Essuula 9 · eddakiika 6 ez’okusoma · eddakiika 7 ez’okuwuliriza
Okuvunaanyizibwa eri Abalala
Tewali Musajja Ayimirira Yekka
"Ng’ekyuma bwe kiwagala ekyuma, n’omuntu bw’abangula muntu munne."
— Engero 27:17 Obumu ku bulimba obusinga obunene omusajja bw’ayinza okukkiriza bwe buno: nti teyeetaaga basajja balala. Alowooza nti wa maanyi ekimala, wa magezi ekimala, mutukuvu ekimala okutambula yekka mu bulamu obw’Ekikristaayo. Ajja mu kkanisa ku Ssande, naye wakati mu wiiki tabikkulira muntu yenna bulamu bwe. Talina amanyi bye alwanagana nabyo. Talina ayinza okumunenya. Talina ayinza okumusabira ddala ku ntalo ze ez’ekyama. Ali ng’ekizinga ekyekka, era agenda abbira.
Ow’oluganda, Setaani ayagala nnyo omusajja ali yekka. Akwata abo abasigala emabega. Azikiriza abo abeesudde ku balala. Omusajja ow’ekyama amuwuubaalira mu kutu nti tewali amutegeera, tewali yandimusonyiye, tewali ayinza kumuyamba. Era mpola mpola, awatali kuyimirira, omusajja ali yekka aliibwa ebibi bye yali tagenderera kuleka kukula.
Bayibuli eyogera lwatu nti Katonda yatutonda tubeerenga wamu n’abalala, era okusingira ddala nti abasajja beetaaga basajja bannaabwe.
"Ng’ekyuma bwe kiwagala ekyuma, n’omuntu bw’abangula muntu munne." (Engero 27:17). Ekyuma tekyewagala kyokka. Akambe akalekeddwa awo kaggwaamu obwogi. Omusajja alekeddwa yekka naye bw’atyo aggwaamu obwogi — mu kwagala kwe eri Kristo, mu butukuvu bwe, mu bunyiikivu bwe, mu buvumu bwe. Yeetaaga okukuubibwa, okuwagalwa, n’okukwatagana okw’amazima n’omusajja omulala ow’ekyuma.
Dawudi yalina Yonasaani. Ku Dawudi kyawandiikibwa nti "Dawudi n’afuna omukisa mu buli kye yakolanga, kubanga Mukama yali wamu naye" (1 Samwiri 18:14), era emyoyo gyabwe gyali gyegasse nnyo ne kiba nti "Yonasaani n’aba bumu ne Dawudi, era n’amwagala nnyo nga bwe yali yeeyagala" (1 Samwiri 18:1).
Dawudi bwe yali ayiggibwa Sawulo mu ddungu, Yonasaani n’agenda gy’ali "okumugumya mu Mukama" (1 Samwiri 23:16). Buli musajja yeetaaga Yonasaani — ow’oluganda amugumya mu Katonda ng’obulamu bumubetentedde.
Pawulo yalina Timoseewo ne Tito ne Sila ne Balunabba ne Lukka. Yali mutume, omusajja ow’amaanyi amangi ag’omwoyo, naye teyatambulanga yekka. Abasajja abo yabawandiikiranga okwagala kwe okw’omunda ennyo. Soma 2 Timoseewo — bbaluwa ya musajja ali kumpi kufa gye yawandiikira omwana we mu kukkiriza, ejjudde okwagala n’amazima. Pawulo mu nnaku ze ezaasembayo yagamba nti, "Lukka yekka y’ali nange" (2 Timoseewo 4:11), n’asaba Timoseewo ajje mangu. Ne omutume oyo omukulu yali yeetaaga banne.
Yesu yennyini, newaakubadde nga yali Mwana wa Katonda, yakuŋŋaanya Ekkumi n’Ababiri, era yali ku lusegere nnyo ne Peetero, Yakobo ne Yokaana. Teyakulembera yekka. Teyafa yekka. Obuweereza bwe obw’oku nsi yabutambuza ng’ali wakati mu baganda be.
Oba nga Yesu, Dawudi ne Pawulo bonna baali beetaaga baganda baabwe, ggwe ani okulowooza nti oyinza okubeera wekka?
Ekisinga obukulu mu kuvunaanyizibwa eri abalala bwe bwesimbu. Omusajja okutuusa lw’anaakkiriza okwogera amazima n’ow’oluganda omu waakiri, tayinza kukula. Yakobo awandiika nti, "Noolwekyo mwatulireganenga ebibi byammwe, era buli omu asabirenga munne, mulyoke muwonyezebwe. Okusaba n’omutima omumalirivu ogw’omuntu omutuukirivu, kubeera n’obuyinza bungi, era n’ebivaamu biba bya ttendo." (Yakobo 5:16). Mu kwatula mulimu okuwonyezebwa. Si eri kabona mu kasanduuko ak’ekizikiza, wabula eri ow’oluganda mu musana ogw’emisana. Bw’ogamba n’eddoboozi eriwulikika omusajja Omukristaayo munno nti, "Mbadde nnwanagana n’okwegomba okw’obukaba," oba "Mbadde nnywa omwenge mu kyama," oba "Mbadde nkumpanya ku musolo," oba "Mbadde mukambwe eri mukyala wange era simanyi bwe nnyinza kukikomya," waliwo ekintu eky’amaanyi ekibaawo. Ekifo ekibi we kyekwese kibikkulwa. Ekizikiza kidduka. Okuwonyezebwa kutandika.
Okuzuukuka okw’Obuvanjuba bwa Afirika kwamanyibwa ddala olw’obwesimbu buno. Omwoyo Omutukuvu bwe yakka ku Rwanda ne Uganda mu myaka gya 1930, abasajja ne batandika okwatula ebibi byabwe mu lwatu. Abamu baali babbye bakama baabwe; ne bagenda okuzzaayo kye baatwala. Abamu baali basuze n’abakazi abatali bakyala baabwe; ne bagenda okusaba ekisonyiwo. Abamu baali basibidde bakkiriza bannaabwe ekiruyi; ne bagenda okutabagana nabo. Ekyo baakiyita "okutambulira mu musana," nga bakisinziira ku 1 Yokaana 1:7: "Naye bwe tutambulira mu musana nga ye bw’ali omusana, olwo tussakimu buli muntu ne munne, n’omusaayi gwa Yesu Omwana we, gutunaazaako buli kibi kyonna." Okuzuukuka ne kusaasaana ng’omuliro. Obwesimbu obw’engeri eno bwe bubeera amafuta g’okuzuukuka, era awatali bwo, amakanisa gaffe gajja kusigala nga manafu ne bwe tunaatambuza pulogulamu nnyingi zitya.
Kale, ow’oluganda, noonya waakiri abasajja babiri oba basatu mu kkanisa yo ey’omu kitundu, weesibe nabo. Tolondamu mikwano gyo egy’oku lusegere gyokka — londa abasajja b’ossaamu ekitiibwa mu by’omwoyo, abasajja abanaakubuuliranga amazima ne bwe galuma. Musisinkanenga bulijjo. Abamu basisinkana buli wiiki, abalala buli mwezi, abalala buli wiiki ebbiri. Enteekateeka yonna gy’onoolaba nga ekugwanira, gyeweeyo era ogikuume. Tosazaamu lukuŋŋaana kubanga "olina eby’okukola bingi." Tewali lw’oba na by’okukola bingi nnyo ne kikulemesa okulokola emmeeme yo.
Bwe musisinkana, mugende wala okusinga emboozi ez’olusaago. Mubuuzaganenga ebibuuzo ebizibu. Ebibinja by’Abametodisti, John Wesley bye yatandikawo mu myaka gya 1700, byakozesanga ebibuuzo ebinoonyereza ebikyanenya omuntu n’olwaleero. Buli omu yabuuzanga munne ebintu nga bino: "Bibi ki ebimanyiddwa by’okoze okuva lwe twasembayo okusisinkana? Bikemo ki by’osanze? Wanunulibwa otya? Kiki ky’olowoozezza, ky’oyogedde oba ky’okoze, ky’obuusabuusa obanga kibi oba si kibi?" Omulimu gwa Wesley gwakyusa Bungereza, ekitundu olw’ensonga nti abasajja tebakkirizibwanga kwekweka.
Era baganda bange, abamu ku mmwe mwetaaga okusaba ekisonyiwo eri abasajja abalala. Wanyiiza ow’oluganda mu kkanisa era omaze emyaka ng’omwewala. Kino si Bukristaayo. Yesu yagamba nti, "Bw’obanga oli mu maaso ga Katonda, ng’omuleetedde ekirabo eky’okuwaayo nga ssaddaaka, n’ojjukira nga waliwo gw’olinako ensonga, ekirabo kyo sooka okireke awo oddeyo omale okumwetondera mutegeeragane, olyoke okomewo oweeyo ekirabo kyo eri Katonda" (Matayo 5:23–24). Bwe wabaawo ekiri wakati wo n’omukkiriza omulala, kiba kiri ne wakati wo ne Katonda. Genda gy’ali. Weetoowaze. Kitereeze. Emirembe gy’onoofuna oluvannyuma gisaanira okufuba okwo.
Okuvunaanyizibwa era kitegeeza okukkiriza okunenyezebwa. Engero zigamba nti, "Oyo assaayo omwoyo eri okubuulirirwa aba mu kkubo ery’obulamu, naye oyo atassaayo mwoyo ku kunenyezebwa aleetera abalala okuwaba" (Engero 10:17). "Tonenyanga munyoomi, aleme okukukyawa, naye nenya ow’amagezi naye anaakwagalanga" (Engero 9:8). Ow’oluganda asobola okukunenya? Bw’onyiiga n’owolereza buli muntu lw’akulaga ensobi, oli musirusiru, so si mukulembeze. Omusajja ow’amagezi ayaniriza okunenyezebwa, ne bwe kumuluma. Agamba nti, "Weebale okunjagala ekimala n’ombuulira. Ka nkisabire. Ka nkyenenye."
Abaami abafumbo, ne wano muwulire. Mukyala wo y’atera okuba omubeezi wo asinga okukulabirira mu by’omwoyo. Alaba ebyo omulala yenna by’atalaba. Asobola okutegeera ng’obulamu bwo obw’okusaba bunafuye. Asobola okutegeera ng’omutima gwo gukakanyadde.
By’akulabamu bikkirize n’ekisa. Tobeera mwami asaba okugonderwa naye n’agaana okunenyezebwa. Omwami omwetoowaze ayaniriza amagezi ga mukyala we ku mbeera y’emmeeme ye.
N’ekisembayo, weewaayo wansi w’obuyinza bw’ekkanisa yo ey’omu kitundu. Si kugendayo bugenzi, wabula okuba omu ku bammemba baayo.
Weeteeke wansi w’obulabirizi bw’abakadde b’ekkanisa abatuukiriza ebisaanyizo bya Bayibuli. Kkiriza okukangavvulwa singa ogwa mu kibi eky’amaanyi. Ekitabo ky’Abaebbulaniya kigamba nti, "Muwulirenga abakulembeze bammwe era mubagonderenga, kubanga obuweereza bwabwe kwe kulabirira emyoyo gyammwe" (Abaebbulaniya 13:17).
Omusajja atakkiriza kuba wansi wa buyinza bwonna obw’omwoyo ku nsi yeefuula etteeka eri yekka — era omusajja ow’engeri eyo wa kabi eri amaka ge n’eri ekkanisa.
Tewali musajja ayimirira yekka. Si Dawudi. Si Pawulo. Si Yesu. Si Kivengere. Si Luwum. Si ggwe. Noonya baganda bo. Bakkirize bakulabe nga bw’oli. Bakkirize bakuwagale. Era bwe munaabeeranga wamu mujja kuyimirira, so nga wekka wandigudde.
Okusaba
Kitaffe, njatula nti ngezezzaako okutambulira mu kkubo lino nzekka. Ebibi byange mbikwese mu kizikiza, gye bikuliridde amaanyi. Nnewalanga emikwano egy’amazima kubanga nnali ntya okubikkulwa. Nnagaananga okunenyezebwa kubanga nnali njagala amalala gange.
Nsonyiwa, Mukama. Mpa waakiri ow’oluganda omu, era bwe kiba kisoboka bangi, be nnyinza okutambula nabo mu musana. Mfuula omwesimbu. Mfuula ayigirizika. Mfuula ayanguwa okwatula era ayanguwa okusonyiwa. Kozesa ekyuma mu bulamu bwange, ne bwe kinkuuba, onfuule ow’obwogi mu buweereza bwo. Era ongatte nnyo mu mubiri gwa Kristo, ndyoke nyimirire nneme kugwa. Mu linnya lya Yesu, Amiina.
Essuula 9 ewedde
Okuvunaanyizibwa eri Abalala