaabona akooye mu kifo kyokka okweraliikirira gye kuwonyezebwa ddala. Spurgeon teyatwalanga kusaba ng’obukugu obuyigibwa ne bukugukibwamu. “Okusaba okw’amazima,” bw’ayogera mu bumu ku bubaka buno, “kwe kusemberera kw’emmeeme, ng’ekulemberwa Omwoyo wa Katonda, eri entebe ya Katonda ey’obwakabaka.” Si kwogera bigambo, wadde obulungi bw’ebigambo, wabula kwe kutambula kw’omutima omulamu nga gwolekera Katonda omulamu — era ekyo Omukristaayo owa bulijjo ennyo asobola okukikola obulungi ng’omwogezi asinga obukugu.

Ekitabo kino kirimu ebitundu bina, era kiyinza okuyamba omusomi okulaba enkula y’ekitabo kyonna nga tannatandika.

Ekisooka, omusingi n’obuvumu bw’okusaba. Obubaka obubiri obusooka bwe buzimba omusingi. “Entebe ey’obwakabaka ey’ekisa” bulowooza nnyo ku kuyitibwa okwewuunyisa okusemberera “n’obuvumu” Kabaka ng’entebe ye yennyini ey’obwakabaka ekoleddwa mu kisa; “Ekisumuluzo ekya Zaabu eky’Okusaba” busumulula ekisuubizo ekinene nti, “Mumpite n’abayitaba.” Wano Spurgeon agonjoola ekibuuzo ekisirisa okusaba okusinga obungi nga tekunnatandika: oba nga Katonda alituwulira n’akatono. Akiddamu ng’emikono gye gyombi gijjudde.

Eky’okubiri, engeri y’okusaba. Omutima gw’ekitabo kino gwa mugaso nnyo mu bulamu obwa buli lunaku. “Enteekateeka n’Ensonga mu Kusaba” bulaga omutukuvu ng’ajjuza akamwa ke ensonga, ng’awoza ensonga ye mu maaso ga Katonda, nga Yobu bwe yeegomba okukola. “Saba ofune” bwolekera ensonga lwaki bangi ku ffe tubeera bakalu mu mwoyo: tetufuna kubanga, nga Yakobo bw’agamba, “mulemeddwa okubisaba.” “Ebisaanyizo by’amaanyi mu kusaba” ne “Okusaba mu Mwoyo Omutukuvu” bikyukira obulamu obw’okubeera mu Kristo n’obuyambi bw’Omwoyo, awatali bwo tewali kusaba kulinnya kusukka kasolya. “Musabenga obutayosa” bukuŋŋaanya ebyo byonna ne bibifuula obulamu obw’okussa ekimu ne Katonda okutasalako, okusaba ne kufuuka ekya bulijjo era ekitakoma ng’okussa omukka.

Eky’okusatu, okusaba okuwangula. Spurgeon yakkirizanga, awatali kuswala, nti okusaba kutambuza omukono ogutambuza ensi. “Okusaba okw’amazima—amaanyi ag’amazima!” bugatta okusaba okw’okukkiriza n’amaanyi ag’omwoyo ag’amazima; “Okusaba okw’okwegayiririra abalala” bukyusa omutima ogusaba ne gutunula ebweru okwegayiririra abalala, nga Kabona waffe Asinga Obukulu bw’abeera omulamu ennaku zonna okukikola; ne “Amaanyi g’okusaba n’essanyu ery’okutendereza” bugatta wamu okusaba n’okwebaza, ekkanisa esabiriza ng’efukamidde ku maviivi gaayo n’eyimba ng’eyimiridde ku bigere byayo.

Eky’okuna, okusaba kw’abakooye. Ekitabo kiggalawo mu ngeri ey’obukkakkamu. “Okusaba, eddagala ly’okweraliikirira” butwala eddagala Pawulo lye yawa ery’okweraliikirira — “Temweraliikiriranga kintu na kimu, wabula mu buli kintu mu kusabanga” — ne bulikwasa omusomi mu mikono gye egikankana. Ne “Okukaaba kwa Bannamuŋŋoona” bukomekkereza awo okusaba we kutera okutandikira: si na bigambo birongooseddwa n’akatono, wabula n’okukaaba okw’obutonde okw’ekitonde ekiri mu bwetaavu, Katonda aliisa bannamuŋŋoona abato kw’atalemwa kuwulira. Kye kigambo ekisembayo ekisaanidde, kubanga kituusa okusaba mu ngalo z’emmeeme esinga okukaluubirirwa okwogera mu kisenge.

Kirungi okujjukira nti Spurgeon teyabuulira bino byonna ng’ali wala. Omusajja eyakubirizanga abantu be okusabanga obutayosa yazuukukanga mu makya ennyo okusabira obubaka bwe, buli kusinza n’akunnyika mu kwegayiririra abalala okw’ekkanisa, era okuzuukuka okw’amaanyi okwaliwo mu Tabernacle teyakutwala nti kwava ku birabo bye, wabula ku maviivi agaali gasaba. Yali amanyi n’oludda olukaluba olw’obulamu obw’okusaba — ebiseera ebiwanvu eby’okunyolwa omutima, okwegayirira okwalabika ng’okutaddibwamu, n’olutalo olw’ekyama olw’okweyongera okusaba nga n’okuwulira kwonna kukalidde. Eyo y’ensonga lwaki obubaka buno tebunenya. Buva eri omutambuze munnaffe eyali asanze entebe ey’obwakabaka ey’ekisa nga ddala bw’eri nga erinnya lyayo bwe lisuubiza, era ataawummula okutuusa ng’amaze okukulembera abalala okufukamira awo ku lusegere lwe.

Ekigambo kitono ku bubaka bwennyini. Bwabuulirwa ebibiina eby’omu mirembe gya Victoria, obusinga obungi wakati wa 1860 ne 1888, era bulimu engeri y’okwogera ey’ekituuti ky’omu biseera ebyo — sentensi empanvu, ebyokulabirako ebirabika obulungi, n’okukyuka amangu okwogera n’abantu butereevu. Tewali kyakyusiddwa kufuulibwa kipya wadde okusalibwako; ebiwandiiko bya Spurgeon yennyini, nga byawandiikibwa okuva mu bitabo ebyakubibwa ebya Pulpit. Abasomi abatannaba kumumanya bajja kukizuula nti okugumiikiriza okutono kuleeta empeera nnyingi, kubanga wansi w’engeri y’okwogera ey’edda mulimu omutima gw’omusumba oguli okumpi ennyo n’entalo zaffe ez’olwaleero. Yali amanyi ebiseera eby’obukalu, okwegayirira okutaddibwamu, n’okukemebwa okulekera awo okusaba, era ayogera ku byonna ebyo.

Spurgeon teyandyagadde kitabo kino kusomebwa kyokka. “Ka tusabe” bye bigambo bye yaddangamu emirundi n’emirundi, si ng’enkola y’ebigambo, wabula ng’okuyita. Engeri esinga obulungi ey’okussaamu obubaka buno ekitiibwa kwe kuggalawo ekitabo buli luvannyuma lw’akaseera n’okola ekintu kyennyini kye bukubiriza. Soma obubaka bumu; olwo osabe. Soma obulala; olwo osabe nate. Bwe kinaaba nti, ng’olupapula olusembayo lukyusiddwa, okusaba kukendedde okuba omulimu ne kweyongera okuba essanyu, ekitabo kino kinaaba kituukirizza ekigendererwa kyakyo — era omuwandiisi waakyo, kaakano amaze emyaka mingi ng’ali “ne Kristo, kubanga ekyo kisingako obulungi,” yandikibaliddemu essanyu.

— Etterekero ly’Ebitabo erya Ochorus