Essuula 22 · eddakiika 34 ez’okusoma · eddakiika 44 ez’okuwuliriza
Omusomo XX. Okuyigiriza Abakyuse Abapya
OMUSOMO XX.
OKUYIGIRIZA ABAKYUSE.
Ekyawandiikibwa.—“Kale liisanga abaana b’endiga zange.”—Yokaana 21:15.
NNAYOGERA ku kyawandiikibwa kino mu musomo gwange ogwasembayo, era nnawalirizibwa, olw’obutaba na biseera, okuleka ensonga nnyingi ze nnali njagala okwanjula ku
KUYIGIRIZA ABAKYUSE ABAPYA.
Ekiro kya leero ntegeka okweyongera mu nsonga eno nga njogera ku,
I. Ensonga endala eziwerako abakyuse abapya ze basaanye okuyigirizibwa.
II. Okulaga engeri abakyuse abapya gye basaanye okukwatibwamu ekkanisa.
III. Okwogera ku bimu ku bibi ebiva mu ngeri ey’obutonde mu kuyigiriza okutali kujjuvu okuweebwa ku ddaala eryo ery’obumanyirivu bw’Ekikristaayo.
I. Nja kugoberera ensonga eno, nga ngikwata we nnakoma, nga njogera ku kuyigiriza okulala okukulu okusaanye okuweebwa abakyuse abapya.
1. Kikulu nnyo abakyuse abapya okuleetebwa amangu okutegeera eddiini kye kiri. Oboolyawo mujja kwewuunya olw’okwogera ku kino. “Kiki! Bakyuse, naye tebamanyi ddiini kye kiri?” Nziramu nti, Bandimanyi, singa baali tebafunanga kuyigiriza kulala okuggyako okwo okuva mu Bayibuli. Naye abantu bangi nnyo bayingizza endowooza ng’ezo ku ddiini, ne kiba nti si bakyuse bapya bokka, wabula ekitundu ekinene eky’ekkanisa tebamanyi ddiini kye kiri, okuba n’endowooza entangaavu era ey’enjawulo ku yo. Waliwo ababuulizi bangi abatagimanyi. Sitegeeza nti tebalina ddiini, kubanga kiyinza okukkirizibwa n’ekisa nti bagirina; naye kye ntegeeza, kwe kuba nti tebaawula ku ddiini kye kiri, era tebasobola kuwa nnyinnyonnyola ntuufu ku bikola n’ebitakola ddiini ya nnamaddala. Kikulu abakyuse abapya okuyigirizibwa.
Ku ludda olw’okugaana, eddiini kye kitali
(1.) Si mu kumanya enjigiriza. Okumanya kwetaagisa mu ddiini, naye si ddiini. Setaani amanyi enjigiriza, naye talina ddiini. Omuntu ayinza okumanya enjigiriza ku kigero kyonna awatali kitundu kitono kya ddiini. Naye abantu abamu balina endowooza ez’ekyewuunyo nnyo ku nsonga eno, ng’abalinga okumanya enjigiriza kulaga okweyongera mu kutya Katonda. Lumu nnawulira ekigambo eky’engeri eno: mu mbeera emu, abakyuse abapya abamu bwe baali bakulaakulanye mangu mu kumanya enjigiriza, omuntu eyakiraba n’agamba nti, “Abakyuse bano abapya nga bakula mu kisa!” Wano yatabula okukulaakulana mu kumanya n’okukulaakulana mu kutya Katonda. Amazima gaali nti, teyalina ngeri ya kusalawo ku kukula kwabwe mu kisa, era tekyali bujulizi bwakwo kubanga baali bakulaakulana mu kumanya enjigiriza.
(2.) Basaanye okuyigirizibwa nti eddiini si kintu kya mubiri. Si kikolo kyonna, oba kamera, oba nsigo, oba ekintu ekirala kyonna mu birowoozo, ng’ekitundu ky’ebirowoozo byennyini. Abantu batera okwogera ku ddiini ng’abalinga kintu ekiyinza okubikkibwa mu birowoozo, ng’ekyokero ky’omuliro bwe kiyinza okubikkibwa mu vvu, ekitalabika, era ekitaleeta bivaamu, naye nga kiramu era nga kyetegefu okukola amangu ddala nga kibikkuddwa. Era mu ngeri y’emu balowooza nti bayinza okuba n’eddiini, ng’ekintu ekisigala mu bo, wadde nga tebagyolesa mu kuwulira Katonda. Naye basaanye okuyigirizibwa nti obwo si butonde bwa ddiini. Si kitundu kya birowoozo byennyini, oba ky’omubiri, era si kikolo, oba nsigo, oba kyokero, ekiyinza okubaawo naye ne kikwekebwa ne kitaleeta bivaamu.
(3.) Bayigirize nti eddiini tekwesigamira mu kwesiima okw’amaanyi, oba mu kuwuuma, oba mu kubuuka okwa waggulu okw’okuwulira. Biyinza okubaawo bingi ebyo awali eddiini. Naye kisaanye okutegeerwa nti byonna kuwulira okutali kwa kwagala, era biyinza okubaawo mu maanyi amajjuvu awatali ddiini. Biyinza okuba okukola kwokka okw’okuteebereza, awatali kwagala kwonna okw’eddiini okwa nnamaddala. Abantu bayinza okubifuna ku kigero eky’okuzirika ddala olw’okwesiima, ne ku nsonga y’eddiini, nga tebalina ddiini yonna. Mmanyi omuntu omu eyali kumpi okutwalibwa ddala n’okwesiima, olw’okulaba obulabi ebikula bya Katonda eby’obutonde, amaanyi ge n’amagezi ge, nga bwe byolesebwa mu ggulu eririmu emmunyeenye, naye omuntu oyo teyalina ddiini. Eddiini kwe kuwulira Katonda, okwewaayo okw’okwagala okw’emmeeme eri Katonda by’ayagala.
(4.) Era eddiini tekwesigamira mu kugenda mu lukuŋŋaana oba okusoma Bayibuli, oba okusaba, oba ekirala kyonna ku ebyo ebitera okuyitibwa emirimu gy’eddiini. Ekigambo kyennyini, “emirimu gy’eddiini,” kisaanye okusangulwa mu bigambo by’abakyuse abapya. Basaanye okuleetebwa okumanya nti ebikolwa bino si ddiini. Bangi bafuuka abakakanyavu nnyo mu kukola ebintu ebimu, bye bayita emirimu gy’eddiini, ne balowooza nti okwo kwe kuba ab’eddiini; so nga tebafaayo ku mirimu egya bulijjo egy’obulamu, egyo mu mazima egikola OBULAMU OBW’OKUTYA KATONDA. Okusaba kuyinza okuba okwolesebwa n’ekikolwa ky’okutya Katonda, oba kuyinza obutaba bwe kutyo. Okugenda mu kkanisa oba mu lukuŋŋaana lw’okusaba, kuyinza okutwalibwa oba ng’engeri, ekikolwa, oba okwolesebwa okw’endowooza ey’okutya Katonda; naye okukola bino tekufuula muntu Mukristaayo, era wayinza okubaawo obukakanyavu n’obunyiikivu bungi mu bino, awatali kitundu kitono kya ddiini. Abakyuse abapya bwe bataayigirizibwa kwawula, bayinza okuleetebwa okulowooza nti waliwo ekintu eky’enjawulo mu bye bayita emirimu gy’eddiini, n’okuteebereza nti balina eddiini nnyingi kubanga bayitirira mu bikolwa ebimu ebitera okuyitibwa emirimu gy’eddiini, wadde nga mu kiseera kye kimu bayinza okuba abatalina bwesimbu bumala oba obwesigwa oba okutuukiriza ebiseera, oba okwefuga, oba ekirala kyonna ku bye basalawo okuyita emirimu gyabwe egya bulijjo. Bayinza okuba abakakanyavu ennyo mu bintu ebimu, bayinza okuwaayo ekimu eky’ekkumi ku nnabbugira n’ebimera ebiwunya obulungi, naye ne balagajjalira ebintu ebisinga obukulu eby’amateeka, obwenkanya n’okwagala Katonda.
(5.) Eddiini tekwesigamira mu kwegomba kukola bikolwa birungi. Okwegomba okutavaamu kusalawo n’ebikolwa si mpisa nnungi. Era okwegomba ng’okwo si kubi ku lw’obwetaavu. Kuyinza okujja mu birowoozo awatali kwagala, olw’okulaba ebintu ebimu, naye ebbanga lyonna nga tekuleeta kikolwa kya kwagala, si mpisa nnungi oba mbi okusinga okukuba kw’omusuwa, okuggyako mu mbeera mwe twakuleeta mu ngeri etali ya butereevu, nga twagala ne tweteeka mu mbeera ezikuleeta. Omuntu asinga obubi ku nsi ayinza okuba n’okwegomba okw’amaanyi okw’obutukuvu. Wali okirowoozezzaako? Ayinza okulaba mu lwatu nti obutukuvu ye ngeri yokka era eyetaagisa ddala ey’essanyu, era mu butonde abwegomba. Kitiisa, nti abangi ennyo beerimba n’endowooza, nti okwegomba obutukuvu, ng’engeri ey’essanyu, kye ddiini. Bangi, awatali kubuusabuusa, beewa ekitiibwa kinene olw’okwegomba okutavaamu kulonda kutuufu. Bawulira okwegomba okukola omulimu gwabwe, naye tebasalawo kugukola, kubanga okutwaliza awamu balina okwegomba okusingako amaanyi obutagukola. Mu kwegomba ng’okwo, temuli mpisa nnungi. Ekikolwa oba okwegomba okuba okw’empisa ennungi mu maaso ga Katonda, kuteekwa okuba ekikolwa ky’okwagala. Abantu batera okwogera eby’obusirusiru ennyo ku nsonga eno, ng’abalinga okwegomba kwabwe kulina ekirungi kyonna, nga kukyali kwegomba bwegomba. “Ndowooza nneegomba okukola kino na kiri.” Naye okikola? “Ai, nedda, naye emirundi mingi mpulira okwegomba okukikola.” Kuno kwe kugaana Katonda mu bikolwa.
Okwegomba kwonna omuntu kw’ayinza okuba nakwo, bwe kutakolebwa mu kusalawo okwa nnamaddala n’ebikolwa, si mpisa nnungi. Era tewali kigero kya kwegomba nakyo kyokka kiri mpisa nnungi. Singa endowooza eno yandiyinzizza okwolesebwa, n’enywezebwa ddala mu birowoozo by’abantu, kirabika yandizikirizza amasuubi g’ekitundu ky’ekkanisa, abali abalamu ku kwegomba kwabwe okulungi, so nga tebalina kye bakolera Katonda.
(6.) Basaanye okuleetebwa okutegeera nti tewali kintu kyonna eky’okwefaako, ekiri eddiini. Okwegomba kwonna kwe bayinza okuba nakwo, n’okulonda kwonna n’ebikolwa bye bayinza okukola, bwe kiba nga ku nkomerero ensonga yaabyo ya kwefaako, temuli ddiini mu byo. Omuntu ayinza okwonoona mu kusaba, oba okusoma Bayibuli, oba okugenda mu lukuŋŋaana, nga bwe kiri mu kintu ekirala kyonna, ekigendererwa kye bwe kiba kya kwefaako. Kale omuntu asaba olw’ekigendererwa kyokka eky’okutumbula essanyu lye. Ekyo ddiini? Kiki, okuggyako okugezaako okufuula Katonda omuddu we ow’amaanyi gonna? Si kirala okuggyako okugezaako okukola obusuubuzi obunene, n’okussa obutonde bwonna, Katonda n’ebyonna, mu kuwaayo okumusanyusa. Kye kigero eky’awaggulu eky’obubi. Kiri wala nnyo n’okuba okutya Katonda, ne kiba nti mu mazima bubi obusingira ddala.
(7.) Tewali kintu kikkirizibwa Katonda, ng’eddiini, okuggyako nga kikoleddwa n’omutima gwonna, okusanyusa Katonda. Tewali kikolwa kya bweru kirina kirungi kyonna, oba ekintu kyonna Katonda ky’asiima, okuggyako nga kikoleddwa olw’ebigendererwa ebituufu, era okuva ku mutima.
(a) Abakyuse abapya basaanye okuyigirizibwa mu bujjuvu era mu ngeri ey’okukakasa nti eddiini yonna kwe kuwulira Katonda okuva ku mutima. Eddiini yonna kikolwa kya kwagala. Byonna ebitukuvu, byonna ebirungi mu maaso ga Katonda, byonna ebiyitibwa obulungi eddiini, biri mu kikolwa kya kwagala, mu kuwulira Katonda by’ayagala mu kwagala okuva ku mutima.
2. Abakyuse abapya basaanye okuyigirizibwa nti omulimu ogw’okwefiiriza gwe gumu ku bikula ebikulu eby’Enjiri. Basaanye okutegeera nti tebatya Katonda n’akatono, okusukka ku kigero kye beetegefu okwetikka omusaalaba buli lunaku, n’okwefiiriza, olwa Kristo. Okwefiiriza kutono nnyo mu kkanisa, era ensonga eri nti, omulimu ogwo gwerabirwa nnyo, mu kuyigiriza abakyuse abapya. Nga tebatera kugambibwa nti okwefiiriza kye kikula ekikulu eky’Obukristaayo. Mu kwegayirira olw’ebigendererwa eby’obugabi, emirundi emeka mw’onoosanga, nti ababuulizi n’ababaka tebasaba wadde Abakristaayo okwefiiriza olw’okutumbula ekigendererwa ekyo. Babasaba bubasabi okuwaayo kye basobola okuwaayo awatali kubaluma, oba mu bigambo ebirala, okuwaayo eri Mukama ekyo ekitabasasuza kintu. Nga kya muzizo! Basaba bisigadde byokka, bye batayagala, bye basobola okuwaayo awatali kubaluma. Temuli ddiini mu kuwaayo okw’engeri eno. Omuntu ayinza okuwaayo eri ekigendererwa eky’obugabi, doola kasiriivu, era nga temuli ddiini mu kyo, singa yali asobola okuziwaayo awatali kumuluma, era nga temuli kwefiiriza mu kyo. Yesu Kristo yeefiiriza okulokola abonoonyi. Bwe kityo ne Katonda Kitaffe yeefiiriza mu kuwaayo Omwana we okutufiirira, ne mu kutusaasira, ne mu kugumiikiriza obukyamu bwaffe. Mwoyo Mutukuvu yeefiiriza, mu kukkakkana okufuba n’ebitonde ebitali bitukuvu bwe bityo okubaleeta eri Katonda. Bamalayika beefiiriza, mu kulabirira ensi eno. Abatume baasimba eddiini y’Ekikristaayo mu mawanga mu kwefiiriza. Era ffe tulowooze okuba ab’eddiini awatali kwefiiriza kwonna? Tweyite Abakristaayo, abagoberezi ba Kristo, yeekaalu za Mwoyo Mutukuvu, era twewe okussa kimu n’abatume, so nga tetwemmangako kintu kyonna ekyanditutumbulidde okunyumirwa kwaffe olw’okutumbula obwakabaka bwa Kristo? Abakyuse abapya basaanye okuleetebwa okulaba nti bwe baba nga si beetegefu kwewaayo eri Katonda era beetegefu okuwaayo obulamu n’ekintu ekirala kyonna olwa Kristo, tebalina Mwoyo wa Kristo, era si babe.
3. Bateekwa okuyigirizibwa okutukuzibwa kye kiri. “Kiki!” mujja kugamba, “bonna abali Abakristaayo tebamanyi kutukuzibwa kye kiri?” Nedda, bangi tebamanyi. Abangi ennyo bandisobeddwa okunnyonnyola mu ngeri etegeerekeka okutukuzibwa kye kiri, nga bwe bandisobeddwa okunnyonnyola eddiini kye kiri. Singa ekibuuzo kyabuuzibwa buli eyeeyita omuntu w’eddiini mu kibuga kino, Okutukuzibwa kye ki? Mbuusabuusa oba omu ku buli kkumi yandiwadde okuddamu okutuufu. Bandisobye nga bwe basobya bwe bagezaako okunnyonnyola eddiini kye kiri, ne bagyogerako ng’ekintu ekyebase mu mmeeme, ekintu ekiteekebwamu, ne kigalamira omwo, ekintu ekiyinza okukolebwa oba obutakolebwa, naye era ne kiba mu bo. Bwe batyo boogera ku kutukuzibwa ng’abalinga kika kya kunaaza bucaafu obumu, oba okulongoosa obutali bulongoofu obumu obw’omubiri. Oba bajja kukwogerako ng’abalinga obusobozi bwannyikibwa mu kibi, era okutukuzibwa kwe kuggyako amabala. Eno y’ensonga lwaki abantu abamu basaba okutukuzibwa, ne bakola ekibi, nga kya lwatu balowooza nti okutukuzibwa kintu ekikulembera okuwulira. Basaanye okuyigirizibwa nti okutukuzibwa si kintu ekikulembera okuwulira, enkyukakyuka emu mu butonde oba mu nkula y’emmeeme. Naye okutukuzibwa kwe kuwulira, era, ng’ekintu ekikula, kwe kuwulira Katonda mu ngeri etuukiridde n’etuukiridde era obutayosa.
4. Abakyuse abapya basaanye okuyigirizibwa ne bategeera okunywera kye kiri. Kyewuunyisa abantu nga bwe boogera ku kunywera. Ng’abalinga enjigiriza y’okunywera yali “Omulundi gumu mu kisa, bulijjo mu kisa,” oba “Omulundi gumu ng’akyuse, aligenda mu ggulu ddala.” Eyo si ye ndowooza y’okunywera. Endowooza entuufu eri nti, omuntu bw’aba akyuse ddala, ALIGENDA MU MAASO OKUWULIRA KATONDA. Era ng’ekivaamu, aligenda ddala mu ggulu. Naye omuntu bw’afuna endowooza, nti kubanga akyuse, noolwekyo aligenda mu ggulu ddala, omuntu oyo kumpi aligenda ddala mu ggeyeena.
5. Abakyuse abapya basaanye okuyigirizibwa okuba ab’eddiini mu buli kintu. Basaanye okugenderera okuba ab’eddiini mu buli kitundu ky’obulamu ne mu byonna bye bakola. Bwe batagenderera kino, basaanye okutegeera nti tebalina ddiini n’akatono. Bwe batagenderera era bwe batagezaako kukwata biragiro bya Katonda byonna, kyekwaso ki kye bayinza okuleeta eky’okutya Katonda? Omuntu akwata amateeka gonna, naye n’asobyako erimu, omusango gumusinga mu ngeri y’emu ng’oli asobezza amateeka gonna. Mu bwenkanya agwanira ekibonerezo kyonna. Bw’ajeemera Katonda bulijjo mu nsonga emu, mu mazima tamuwulira mu nsonga yonna. Okuwulira Katonda kuli mu mbeera y’omutima. Kwe kuba mwetegefu okuwulira Katonda; okwagala Katonda afuge mu byonna. Naye omuntu bw’ajeemera Katonda bulijjo, mu nsonga emu yonna, aba mu mbeera y’ebirowoozo efuula okuwulira mu kintu ekirala kyonna ekitasoboka. Okugamba nti mu bintu ebimu omuntu awulira Katonda, olw’okussa ekitiibwa mu buyinza bwe, era nti mu bintu ebirala agaana okuwulira, kya busirusiru. Amazima gali nti okuwulira Katonda kuli mu mbeera y’omutima ogwewaayo, okusinga okwagala obuyinza bwa Katonda n’ebiragiro bye okusinga ekintu ekirala kyonna. Noolwekyo, omuntu bw’alabika ng’awulira mu bintu ebimu, naye n’ajeema mu kintu kimu kyonna mu kunywerera era ng’amanyi, aba alimbiddwa. Asobya mu nsonga emu, era kino kikakasa nti omusango gumusinga mu byonna; mu bigambo ebirala, nti tawulira, okuva ku mutima, n’akatono. Omuntu ayinza okusaba ekitundu ky’ebiseera bye nga talina ddiini; bw’atakwata biragiro bya Katonda, okusaba kwe kwennyini kujja kukyayibwa Katonda. “Atassaayo mwoyo kuwulira mateeka ga Mukama, n’okusaba kwe tekukkirizibwa.” Mukiwulira ekyo? Omuntu bw’agaana okuwulira amateeka ga Katonda, bw’agaana okutuukiriza omulimu gumu gwonna, tasobola kusaba, talina ddiini, okusinza kwe kwennyini kukyayibwa.
6. Abakyuse abapya, olw’okuyigirizibwa okutuufu, baleetebwa mu bwangu okuba “abeefuga mu bintu byonna.” Naye eno nsonga eragajjalirwa nnyo ku bakyuse abapya, era kumpi eyerabiddwa ddala mu makanisa. Waliwo obutefuga bungi nnyo mu makanisa. Sitegeeza kunywa mwenge okutali kwa kwefuga, okusingira ddala, wabula obutefuga mu kulya, ne mu mbeera y’obulamu okutwaliza awamu. Mu mazima omuntu ow’omunda mutono nnyo ku nsonga eno mu makanisa. Era noolwekyo okukulaakulana kw’okuddaabiriza mu nsonga eno kugenda mpola nnyo. Tewali kirala okuggyako omuntu ow’omunda eyakaayakanyizibwa ekiyinza okutwala mu maaso okuddaabiriza okw’olubeerera. Emyaka kkumi egiyise, ababuulizi abasinga baakozesanga omwenge omukambwe, era nga bagukuuma mu nnyumba zaabwe okusembeza nagwo mikwano gyabwe ne baganda baabwe ababuulizi. Era ekibiina ekinene ekya bammemba mu makanisa kyakolanga bwe kityo. Kaakano batono ku bonna, abatali batamiivu ddala, abanaakikola. Naye era waliwo bangi abeeyagalira awatali kwekkiriranya mu kukozesa wayini. Waliwo ababuulizi abamu, n’abeeyita Abakristaayo bangi, abanaanywa wayini alimu omwenge omukambwe ng’omwenge ogw’amaanyi ogutabuddwamu amazzi. Kuno kwe butefuga. Okugaaya n’okunywa taaba bikolwa bya butefuga bwokka. Bwe bakozesa ebintu bino ebisitula obusitula nga tewali bwetaavu, ekyo kiki okuggyako obutefuga? Okwo si kwe kwefuga mu bintu byonna. Okutuusa Abakristaayo lwe baliba n’omuntu ow’omunda ku nsonga eno, ne baleetebwa okuwulira nti tebalina ddembe kubulwa kwefuga mu kintu kyonna, tebalikulaakulana nnyo mu ddiini. Kimanyiddwa bulungi, oba kisaanidde okumanyibwa, nti CAAYI NE KAAWA tebirimu mmere. Bisitula busitula. Biyita mu mubiri nga tebisengekeddwa. Amata n’essukaali bye mubiteekamu bye biriisa. Era bwe bityo byandibadde bwe bityo ddala singa mwabitabudde ne lamu, ne mukola amata ag’omwenge. Naye caayi ne kaawa tebiriisa. Naye era nneetantala okugamba, nti amaka agasinga obungi mu kibuga kino gawaayo bingi buli mwaka olwa caayi waabwe ne kaawa waabwe, okusinga bye bawaayo okulokola ensi okuva mu ggeyeena. Kirabika kino kituufu ne ku makanisa gonna. Ne ababaka b’ebibiina eby’obugabi beetantala okuyita mu makanisa nga basaba ssente okuyamba eby’obuminsani n’ebitongole ebirala, naye nga bakozesa caayi, kaawa, era mu mbeera ezimu taaba. Kyewuunyisa! Kaakano mu kibuga kino mulimu omubaka akozesebwa okusaba ssente, akozesa ebisitula bino byonna ebisatu ebisinga obutaba na mugaso. Era, okwongerako, mubuulizi wa Njiri! Awatali kubuusabuusa bangi bawaayo emirundi etaano olw’obutefuga bwokka okusinga bye bawaayo ku buli kufuba okulokola ensi. Singa ekkanisa yandiyinzizza okuleetebwa okumanya bye basaasaanya ku bintu ebiri obutwa bwokka, era nga si kirala, bandyewuunyizza. Tuula oyogere n’abantu bangi, era bajja kuwakanira ddala nti tebasobola kugenda mu maaso awatali bisitula bino, obutwa buno, era tebasobola kubireka—nedda, wadde okununula ensi okuva mu kuzikirira okutaggwaawo. Era emirundi mingi bajja kwolesa ddala obusungu bwe bawakanyizibwa, amangu ddala ng’ensonga etandise okunyiga abantu baabwe ab’omunda. Ai, ekkanisa eriyolesa amaaso gaayo ag’obunnanfuusi okumala bbanga ki mu Lukuŋŋaana lw’Okusaba olwa Buli Mwezi, n’esaba Katonda alokole ensi, so nga esuula ddala emirundi etaano olw’obutefuga bwokka, okusinga by’eriwaayo okulokola ensi. Abamu ku mmwe bayinza okulowooza nti bino bintu bitono, era nti tekisaanira kitiibwa kya kituuti kubuulira ku caayi ne kaawa. Naye mbagamba nti nsobi nnene gye mukola, bwe mulowooza nti bino bintu bitono, so nga bifuula ekkanisa ekyenyinyalwa mu maaso ga Katonda, nga byolesa obunnanfuusi bwayo n’okwegomba kwayo. Wuuno omuntu eyeefuula nti yeewaddeyo okuweereza Yesu Kristo, naye agaana okwefiiriza okwegomba kwonna kw’ayagala, n’alyoka agenda n’asaba nti, “Ai Mukama, lokola ensi; Ai Mukama, obwakabaka bwo bujje.” Mbagamba nti bwe bunnanfuusi. Okusaba ng’okwo kuliwulirwa? Abantu bwe batakkiriza kwefiiriza, sandiwaddeyo kasente olw’okusaba kw’abeeyita Abakristaayo ng’abo abangi nga bwe bandibisse Amerika yonna.
Ebintu bino biteekwa okuyigirizibwa abakyuse abapya. Kiteekwa okutuuka ku nsonga eno mu kkanisa, nti abantu tebaliyitibwa Bakristaayo, okuggyako nga beetegefu okusalako omukono ogwa ddyo, n’okuggyamu eriiso erya ddyo, n’okwefiiriza olwa Kristo. Kintu kitono? Mukiraba nga kifuka obutwa mu mwoyo gw’okusaba? Mukiraba nga kifeebya era nga kifuula emmeeme ey’okwegomba kw’omubiri! Ekyo kintu kitono ekitasaanira kitiibwa kya kituuti? So nga obwagazi buno obutali bwa kwefuga obw’engeri emu n’endala, busasuza ekkanisa emirundi etaano oba emirundi ataano okusinga byonna by’ekola olw’obulokozi bw’ensi.
Okubalirira kwakakolebwa, okulaga, nti Amerika ekozesa kaawa ow’obukadde bwa doola musanvu buli mwaka; era ani atamanyi nti ekitundu ekinene ku kino kikozesebwa ekkanisa. Naye era, ababuulizi abassibwamu ekitiibwa ne bammemba b’amakanisa ag’Ekikristaayo tebakwatibwa nsonyi kulabibwa nga bawagira okwonoona kuno okw’amaanyi okwa ssente; so nga mu kiseera kye kimu abakaafiiri abaavu basindika ku buli mpewo ey’eggulu okukaaba kwabwe okw’obulumi nga basaba obuyambi. Eggulu liyita okuva waggulu, “mugende mubuulire Enjiri eri abantu bonna.” Ggeyeena esinda okuva wansi, n’amaloboozi omutwalo gakaaba okuva mu ggulu, ku nsi ne mu ggeyeena, “Mukoleeyo ekintu okulokola ensi!” Mukikole kaakano! Ai, KAAKANO, oba obukadde obulala bujja kuba mu ggeyeena olw’obulagajjavu bwammwe. Era Ai, temukyogeranga mu Gaasi, ekkanisa, abaweereza b’Enjiri, tebajja kwefiiriza wadde okwegomba kwabwe okulokola ensi. Buno bwe Bukristaayo? Mulina ddembe ki okukozesa ssente za Kristo olw’ekigendererwa ng’ekyo? Oli muwanika? Ani eyakuwa eddembe lino? Mukitunuulire, kireme okuzuulibwa ku nkomerero nti mwasinga kwagala kwesanyusa okusinga okuwulira, ne kiba nti “okulya kubafuukidde katonda waabwe.”
Ekiseera eky’okuyigiriza ebintu bino ne bivaamu ebibala kiri nga bakyali bakyuse bapya. Bwe bataayigirizibwa bulungi olwo, bwe bafuna empisa enkyamu, ne batandika n’engeri y’obulamu ennyangu ey’okwesanyusa, tekitera kubaawo nti balongoosebwa ddala. Njogeddeko n’abo abeeyita Abakristaayo abakadde ku nsonga zino, era nneewuunyizza obukakanyavu bwabwe obw’amaanyi mu kwemalira mu kwegomba kwabwe. Era nkakasa nti ekkanisa terisobola kuva mu bugayaavu buno okutuusa abakyuse abapya lwe baliyigirizibwa n’obwesigwa ku ntandikwa y’olugendo lwabwe olw’eddiini okwefuga mu bintu byonna.
7. Basaanye okuyigirizibwa okuba n’eddiini nnyingi mu mirimu gyabwe gyonna, nga bwe baba nayo mu kusaba, oba mu kugenda mu lukuŋŋaana. Basaanye okuba abatukuvu kye kimu, abatunula kye kimu, okugenderera kye kimu ekitiibwa kya Katonda kyokka, okuba abeesimbu era abagumu kye kimu mu mirimu gyabwe gyonna egya buli lunaku, nga bwe baba nga bajja ku ntebe ey’ekisa. Bwe bataba bwe batyo, bye bakola ku Ssabbiiti biriba bya muzizo.
8. Basaanye okuyigirizibwa nti kyetaagisa okuba abatukuvu kye kimu nga bwe balowooza nti ababuulizi basaanye okuba. Okumala ebbanga ddene wabaddewo endowooza nti ababuulizi bateekwa okuba abatukuvu n’okwefiiriza. Era bwe kiri. Naye kyewuunyisa nti balowooza nti ababuulizi bateekwa okuba abatukuvu okusinga abantu abalala. Bandikankanye okulaba omubuulizi ng’alaga obutaba na bugumu, oba ng’adduka okugoberera emisono, oba ng’asunguwala, oba ng’abeera mu nnyumba ennungi, oba ng’atambulira mu kigaali eky’ekitiibwa. Ai, ekyo kya ntiisa. Tekirabika bulungi ku mubuulizi. Ddala! Mukyala w’omubuulizi okwambala enkofiira ennungi bw’etyo, oba ekiwero kya ssiriki bwe kityo. Ai, nedda. Naye bino byonna tebabirowoozaako ku muntu atali mubuulizi oba ku mukyala w’omuntu atali mubuulizi. Ekyo si kisobyo n’akatono. Sigamba nti ebintu bino birabika bulungi ku mubuulizi; mmanyi nti tebirabika bulungi. Naye birabika, mu maaso ga Katonda, kye kimu ku mubuulizi nga bwe birabika ku muntu atali mubuulizi. Tolina ddembe kwemalira mu butaliimu n’obusirusiru n’amalala okusinga omubuulizi. Oyinza okugenda mu ggulu nga totukuziddwa? Oyinza okuba omutukuvu nga tobeera mulamu ku lwa Katonda, era nga tokola byonna by’okola olw’ekitiibwa kye? Mpulidde abantu abeeyita abalungi nga boogera ku ababuulizi okufuna emisaala eminene, n’okubeera mu ngeri ey’ebbeeyi ennene, so nga bo bennyini mu mazima baali basaasaanya ssente nnyingi nnyo okusinga ababuulizi bonna olw’okulabirira ab’omu maka gaabwe. Kiki ekyandirowoozeddwa ku mubuulizi abeera mu ngeri abangi ku abo abeeyita abantu b’eddiini n’abakadde b’amakanisa gye babeeramu mu kibuga kino? Kale buli muntu yandigambye nti bannanfuusi. Naye, bwe bujulizi bwe bumu obw’obunnanfuusi ku muntu atali mubuulizi okusaasaanya ssente za Katonda okumatiza okwegomba kwe, oba okusanyusa ensi, oba ab’omu maka ge, nga bwe kiri ku mubuulizi okukola bwe kityo. Kinakuwaza okuwulira abamu ku bantu baffe abasinga okumanyika abatali babuulizi nga boogera nti kiswaza eddiini okuwa ababuulizi omusaala omunene, n’okubaleka okubeera mu ngeri ey’ebbeeyi ennene, so nga kituufu nti ebisaasaanyizibwa byabwe bo bennyini, okusinziira ku bungi bw’ab’omu maka gaabwe n’abagenyi be balina, bisukkulumye nnyo ku by’omubuulizi yenna. Bino byonna biva mu ndowooza enkyamu ddala mu musingi ze baafuna nga bakyali bakyuse bapya. Abakyuse abapya bayigiriziddwa okusuubira nti ababuulizi be baliba n’eddiini yonna, okusingira ddala okwefiiriza kwonna, era ebbanga lyonna ng’ekyo kigenda mu maaso tewali ssuubi nti ekkanisa erikola bingi olw’ekitiibwa kya Katonda, oba olw’okukyuka kw’ensi. Tewali na kimu ku bino mu Bayibuli. Katonda yagamba wa nti, “Mmwe, ababuulizi, yagala Katonda wo n’omutima gwo gwonna n’omwoyo gwo gwonna, n’amagezi go gonna, n’amaanyi go gonna,” oba “Mmwe, ababuulizi, buli kye mukola mukikole nga mugenderera kugulumiza Katonda?” Kino kyogerwa eri bonna kye kimu, era oyo agezaako okwewolereza okuva ku mulimu gwonna oba okwefiiriza, okuva ku kutunula kwonna oba obutebenkevu, ng’abisuula ku babuulizi, oba eyeetantala okwetwalira omutindo ogwa wansi ogw’obulamu obutukuvu okusinga ogwo gw’alowooza nti gusaanira omubuulizi, ali mu kabi kanene ak’okwekakasa nti munnanfuusi, n’okusasulira obusirusiru bwe mu ggeyeena.
Bingi bisinziira ku kuyigiriza okuweebwa abakyuse abapya. Bwe bamala okufuna empisa ey’okulowooza nti bayinza okwemalira mu bintu bye bandisalidde omusango ku mubuulizi, kizibu nnyo okuvaamu.
8. Basaanye okugenderera okutuukirira. Buli mukyuse omupya asaanye okuyigirizibwa nti bw’aba nga si kigendererwa kye okubeera mulamu awatali kibi, tannatandika kuba wa ddiini. Eddiini kye ki, okuggyako okwagala Katonda okusinga byonna n’ekigendererwa ky’omutima ekisinga byonna oba endowooza ey’okuwulira Katonda? Bwe kitaba kino, temuli ddiini n’akatono. Kintu kimu okwatula nti otuukiridde, n’ekintu ekirala okwatula n’okuwulira nti osaanye okuba omutuukirivu. Kintu kimu okugamba nti abantu basaanye okutuukirira, era basobola bwe baba nga bayagala, n’ekintu ekirala okugamba nti batuukiridde. Bwe wabaawo abeetegefu okugamba nti batuukiridde, kye nnina okwogera kyokka kiri nti, Bakikakase. Bwe baba bwe batyo, nsuubira bajja kukiraga mu bikolwa byabwe, bwe kitaba bwe kityo tetuliyinza kukkiriza nti batuukiridde.
Naye mulimu gwa buli muntu okutuukirira n’okugenderera okuwulira Katonda okujjuvu, okutaggwaawo era okw’ebintu byonna. Kisaanye okuba ekigendererwa kyabwe ekitakyuka okubeera abalamu ddala eri Katonda, n’okuwulira ebiragiro bye byonna. Basaanye okubeera abalamu mu ngeri nti bwe banaayonoona kyandibadde kintu ekitakwatagana, ekyawukana ku bulijjo, embeera emu yokka, mwe bakolera ekikontana n’ekigendererwa ekinywevu era ekya bulijjo n’enkola y’obulamu bwabwe. Tebasaanye kwonoona n’akatono; bateekwa okuba abatukuvu nga Katonda bw’ali, era abakyuse abapya basaanye okuyigirizibwa okutandika mu kkubo ettuufu, oba tebaliba batuufu emirembe gyonna.
9. Basaanye okuyigirizibwa okwolesa ekitangaala kyabwe.
Omukyuse omupya bw’atayolesa kitangaala kye, n’akiwanika eri ensi, kijja kuzikira. Bw’ateekyusa, n’agenda n’agezaako okumulisa abo abamwetoolodde, ekitangaala kye kijja kuzikira, n’emmeeme ye yennyini mangu ejja kuba mu kizikiza. Oluusi abakyuse abapya balabika nga baagala okusirika obutakola kintu kyonna mu lwatu okutuusa nga bafunye ekitangaala kingi, oba eddiini nnyingi. Naye eyo si ye ngeri. Omukyuse akozese ky’alina; awanike ettaala ye entono ey’akatambi akatemya-temya n’obuvumu era n’obwesimbu, era olwo Katonda alifukamu amafuta n’amufuula ng’omumuli ogwaka. Naye Katonda tajja kwetawaanya kukuuma ttaala ekwekeddwa ng’eyaka. Lwaki yandikikoze? Omugaso guli ludda wa?
Eno y’ensonga lwaki abantu bangi bwe batyo banyumirwa kitono nnyo mu ddiini, Tebeefuba kuwa Katonda kitiibwa. Ekitono kye banyumirwa bakikuuma ddala ku lwabwe bokka, ne kiba nti tewali nsonga nnungi lwaki Katonda abawa emikisa n’ebirungi.
10. Basaanye okuyigirizibwa engeri y’okuwangulira Kristo emmeeme. Abakyuse abapya basaanye okuyigirizibwa okusingira ddala eky’okukola olw’ekigendererwa kino, n’engeri y’okukikola, n’oluvannyuma ne bayigirizibwa okubeera abalamu olw’ekigendererwa kino ng’ekigendererwa ekikulu eky’obulamu. Nga ya kyewuunyo engeri oluusi gy’egobererwa. Abantu bano bakyuse, era bali awo. Bayingira mu kkanisa, n’oluvannyuma ne balekebwa okugenda mu maaso mu mirimu gyabwe nga bwe baakolanga edda; tebalina kye bakola era tebayigirizibwa kukola kintu kyonna olwa Kristo, era enkyukakyuka yokka eri nti bagenda mu kkanisa ku Ssabbiiti mu ngeri ey’obutayosa okusingawo, ne baleka omubuulizi okubaliisa, nga bwe kiyitibwa. Naye kale abaliisa, tebafuna maanyi, kubanga tebasobola kugisengeka, kubanga tebeegezaamu. Bafuuka abalwadde b’olubuto mu by’omwoyo. Kaakano ekigendererwa ekikulu Abakristaayo kye bakyusibwa ne balekebwa mu nsi eno, kwe kuggya abonoonyi mu muliro. Bwe batakikola, kyandibadde kirungi bafe. Era abakyuse abapya basaanye okuyigirizibwa kino amangu ddala nga bazaaliddwa mu bwakabaka. Ekintu ekisooka kye bakola kisaanye okuba okugenda okukola olw’ekigendererwa kino, okulokola abonoonyi.
II. Ŋŋenda kulaga engeri abakyuse abapya gye basaanye okukwatibwamu ekkanisa.
1. Abo abeeyita Abakristaayo abakadde basaanye okuba nga basobola okuwa abakyuse abapya okuyigiriza kungi, era basaanye okukuwa. Naye amazima gali nti, ekibiina ekinene eky’abeeyita Abakristaayo mu makanisa tebamanyi ngeri ya kuwa bakyuse bapya kuyigiriza kulungi, era bwe bagezaako okubayigiriza, babawa okwo kwokka okw’obulimba. Ekkanisa esaanye okuba nga esobola okuyigiriza abaana bayo; era bw’ebakkiriza, esaanye okuba ng’ekola nnyo mu kubatendeka okukola, nga bamaama bwe bakola nnyo mu kuyigiriza abaana baabwe abato ebintu bye baliba beetaaga okumanya n’okukola oluvannyuma. Naye kino kiri wala nnyo n’okuba bwe kityo okutwaliza awamu. Era tetusobola kusuubira kulaba bakyuse bapya mu ngeri eya bulijjo nga bakwata bulungi omulimu, era nga bagenda butereevu mu maaso awatali kukendeera n’okudda emabega, okutuusa abakyuse abapya lwe balitendekebwa ekkanisa n’amagezi.
2. Abakyuse abapya tebasaanye kukuumibwa mabega w’ekkanisa endala yonna. Emirundi emeka bwe kizuulibwa nti omukadde eyeeyita Omukristaayo ajja kukuuma abakyuse abapya emabega w’ekkanisa endala yonna, n’abaziyiza okwetaba mu ddiini mu bikolwa, olw’okutya nti bayinza okufuna amalala ag’omwoyo. Abakyuse abapya mu makanisa ng’ago tebatera oba tebayitibwa n’akatono okwetaba mu nkuŋŋaana, oba okuteekebwa ku mulimu gwonna ogw’okukola, n’ebirala ng’ebyo, olw’okutya nti bayinza okwegulumiza n’amalala ag’omwoyo. Bw’etyo ekkanisa efuuka abakuumi abeetoowaze ab’obwetoowaze bwabwe, n’ebayigiriza okusimba ennyiriri emabega wa bammemba n’abakadde abakadde, abakakanyavu, abakalu, abannyogovu, olw’okutya nti bwe banaakkirizibwa okukola ekintu kyonna olwa Kristo, kinaabaleetera amalala. So nga, engeri yennyini ey’okufuula abakyuse abapya abeetoowaze n’okubakuuma nga bwe batyo, kwe kubateeka ku mulimu gwabwe n’okubakuuma omwo. Eyo ye ngeri ey’okukuuma Katonda nabo, era ebbanga lyonna Katonda ng’ali nabo, Ye alifaayo ku bwetoowaze bwabwe. Bakuume nga bulijjo beemalidde mu ddiini, n’olwo Omwoyo wa Katonda alibeera nabo, n’olwo balikuumibwa nga beetoowaze mu ngeri esinga okukola. Naye abakyuse abapya bwe balekebwa okugwa emabega w’abo abeeyita Abakristaayo abakadde, gye batasobola kukola kintu kyonna, tebalimanya mwoyo gwa ngeri ki gwe balina, era eno ye ngeri yennyini ey’okubateeka mu kabi ak’amalala ag’omwoyo ag’engeri esinga obubi.
3. Basaanye okulabirirwa ekkanisa, n’okulabulwa ku kabi kaabwe, nga maama omugonvu bw’alabirira abaana be abato. Abakyuse abapya tebamanyi n’akatono obulabe obubeetoolodde. Enkwe za Setaani, okukemebwa kw’ensi, amaanyi g’okwegomba kwabwe n’empisa zaabwe, n’engeri enkumi ez’akabi tebazimanyi; era bwe bataalabirirwa bulungi ne balabulwa, bajja kudduka butereevu mu kabi. Laba maama oyo ng’alabirira omwana we omuto. Amuleka okuteeka akakono ke akatono mu muliro gw’ettaala, oba amukkiriza okwekulula gy’anaagwa, kubanga obuzibe bwe n’obutamanya bwe tebumuziyiza kwagala kukikola? Ekkanisa esaanye okulabirira n’okufaayo ku baana bayo abato, nga bamaama bwe balabirira abaana baabwe abato mu kibuga kino ekinene, olw’okutya nti amagaali gayinza okubatomera, oba bayinza okubula ne babulawo; oba nga bwe babalabirira nga bakula, olw’okutya nti bayinza okusikibwa mu bunnya obw’amazzi agakulukuta obw’obutali butuukirivu. Ekkanisa esaanye okulabirira ebyetaago byonna ebya bammemba bayo abato, okumanya gye bali, n’empisa zaabwe, okukemebwa kwabwe, obulabe bwabwe, emikisa gyabwe, embeera y’eddiini mu mitima gyabwe, omwoyo gw’okusaba. Laba maama oyo omweraliikirivu, bw’alaba obwenyi bw’omwana we nga bulabika bwerufu. “Obadde ki, mwana wange? Olidde ekintu ekitasaana? Ofunye ennyonyogo? Kiki ekikuluma?” Ai, nga kyawukana nnyo ku baana b’ekkanisa, abaana b’endiga Omulokozi b’akwasizza amakanisa ge okulabirira. Zitusanze! Mu kifo ky’okuziyiza abaana bayo, n’okubalabirira, ekkanisa ebaleka okugenda buli wantu, ne beerabirira bokka. Twandyogedde ki ku maama yenna eyandirese omwana we omuto mu bugenderevu okutambulatambula okutuuka ku lukugiro lw’ekiwonvu? Tetwandigambye nti yalina omusango ogw’entiisa olw’okukola bw’atyo, era nti singa omwana agwa n’afa, omusaayi gwe gwandibadde ku mutwe gwa maama we? Kale omusango gw’ekkanisa gwe guliwa, mu kulagajjalira mu bugenderevu abakyuse bayo abapya? Mmanyi amakanisa abakyuse abapya mwe baasooka okulagajjalirwa ddala, ne batunuulirwa n’okubuusabuusa n’obuggya; tewali yabasemberera okubanyweza oba okubazzaamu amaanyi oba okubawa amagezi; tewali kyakolebwa kubakulembera mu mugaso, okubayigiriza eky’okukola, oba engeri y’okukikola, oba okubaggulirawo ennimiro ey’okukoleramu. N’oluvannyuma—olwo kiki? Kale, bwe bazuula nti abakyuse abapya tebasobola kugumira buli kimu, ne babazuula nga bannyogoga era nga badda emabega olw’engeri gye babakwatamu bo bennyini, bakyuka bukyusi ne babavuma kubanga tebaanywera.
4. Mubeere bagonvu mu kubanenya. Abakristaayo bwe balaba nga kyetaagisa okunenya abakyuse abapya, basaanye okwegendereza ennyo ku ngeri gye bakikolamu. Abakyuse abapya basaanye okulabirirwa n’obwesigwa bammemba abakulu ab’ekkanisa, era bwe batandika okukendeera, oba okukyama, basaanye okubuulirirwa amangu ago, era bwe kiba kyetaagisa, okunenyezebwa. Naye okukikola mu ngeri enkyamu kibi okusinga obutakikola. Oluusi kikolebwa mu ngeri ey’amangu, enkambwe, etali ya mpisa, era erabika ng’ey’okunenya obunenya, efaanana okuboggolera okusinga okubuulirira okw’ab’oluganda. Engeri ng’eyo, mu kifo ky’okuleeta obwesige, oba okukulembera mu kwetereeza, eba etegekeddwa butegekebwa okukakanyaza omutima gw’omukyuse omupya, n’okumunyweza mu makubo ge amakyamu, so nga mu kiseera kye kimu eggalira ebirowoozo bye eri obuyinza bw’abakuumi ab’okunenya ng’abo. Omutima gw’omukyuse omupya mugonvu, era gunakuwala mangu, era oluusi okutunula okumu okutaliimu kisa kujja kubateeka mu mbeera y’ebirowoozo ng’eyo ejja okumunyweza mu nsobi ze, n’emuleetera okweyongera okwonooneka.
Mmwe abazadde mumanyi nga bwe kiri ekikulu bwe munenya abaana bammwe, okulaba nti mukikola olw’ebigendererwa ebisinga obulungi, olw’obulungi bwabwe, kubanga mwagala babe balungi, so si kubanga musunguwadde. Bwe kitaba bwe kityo mangu bajja kubatwala nga nnaakyemalira, okusinga ng’omukwano. bwe kityo bwe kiri ne ku bakyuse abapya. Ekisa n’obugonvu, ne mu kunenya, biriwangula obwesige bwabwe, ne bibasiba gye muli, ne biwa obuyinza eri okuyigiriza kwammwe n’amagezi gammwe ag’ab’oluganda, ne kiba nti musobola okubabumba okubafuula Abakristaayo abatuukiridde. Mu kifo ky’ekyo, bwe muba abakambwe era ab’okunenya mu ngeri yammwe, eyo ye ngeri y’okubaleetera okulowooza nti mwagala okubafuga. Abantu bangi, nga beekwasa nti beesigwa, nga bwe bakiyita, batera okulumya abakyuse abapya mu ngeri enkambwe era ey’okufuga bwe kityo, ne kiba nti babagoba, oba oboolyawo babamenyamenya ne babateeka mu kuggwaamu amaanyi n’obutafaayo. Abakyuse abapya balina obumanyirivu butono, era bagwa mangu. Bali ddala ng’omwana omuto bw’atandika okutambula. Omulaba ng’atambulatambula, era awo yeesittala ku kasubi. Olaba maama ng’aggyawo buli kintu wansi, omwana we omuto bw’aba agenda kugezaako okutambula. bwe kityo bwe kiri ne ku bakyuse abapya. Ekkanisa esaanye okuggyawo buli nkonge, n’okubakwata mu ngeri ebaleetera okulaba nti bwe banenyezebwa, Kristo alimu, n’olwo bajja kukikkiriza nga bwe kigendereddwa, era kijja kubagasa.
5. Mu kisa mulage ebintu ebikyamu mu mukyuse omupya by’atalaba. Mwana muto busa, era amanyi bitono ku ddiini, era kya lwatu ajja kuba n’ebintu bingi nnyo by’alina okuyiga, n’ebintu bingi nnyo by’asaanye okutereeza. Kyonna ekikyamu mu mwoyo, oba ekitali kirungi mu nneeyisa ye, oba ekitali kitendeke mu mpisa, ekiyinza okuziyiza omugaso gwe oba okwonoona obuyinza bwe ng’Omukristaayo, kisaanye okulagibwa mu kisa n’okutereezebwa. Naye okukola kino mu ngeri entuufu, kyetaagisa amagezi mangi. Abakristaayo basaanye okukifuula ensonga ey’okusaba okungi n’okufumiitiriza, basobole okukikola obulungi, baleme kukola bulabe businga birungi. Bw’omunenya olw’ebintu by’atalaba bulabi, oba by’atamanya nti tebisaana, kijja kumunakuwaza n’okumwetamya. Okuyigiriza ng’okwo kusaanye okulondebwa ekiseera n’obwegendereza; emirundi mingi kirungi okukozesa omukisa nga mumaze okusabira wamu, oba oluvannyuma lw’okwogera okw’ekisa ku nsonga z’eddiini, okutegekeddwa okumuleetera okuwulira nti omwagala, era onoonya obulungi bwe, era oyagala nnyo okutumbula okutukuzibwa kwe, omugaso gwe, n’essanyu lye. Olwo okugamba obugambi kutera okukola omulimu. Lagira bulagizi nti “Ekintu ekimu mu kusaba kwo” oba “enneeyisa yo bw’eti na bw’eti, tebyansanyusa. Tekyandibadde kirungi okukirowoozaako, era oboolyawo olisalawo nti kisingako okwewala ekintu ekyo nate.” Kikole bulungi, era olimuyamba n’omugasa. Kikole bubi era olikola obulabe emirundi kkumi okusinga ebirungi. Emirundi mingi abakyuse abapya bajja kusobya, olw’obutamanya; okusalawo kwabwe tekunnakula, era beetaaga ekiseera okulowooza n’okusalawo okw’amagezi, ku nsonga emu ebalabikira mu kusooka ng’ekibuusibwabuusibwa. Mu mbeera ng’ezo ekkanisa esaanye okubakwata n’ekisa kingi n’obugumiikiriza. Esaanye okubayigiriza mu kisa n’etebavumirira amangu ago olw’obutalaba, mu kusooka, ekyo oboolyawo bo bennyini kye bataategeera, okumala emyaka oluvannyuma lw’okukyuka kwabwe.
6. Temwogera ku nsobi z’abakyuse abapya, mabega waabwe. Kino kitera nnyo mu abo abeeyita Abakristaayo abakadde, era oluvannyuma bakiwulira; era nga kirina obuyinza bwenkana wa okuzikiriza obwesige bw’abakyuse abapya mu baganda baabwe abakulu, okunakuwaza emitima gyabwe n’okubamalamu amaanyi, era oboolyawo okubagoba okuva ku buyinza obulungi obw’ekkanisa.
III. Ŋŋenda kwogera ku bimu ku bibi by’okuyigiriza okutali kujjuvu eri abakyuse abapya.
1. Bwe bataayigirizibwa mu bujjuvu, tebaliba bazimbe ddala ku misingi emituufu. Bwe baba n’emisingi emituufu egy’omusingi, gino gijja kubakulembera okukwata enkola entuufu ey’empisa mu mbeera zonna ez’enjawulo. Mu kukola empisa ey’Ekikristaayo, bingi bisinziira ku kuteekawo emisingi egyo egy’omusingi emituufu ku nsonga zonna. Bw’otunuulira Bayibuli ojja kulaba omwo, nti Katonda ayigiriza emisingi emituufu gye tusobola okukolera mu bujjuvu mu mpisa entuufu. Okuyigirizibwa kw’abakyuse abapya bwe kuba okutali kujjuvu, oba mu ngeri oba mu kigero, ojja kukiraba mu mpisa zaabwe obulamu bwabwe bwonna. Kino kye kivaamu mu magezi, ddala ekyandisuubiddwa, era kiteekwa okuba bwe kityo bulijjo. Kyandiyinzizza okulagibwa, singa nnali n’ebiseera, nti kumpi ensobi zonna ez’ebikolwa ezibadde mu kkanisa, bye bivaamu eby’obutonde eby’enjigiriza ezimu ez’obulimba, ezaayigirizibwa abakyuse abapya, era ze baaleetebwa okumira ng’amazima ga Katonda, mu kiseera we baali abatamanyi ne kiba nti tebaamanya bisingawo.
2. Okuyigiriza okuweebwa abakyuse abapya bwe kutaba kutuufu era kujjuvu, tebalikula mu kisa, wabula eddiini yaabwe erikendeera n’eggwaawo. Olugendo lwabwe mu kifo ky’okuba ng’ekkubo ly’abatuukirivu, eryeyongera okwaka okutuusa obudde lwe butangaalira ddala, lulyeyongera okuzikiza n’okuzikiza, ne luggwaawo era ku nkomerero oboolyawo ne luzikira mu kizikiza. Buli w’olaba abakyuse abapya nga baleka eddiini yaabwe okukendeera okutuusa lw’efuuka obwereere, oyinza okutegeera nti kye kivaamu ekituufu eky’okuyigiriza okutali kujjuvu. Ekivaamu mu magezi eky’okuyigiriza abakyuse abapya amazima, n’amazima gonna, kwe kuba nti beeyongera okuba ab’amaanyi n’amaanyi. Amazima ye mmere y’ebirowoozo—ge gawa ebirowoozo amaanyi. Era empisa ey’eddiini bw’enafuwa, kikakase, mu mbeera mwenda ku kkumi kiva ku kuba nti baalagajjalirwa, oba ne bayigirizibwa eby’obulimba, nga bakyali bakyuse bapya.
3. Balisigala mu bwenkanya nga babuusabuusa oba Bakristaayo. Okuyigirizibwa kwabwe okw’olubereberye bwe kuba okw’obulimba, oba okutali kujjuvu, wajja kubaawo obutakwatagana bungi nnyo mu bulamu bwabwe, n’obujulizi obutono ennyo obwa nnamaddala obw’okutya Katonda okwa nnamaddala, ne kiba nti bo bennyini ku nkomerero balibuusabuusa oba balina kwonna. Kirabika baliba balamu ne bafa nga babuusabuusa. Tosobola kufuula bujulizi butono kutuuka wala. Bwe bataliraba mu lwatu tebaliba balamu mu ngeri ekwatagana, bwe bataliba balamu mu ngeri ekwatagana bayinza okuba n’obujulizi butono bwokka, era bwe bataliba na bujulizi bateekwa okubuusabuusa, oba okubeera mu kwekulumbaza.
4. Abakyuse abapya bwe bayigirizibwa era ne batendekebwa obulungi, okutwaliza awamu kirirabibwa nti balikwata oludda olutuufu ku nsonga zonna ennene ezijja mu maaso g’ekkanisa. Ensonga bulijjo zijja mu maaso g’amakanisa, ze balina okusalawo ku ludda, era ku nnyingi ku zo emirundi mingi waliwo obuzibu obutali butono okuleetera ekkanisa yonna okukwata oludda olutuufu. Twale ensonga y’Obutabo bw’Enjiri, oba Obuminsani, oba Amasomero g’oku Ssabbiiti, oba Okwefuga mu Mwenge, okugeza, era okwekwasa n’okuwakanya kungi, n’okuziyiza, n’okulwanyisa, kwe basanze okuva eri bammemba b’ekkanisa mu bifo eby’enjawulo. Yita mu makanisa, era w’osanga abakyuse abapya nga bayigiriziddwa bulungi, tosanga bo nga baleeta buzibu, oba nga bawakanya, oba nga beekwasa. Sitya kuvunaana basumba n’abakadde ba bammemba b’amakanisa, olw’okuba nga waliwo bangi bwe batyo abalina okusikibwa okutuuka ku ludda olutuufu ku nsonga zonna ng’ezo. Singa baabazimba bulungi ku misingi gy’Enjiri ku ntandikwa, nga bakyakyuka, bandirabye engeri emisingi gyabwe gye gikwata ku bintu bino byonna. Kyewuunyisa okulaba, era mbadde n’omukisa munene okulaba, abakyuse abapya nga bwe baba abeetegefu okukwata oludda olutuufu ku nsonga yonna eyinza okuleetebwa. Laba kye beetegefu okukola olw’okusomesa ababuulizi, olw’obuminsani, olw’okuddaabiriza empisa, olw’abaddu. Singa ekibiina ekinene eky’abakyuse abapya okuva mu kuzuukuka okw’ennaku zino kyazimbibwa bulungi ku misingi gy’Enjiri, wandizudde mu bo, mu kkanisa yonna, omutima gumu n’omwoyo gumu ku buli kibuuzo eky’omulimu ekijjawo. Okuyigirizibwa kwabwe okw’olubereberye kubeere kutuufu, era ofunye ekibiina ky’Abakristaayo b’osobola okwesiga. Singa kino kyali kya bulijjo mu kkanisa, Ai, nga wandibaddewo amaanyi mangi okusingawo mu bikolwa byayo byonna ebinene olw’obulokozi bw’ensi.
5. Abakyuse abapya bwe bataayigirizibwa bulungi tebaliyinza butadda mabega. Okuyigirizibwa kwabwe bwe kuba okutali kujjuvu, kirabika balibeera mu ngeri eswaza eddiini. Amazima, bwe gakuumibwa obutayosa mu maaso g’ebirowoozo by’omukyuse omupya, mu kigero ekituufu, galina okukulembera okw’obutonde okumukuza okutuuka mu bujjuvu bw’obukulu bw’omuntu atuukiridde mu Kristo Yesu. Ensonga emu yonna bw’eteekebwako essira eriyitiridde mu kuyigiriza okuweebwa, kirabika walibaawo obutenkanankana obwo ddala mu mpisa ze. Bw’ayigirizibwa mu bujjuvu ku nsonga ezimu so si ku ndala, ojja kuzuula obubuze obukwatagana nabwo mu bulamu bwe ne mu mpisa ze.
Okuyigirizibwa kw’abakyuse abapya bwe kuba okutali kujjuvu ennyo, tebalinyiikira mu ddiini okusukka ku kigero kye basindikibwa n’amaanyi okuwulira okw’okukyuka kwabwe okw’olubereberye. Amangu ddala ng’ekyo kiweddeyo balikoma, n’olwo balikendeera ne badda emabega. Era bulijjo oluvannyuma ojja kuzuula nti bagenda mu maaso bwokka nga bazuukusiddwa okucamuka okumu okw’amaanyi. Bano be Bakristaayo bammwe ab’ebiseera, abatera okuzuukuka mu kiseera ky’okuzuukuka, ne beetabula ng’abalinga balina obunyiikivu bwa malayika, okumala ennaku ntono, n’oluvannyuma ne bazikira nga bafu era nga bannyogovu ng’obutiti obw’obukiikakkono. Ai nga kyegombebwa, nga kikulu nnyo nnyini, abakyuse abapya okuyigirizibwa bwe batyo, eddiini yaabwe ereme kwesigama ku kusindikibwa n’okucamuka, wabula bagende mu maaso obutayosa mu lugendo olw’Ekikristaayo, nga beeyongera amaanyi n’amaanyi, nga baaka ekitangaala ekitangaavu era ekiteefu era ekitakyuka okwetooloola wonna.
EBIGAMBO EBY’OKUFUNDIKIRA.
1. Ekkanisa ddala erina omusango olw’obulagajjavu bwayo obw’edda, ku kuyigiriza abakyuse abapya.
Mu kifo ky’okukuza abakyuse baabwe abapya okuba Abakristaayo abakola, amakanisa okutwaliza awamu gakoze ng’agatamanyi ngeri ya kukozesa bakyuse bapya, oba bye gayinza okubakozesa. Gakoze nga maama, alina ekibinja ekinene eky’abawala, era atamanyi n’akatono ngeri ya kubateeka ku mulimu, bw’atyo n’abaleka okukula nga bagayaavu era nga tebayigirizibwanga, nga tebalina mugaso era nga banyoomebwa, era okuba omuyiggo omwangu ogwa buli mukozi w’ebibi alina enkwe.
Singa ekkanisa yakola bukozi omulimu gwayo mu kutendeka abakyuse abapya okukola, n’okufuba olwa Kristo, ensi yandibadde ekyuse dda nnyo. Naye mu kifo ky’ekyo, amakanisa ameka ne gawakanya abakyuse abapya, bwe bagezaako okwessa ku mulimu olwa Kristo. Abangi ennyo ku abo abeeyita Abakristaayo abakadde batunuulira n’okubuusabuusa buli kikolwa ky’abakyuse abapya, ne boogera ku bo obubi, ne bagamba nti, “Beesimbye nnyo mu maaso, tebasaanye kwessa mu maaso, wabula balinde abo ababasinga obukulu.” Waliwo okulinda nate. Mu kifo ky’okugamba abakyuse abapya nti “Katonda abeere nammwe,” n’okubazzaamu amaanyi bwe bakwata omulimu n’emitima egy’ebbugumu n’emikono egy’amaanyi, emirundi mingi babaziyiza era oboolyawo ne babasirisa. Emirundi emeka abakyuse abapya bwe baziyiziddwa okugenda mu maaso, ne bazzibwa emabega w’ekkanisa ey’ebikolwa eby’okungulu, engayaavu, etalina mugaso. okutuusa omwoyo gwabwe lwe gumenyesebwa, n’obunyiikivu bwabwe ne buzikizibwa, era oluvannyuma lw’okulwana okutono okutaliimu kye kuvaamu okwesumulula emiguwa, ne basalawo okutuula wansi n’abalala ne BALINDA. Mu bifo bingi, abakyuse abapya tebasobola wadde okugezaako okukuba olukuŋŋaana lw’okusaba bokka, nga omusumba, oba abamu ku badiikoni, tebabanenya olw’okwessa mu maaso bwe batyo, ne babavunaana amalala ag’omwoyo. “Ai, ha! muli bakyuse bapya, si bwe kiri? era bw’otyo mwagala okukuŋŋaana n’okuyita baliraanwa bonna okubatunuulira, kubanga muli bakyuse bapya.” Kisingako mufuuke ababuulizi amangu ago. Omusomesa w’Eby’Eddiini omwatiikirivu mu New England yeewaana ku mmeeza ey’olukuŋŋaana olw’okuwangula kwe mu kukuuma abakyuse be bonna nga basirise. Yalina obuzibu bungi, bwe yagamba, kubanga baali mu musujja ogw’entiisa ogw’okukola ekintu, okwogera, oba okusaba, oba okutegeka enkuŋŋaana, naye olw’okutunula okusinga obunene yali abikkakkanyizza byonna, era kaakano ekkanisa ye yali esirise ddala nga bwe yali nga okuzuukuka tekunnabaawo. Kya kitiibwa nnyo eri omuweereza wa Yesu Kristo! Ekyo kye kyali kitegeeza Omulokozi ow’omukisa bwe yagamba Peetero nti, “Kale liisanga abaana b’endiga zange?”
2. Abakyuse abapya basaanye okutendekebwa okukola, n’obwegendereza nga abaserikale abapya mu ggye bwe batendekebwa olw’olutalo.
Kale omuduumizi mu ggye afuna ekibinja kye nga kiwandiisiddwa, n’oluvannyuma n’atafuba kusingawo kukiyigiriza n’okukitendeka n’okukikangavvula, okusinga bwe kufubwa abasumba bangi okutendeka n’okukulembera abakyuse baabwe abapya. Kale, omulabe yandisekeredde eggye ng’eryo. Okubayita abaserikale! Kale, ku buweereza bwonna obw’omugaso, bali mu mbeera ey’obuwere bwokka, tebamanyi kye bakola oba engeri y’okukikola, era bw’obaleeta mu KULUMBA, bali ludda wa? Eggye ng’eryo lyandifaananye ekkanisa etatendeka bakyuse bayo bapya. Mu kifo ky’okutendekebwa okuyimirira ekibegabega ku kibegabega mu kulumba, tebalina bwesige mu bikolwa mu bakulembeze baabwe, tebalina bwesige mu baliraanwa baabwe, tebalina bwesige mu bo bennyini, era basaasaana ku kutomeragana okusooka okw’olutalo. Laba ekkanisa kaakano. Ababuulizi tebakkiriziganya ku kya kukolebwa, era bangi ku bo bajja kukyuka ne balwanyisa baganda baabwe, nga bakaayana ku Nkola Empya, oba ku Kiwandiiko eky’Okusalawo n’Obujulizi, oba ku kintu ekirala. Era ku bammemba, tebasobola kuwulira bwesige bwe balaba abakulembeze baabwe nga beeyawuddemu bwe batyo. N’olwo bwe bagezaako okukola ekintu kyonna—Zitusanze! zitusanze! nga butamanya, nga bunafu bw’okukola, nga butakkiriziganya, nga bunafu, nga mulimu gwa nnaku gwe bagukolamu. Era bwe kityo kiteekwa okugenda mu maaso, okutuusa ekkanisa lw’erikuza abakyuse abapya okuba Abakristaayo abagezi, ab’omutima ogumu, abeefiiriza, abakola. Waliwo omulimu ogugenda mu maaso kaakano mu kibuga kino, gwe nsanyuka okulaba. Ntegeeza omulimu gw’Obutabo bw’Enjiri—omulimu ogw’omukisa. Era enteekateeka kwe kutendeka ekibiina ky’Abakristaayo abeewaddeyo okukola—kiki?—kale okukola ekyo ekkanisa yonna kye yandibadde etendekeddwa okukola dda nnyo, okumanya engeri y’okusaba, n’engeri y’okwogera n’abantu ku bulokozi bw’emmeeme zaabwe, n’engeri y’okubeera mu nkuŋŋaana z’abeeraliikirivu, n’engeri y’okukwata ababuuza, n’engeri y’OKULOKOLA EMMEEME.
3. Ekkanisa ekyamye ddala ku ngeri gy’erina okutukuzibwamu.
Okugezesa kumaze ebbanga eddene ekimala, okw’okugezaako okutukuza ekkanisa, awatali kubazuulira kintu kya kukola. Naye obutukuvu kwe kuwulira Katonda. Era okutukuzibwa, ng’ekintu ekigenda mu maaso, kitegeeza okumuwulira mu ngeri etuukiridde n’etuukiridde. Era engeri y’okukutumbula mu kkanisa, kwe kuwa buli muntu ekintu eky’okukola. Laba amakanisa gano amanene, mwe muli bammemba 500 oba 700, ne bafuna omubuulizi okubaliisa okuva ku Ssabbiiti okutuuka ku Ssabbiiti, so nga bangi nnyo ku bo bali wamu ne kiba nti ekitundu ekinene tekirina kya kukola n’akatono, tebatendekebwa kukola kufuba kwonna okutereevu olw’obulokozi bw’emmeeme. Era mu ngeri eyo basuubira okutukuzibwa n’okuteekerwateekerwa eggulu. Tebalitukuzibwa bwe batyo. Eyo si ngeri Katonda gye yateekawo. Yesu Kristo yafuula abantu be bakozi banne mu kulokola abonoonyi, olw’ensonga eno yennyini, kubanga okutukuzibwa kuli mu kukola ebintu ebyo ebyetaagisa okutumbula omulimu guno. Eno y’emu ku nsonga lwaki teyakozesa bamalayika mu mulimu guno, oba okugukola nga abikkulira butereevu amazima mu birowoozo by’abantu. Kiri bwe kityo kubanga kyetaagisa ng’engeri ey’okutukuzibwa, ekkanisa okukwatagana ne Kristo mu kuwulira kwe ne mu kufuba kwe olw’okukyuka kw’abonoonyi. Era mu ngeri eno ekkanisa yonna eteekwa okugenda mu maaso, ensi nga tennakyuka. Olunaku bwe lulituuka, ekkanisa yonna lw’erikitegeera nti eri wano ku nsi ng’ekibiina ky’abaminsani, n’ebeera mulamu era n’ekola bwe kityo, olwo olunaku olw’okununulibwa kw’abantu lulisembera.
Mukristaayo! bw’oba tosobola kugenda wala okukola lwaki toli muminsani mu maka go? Bw’oba oli munafu nnyo wadde okuva mu kisenge kyo, beera muminsani eyo mu kisenge kyo eky’okwebakamu. Abaweereza abatannakyuka bameka b’olina mu nnyumba yo? Yita abaweereza bo abatannakyuka, n’abaana bo abatannakyuka, obeere muminsani gye bali. Lowooza ku musawo wo, oboolyawo, eyeewaayo okulokola omubiri gwo, so nga afiirwa emmeeme ye yennyini, ggwe n’ofuna ekisa kye, n’otamuddiza kirungi kisinga bunene ky’osobola.
Kyetaagisa ekkanisa okukwata abakyuse bayo abapya ku ntandikwa, n’ebateeka ku mulimu, era n’ebateeka ku mulimu mu ngeri entuufu. Essuubi ly’ekkanisa liri mu bakyuse abapya.
4. Tulaba obuvunaanyizibwa obuli ku babuulizi, n’abakadde, ne ku bonna abalina omukisa okuyamba mu kutendeka abakyuse abapya. Nga kinakuwaza ekifaananyi ekitera okwesindika mu birowoozo, ng’abangi ennyo bakyuse, naye nga tewafubiddwa nnyo ku bakyuse abapya, ne kiba nti mu mwaka gumu gwokka tosobola kwawula bakyuse bapya ku kkanisa endala yonna. N’olwo okulaba bammemba b’ekkanisa abakadde nga bakyuka ne beemulugunya ku bakyuse bano abapya, era oboolyawo ne babawaayiriza, so nga mu mazima abo abeeyita Abakristaayo abakadde bo bennyini be basinga okuba n’omusango. Ai, kibi nnyo. Okuddirira kuno abantu kwe boogerako ennyo oluvannyuma lw’okuzuukuka, (ng’abalinga okuddirira kye kivaamu ekyetaagisa eky’okuzuukuka,) tekwandizze, abakyuse abapya tebandidde emabega nga bwe bakola, singa ekkanisa yali yanguwa era nga yeesigwa mu kufaayo ku kuyigirizibwa kwabwe. Bwe baba nga bakyuse ddala, basobola okufuulibwa Abakristaayo abajjuvu era ab’amaanyi. Era bwe bataba bwe batyo, Yesu Kristo alikivunaana ku mikono gy’ekkanisa.