Emisomo ku Kuzuukuka kw’Eddiini
Omusomo XVIII. Ebiragiro eri Abonoonyi

Essuula 20 · eddakiika 33 ez’okusoma · eddakiika 42 ez’okuwuliriza

Omusomo XVIII. Ebiragiro eri Abonoonyi

OMUSOMO XVIII.

EBIRAGIRO ERI ABONOONYI.

Ekyawandiikibwa—“Bassebo, nkole ki okulokolebwa?”—Ebikolwa 16:30.

BINO bye bigambo by’omukuumi w’ekkomera e Firipi, ekibuuzo kye yabuuza Pawulo ne Siira, abaali mu mikono gye ng’abasibe. Setaani yali, mu ngeri nnyingi, awakanyizza abaweereza ba Katonda bano mu mulimu gwabwe ogw’okubuulira Enjiri, era yali awanguddwa era aswaziddwa emirundi gyenkana awo. Naye wano, e Firipi, yateekateeka enkwe empya era ey’enjawulo ey’okulemesa emirimu gyabwe. Waaliwo omukazi omu e Firipi, eyaliko omwoyo gw’obulaguzi, oba mu bigambo ebirala, omwoyo gwa Setaani, era eyaleeteranga bakama be amagoba mangi olw’obulaguzi bwe. Setaani yateeka omukazi ono okugobereranga Pawulo ne Siira mu nguudo, era amangu ddala nga batandise okufuna okufaayo kw’abantu, yajjanga n’aleekaana nti, “Bano baddu ba Katonda Ali Waggulu Ennyo, era babategeeza ekkubo ly’obulokozi.” Kwe kugamba, yatandika okuwagira okubuulirira kw’ababuulizi, n’ayongerako obujulizi bwe, ng’olinga awa amaanyi agasingawo eri okuyigiriza kwabwe. Ekyavaamu kyali kyennyini Setaani kye yayagala. Abantu bonna baali bamanyi nti ono yali mukazi mubi, ow’ekivve, era bwe baamuwulira ng’agezaako okusiima okubuulira kuno okuggya, ne batama, ne basalawo nti byonna bya kika kimu. Setaani yali amanyi nti tekyandimugasizza, wabula kyandiyambye ensonga yaabwe, okuteeka omuntu ng’oyo okuwakanya okubuulira kw’abatume, oba okukwogerako obubi. Ekiseera kyali kiyise, ekyo okuwangula. Era, n’olwekyo, ajja mu ludda olulala, n’akwata ekkubo ekikontana, era bwe yamuteeka okubatendereza ng’abaweereza ba Katonda, n’okuwa obujulizi bwe obw’obugwagwa okuwagira okuyigiriza kwabwe, yaleetera abantu okulowooza nti abatume baali ba mpisa y’emu naye, era nti baalina omwoyo gwe gumu gwe yalina, era bwe gutyo okufuba kwabwe kwonna ne kuwangulwa. Pawulo n’alaba nti ebintu bwe byandigenze mu maaso bwe bityo, yandisobeddwa ddala, era teyandiwangudde mu kutandikawo kkanisa e Firipi. N’amukyukira, n’alagira omwoyo omubi, mu linnya lya Yesu Kristo, okumuvaamu. Bakama be bwe baalaba nti essuubi ly’amagoba gaabwe liweddewo, ne baleeta okuyigganya okunene, ne bakwata Pawulo ne Siira, ne bakuba enduulu nnyingi, ne babaleeta mu maaso g’abalamuzi, ne baleeta oluyoogaano olwenkanidde awo nti abalamuzi ne babasibira mu kkomera, ne basiba ebigere byabwe mu nvuba.

Bwe batyo, baalowooza nti bazikizza akasattiro. Naye mu ttumbi Pawulo ne Siira ne basaba ne bayimba ennyimba ez’okutendereza, n’abasibe ne babawulira. Ekkomera lino ekkadde eryali limaze ebbanga eddene nga liddamu eddoboozi ly’okuvvoola n’ebirayiro, kaakano ne liddamu ennyimba ez’okutendereza Katonda, n’ebisenge bino, ebyali biyimiridde nga binywevu bwe bityo, kaakano ne bikankana wansi w’amaanyi g’okusaba. Envuba ne zisumululwa, enzigi ne zigguka, era buli muntu enjegere ze ne zimenyeka. Omukuumi w’ekkomera n’azuukuka mu tulo twe, era bwe yalaba enzigi z’ekkomera nga nziggule, olw’okuba yali amanyi nti abasibe bwe bandibadde badduse yandisasudde n’obulamu bwe, n’asowola ekitala kye, era yali agenda kwetta. Naye Pawulo, ataalina kirowoozo kya kudduka mu kyama, n’amukoowoola amangu ddala nti, “Teweekola kabi, kubanga ffenna tuli wano.” Omukuumi w’ekkomera n’asaba ettaala, n’abuukira munda, n’ajja ng’akankana, n’agwa wansi mu maaso g’abasibe be, Pawulo ne Siira, n’abafulumya, n’agamba nti, “Bassebo, nkole ki okulokolebwa?”

Mu musomo gwange ogwasembayo, nnayogera mu bugazi ku kuyigiriza okw’obulimba okuweebwa abonoonyi abasaliddwa omusango mu mutima, n’okubudaabuda okw’obulimba okutera ennyo okuweebwa, n’okuyigiriza okukyamu abantu ng’abo kwe bafuna. Ekigendererwa kyange, ekiro kya leero, kwe kulaga okuyigiriza kwe kuliwa okusaanidde okuweebwa abonoonyi abeeraliikirivu olw’okukyuka kwabwe okw’amangu era okukola. Oba, mu bigambo ebirala, okubannyonnyola, okuddamu kwe kuliwa okusaanidde okuweebwa abo ababuuza nti, “Nkole ki okulokolebwa?” Mu kukikola, ngenderera,

I. Okulaga ekitali kiragiro kituufu eky’okuweebwa abonoonyi, bwe babuuza ekibuuzo ekiri mu kyawandiikibwa.

II. Okulaga okuddamu okutuufu eri ekibuuzo. Era,

III. Okwogera ku nsobi eziwerako, abonoonyi abeeraliikirivu ze batera okugwamu.

I. Nnina okulaga ebitali biragiro bituufu eby’okuweebwa abonoonyi abeeraliikirivu.

Tewabangawo kibuuzo kikulu okusinga kino, “Nkole ki okulokolebwa?” Abantu batera nnyo okubuuza nti “Nnaalya ki, era nnaanywa ki,” era ekibuuzo kiyinza okuddibwamu mu ngeri ez’enjawulo, nga waliwo akabi katono. Naye omwonoonyi bw’abuuza mu bunyiikivu nti, “Nkole ki okulokolebwa?” kikulu mu ngeri etaliiko kkomo nti afuna okuddamu okutuufu. Kye njagala, ekiro kya leero, kwe kubabuulira, mmwe abeeyita ba ddiini, eky’okuddamu eri ekibuuzo kino, n’okubabuulira, mmwe aboonoonyi, kye mulina okukola okulokolebwa.

1. Tewali kiragiro kisaanidde kuweebwa mwonoonyi, ekinaamuleka ng’akyali mu kukaawa kw’omutima ne mu busibe bw’obutali butuukirivu. Tewali kuddamu kusaanidde kuweebwa, okwo, bw’akugondera, teyandigenze mu ggulu, singa yandifudde mu kaseera akaddako.

2. Tewali kiragiro kisaanidde kuweebwa, ekitazingiramu kukyuka kwa mutima, oba omutima omutuufu, oba okugondera Kristo n’omutima gwonna. Mu bigambo ebirala, tewali kituufu, ekitategeeza kufuuka ddala Mukristaayo. Ekiragiro kyonna ekitatuuka ku kino, tekirina mugaso. Tekijja kumusembeza ku bwakabaka, tekijja kugasa, naye kijja kumuleetera kyokka okwongezaayo ekintu kyennyini ky’alina okukola, okulokolebwa. Omwonoonyi asaanidde okubuulirwa mu lwatu, amangu ddala, ky’alina okukola, oba afe; era tasaanye kubuulirwa kintu kyonna ekitazingiramu mbeera ntuufu ey’omutima. Kyonna ky’oyinza okukola, mwonoonyi, ekitazingiramu mutima mutuufu, kibi. Ne bw’osoma Bayibuli oba nedda, kibi, nga bw’oba okyali mu bujeemu. Ne bw’ogenda mu lukuŋŋaana, oba n’otagenda, ne bw’osaba oba nedda, si kirala wabula obujeemu, buli kaseera. Kya kwewuunya, omwonoonyi okulowooza nti akolera Katonda obuweereza, bw’asaba, n’asoma Bayibuli ye. Singa omujeemu eri gavumenti eno, asoma ekitabo ky’amateeka, ng’akyeyongera mu bujeemu, era nga talina kigendererwa kya kugonda; singa asaba okusonyiyibwa, ng’akyakutte ebyokulwanyisa bye eby’okuziyiza n’olutalo, wandimulowoozezza ng’akolera ensi ye obuweereza, era ng’abassaako obuvunaanyizibwa okumulaga ekisa? Nedda, wandigambye nti okusoma kwe kwonna n’okusaba, kwali kuvvoola bukulu bw’oyo eyakola amateeka n’amateeka gennyini. Bwe kityo ggwe, mwonoonyi, ng’okyali mu buteenenya, ovvoola Katonda era omusoomooza, ne bw’osoma ekigambo kye n’osaba oba n’obireka. Tekirina mugaso kifo ki oba mbeera ki omubiri gwo mwe guli, ng’ofukamidde, oba mu nnyumba ya Katonda, nga omutima gwo bwe guba si mutuufu, nga bw’oziyiza Mwoyo Mutukuvu, n’ogaana Kristo, oli mujeemu eri Omutonzi wo.

II. Nnina okulaga okuddamu okutuufu eri ekibuuzo kino. “Nkole ki okulokolebwa?”

Era, okutwalira awamu, oyinza okuwa omwonoonyi ekiragiro kyonna, oba okumugamba okukola ekintu kyonna, ekizingiramu omutima omutuufu, era bw’omuleetera okukitegeera, n’akikola, ajja kulokolebwa. Omwoyo wa Katonda, mu kuwakana n’abonoonyi, akwataganya okuwakana kwe n’embeera y’ebirowoozo gy’abasangamu. Ekigendererwa kye ekikulu mu kuwakana nabo, kwe, kubaggya mu bifo byabwe eby’okwekwekamu, n’okubaleeta okugondera Katonda, amangu ddala. Kaakano okuwakanya kuno, n’obuzibu, n’embeera z’ebirowoozo, bya njawulo nga embeera z’abantu bwe ziri, bingi nga abantu kinnoomu bwe bali. Empisa z’abantu kinnoomu ziwa enjawulo etaggwaawo. Ekirina okukolebwa ku buli omu, n’engeri gy’alina okukyusibwamu, byesigama ku nsobi ze ez’enjawulo. Kyetaagisa okuzuula ensobi ze, okumanya by’ategeera, n’ebyo by’ayetaaga okuyigirizibwa obulungi okusingawo, okulaba ensonga ki Omwoyo wa Katonda z’anyigiriza ku mutima gwe ogumulamula, n’okunyigiriza ebintu bye bimu era bwe kityo okumuleeta eri Kristo. Ebiragiro ebisinga okubaawo bye bino:

1. Okutwalira awamu kituukirawo, era kiragiro kya bukuumi era ekisaanira, okugamba omwonoonyi okwenenya. Ŋŋamba nti, okutwalira awamu. Kubanga oluusi Omwoyo wa Katonda alabika ng’atalung’amya nnyo kufaayo kw’omwonoonyi eri ebibi bye okusinga eri ekintu ekirala. Mu biseera by’abatume, ebirowoozo by’abantu birabika okuba nga byasasamazibwa nnyo ekibuuzo, oba Yesu ye yali Masiya ow’amazima. Era bwe batyo abatume baalung’amya okuyigiriza kwabwe kungi ku nsonga eno, okukakasa nti ye yali Kristo. Era buli abonoonyi abeeraliikirivu lwe baababuuzanga kye balina okukola, emirundi egisinga baabakubirizanga nti “Kkiriza Mukama waffe Yesu.” Baanyigirizanga ku nsonga eno, kubanga wano Omwoyo wa Katonda we yali awakaniranga nabo, era eno ye yali ensonga eyasinga okusasamaza ebirowoozo by’abantu, era, n’olwekyo, kino oboolyawo kye kyandibadde ekintu ekisooka omuntu ky’akola ng’agondera Katonda. Yali nsonga enkulu ey’empaka wakati wa Katonda n’Omuyudaaya n’Omumawanga ow’ennaku ezo, oba Yesu Kristo ye yali Omwana wa Katonda. Ye yali ensonga ey’okukaayanirwa. Okuleeta omwonoonyi okukkiriza ekibuuzo kino ekyakaayanirwa, lye kkubo eryasinga okumutoowaza.

Mu biseera ebirala, kijja kuzuulibwa, nti Omwoyo wa Katonda akolagana n’abonoonyi okusinga ku bikwata ku bibi byabwe. Oluusi akolagana nabo ku bikwata ku mulimu ogw’enjawulo, ng’okusaba, oboolyawo okusaba kw’amaka. Omwonoonyi ajja kuzuulibwa ng’awakana ne Katonda ku nsonga eyo, oba kituufu ye okusaba, oba asaanidde okusabira mu maka ge. Mmanyi embeera ez’ekyewuunyo ez’engeri eno, omuntu we yali alwanagana ku nsonga eno, era amangu ddala nga afukamidde okusaba, n’awaayo omutima gwe, ng’alaga nti eyo ye yali ensonga yennyini Omwoyo wa Katonda gye yali awakanako, era nga ye nnyingo empaka ze zonna ne Katonda kwe zaali zeetooloolera. Okwo kwe kwali okukyuka.

Ekiragiro eky’okwenenya bulijjo kiba kituufu, naye tekijja bulijjo kukola, kubanga wayinza okubaawo ekintu ekirala omwonoonyi ky’ayetaaga okubuulirwa nakyo. Era we kiba ekiragiro ekisaanira, abonoonyi beetaaga obutagambibwa kwokka okwenenya, naye n’okubannyonnyola okwenenya kye ki. Okuva lwe wabaddewo ebyama bingi bwe bityo, n’amagezi ag’obulimba n’eby’eddiini eby’obulimba, ebizingiddwa ku nsonga eno, kyetaagisa okubuulira abonoonyi si ky’otegeeza kyokka ku kwenenya, naye era okubabuulira ky’otategeeza. Ebigambo ebyali ebyangu era ebitegeerekeka obulungi kaakano byonooneddwa nnyo nti byetaaga okunnyonnyolwa abonoonyi, oba emirundi mingi bijja kuleeta endowooza enkyamu mu birowoozo byabwe. Bwe kiri n’ekigambo okwenenya. Bangi balowooza nti okwejjusa, oba okuwulira omusango, kwe kwenenya. Olwo ggeyeena ejjudde okwenenya, kubanga ejjudde okwejjusa, okutayogerekeka era okutaggwaawo. Abalala bawulira okwejjusa nti baakola ekintu ng’ekyo, era ekyo ne bakiyita okukyenenya. Naye bejjusa bwejjusi nti baayonoona, olw’ebivaamu, so si kubanga bakyawa ekibi. Kuno si kwenenya. Abalala balowooza nti okusalirwa omusango mu mutima olw’ekibi n’okutya okw’amaanyi okwa ggeyeena kwe kwenenya. Abalala batwala okunenya kw’omutima ogulamula ng’okwenenya; bagamba nti, “Sikola kibi kyonna nga sikyenenyezza; nti bulijjo mpulira ennaku olw’okukikola.” Abalala batwala okwenenya ng’enneewulira ey’ennaku olw’ekibi. Naye okwenenya si nneewulira etali ya bwagazi ey’engeri yonna oba ey’ekigero kyonna. Abonoonyi balina okulagibwa nti ebintu bino byonna si kwenenya. Tebikwatagana kwokka n’obubi obusingayo, naye Setaani yandibadde nabyo byonna, era tewali kubuusabuusa abirina byonna, naye n’asigala nga Setaani. Okwenenya kwe kukyusa ebirowoozo, ku bikwata ku Katonda n’eri ekibi kyennyini. Si kukyusa ndowooza kwokka, naye kukyusa okwagala okusembayo oba okulonda kw’emmeeme. Kukyuka kwa bwagazi, era olw’ekyo kuzingiramu okukyusa enneewulira n’ebikolwa eri Katonda n’eri ekibi. Kye kintu ekitegeerwa mu butonde okukyusa ebirowoozo ku nsonga yonna enyuma era enkulu. Tuwulira nti omusajja gundi akyusizza ebirowoozo bye ku nsonga y’Okuggyawo Obuddu, ng’ekyokulabirako, oba nti akyusizza endowooza ze mu byabufuzi. Buli muntu ategeera nti ayise mu nkyukakyuka mu ndowooza ze, enneewulira ze, n’empisa ze. Kuno kwe kwenenya, ku nsonga eyo, kwe kukyusa ebirowoozo, naye si eri Katonda. Okwenenya okw’Enjiri kwe kukyusa okwagala, enneewulira, n’obulamu, ku bikwata ku Katonda.

Okwenenya bulijjo kutegeeza okukyawa ekibi. Kwe kwagala n’okuwulira nga Katonda bw’akola ku bikwata ku kibi. Kya lwatu kuzingiramu okwagala Katonda, n’okukyawa ekibi. Bulijjo kutegeeza okuleka ekibi. Abonoonyi basaanidde okuleetebwa okutegeera kino. Omwonoonyi eyeenenya tawulira ng’abonoonyi abateenenyezza bwe balowooza nti bandiwulidde, mu kuleka ebibi byabwe singa bandifuuse ab’eddiini. Abonoonyi abateenenyezza batunuulira eddiini bwe batyo, nti bwe banaafuuka abatya Katonda, bajja kuwalirizibwa okwewala ebivvulu by’amazina n’embaga, n’okuwalirizibwa okuleka emizannyo gy’emizannyo, oba okuzannya emizannyo egy’okusiba ssente, oba ebintu ebirala bye basanyukira kaakano. Era tebalaba nga bwe bandisobodde okwesanyusa, singa bandirese ebintu ebyo byonna. Naye eno ndowooza eri wala nnyo n’okuba entuufu ku nsonga eno. Eddiini tebafuula banakuwavu, nga ebaggyako ebintu bye basanyukira, kubanga eddaala erisooka mu yo kwe kwenenya, okukyusa ebirowoozo byabwe ku bintu bino byonna. Tebalabika nga bategeera nti omuntu eyeenenyezza talina kwagala kwa bintu bino, abirese, era akyusizza ebirowoozo bye okuva ku byo. Abonoonyi bawulira ng’olinga bandyagadde okugenda mu bifo ng’ebyo, n’okwagala okwetabika mu bintu ng’ebyo, nga bwe bakola kaakano, era nti kijja kuba ssaddaaka etasalako ng’ereeta obutali ssanyu. Eno nsobi nnene.

Mmanyi nti waliwo abeeyita ba ddiini abamu abandisanyuse nnyo okuddayo mu mpisa zaabwe ez’edda, singa tebaawulira nga bawaliriziddwa, olw’okutya okufiirwa erinnya lyabwe, oba ebiringa ebyo. Kaakano, mumpulirize. Bwe bawulira bwe batyo, kiri bwe kityo kubanga tebalina ddiini, tebakyawa kibi. Bwe beegomba amakubo gaabwe ag’edda, tebalina ddiini, tebeenenyangako, kubanga okwenenya bulijjo kuli mu kukyusa okulonda kw’endowooza n’enneewulira. Singa baali bakyuse ddala, mu kifo ky’okulonda ebintu ng’ebyo, bandibikyuseeko n’okubikyawa. Mu kifo ky’okwegomba entamu z’ennyama ez’e Misiri, n’okwagala okuyingira mu bibinja byabwe eby’edda, embaga, ebivvulu by’amazina, n’ebiringa ebyo, basanga essanyu lyabwe erisinga mu kugondera Katonda.

2. Abonoonyi basaanidde okugambibwa okukkiriza Enjiri. Wano, nate, beetaaga okubannyonnyola, n’okubabuulira ekitali kukkiriza, n’ekiri kwo. Tewali kintu kibaawo nnyo okusinga omwonoonyi, bw’agambibwa okukkiriza Enjiri, okugamba nti, “Ngikkiriza.” Ekituufu kiri nti, yakuzibwa okukkiriza nti, Enjiri ya mazima, naye tagikkiriza, tamanyi kintu ku bukakafu bwayo, era okukkiriza kwe kwonna kukkiriza bukkiriza awatali bukakafu. Agitwala nga ya mazima, mu ngeri etali nnambulukufu, etali nkakafu, nti bulijjo mwetegefu okugamba nti, “Nzikiriza Bayibuli.” Kya kyewuunyo nti tebalaba nti balimbibwa mu kulowooza nti bakkiriza, kubanga balina okulaba nti tebakolanga ku mazima gano, nga bwe bakola ku bintu ebyo bye bakkiriza. Naye emirundi mingi kizibu nnyo okubakakasa nti tebakkiriza.

Naye ekituufu kiri nti, omwonoonyi atafaayo takkiriza Njiri n’akatono. Endowooza nti omwonoonyi atafaayo mukkiriza mu magezi, ya busirusiru. Setaani mukkiriza mu magezi, era ekyo kye kimukankanya. Ekifuula omwonoonyi omweraliikirivu kiri nti, atandika okuba omukkiriza mu magezi, era ekyo kimuleetera okuwulira. Tewali kitonde mu ggulu, ku nsi, oba mu ggeyeena, ekiyinza okukkiriza mu magezi amazima g’Enjiri, ne kitawulira ku nsonga eyo. Omwonoonyi omweraliikirivu alina okukkiriza okw’engeri y’emu n’okw’abaddayimooni, naye talina kungi bwe kutyo, era, n’olwekyo, tawulira nnyo bw’atyo. Omuntu atawulira wadde okukola n’akatono, ku nsonga y’eddiini mutakkiriza, ne bwe yeeyita atya. Oyo atawulira kintu era atakola kintu, takkiriza kintu. Kino kintu kya magezi ga ddala.

Okukkiriza tekuli mu kukakasibwa mu magezi nti Kristo yakufiirira ggwe okusingira ddala, wadde mu kukkiriza nti oli Mukristaayo, oba nti olibeera, oba nti ebibi byo bisonyiyiddwa. Naye okukkiriza kwe kwesiga oba obwesige mu Katonda, ne mu Kristo, obuwaayo emmeeme yonna gy’ali mu nkolagana ze zonna naffe. Kwe kwesiga okw’obwagazi mu muntu we, mu bwesigwa bwe, mu kigambo kye. Kuno kwe kwali okukkiriza kwa Ibulayimu. Yalina obwesige obwo mu ebyo Katonda bye yayogera, obwamuleetera okukola ng’olinga bya mazima. Eno ye ngeri omutume gy’akunnyonnyolamu mu ssuula ey’ekkumi n’emu ey’Abaebbulaniya. “Okukkiriza kwe kukakasa ebyo bye tusuubira, bwe butabaamu kakunkuna newaakubadde nga tebirabika.” Era agenda mu maaso n’okukunnyonnyola n’ebyokulabirako eby’enjawulo. “Olw’okukkiriza tumanyi ng’ensi yatondebwa,” kwe kugamba, tukkiriza kino, era tukola bwe tutyo. Twale embeera ya Nuuwa. Nuuwa yalabulwa Katonda ku bintu ebyali tebinnaba kulabika, kwe kugamba, yakakasibwa nti Katonda yali agenda kubbika ensi, n’akikkiriza, n’akola bw’atyo; yategeka eryato okulokola amaka ge, era bw’atyo, yasalira omusango ensi eyagaana okukkiriza; ebikolwa bye byawa obukakafu nti yali wa mazima. Ibulayimu, naye, yayitibwa Katonda okuleka ensi ye, n’ekisuubizo nti yandiganyuddwa olw’ekyo, n’agonda n’afuluma, nga tamanyi gy’agenda. Soma essuula yonna era ojja kusanga ebyokulabirako bingi eby’engeri y’emu. Ekigendererwa kyonna eky’essuula kwe kunnyonnyola obutonde bw’okukkiriza, n’okulaga nti bulijjo kuvaamu ebikolwa. Omwonoonyi asaanidde okukunnyonnyolwa, era aleetebwe okulaba nti okukkiriza Enjiri kwe yeetaaga bwe bwesige obwo mu Kristo obumuleetera okukola ku by’ayogera ng’ekintu ekikakafu. Kuno kwe kukkiriza Kristo,

3. Ekiragiro ekirala ekisaanira okuweebwa omwonoonyi kiri nti awe Katonda omutima gwe. Katonda agamba nti, “Mwana wange mpa omutima gwo.” Naye wano nawo kyetaagisa okunnyonnyola, okumuleetera okutegeera kye kiri. Kya kwewuunya nti wandibaddewo ekizikiza kyonna wano. Lwe lulimi lw’obulamu obwa bulijjo, oluli mu kamwa ka buli muntu, era buli muntu ategeera ddala kye lutegeeza, bwe tulukozesa ku kintu ekirala kyonna. Naye bwe kituuka ku ddiini, balabika nga bonna bali mu kizikiza. Buuza omwonoonyi, emyaka gye ne bwe giba gyenkana wa, oba okusoma kwe, kye kitegeeza okuwa Katonda omutima, era, ne bwe kirabika nga kya kyewuunyo, asoberwa okuddamu. Buuza omukazi kye kitegeeza okuwa bba omutima gwe, oba omusajja kye kitegeeza okuwa mukyala we omutima gwe, era bakitegeera. Naye ate bazibe ba maaso ddala ku kuwa Katonda emitima gyabwe. Ndowooza mbuuzizza abonoonyi abeeraliikirivu abasukka olukumi ekibuuzo kino. Bwe nnabagamba nti balina okuwa Katonda emitima gyabwe, bulijjo baagambanga nti beetegefu okukikola, era, oluusi, nti beegomba okukikola, era ne balabika nga bali mu bulumi bw’okwegomba ku nsonga eyo. Awo ne mbabuuza kye bategeera nti kwe kuwa Katonda emitima gyabwe, olw’okuba baali beetegefu bwe batyo okukikola. Era lumu na lumu nnafuna okuddamu okutuufu oba okw’amagezi okuva eri omwonoonyi ow’emyaka gyonna. Oluusi nfunye okuddamu okusinga obwewuunyisa okuyinza okulowoozebwa—buli kintu okuggyako kye basaanidde okwogera. Kaakano, okuwa Katonda omutima gwo kye kimu n’okuwa omuntu omulala yenna omutima gwo; kye kimu n’omukazi okuwa bba omutima gwe. Buuza omukazi oyo oba kino akitegeera? “Ayi, weewaawo, ekyo kyangu ekimala, kwe kuteeka okwagala kwange ku ye, n’okufuba okumusanyusa mu buli kintu.” Kale bulungi, teeka okwagala kwo ku Katonda, era fuba okumusanyusa mu buli kintu. Naye woowe, bwe batuuka ku nsonga y’eddiini, abantu balowooza nti waliwo ekyama eky’ekitalo ku yo. Abamu boogera ng’olinga balowooza nti kwe kuggyamu ekibinja kino eky’ebinywa, oba ekitundu ky’omubiri ekya nnyama, mu kifuba kyabwe, ne bakiwa Katonda. Mwonoonyi, Katonda ky’akusaba kiri nti, omwagale okusinga byonna.

3. Mugondera Katonda, nakyo kiragiro kituufu eri abonoonyi abeeraliikirivu. Era, Ai, abonoonyi nga bali mu kizikiza ne wano! Kumpi tewali mwonoonyi ayinza kulabika atakugambe nti mwetegefu okugondera Katonda. Naye tebakitegeera. Beetaaga okubuulirwa okugondera okwa nnamaddala kye kiri. Oluusi balowooza nti kitegeeza nti basaanye okuba abeetegefu okuzikirizibwa. Oluusi beeteeka mu mbeera eyo, ne bagiyita okugondera; bagamba nti, bwe baba nga baalondebwa, balirokolebwa, era bwe kitaba bwe kityo, balizikirizibwa. Okwo si kugondera. Okugondera okwa nnamaddala kwe kuwulira Katonda. Kale omujeemu eyakwata ebyokulwanyisa okulwana ne gavumenti, singa ayitibwa okugondera, yanditegedde ki? Kya lwatu, nti ateekwa okulekayo okuwakana, okussa wansi ebyokulwanyisa bye, n’okugoberera amateeka. Ekyo kyennyini kye kitegeeza omwonoonyi okugondera Katonda. Ateekwa okulekera awo okuwakana n’okulwanyisa Omutonzi we, n’afuuka ng’omwana ayagala era awulira, nga mwetegefu okuba n’okukola kyonna Katonda ky’ayagala. “Nze wuuno, Mukama; Mukama, oyagala nkole ki?”

Kale nno ekibinja ky’abaserikale kyajeema, Gavumenti n’erina eggye ery’okubafufugaza, era ne libagobera mu kigo eky’amaanyi, gye baba nga emmere ebaweddeko, nga tebalina kkubo lya kuddukiramu, era nga tebamanyi kya kukola. Kale abajeemu abo bakuŋŋaanye mu buzibu obwo, okulowooza ku kya kukola; omu n’ayimirira n’agamba nti, “Kale, banange, nkakasizza nti ffenna twali bakyamu okuva ku lubereberye, era kaakano empeera y’ebikolwa byaffe eneetera okututuukako, tetusobola kudduka, era okusigala wano ne tufa, nze nsazeewo obutakikola. Ngenda kwewaayo eri ekisa kya ssaabaduumizi.” Omusajja oyo agondera. Okuva mu kaseera ako, alekera awo okuba omujeemu mu mutima gwe, amangu ddala nga atuuse ku kusalawo okwo. Bwe kityo bwe kiri ne ku mwonoonyi bw’alekayo okuwakana, n’akkiriza mu mutima gwe okukola, n’okuba, kyonna Katonda ky’alyagala. Omwonoonyi ayinza okubuusabuusa ky’agwanidde okukola, era ayinza okutya okwetuma mu mikono gya Katonda, ng’alowooza nti bw’anaakikola, oboolyawo Katonda alimusindika wansi mu ggeyeena nga bw’asaanidde. Naye omulimu gwe kwe kuleka ensonga eyo yonna eri Katonda, n’alekera awo okuwakanya Omutonzi we, wabula n’awaayo byonna eri Katonda, nga tateekawo bukwakkulizo, era nga yeesiga ddala obulungi n’amagezi bya Katonda okusalawo ekirikolebwa, n’okuteekawo embeera ye ey’omu maaso. Okutuusa ng’okoze kino, ggwe omwonoonyi, tonnakola kintu kyonna kya mugaso.

5. Ekiragiro ekirala ekituufu eky’okuwa abonoonyi kwe kugamba nti yatula era olekeyo ebibi byo. Kino kitegeeza nti basaanye byombi okubyatula n’okubirekayo. Basaanye okwatulira Katonda ebibi bye baakola ku Katonda, n’okwatulira abantu ebibi bye baakola ku bantu, ne babireka byonna. Omuntu tannaleka bibi bye okutuusa ng’amaze okuliyira kyonna ky’asobola. Bw’aba nga yabba ssente, oba nga yalyazaamaanya muliraanwa we ebintu, tannaleka bibi bye olw’okumala gasalawo obutaddamu kubba, oba obutaddamu kukumpanya; ateekwa okuliyira okutuuka ku kigero ky’amaanyi ge. Bwe kityo, bw’aba yawaayiriza omuntu yenna, tannaleka kibi kye olw’okumala okugamba nti taliddamu kukikola. Ateekwa okuliyira. Bwe kityo era, bw’aba nga yanyaga Katonda, ng’abonoonyi bonna bwe baakola, ateekwa okuliyira nga bw’asobola. Kale omuntu yakola ssente ng’ajeemera Katonda, n’amummako ebiseera bye, ebitone bye n’obuweereza bwe, n’abeera mulamu era n’ajaganya mu birabo by’obugabi bwe, n’agaana okwewaayo olw’obulokozi bw’ensi; oyo anyaze Katonda. Kale, singa afa ng’awulira nti ssente ezo zaali zize, n’azirekera abasika be nga teyeebuuzizza ku by’ayagala Katonda—kale, ow’okugenda mu ggeyeena ddala ng’omunyazi ow’oku luguudo. Tasasulangako Katonda kintu kyonna. Wadde nga yeemulugunya n’ayogera ebigambo eby’eddiini, tayatulangako KIBI KYE eri Katonda, wadde okukireka, kubanga tawulirangako wadde okukkiriza nti ye mukozi wa Katonda omuwanika. Bw’agaana okukuuma ebintu by’alina ng’omuwanika wa Katonda; bw’abiraba nga bibye, n’abiwa abaana be nga bibye, aba agamba Katonda mu ngeri endala nti. “Ebintu bino si bibyo, bibyange, era ndibiwa abaana bange.” Akyagenda mu maaso n’ekibi kye, kubanga taleka bwannannyini ku ebyo bye yanyaga Katonda.

Omusuubuzi yandirowoozezza ki, singa omuwandiisi gwe yapangisa yatwala entandikwa yonna n’atandikawo edduuka lirye, n’afa nga zikyali mu mikono gye? Omuntu ng’oyo aligenda mu ggulu? “Nedda,” mugamba, buli omu ku mmwe, “Omuntu ng’oyo bw’atagenda mu ggeyeena, ggeyeena yandibadde nga tebaawo.” Katonda yandyeraze nti talina bwenkanya n’akatono, singa aleka omuntu ng’oyo n’atabonerezebwa. Kale, kiki kye tunaayogera ku muntu eyanyaga Katonda obulamu bwe bwonna? Katonda yamuteeka okuba omuwandiisi we, okulabirira ebimu ku bintu bye, naye n’agenda n’abba ssente zonna, n’agamba nti zize, n’azikuuma, n’afa, n’aziwa abaana be, nga zonna bintu bye ebye mateeka. Omuntu oyo agenda mu ggulu? Omuntu oyo alese ekibi? Mbagamba nti, nedda. Bw’aba tewaayo yennyini ne byonna eri Katonda, tannaba kutuuka ku ddaala lisooka mu kkubo erigenda mu ggulu.

6. Ekiragiro ekirala ekituufu eky’okuwa abonoonyi kwe kugamba nti, “mulondeewo leero gwe munaaweerezanga.” Mu biseera by’Endagaano Enkadde, kino oba ekikyenkana nakyo, kye kiragiro ekyasinganga okuweebwa. Tekyali kya bulijjo okuyita abantu okukkiriza Kristo okutuusa mu nnaku za Yokaana Omubatiza. Ye yabatizanga abo abajjanga gy’ali, n’okubatiza okw’okwenenya, n’abalagira okukkiriza oyo eyali ajja okuddirira. Mu biseera bya Yoswa, ekyawandiikibwa kyali kintu abantu bonna kye baategeeranga amangu okusinga bwe bandiyitiddwa okukkiriza Masiya eyali ewala; kyali nti “mulondeewo leero gwe munaaweerezanga.” Ku mulundi omulala, Musa yabagamba nti, “Ku lunaku lwa leero nkoowoola eggulu n’ensi nga be bajulirwa bange, ku mmwe, abategedde nga ntadde mu maaso gammwe, obulamu n’okufa; n’emikisa n’ebikolimo. Kale nno londawo obulamu, olyoke obeerenga mulamu, ggwe n’ezzadde lyo.” Ekiragiro kyategekebwa okusinziira ku kumanya kw’abantu. Era kirungi kaakano, nga bwe kyali olwo. Abonoonyi bayitibwa okulonda—kiki? Oba banaaweereza Katonda oba ensi—oba banaagoberera obutukuvu oba ekibi. Bategeezebwe bulungi okulonda kye kitegeeza, n’ekirina okulondebwa, kale ekintu bwe kinaakolebwa okuva ku mutima, balirokolebwa.

Buli kimu ku biragiro bino, bwe kigonderwa, kiba kukyuka kwa nnamaddala. Ebikolwa by’omutima ebyenjawulo biyinza okwawukana mu bantu abenjawulo. Oluusi ekikolwa ekisooka mu kukyuka kwe kugondera Katonda, oluusi kwe kwenenya, oluusi kwe kukkiriza, oluusi kwe kulonda Katonda n’obuweereza bwe, mu bufunze, kyonna ebirowoozo byabwe kye biba bitunuulidde mu kiseera ekyo. Ebirowoozo byabwe bwe biba nga bitunuulidde Kristo mu kaseera ako, ekikolwa ekisooka kiba kukkiriza. Bwe biba nga bitunuulidde ekibi, ekikolwa ekisooka kiba kwenenya. Bwe biba nga bitunuulidde engeri gye banaatambulamu mu bulamu obw’omu maaso, kiba kulonda buweereza bwa Katonda. Bwe biba nga bitunuulidde obufuzi bwa Katonda, kiba kugondera. Kikulu okuzuula wennyini Mwoyo Mutukuvu w’anyigiriza omwonoonyi mu kiseera ekyo, n’olyoka ofaayo okunyweza ensonga eyo. Bw’eba nga ekwata ku Kristo, nyweza ekyo; bw’eba nga ekwata ku ngeri gy’anaatambulamu mu bulamu obw’omu maaso, musindike butereevu okulonda amangu ago okuwulira Katonda.

Kya nsobi nnene okulowooza nti waliwo ekikolwa kimu ekisooka bulijjo mu kukyuka, oba, nti buli mwonoonyi ateekwa okusooka okukkiriza, oba okusooka okugondera. Ekyo si kituufu, mu magezi ag’okunoonyereza oba mu bikolwa. Waliwo enjawulo nnyingi mu bikolwa by’emitima gy’abantu. Ensonga yonna gye bawakanako, wakati wa Katonda n’omwonoonyi, omwonoonyi bw’AGIKKIRIZA, aba akyuse. Ekikolwa ekyo kyonna ne bwe kiba kiki, bwe kiba kizingiramu okuwulira Katonda okw’omutima mu nsonga yonna, kiba kukyuka kwa nnamaddala. Bw’akkiriza ensonga emu eri obuyinza bwa Katonda, aba mwetegefu okukkiriza byonna. Bw’akyusa endowooza ye, n’awulira mu kintu kimu, kubanga Katonda bw’ayagala, aliwulira ne mu bintu ebirala, nga bw’alaba nti Katonda bw’ayagala. Awali okulonda okutuufu kuno, kale, buli ebirowoozo lwe biraga ku nsonga yonna ey’omulimu, aba mwetegefu okugoberera. Tekikola nnyo njawulo kiragiro ki ku bino ekiweebwa, kasita kiba kitangaaziddwa, era kasita kiba kikwata ku nsonga, ne kisobola okuba ekigezo ky’okuwulira Katonda. Bwe kiba nga kikwata ku nsonga Omwoyo wa Katonda gy’awakanyaako n’omutima gw’omwonoonyi, ne kikwatagana n’omulimu gw’Omwoyo, nga tekiggya birowoozo by’omwonoonyi ku nsonga yennyini ewakanyizibwa, kitangaazibwe ddala, kale kinyigirizibwe okutuusa omwonoonyi lw’anaakkiriza, era alirokolebwa.

III. Ŋŋenda kwogera ku nsobi eziwerako abonoonyi abeeraliikirivu ze batera okugwamu, ku kibuuzo kino ekikulu.

1. Ensobi esooka kwe kulowooza nti basaanye okwerongoosa, oba okwetegeka, ne beesiima mu ngeri emu eri ekisa kya Katonda. Kyewuunyisa, nti abonoonyi tebaagala kutegeera, nti kyonna kye balina okukola kwe kukkiriza obulokozi okuva eri Katonda, obwategekebwa ddala nga bubaweereddwa mu mikono. Naye bonna, abayize n’abatayize, mu kusooka, beeyuna ekkubo ery’amateeka okufuna obuweerero. Eno y’emu ku nsonga enkulu lwaki tebaagala kufuuka Bakristaayo amangu ddala, nga bwe batandika okufaayo ku nsonga eno. Balowooza nti basaanye, mu ngeri emu oba endala, okwetegeka okujja. Basaanye okukyusa engoye zaabwe, n’okweyonja katono; tebaagala kujja nga bwe bali, mu bikadde byabwe n’obwavu bwabwe. Basaanye okuba n’ekintu ekirala kye bambadde, nga tebannaba kusemberera Katonda. Basaanye okulagibwa, amangu ago, nti tekisoboka bo kuba balungi n’akatono, okutuusa nga bakoze Katonda ky’ayagala. Buli kukuba kw’omutima, buli mukka gwe bassa, beeyongera kwonooneka, kubanga bakyayimiridde mu bujeemu eri Katonda, ebbanga lyonna nga tebakola kintu kyennyini Katonda ky’abasaba ng’ekintu ekisooka okukolebwa.

2. Ensobi endala kwe kulowooza nti basaanye okubonaabona okumala ekiseera ekiwanvu nga bali mu kusalirwa omusango mu mutima, ng’engeri y’ekibonerezo, nga tebannaba kwetegeka bulungi okujja eri Kristo. Bwe batyo ne basaba okusalirwa omusango mu mutima. Era balowooza nti, bwe banaanyigirizibwa okutuuka ku ttaka, n’ennaku, okumala ekiseera ekimala, Katonda alibasaasira, era alyetegeka okubayamba, bw’alibalaba nga banakuwavu nnyo. Basaanye okutegeezebwa obulungi, nti bali mu nnaku n’obubi bwe batyo lwa nsonga emu yokka nti bagaana okukkiriza obuweerero Katonda bw’abawa. Twale omwana omukakanyavu, kitaawe ng’amuyimiridde waggulu n’omuggo, omwana n’akankana n’akaaba ng’awoggana. Omwana oyo yandirowoozezza nti alina ky’afunamu olw’obulumi bwe? Ennaku ye eva mu kusalirwa omusango mu mutima, kale asaanye okusaba okusalirwa omusango okusingawo? Ekyo kimufuula mulungi? Kitaawe amusaasira okusingawo, kubanga awakanya? Ani atalaba nti ebbanga lyonna yeeyongera kwonooneka?

3. Oluusi abonoonyi balowooza nti basaanye okulinda okuwulira okw’enjawulo, nga tebannaba kugondera Katonda. Bagamba nti, “Sirowooza nti mpulira bulungi kaakano, okukkiriza Kristo; sirowooza nti nneetegese okukyuka kaakano.” Basaanye okulagibwa nti Katonda ky’abasaba kwe kwagala obulungi. Bwe banaawulira ne bagondera n’okwagala kwabwe, okuwulira kulyetereeza mu kiseera kyakwo. Si nsonga ya kuwulira, wabula ya kwagala na kukola.

Okuwulira tekwefuga, era tekulina mpisa yonna okuggyako ekyo kye kufuna okuva mu kikolwa ky’okwagala, ekikolwa ekyo kye kukwatagana nakyo. Okwagala nga tekunnaba kutereera, okuwulira tekulitereera, kya lwatu. Omwonoonyi asaanye okujja eri Kristo ng’amukkiriza amangu ago; era kino ateekwa okukikola, si lwa kugondera kuwulira kwe, wabula lwa kugondera muntu we ow’omunda. Wulira, gondera, weesige. Waayo byonna amangu ago, era okuwulira kwo kulitereera. Tolindirira kuwulira okulungi okusingawo, wabula weewaayo bulamba eri Katonda amangu ago, era kino kijja kuvaamu mangu okuwulira kw’olindirira. Katonda ky’akusaba, kye kikolwa ky’omutima gwo kaakano, mu kukyuka okuva ku kibi okudda ku butukuvu, n’okuva ku buweereza bwa Setaani okudda ku buweereza bwa Katonda omulamu.

4. Ensobi endala ey’abonoonyi kwe kulowooza nti basaanye okulinda okutuusa emitima gyabwe lwe girikyusibwa. “Kiki?” bwe bagamba, “nkkirize Kristo nga omutima gwange tegunnakyusibwa? Otegeeza nti nneenenye nga omutima gwange tegunnakyusibwa?” Kale, okuddamu okwangu eri bino byonna kwe kuti, okukyuka kw’omutima kye kintu kyennyini ekibuuzibwa. Katonda asaba abonoonyi okumwagala. Ekyo kwe kukyusa omutima gwabwe. Katonda asaba omwonoonyi okukkiriza Enjiri. Ekyo kwe kukyusa omutima gwe. Katonda amusaba okwenenya. Ekyo kwe kukyusa omutima gwe. Katonda tamugamba kulinda okutuusa omutima gwe lwe gulikyusibwa, n’alyoka yeenenya era n’akkiriza, era n’ayagala Katonda. Ekigambo kyennyini, okwenenya, kitegeeza okukyusa endowooza oba omutima. Okukola kimu ku bino, kwe kukyusa omutima gwo, n’okwekolera omutima omuggya, nga Katonda bw’ayagala.

5. Abonoonyi batera okufuna endowooza nti beetegefu ddala okukola Katonda ky’ayagala. Bagambe okukola kino oba kiri, okwenenya, oba okukkiriza, oba okuwa Katonda emitima gyabwe, ne bagamba nti, “Ai, yee, ndi mwetegefu ddala okukikola, nnandyagadde okukisobola, nnandiwaddeyo buli kimu singa nnali nsobola okukikola.” Basaanye okutegeera, nti, okuba abeetegefu mu mazima kwe kukikola, naye waliwo enjawulo wakati w’okwagala n’okwegomba. Abantu batera okwegomba okuba Abakristaayo, nga ddala tebaagala kuba bwe batyo. Bwe tulaba ekintu kyonna ekirabika gye tuli nga kirungi, twatondebwa mu ngeri nti tukyegomba. Tukyegomba ku lw’obwetaavu bwe kiba nga kiri mu maaso g’ebirowoozo byaffe. Tetuyinza butakyegomba okusinziira ku bulungi bwakyo nga bwe bulagiddwa ebirowoozo byaffe. Naye era tuyinza obutaba beetegefu kukifuna, mu mbeera zonna. Kiyinza okuba nti tusinga okwagala, okutwaliza awamu, nti nnannyini kyo kaakano yeeyongere okukibeera nakyo. Oba nti tusalawo mukwano gwaffe oba omwana waffe akibeere nakyo, mu kifo kyaffe. Omuntu ayinza okwegomba okugenda e Philadelphia olw’ensonga nnyingi, naye, olw’ensonga ezisingako obuzito, n’asalawo obutagendayo. Bwe kityo omwonoonyi ayinza okwegomba okuba Omukristaayo. Ayinza okulaba ebintu bingi ebirungi mu kuba Omukristaayo. Ayinza okulaba nti singa abadde Mukristaayo yandibadde musanyufu nnyo okusingawo, era nti yandigenze mu ggulu bw’alifa, naye era si mwetegefu kuba Mukristaayo. OKWAGALA okuwulira Kristo kwe kuba Omukristaayo. Omuntu bw’asalawo mu mazima okuwulira Katonda, aba Mukristaayo. Naye okwegomba kwonna okwo, okutakoma mu kusalawo okwa nnamaddala, si kintu.

6. Omwonoonyi oluusi agamba, nti awaayo omutima gwe eri Katonda, naye n’alaga nti Katonda y’atayagala. Naye kino kya busirusiru. Katonda asaba ki? Kya lwatu, nti omwagale. Kale, ggwe okugamba nti oli mwetegefu okuwa Katonda omutima gwo, naye Katonda si mwetegefu, kye kimu n’okugamba nti oli mwetegefu okwagala Katonda, naye Katonda si mwetegefu kwagalibwa ggwe, era talikukkiriza kumwagala. Kikulu okutangaaza ensonga zino zonna mu birowoozo by’omwonoonyi, aleme kuba na nsonda ya kizikiza oba ey’ekyama mw’ayinza okuwummulira, amazima gye gatasobola kumutuukako.

7. Abonoonyi oluusi bafuna endowooza nti beenenyezza, so nga basaliddwa omusango mu mutima bwokka. Buli omwonoonyi lw’azuulibwa ng’awummulidde mu BULIMBA bwonna, amazima gabusenyente, ne bwe kinaamulumya era ne kimunakuwaza kitya. Bw’aba n’ensobi yonna ey’engeri eno, oteekwa okugimuggyako ng’ogisikamu, bw’oba toyagala agwe mu buziba bwa ggeyeena.

8. Abonoonyi batera okumalirira ddala mu kwetunuulira bokka, okulaba oba tebasobola kuzuula kintu munda yaabwe, okuwulira okumu oba okulala, okunaabasiimisa eri Katonda. Kya lwatu, olw’obutaba na kuyigirizibwa kutuufu, David Brainard yamala ebbanga ddene ng’amaliridde ku mbeera y’omutima gwe, ng’anoonya okuwulira okumu okwandimusiimisizza eri Katonda. Oluusi yalowoozanga nti alina okuwulira okwo, n’agamba Katonda mu kusaba, nti kaakano awulira nga bw’asaanidde, okufuna ekisa kye; n’oluvannyuma n’alaba nti abadde mukyamu ddala, n’akwatibwa ensonyi olw’okugamba Katonda nti awulira bulungi. Bw’atyo, omusajja oyo omwavu, olw’obutaba na kuyigirizibwa kutuufu, yasindikibwa kumpi okuggwaamu essuubi, era kyangu okulaba nti ebikolwa bye eby’Ekikristaayo mu bulamu bwe bwonna byakyuka nnyo, n’okubudaabudibwa kwe n’omugaso gwe ne bikendeera nnyo olw’amagezi ag’obulimba ge yali akkirizza ku nsonga eno. Oteekwa okukyusa omwonoonyi okuva ku ye yennyini okudda ku kintu ekirala. Kale yeeyongera okwekebera yekka, okutuusa lw’atandika okugwa mu kuggwaamu essuubi. Ekkubo ettuufu olwo, kwe kuggya ebirowoozo bye ku kwetunuulira, n’omuleetera okutunuulira omulimu ogumu ogw’okukola, oba n’omuleetera okutunuulira Kristo, era, oboolyawo, nga tannakimanya, alizuula nti agondedde Katonda. Ebirowoozo bye byaggibwa ku ye yennyini, okufumiitiriza ku bwenkanya bw’ebyo Katonda by’ayagala, oba ku bumala bw’omutango gwa Kristo, oba ku kintu ekirala eky’engeri eno, era bwe yali akirowoozaako, n’awaayo bulungi omutima gwe, obulumi ne buggwaawo.

EBIGAMBO EBY’OKUFUNDIKIRA.

1. Omulimu gw’ababuulizi gweyongedde nnyo, era n’ebizibu mu kkubo ery’obulokozi byeyongedde nnyo, olw’okuyigiriza okw’obulimba okuweereddwa abonoonyi. Ekivuddemu, kwe kuba nti ebiragiro ebyali bitangaavu kaakano bifuuse bya kizikiza. Abantu bayigiriziddwa okumala ebbanga ddene, nti waliwo ekintu eky’ekyama eky’entiisa era ekitategeerekeka mu kukyuka, ne kiba nti tebagezaako kukitegeera. Abonoonyi bayigiriziddwa endowooza zino ez’obulimba, okutuusa kaakano nga buli wamu beekwese emabega w’endowooza zino, nga “tasobola kwenenya,” “ateekwa okulinda Katonda,” n’ebirala ng’ebyo. Edda kyali kimala, nga bwe tuyiga mu Bayibuli, okugamba abonoonyi okwenenya, oba okubagamba okukkiriza Mukama waffe Yesu Kristo. Naye kaakano okukkiriza kwogerwako nga kintu ekyateekebwa munda, mu kifo ky’ekikolwa, n’okwenenya ng’ekintu ekiteekebwa mu birowoozo, mu kifo ky’ekikolwa ky’ebirowoozo, abonoonyi ne basoberwa. Ababuulizi baloopebwa okubuulira obukyamu, kubanga bagumiikiriza okuyigiriza nti okukkiriza kikolwa, so si kintu ekyateekebwa munda, era nti ekibi kikolwa, so si kitundu ky’obutonde bw’omuntu. Era abonoonyi bafuuse ab’enkwe nnyingi, ne kiba nti oteekwa okufuba ennyo okunnyonnyola si kye otategeeza kyokka, wabula ne ky’otegeeza, bwe kitaba bwe kityo bajja kukutegeera bubi kumpi ddala, era oba bafune obuweerero obw’obulimba okuva mu kweraliikirira kwabwe, nga basuula omulimu gwabwe ku Katonda, oba bagwe mu kuggwaamu essuubi olw’okulowooza nti tekisoboka kukola ekyetaagisa olw’obulokozi bwabwe. Kitera okuba ekizibu ekisinga obunene okubaggya mu bisalosalo bino eby’eby’eddiini n’ebifo eby’okubuliramu, bye baalimbibwamu, n’okubatambuza mu kkubo ery’Enjiri eggolokofu era ennyangu. Kirabika ng’amagezi agasinga obunene gaakozesebwa okutabula ebirowoozo by’abantu n’okuluka omukutu omwekusifu ennyo ogw’eby’eddiini eby’obulimba, ogwategekebwa okuzingiza omwonoonyi mu kizikiza ekitaliggwaawo.

Ani eyali mu kuzuukuka, atasisinkananga lunyiriri olwo olutaggwaawo olw’obusirusiru, obwayigirizibwa, okutuusa nga kyetaagisa okuba abatangaavu nga A B C, n’abasinga okusoma ne kiba nti boogerwako ng’abaana abato? Bingi nnyo ebikoleddwa okutabula n’okusirusiza ebirowoozo by’abantu, mu nsonga ezisinga obwangu. Gamba omwonoonyi akkirize, n’akukyukira, n’akwekaliriza, “Lwaki oyogera bw’otyo; okukkiriza si kintu ekyateekebwa mu mmeeme, kale nnyinza ntya okukkiriza nga sinnafuna kintu ekyo?” Bwe kityo, omubuulizi bw’agamba omwonoonyi ebigambo byennyini abatume bye baakozesa, mu kuzuukuka okunene ku lunaku lwa Pentekooti, “Mwenenye, mukyuke, buli omu ku mmwe,” ne baddamu nga bwe baayigirizibwa, “Ai, ndowooza oli Mu-Arminius; saagala kuyigiriza kwo okw’Ekiarminius kwonna; si ggwe ogaana okukola kw’Omwoyo?” Kimala okukaabya abantu okulaba olufu n’ekizikiza ebisuuliddwa ku biragiro ebitangaavu eby’Enjiri, okutuusa emirembe mingi nga gyeyiwiddwa mu ggeyeena.

2. Okuyigiriza kuno okw’obulimba eri abonoonyi kubi nnyo okusinga obutabaawo kuyigiriza n’akatono. Mukama Yesu Kristo kyamuzibuwalira okuleetera abantu okulekayo endowooza zaabwe ez’obulimba ez’eby’eddiini okusinga ekintu ekirala kyonna. Kino kye kibadde ekizibu ekinene eri Abayudaaya n’okutuusa leero, nti baafuna endowooza ez’obulimba mu by’eddiini, ne bakyamya amazima mu nsonga ezimu, era tosobola kubategeeza nsonga zisinga butangaavu mu Njiri. Bwe kityo bwe kiri ne ku bonoonyi, ekintu ekisinga obuzibu okukola kwe kuggyawo ebiddukiro bino eby’obulimba, bye baafuna okuva mu by’eddiini eby’obulimba. Baagala nnyo okunywerera ku biddukiro bino, kubanga biyitibwa bya njigiriza ntuufu, era kubanga biwolereza omwonoonyi, ne bisalira Katonda omusango, ne kiba nti kizuuliddwa nga kye kitundu ekisinga okutabula, n’obuzibu, n’okumalamu amaanyi mu mulimu gw’omubuulizi okubibagobako.

3. Si kya kwewuunya nti Enjiri ekoze kitono nnyo, ng’ezitoowereddwa enjigiriza zino ez’ekyewuunyo. Amazima gali nti, Enjiri ntono nnyo ezze mu nsi, okumala emyaka gino ebikumi, nga tezibiddwa era nga tezikiziddwa by’eddiini eby’obulimba. Abantu bagambiddwa nti basaanye okwenenya, era, mu mukka gwe gumu, ne bagambibwa nti tebasobola kwenenya okutuusa amazima gennyini nga gatabuddwa ddala n’ensobi, ne gavaamu ekyo kyennyini ensobi ky’ereeta mu bikolwa, era Enjiri ebuulirwa ebadde Njiri ndala, oba si Njiri n’akatono.

4. Musobola okutegeera ekitegeezebwa mu kujjanjaba ekiwundu ky’abantu ba Katonda ng’ekitali ky’amaanyi, n’akabi akali mu kukikola. Kyangu nnyo, abonoonyi bwe baba mu kusalirwa omusango mu mutima, okwogera ekintu ekinaaseeseeza ensonga, ne kibawummuza okweraliikirira kwabwe, ne kiba nti oba bajja kufuna essuubi ery’obulimba, oba bajja kukyuka nga endowooza zaabwe za kizikiza nnyo, ne kiba nti bulijjo baliba Bakristaayo abaavu, abanafu, abakyukakyuka, ababuusabuusa, abatalina mugaso.

5. Bingi nnyo bisinziira ku ngeri omuntu gy’akolebwamu, bw’aba mu kusalirwa omusango mu mutima. Okubudaabudibwa kwe okw’omu maaso n’omugaso gwe bingi bisinziira ku butangaavu, n’amaanyi, n’obunywevu, ebiragiro by’Enjiri bye biweebwa nabyo, bw’aba mu kusalirwa omusango mu mutima. Abo abamukwatako bwe batya okukozesa ekyuma ekikebera ekiwundu obulungi, bulijjo aliba Mukristaayo omwavu, omulwadde, abuusabuusa. Bw’alikyuka n’akatono, talikola birungi bingi. Engeri entuufu, kwe kukwata omwonoonyi mu bujjuvu era mu lwatu, okumuggyako buli kyekwaso ky’asobola okuleeta, n’omulaga mu lwatu ky’ali, ne ky’asaanidde okuba, era alyebaza Katonda emirembe gyonna, nti yasisinkana abo abaali abeesigwa bwe batyo eri emmeeme ye. Olw’obutabaawo kukwata kuno okujjuvu era okunoonya ennyo, bangi bakyuka abalabika ng’abazaalibwa nga bafudde. Era ensonga eri nti, tebaakwatibwa n’obwesigwa. Tuyinza okusuubira n’ekisa nti Bakristaayo, naye era tekikakasibwa era kibuusibwabuusibwa. Okukyuka kwabwe kulabika okuba okukyuka kw’endowooza, okusinga okukyuka kw’omutima. Naye bwe kiba nti, omwonoonyi bw’aba mu kusalirwa omusango mu mutima, ofukamu amazima, n’oyingizaamu ekyuma ekikebera, n’omenya emisingi emikadde, n’oyera ebiddukiro bye eby’obulimba, n’okozesa ekigambo kya Katonda, ng’omuliro era ng’ennyondo, ojja kuzuula nti bajja kuvaayo n’endowooza entangaavu, n’okukkiriza okw’amaanyi, n’emisingi eminywevu, si Bakristaayo ababuusabuusa, abawenyera, abatasalawo, wabula abo abagoberera Mukama n’omutima gwabwe gwonna. Eno ye ngeri ey’okufuula Abakristaayo ab’amaanyi. Kino kibadde bwe kityo ennyo mu kuzuukuka kungi okw’ennaku zino. Mpulidde Abakristaayo abakadde nga boogera ku bakyuse, “Abakyuse bano baazaalibwa nga basajja n’abakazi, abakulu ddala, tebaali baana, wabula balina, okuva ku ntandikwa ddala, obutangaavu bwonna obw’endowooza, n’amaanyi g’okukkiriza, eby’Abakristaayo abakadde. Balabika okutegeera enjigiriza z’eddiini, n’okumanya eky’okukola, n’engeri ey’okukwatamu, okutumbula okuzuukuka, okusinga omu ku buli kikumi ku bammemba abakadde mu kkanisa.”

Lumu namanya omuvubuka eyakyuka, ng’ali wala n’ewaabwe. Ekifo gye yabeeranga tekyalina mubuulizi, newakubadde okubuulira, newakubadde eddiini. Yaddayo ewaabwe mu nnaku ssatu oluvannyuma lw’okukyuka, era amangu ago ne yeewaayo okukola, okufubira okuzuukuka. Yatandikawo enkuŋŋaana mu kitundu kye, n’asaba n’afuba, okuzuukuka ne kubalukawo, kwe yakulembera ennyo mu mulimu ogw’amaanyi, ogwakyusa abasinga obungi ku basajja abakulu ab’ekifo ekyo. Amazima gaali nti, yali akwatiddwa bw’atyo, ne kiba nti yamanya ky’akola. Yategeera ensonga, era yamanya w’ayimiridde ye yennyini. Teyatawaanyizibwanga bulijjo okubuusabuusa, oba nga ye yennyini Mukristaayo. Yamanya nti aweereza Katonda, era nti Katonda ali naye, bw’atyo n’agenda mu maaso n’obuvumu era n’okumalirira eri ekigendererwa kye. Naye bw’ogezaako okufuula abakyuse, nga tosazeeko nsobi zaabwe zonna, era nga tobaggyeeko masuubi gaabwe ag’obulimba, oyinza okufuula ekibiina ky’abannanfuusi, oba eky’Abakristaayo abanafu, abakulu ng’obuntu obutono, ababuusabuusa bulijjo, abakyuka amangu okuva ku mwoyo gw’okuzuukuka, era abatalina mugaso. Engeri ntuufu, kwe kubaleeta butereevu mu kitangaala. Omuntu bw’akyuka mu ngeri eno, osobola okumwesiga, era n’omanya w’onoomusanga.

7. Ebiseera ebiwanvu eby’okusalirwa omusango mu mutima okutwaliza awamu biva ku kuyigiriza okutali kujjuvu. Buli wantu abonoonyi gye baweebwa okuyigiriza okutangaavu era okw’obwesigwa, eyo okutwaliza awamu ojja kuzuula nti okusalirwa omusango mu mutima kuba kwa wansi ddala era kwa bulumi, naye kwa kaseera katono.

8. Awaweebwa okuyigiriza okutangaavu era okwawula obulungi eri abonoonyi abasaliddwa omusango mu mutima, bwe batagondera mangu, okusalirwa omusango kwabwe okutwaliza awamu kulibaleka. Okusalirwa omusango mu mbeera ezo okutwaliza awamu kuba kwa kaseera katono. Abonoonyi bwe balimbibwa endowooza ez’obulimba, bayinza okumala wiiki, era oboolyawo emyezi, era oluusi emyaka, mu mbeera ey’okukoggana, era ku nkomerero, oboolyawo, ne basindikibwa mu bwakabaka ne balokolebwa. Naye amazima bwe gatangaazibwa ddala mu birowoozo by’omwonoonyi, n’ensobi ze zonna ne zimuggibwako, bw’atagondera mangu, ensonga ye tekyalina ssuubi. Amazima bwe galeetebwa okunyigiriza ebirowoozo bye, n’awakanya butereevu amazima gennyini agateekwa okumukyusa, tewakyali kirala kya kukola. Omwoyo ajja kumuleka mangu, kubanga ebyokulwanyisa byennyini by’akozesa biwakanyizibwa. Okuyigiriza bwe kutaba kutangaavu, era nga kutabuddwamu ensobi, Omwoyo ayinza okufuba okumala n’emyaka, mu kisa kinene, okuyisa abonoonyi mu lufu lw’okuyigiriza okw’obulimba. Naye si bwe kiri, omulimu gwabwe bwe gubannyonnyolwa mu lwatu, ne baleetebwa butereevu ku nsonga emu ey’okugondera amangu ago, n’ebyekwaso byabwe byonna eby’obulimba ne biragibwa, n’ekkubo ly’omulimu ne litangaazibwa ddala. Olwo, bwe batagondera, Omwoyo wa Katonda abaleka, era embeera yaabwe kumpi tekyalina ssuubi.

Bwe wabaawo abonoonyi mu nnyumba eno, nga mulaba omulimu gwammwe mu lwatu, MWEGENDEREZE engeri gye mulwawo. Bwe mutagondera, musobola okusuubira nti Omwoyo wa Katonda alibaleka, era MUBULEDDWA.

8. Ebiragiro bingi nnyo ebiweebwa abonoonyi abeeraliikirivu kumpi tebyawukana ku njigiriza ya Ppaapa ey’ebbaluwa ez’okusonyiyibwa. Ppaapa yatundanga ebbaluwa ez’okukkirizibwa okwonoona, era kino kye kyaleeta okuddaabiriza kw’ekkanisa mu biseera bya Luther. Oluusi abantu baagulanga ebbaluwa ey’okukkirizibwa okwonoona okumala ekiseera ekigere, oba okukola ekibi ekimu eky’enjawulo, oba ebibi ebiwerako. Kaakano, waliwo bingi nnyo mu makanisa g’Abaprotestante, ebitali wala n’ekintu kye kimu. Kyawukana kitya ku kino, okugamba omwonoonyi okulinda? Kye kitegeeza, kwe kumugamba okweyongera mu kibi okumala akaseera, ng’alinda Katonda okumukyusa. Era ekyo kiki bwe kitaba bbaluwa ya kukkirizibwa kwonoona? Ekiragiro kyonna ekiweebwa abonoonyi ekitabasaba amangu ago okuwulira Katonda, ye bbaluwa ey’okukkirizibwa okwonoona. Mu kikolwa, kuba kubawa ddembe okweyongera okwonoona Katonda. Ebiragiro ng’ebyo si bibi byokka, wabula bizikiriza era bya bukambwe. Bwe biba nga tebizikiriza mmeeme, nga awatali kubuusabuusa bwe bitera okukola, birwisa, mu buli ngeri, omwonoonyi okunyumirwa Katonda ne Kristo, era aba mu kabi kanene ak’okubula emirembe gyonna, ng’awuliriza okuyigiriza ng’okwo. Ai, nga kya kabi nnyo, okuwa omwonoonyi ensonga ey’okulowooza nti ayinza okulinda akaseera, nga tannawa Katonda mutima gwe.

9. Nga bwe nfunye omukisa okulaba, abo abakyuka amangu ennyo be batera okuvaamu Abakristaayo abasinga obulungi. Mmanyi nti ekikontana n’ekyo kitera okukkirizibwa n’okuwolerezebwa. Naye nkakasa nti tewali nsonga yonna ekiwagira, wadde ng’abangi ennyo, ne kaakano, bakiraba ng’ekintu eky’okubuusabuusa, omuntu bw’akyuka amangu ennyo. Naye Bayibuli tewa buyinza bwonna eri endowooza eyo. Tewali mbeera n’emu ey’okusalirwa omusango mu mutima okw’ebbanga eddene ewandiikiddwa mu Bayibuli yonna. Okukyuka kwonna okuwandiikiddwa omwo, kukyuka kwa mangu. Era nkakasa nti tewandibaddewo bungi bwe butyo obw’okusalirwa omusango mu mutima okuwanvu era okukooya, okutera okukoma awatali kantu ku nkomerero, singa tewaaliwo okukyamya kw’eby’eddiini okujjuzizza ensi enjigiriza ya tosobola. Mu nnaku za Bayibuli, baagambanga abonoonyi okwenenya, era ne bakikola olwo. Enjigiriza ya tosobola yali tennaleetebwa mu biseera ebyo. Endowooza eno, ku butasobola bw’abonoonyi okuwulira Katonda, y’essaawo omusingi gw’obulumi bwonna obuwanvu n’ennaku, era oboolyawo okuzikirira, bangi nnyo bye bayisibwamu. Omwonoonyi bw’aleetebwa okulaba ky’alina okukola, n’asalawo amangu ago, ERA N’AKIKOLA, okutwaliza awamu bw’akola bw’atyo n’oluvannyuma, era okutwaliza awamu ojja kuzuula nti omuntu ng’oyo ajja kunywera bw’atyo, n’alabika nga wa mpisa ey’amaanyi. Tojja kumusanga nga omu ku abo be wetaaga bulijjo okusika okudda ku mulimu, ng’ekyombo, nga kiwakana n’empewo n’amayengo. Tunuulira abo abeeyita Abakristaayo abeetaaga bulijjo okusikibwa okugenda mu maaso mu mulimu, era okutwaliza awamu ojja kuzuula nti tebaafuna biragiro bitangaavu era ebikwatagana bwe baakyuka, era kirabika bajja kuba nga “batya nnyo okukyuka kuno okw’amangu.”

Okutya okukyuka okw’amangu! Abamu ku Bakristaayo abasinga obulungi be mmanyi baasalirwa omusango mu mutima ne bakyuka mu bbanga lya ddakiika ntono. Mu kitundu kimu kyokka eky’ebiseera bye mmaze nga njogera, bangi ku bo baazuukusibwa, ne bavaayo butereevu ku ludda lwa Mukama, era babadde bitangaala ebyakaayakana mu kkanisa okuva olwo, era okutwaliza awamu boolesezza okusalawo kwe kumu mu ddiini, nga bwe baakola bwe baasooka okuvaayo ne bayimirira ku ludda lwa Mukama.

Ekyayita Ekiddako