Essuula 12 · eddakiika 30 ez’okusoma · eddakiika 38 ez’okuwuliriza
Omusomo X. Okuwangula Emmeeme Kyetaagisa Amagezi
OMUSOMO X.
OKUWANGULA EMMEEME KYETAAGISA AMAGEZI.
Ekyawandiikibwa.—Oyo asikiriza emyoyo gy’abantu ne balokoka wa magezi.—Engero 11:30.
OKUNNYONNYOLA okusinga okuba okwa bulijjo okw’amagezi kuli nti, kwe kulonda ekigendererwa ekisinga obulungi n’okulonda engeri ezisinga okusaanira okutuukiriza ekigendererwa ekyo—okukwataganya engeri mu ngeri esinga obulungi okufuna ekigendererwa ekyegombebwa. “Oyo asikiriza emyoyo gy’abantu ne balokoka,” Katonda agamba, “wa magezi.” Ekigendererwa ky’omusomo gw’ekiro kino kwe kuluŋŋamya Abakristaayo mu kukozesa engeri ez’okutuukiriza ekigendererwa kyabwe ekyegombebwa ennyo ekitaliiko kkomo, obulokozi bw’emmeeme. Ekiro kino nja kukomya ebirowoozo byange ku kufuba okw’omuntu kinnoomu okw’ekyama olw’okukyuka n’obulokozi bw’abantu. Ku mukolo omulala, mpozzi nja kukozesa ekyawandiikibwa kye kimu nga njogera ku ebyo eby’amagezi mu kubuulira Enjiri mu lwatu, ne ku mirimu gy’ababuulizi. Mu kuwa ebiragiro ebimu okuyamba Abakristaayo kinnoomu mu mulimu guno, ngenderera,
I. Okulaga Abakristaayo bwe basaanidde okukolagana n’abonoonyi abatafaayo.
II. Bwe basaanidde okukolagana n’abonoonyi abazuukusiddwa.
III. Bwe basaanidde okukolagana n’abonoonyi abalumirizibwa.
I. Engeri y’okukolagana n’abonoonyi abatafaayo.
1. Ku nsonga y’ekiseera. Kikulu okulonda ekiseera ekisaanidde okugezaako okuleeta endowooza ey’obwegendereza ku mutima gw’omwonoonyi atafaayo. Bingi byesigamye ku kulonda ekiseera ekituufu eky’okufuba kwammwe. Kubanga bwe mulemwa okulonda ekiseera ekisinga okusaanira, kiyinzika nnyo nti mujja kuwangulwa. Kya mazima, muyinza okugamba, nti mulimu gwammwe buli kiseera okulabula abonoonyi, n’okugezaako okubazuukusa okulowooza ku mmeeme zaabwe. Era bwe kityo bwe kiri; naye bwe mutafaayo nga bwe kisaanidde ku kiseera n’omukisa, essuubi lyammwe ery’okuwangula liyinza okuba ery’okubuusibwabuusibwa ennyo.
(1.) Kirungi, bwe kiba kisoboka, okwogera n’omuntu atafaayo, ng’ali bwereere nga talina mirimu mirala. Nga ebirowoozo bye bwe bimiriddwa ekintu ekirala, kijja kuba kizibu okumuzuukusa eri eddiini. Abantu abatafaayo era abatalina kye bafa ku ddiini batera okunyiiga, okusinga okugasibwa, nga bayitibwa okuva ku mirimu emikulu era egikkirizibwa. Ng’ekyokulabirako, omubuulizi mpozzi agenda okukyalira amaka g’omusuubuzi, oba omukozi w’emikono, oba omulimi, n’asanga omusajja ng’amiriddwa mu mulimu gwe; mpozzi amuyita okuva ku mulimu gwe nga gwa mangu, omusajja n’aba nga teyeeteredde era ng’asunguwavu, n’awulira ng’eyeesimbiddwako. Mu mbeera ng’eyo, tewali bbanga ddene lya kusuubira kirungi kyonna. Wadde nga kya mazima nti eddiini nkulu nnyo okusinga emirimu gye gyonna egy’ensi, era asaanidde okwongezaayo buli kintu olw’obulokozi bw’emmeeme ye, naye takiwulira, kubanga singa yakiwulira yandibadde takyali mwonoonyi atafaayo, n’olwekyo akitwala ng’ekitali kya nsonga, n’anyiiga. Mulina okumukwata nga bwe mumusanze, omwonoonyi atafaayo, atenenya, ne mukolagana naye bwe mutyo. Amiriddwa ebintu ebirala, era atera nnyo okunyiiga bwe mulonda ekiseera ng’ekyo okuyingira n’okukyusa ebirowoozo bye eri eddiini.
(2.) Kikulu okutuukirira omuntu, bwe kiba kisoboka, mu kiseera nga tali mu kusiikuuka kwa maanyi ku nsonga ndala yonna. Bwe kiba bwe kityo, aba mu mbeera etasaanira kwogerwako ku nsonga y’eddiini. Nga okusiikuuka okwo bwe kwenkana amaanyi, bwe kityo bwe kyandiyinzise nti temwandikoze kirungi kyonna. Kiyinzika okumutuukako; abantu babaddeko n’emitima gyabwe nga gikwatiddwa ne gikyusibwa eri eddiini wakati mu kusiikuuka okw’amaanyi ku nsonga endala. Naye tekiyinzika nnyo.
(3.) Mukakase nti omuntu talina kye yanywedde n’akatono. Edda kyali kya bulijjo okusinga kaakano abantu okunywa omwenge buli lunaku, ne batamiira katono oba kinene. Nga bwe batamidde, mu kigera ekyo kyennyini, bwe batyo bwe bafuuka abatasaanira kutuukirirwa ku nsonga y’eddiini. Bwe baba nga banywedde bbiya, oba omwenge gw’obulo, oba wayini, ne kiba nti musobola okuwunyiriza omukka gwabwe, muyinza okumanya nti waliwo omukisa mutono nnyo ogw’okubakolako ekintu ekibeerawo. Mbaddeko n’abeeyatula eddiini nga bandeetera abantu, nga beefuula nti balumirizibwa; kubanga mumanyi nti abantu abatamidde emirundi mingi baagala nnyo okwogera ku ddiini; naye amangu ddala nga mbasemberedde, ne nsobola okuwunyiriza omukka gwabwe, mbuuzizza nti, Lwaki mundeetera omusajja ono atamidde? Kale, bagamba nti, tatamidde, anywedde katono bunywi. Kale, akatono ako kamutamiizza katono. Atamidde bwe muba musobola okuwunyiriza omukka gwe, Embeera ntono nnyo omuntu mwe yalumirizibwa ddala, nga mu ye mulimu omwenge gwonna ogutamiiza.
(4.) Bwe kiba kisoboka, bwe muba mwagala okwogera n’omuntu ku nsonga y’obulokozi, mumutuukirire ng’ali mu mbeera nnungi. Bwe mumusanga ng’ali mu mbeera embi, kiyinzika nnyo nti ajja kusunguwala abavume. Kisinga okumuleka mu kiseera ekyo, oba kiyinzika mujja kuzikiza Omwoyo. Kiyinzika nti muyinza okwogera mu ngeri ekkakkanya obusungu bwe, naye tekiyinzika nnyo. Amazima gali nti, abantu bakyawa Katonda, era wadde ng’obukyayi bwabwe buyinza okuba nga bwebase, buzuukuka mangu, era bwe muleeta Katonda mu bujjuvu mu maaso g’emitima gyabwe nga bamaze okusiikuuka n’obusungu, kijja kuba kyangu nnyo okusingawo okuzuukusa obulabe bwabwe okutuuka ku butemu obw’olwatu.
(5.) Bwe kiba kisoboka, bulijjo mulonde omukisa okwogera n’abonoonyi abatafaayo nga bali bokka. Abantu abasinga obungi ba malala nnyo obutayogerwako mu ddembe ku bo bennyini mu maaso g’abalala, ne ab’omu maka gaabwe. Omuntu mu mbeera ng’eyo ajja kunyweza amaanyi ge gonna okwewolereza, so nga singa yali yekka yandisaanuuse wansi w’amazima. Ajja kuziyiza amazima, oba okugezaako okugasekera, ng’atya nti bw’anaayoleka okuwulira kwonna omuntu omu ajja kugenda ategeeze nti alina obwegendereza.
Mu kukyalira amaka, mu kifo ky’okukuŋŋaanya ab’omu maka bonna mu kiseera kimu okubogerako, engeri esinga obulungi kwe kubalaba bonna, omu omu. Waaliwo embeera ey’engeri eno. Abawala abavubuka abawerako, ab’amalala, ab’ebinyumu, era ab’emisono, baali babeera wamu mu maka ag’emisono. Abasajja babiri baali baagala nnyo okuleeta ensonga y’eddiini mu maaso gaabwe, naye nga tebamanyi bwe bayinza kukikola, nga batya nti bonna bajja kwegatta, ne bawakanya oba ne baziyiza buli ndowooza ey’obwegendereza. Ku nkomerero ne bakwata ekkubo lino. Ne bajja ne baweereza waggulu kaadi yaabwe eri omu ku bawala abavubuka ng’ayogera erinnya lye. N’akka wansi ne boogera naye ku nsonga y’obulokozi bwe, era nga bwe yali yekka, teyabakolera mpisa nnungi kyokka, naye yalabika ng’akkiriza amazima n’obwegendereza. Oluvannyuma lw’olunaku lumu oba bbiri, ne bajja mu ngeri y’emu ku mulala, olwo ku mulala, era bwe kityo, okutuusa nga bamaze okwogera ne buli omu yekka. Mu kaseera katono bonna, ndowooza, buli omu, baakyuka nga kirabika. Kino kyali nga bwe kyali kisaanidde, kubanga olwo baali tebayinza kugumiikirizagana. Era olwo endowooza eyakolebwa ku omu yagobererwa n’abalala, ne kiba nti tewali n’omu yalekebwa okukola okukwata okubi ku balala.
Waaliwo omukyala omu atya Katonda eyalina ennyumba ey’okusulamu abavubuka abasajja; yalina nga amakumi abiri mu omu oba abiri mu babiri ku bo mu maka ge, era ku nkomerero ne yeeraliikirira nnyo olw’obulokozi bwabwe; n’akifuula ensonga y’okusaba, naye n’atalaba bwegendereza mu bo. Ku nkomerero n’alaba nti wateekwa okubaawo ekintu ekikolebwa okuggyako okusaba, naye nga tamanyi kya kukola. Ku makya agamu nga bamaze okulya eky’enkya, nga bavaawo, n’asaba omu ku bo okulinda eddakiika ntono. N’amutwala mu kisenge kye, n’ayogera naye n’ekisa ku nsonga y’eddiini, n’asaba naye. N’agoberera endowooza eyakolebwa, mangu ddala n’akyuka nga kirabika. Olwo ne baba babiri, ne boogera n’omulala, ne basaba naye, mangu ddala ne yeetegekera okwegatta nabo. Olwo omulala, era bwe kityo, nga batwala omu omu, nga tebaleka balala kumanya kigenda mu maaso, baleme kubatiisa, okutuusa buli omu ku bavubuka bano lwe yakyukira Katonda. Kaakano singa yaleeta ensonga eyo mu maaso gaabwe bonna awamu, kiyinzika nnyo nti bandigifudde eky’okusekererwa kyonna; oba mpozzi bandinyiize ne bava mu nnyumba, olwo teyandibadde na kukwata kwonna nate ku bo. Naye bwe yatwala omu yekka, n’amukolera n’ekitiibwa era n’ekisa, teyalina nsonga ng’eyo ey’okuziyiza eva mu kubeerawo kw’abalala.
(6.) Mugezeeko okukwata omukisa okwogera n’omwonoonyi atafaayo, ebibaawo mu Kulabirira kwa Katonda bwe birabika ng’ebiwagira ekigendererwa kyammwe. Ekintu kyonna eky’enjawulo bwe kibaawo, ekigenderera okuleeta endowooza ey’obwegendereza, mukakase nti mukozesa omukisa ogwo n’obwesigwa.
(7.) Mukwate omukisa ogusooka okwogera n’abo ababeetoolodde abatafaayo. Temukyongezaayo buli lunaku, nga mulowooza nti omukisa omulungi okusingawo gujja kujja. Mulina okunoonya omukisa, era bwe wataba gwonna mugukole. Muteekewo ekiseera n’ekifo, mufune okusisinkana ne mukwano gwammwe oba muliraanwa wammwe, we muyinza okwogera naye mu ddembe. Mumuweereze akabaluwa, mugende gy’ali nga mugenderedde, mukifuule okulabika ng’ensonga ya mulimu, ng’abali mu maanyi mu kufuba okutumbula obulokozi bw’emmeeme ye. Olwo ajja kuwulira nti nsonga nkulu, waakiri mu maaso gammwe. Mukigoberere okutuusa lwe muwangula, oba ne mukakasa nti tewali kiyinza kukolebwa kaakano.
(8.) Bwe muba n’okuwulira kwonna eri omuntu omu ow’enjawulo, mukwate omukisa okwogera n’omuntu oyo ng’okuwulira kuno kukyaliwo. Bwe kuba kuwulira kwa kwagala okw’amazima, mulina ensonga okukkiriza nti Omwoyo wa Katonda abasikiriza okwegomba obulokozi bw’emmeeme ye, era nti Katonda mwetegefu okuwa omukisa okufuba kwammwe olw’okukyuka kwe. Mu mbeera ng’eyo, mukifuule ensonga y’okusaba okw’enjawulo era okw’okwegayirira ennyo, era munoonye omukisa ogw’amangu okufuka omutima gwammwe gwonna gy’ali n’okumuleeta eri Kristo.
2. Ku nsonga y’engeri y’okukola bino byonna.
(1.) Bwe mutuukirira omuntu atafaayo okugezaako okumuzuukusa eri ebikwata ku mmeeme ye, mukakase nti mumukolera n’ekisa. Mumulage nti mwogera naye, si lwa kuba nti munoonya kuyomba naye, wabula kubanga mwagala emmeeme ye, era mumwagaliza ebisinga obulungi mu kiseera kino ne mu bulamu obutaggwaawo. Bwe muba abakambwe era ab’amalala mu ngeri yammwe, kiyinzika nti mujja kumunyiiza ne mumugobera ewala okusingawo okuva mu kkubo ly’obulamu.
(2.) Mubenga n’obwegendereza. Mwewale buli ngeri oba olulimi olw’olusaago. Ebisaago bijja kuleeta buli kintu kyonna okuggyako endowooza entuufu. Musaanidde okuwulira nti muli mu mulimu ogw’obwegendereza ennyo, ogugenda okukwata ku mpisa ya mukwano gwammwe oba muliraanwa wammwe, era mpozzi okusalawo enkomerero ye emirembe gyonna. Ani yandizannyirizza era n’akozesa ebisaago mu mbeera ng’ezo singa omutima gwe gwali gwa mazima?
(3.) Mubenga n’ekitiibwa. Abamu balabika ng’abalowooza nti kyetaagisa okuba abatemu ab’ebigambo, abatalina mpisa, era ab’ensonyiwazo mu nkolagana yaabwe n’abatafaayo n’abatenenya. Tewali nsobi esinga eyo. Omutume Pawulo atuwadde etteeka erisinga obulungi ku nsonga eno, w’agamba nti, “Musaasirenga, mubenga ba kisa, temuwooleranga ggwanga kibi olw’ekibi, newakubadde okuvuma olw’okuvumibwa, wabula mu kifo ky’ekyo musabirenga omukisa.” Okwogera okutalina mpisa era okw’ensonyiwazo kugenderera bugenderezi okuwa endowooza embi ku mmwe ne ku ddiini yammwe.
(4.) Mukakase nti muli balambulukufu nnyo. Temwekkirizanga kubikka mbeera yonna ey’empisa y’omuntu, n’enkolagana ye ne Katonda. Mubibikkule byonna, si lwa kigendererwa kya kumunyiiza oba kumulumya, wabula kubanga kyetaagisa. Nga temunnawonya kiwundu, mulina okukikebera okutuuka wansi ddala. Temukweka mazima gonna, wabula gaveeyo mu lwatu mu maaso ge.
(5.) Mukakase nti mwogera n’omuntu we ow’omunda. Mu kwogera mu lwatu, ababuulizi emirundi mingi bakwata ku kuwulira kwokka, ne bazuukusa bwe batyo omutima. Naye mu kunyumya okw’ekyama temuyinza kukola bwe mutyo. Temuyinza kufuka mazima mu ngeri ey’okuwulira okungi era ey’okusiikuula. Era okuggyako nga mwogera n’omuntu ow’omunda mu ngeri esongovu, temukwata ku mutima n’akatono.
(6.) Muleete amazima amakulu era ag’omusingi okukwata ku mutima gw’omuntu. Abonoonyi batera nnyo okudduka ne bagenda ku nsonga ey’okwekwasa oba ensonga entono, naddala ensonga emu ey’enjawukana z’amadiini. Ng’ekyokulabirako, omusajja bw’aba Presbyterian, ajja kugezaako okukyusa emboozi ku nsonga ez’enjawulo wakati w’Abapresbyterian n’Abamethodisti. Oba ajja kulumba enjigiriza y’essomero ery’edda. Temumukkiriza, oba okwogera naye ku nsonga yonna ng’eyo; kijja kukola obulabe okusinga obulungi. Mumugambe nti omulimu oguliwo kwe kulokola emmeeme ye, so si kugonjoola bibuuzo bya nkaayana mu by’eddiini. Mumunyweze ku nsonga ennene ez’omusingi, z’ateekwa okulokolebwa nazo oba okubula.
(7.) Mubenga bagumiikiriza nnyo. Bw’aba n’obuzibu obw’amazima mu mutima gwe, mubenga bagumiikiriza nnyo okutuusa lwe muzuula bwe buli, olwo mubugonjoole. Ky’ayogera bwe kiba kwekwasa bwekwasi, mumulage nti kwekwasa. Temugezaako kukuddamu nga mukubaganya ebirowoozo, wabula mumulage nti tali wa mazima mu kukuleeta. Tekigasa kumalira budde bwammwe mu kuwakanya kwekwasa, wabula mumuleetere okuwulira nti akola kibi okukwekwasa, era bwe mutyo muleete omuntu we ow’omunda ku ludda lwammwe.
(8.) Mwegendereze okukuuma omwoyo gwammwe. Waliwo abantu bangi abatalina mpisa nnungi emala okwogera n’abo abawakanya ennyo eddiini. Era omuntu ng’oyo talina buwanguzi bulala bw’ayagala okusinga okubalaba nga musunguwadde. Ajja kugenda ng’ajaguza kubanga anyiizizza omu ku batukuvu bano.
(9.) Omwonoonyi bw’aba ayagala okwekuumira mu kigo ng’awakanya Katonda, mwegendereze obutamuwagira mu kintu kyonna. Bw’agamba nti tayinza kukola mulimu gwe, temumuwagira, oba okwogera ekintu kyonna okuwagira obulimba bwe. Temumugamba nti tayinza, oba okumuyamba okwenyweza mu nkaayana n’Omutonzi we. Oluusi omwonoonyi atafaayo ajja kutandika okunenya Abakristaayo. Temumuwagira oba okubeera ku ludda lwe ng’awakanya Abakristaayo. Mumugambe bugambi nti tagenda kuvunaanibwa bibi byabwe, era asinze okufaayo ku bibye. Bwe mukkiriziganya naye, awulira nti muli ku ludda lwe. Mumulage nti gwe mwoyo ogunenya era omubi ogumusikiriza okwogera ebigambo bino, so si kufaayo ku kitiibwa ky’eddiini oba ku mateeka ga Yesu Kristo.
(10.) Muleete ebibi bye ebigere. Okwogera mu bigambo eby’awamu okuwakanya ekibi tekujja kuleeta kivaamu. Mulina okuleetera omuntu okuwulira nti mutegeeza ye. Omubuulizi atayinza kuleetera bamuwulira kuwulira nti abategeeza bo, tayinza kusuubira kutuukiriza bingi. Abantu abamu beegendereza nnyo okwewala okwogera ebibi ebigere bye bamanyi nti omuntu abiriko omusango, nga batya okulumya okuwulira kwe. Kino kikyamu. Bwe muba mumanyi ebyafaayo bye, muleete ebibi bye ebigere, mu kisa naye mu lwatu, si kuleeta kunyiiza, wabula okuzuukusa omuntu ow’omunda, n’okuwa amazima amaanyi gaago gonna.
(11.) Okutwalira awamu kisinga obulungi okuba abampi, so si kuwuuba bye tulina okwogera. Mukwate ebirowoozo bye mangu nga bwe musobola ku nsonga yennyini, mwogere ebintu bitono mubinyweze, era muleete ensonga eyo ku kusalibwawo. Bwe kiba kisoboka, mubaleetere okwenenya n’okwewaayo eri Kristo mu kiseera ekyo. Ekyo kye kisaanidde okuvaamu. Mwewale n’obwegendereza okuleeta endowooza nti temusuubira benenye KAAKANO.
(12.) Bwe kiba kisoboka, bwe mwogera n’abonoonyi, mukakase nti musaba nabo. Bwe mwogera nabo, ne mubaleka nga temusabye, muleka omulimu gwammwe nga tegunnaggwa.
II. Engeri y’okukolagana n’abonoonyi abazuukusiddwa.
1. Musaanidde okwegendereza okwawula wakati w’omwonoonyi azuukusiddwa, n’oyo alumirizibwa. Bwe musanga omuntu awulira katono ku nsonga y’eddiini, temutwala nti alumirizibwa ekibi, ne mulekayo bwe mutyo okukozesa engeri ez’okumulaga ekibi kye. Abantu emirundi mingi bazuukusibwa embeera emu ey’Okulabirira kwa Katonda, ng’obulwadde, omuyaga ogw’okubwatuka, kawumpuli, okufa mu maka, okuggwaamu essuubi, n’ebirala ng’ebyo, oba Omwoyo wa Katonda, ne kiba nti amatu gaabwe gaggukiddwa, era nga beetegefu okuwulira ku nsonga y’eddiini n’okufaayo n’obwegendereza, n’okuwulira okumu. Bwe musanga omuntu nga azuukusiddwa, ka kibe kya ngeri ki, temumala budde nga temunnafuka musana ku mutima gwe, Temutya, wabula mumulage obugazi bw’amateeka ga Katonda, n’obukakali obusukkiridde obw’ebiragiro byago. Mumulage nga bwe gasalira omusango ebirowoozo bye n’obulamu bwe. Munoonyereze omutima gwe, muzuule ekirimu, mukireete mu maaso g’omutima gwe, nga bwe muyinza. Bwe kiba kisoboka, mumusaanuuse mu kifo ekyo kyennyini. Bwe mumala okukwata ebirowoozo by’omwonoonyi, emirundi mingi okulumirizibwa kwe n’okukyuka kwe gwe mulimu gw’eddakiika ntono. Oluusi muyinza okukola mu ddakiika ttaano okusinga mu myaka oba mu bulamu bwonna ng’atafaayo oba nga talina ky’afaayo.
Nneewuunyizza empisa y’abazadde abo abakambwe, n’abakulu b’amaka abalala, abanaaleka omwonoonyi azuukusiddwa okubeera mu maka gaabwe okumala ennaku ne wiiki, ne batamugambako kigambo na kimu ku nsonga eyo. Kale, bagamba nti, Omwoyo wa Katonda bw’aba atandise omulimu mu ye, ddala ajja kugutambuza! Mpozzi omuntu ayagala nnyo okwogera, era yeeteeka mu kkubo ly’Abakristaayo, emirundi mingi nga bwe kisoboka, ng’asuubira nti bajja kwogera naye, ne batayogera kigambo na kimu. Kya kitalo! Omuntu ng’oyo asaanidde okunoonyezebwa amangu ago, amangu ddala nga azuukusiddwa, era ekitangaala ekyaka ennyo kifukibwe mu mutima gwe awatali kulwawo. Buli lwe mubeera n’ensonga ey’okukkiriza nti omuntu ali okumpi nammwe azuukusiddwa, temwebaka okutuusa nga mufuse ekitangaala ku mutima gwe, ne mugezaako okumuleeta mu kwenenya okw’amangu. Olwo kye kiseera eky’okunyiikiza ensonga eyo n’ekivaamu. Akaseera ako akalungi bwe kafiirwa, tekayinza kuddizibwa n’akatono.
Emirundi mingi ndabye Abakristaayo mu kuzuukuka, abaali batunula buli kiseera okulaba obanga waliwo abantu abalabika ng’abazuukusiddwa. Era amangu ddala nga balaba omuntu yenna atandika okwoleka okuwulira wansi w’okubuulira, nga bamussaako akabonero, era amangu ddala ng’olukuŋŋaana luwedde, nga bamuyita mu kisenge ne boogera era ne basaba naye, era bwe kiba kisoboka nga tebamuleka okutuusa lw’akyuka. Embeera ey’ekitalo ey’engeri eno yaliwo mu kibuga ekimu eky’Ebugwanjuba. Omusuubuzi omu yajja mu kifo ekyo okuva ewala okugula ebyamaguzi. Kyali kiseera kya kuzuukuka okw’amaanyi, naye yali amaliridde obutakwatibwako, n’olwekyo n’atagenda mu lukuŋŋaana lwonna n’akatono. Ku nkomerero n’asanga buli muntu ng’amiriddwa nnyo mu ddiini ne kiba nti yamusisinkananga buli we yakyukanga, n’anyiiga, n’alayira nti yali agenda kuddayo eka. Waaliyo eddiini nnyingi nnyo eyo, bwe yagamba, nga tayinza kukola bizineesi yonna, era nga tajja kusigala. Bw’atyo n’akwata ekifo mu kigaali ky’abasaabaze, ekyali kigenda kusimbula ku ssaawa kkumi ez’ekiro ku makya ag’enkeera. Bwe yayogera ku kugenda, omwami omu ow’omu nnyumba eyo, eyali omu ku bakyuse abapya, n’amubuuza obanga yali tayagala kugenda mu lukuŋŋaana omulundi gumu nga tannava mu kibuga. Ku nkomerero n’akkiriza, n’agenda mu lukuŋŋaana. Obubaka bwakwata ku mutima gwe, naye si n’amaanyi agamala okumuleeta mu bwakabaka. N’addayo gye yali asula, n’ayita nnannyini wooteeri asasule ebbanja lye. Nnannyini wooteeri, eyali naye yennyini nga yaakafuna eddiini, n’alaba nti yali atabuse. Bw’atyo n’ayogera naye ku nsonga y’eddiini, omusajja n’atulika n’akaaba. Amangu ago nnannyini wooteeri n’ayita abakyuse abapya basatu oba bana, ne basaba ne bamubuulirira, era ku ssaawa kkumi ez’ekiro ku makya, ekigaali bwe kyajja, n’agenda mu kkubo lye ng’asanyukira Katonda! Bwe yatuuka eka, n’ayita ab’omu maka ge bonna, n’abaatulira ebibi bye eby’edda, n’alangirira okumalirira kwe okubeera mu bulamu obulala, n’asaba nabo omulundi ogwasooka. Kyali kitasuubirwa nnyo ne kiba nti mangu ddala ne kibuna wonna, abantu ne batandika okubuuza, okuzuukuka ne kubaluka mu kifo ekyo. Kaakano, ka tugambe nti Abakristaayo bano baali bakoze ng’abamu bwe bakola, nga tebafaayo, ne baleka omusajja okugenda, ng’akwatiddwako katono? Tekiyinzika nti yandirokoleddwa n’akatono. Emikisa ng’egyo emirundi mingi gifiirwa emirembe gyonna, akaseera akalungi bwe kamala okuyita.
III. Engeri y’okukolagana n’abonoonyi abalumirizibwa.
Omwonoonyi alumirizibwa kye ntegeeza ye oyo awulira nga asaliddwa omusango amateeka ga Katonda, ng’omwonoonyi alina omusango. Alina okuyigirizibwa kumala okutegeera ekitundu ku bugazi bw’amateeka ga Katonda, era alaba era awulira embeera ye ey’omusango, era amanyi eddagala lye kye ki. Okukolagana n’abantu bano emirundi mingi kyetaagisa amagezi mangi. Waliwo embeera ezimu ezisinga okuba enzibu ezibaawo, nga kizibu nnyo okumanya eky’okubakolera.
1. Omuntu bw’aba alumirizibwa naye nga tannakyuka, wabula n’asigala mu mbeera ey’okweraliikirira, okutwalira awamu wabaawo ensonga emu egere eya kino. Mu mbeera ng’ezo, tekiyamba kumubuulirira kwenenya, oba okumunnyonnyola amateeka. Ebyo byonna abimanyi, ensonga ezo zonna ez’awamu azitegeera. Naye era tenenya. Kaakano wateekwa okubaawo obuzibu obumu obugere obw’okuwangula. Muyinza okubuulira n’okusaba, n’okubuulirira okutuusa ku lunaku olw’enkomerero, ne mutafunamu kintu kyonna.
Olwo mulina okwewaayo okunoonyereza obuzibu obwo obugere bwe buli. Omusawo, bw’ayitibwa eri omulwadde, n’amusanga ng’alwadde obulwadde obumu obugere, asooka kuwa ddagala lya bulijjo erisaanira obulwadde obwo. Bwe litakola kintu, obulwadde ne bugenda mu maaso, ateekwa okwekebejja embeera eyo, n’ayiga obutonde bw’omuntu oyo, n’empisa ze, emmere gy’alya, engeri gy’abeeramu, n’ebirala, n’alaba ekikyamu kye ki ekiremesa eddagala okukola. Bwe kityo bwe kiri ku mbeera y’omwonoonyi alumirizibwa naye nga tannakyuka. Okuyigiriza kwammwe okwa bulijjo n’okubuulirira bwe birema, wateekwa okubaawo obuzibu. Obuzibu obugere emirundi mingi omuntu yennyini abumanyi, wadde ng’abukweka. Oluusi kiba kintu ekyamwerabidde ne ye yennyini obutakiraba.
(1.) Oluusi omuntu aba n’ekifaananyi ky’asinza, ekintu ky’ayagala okusinga Katonda, ekimulemesa okwewaayo. Mulina okunoonyereza ne mulaba kye ki ky’atayagala kuleka. Mpozzi bwe bugagga, mpozzi mukwano gwe ow’ensi, mpozzi engoye ez’ebinyumu, oba abanywanyi ab’ebinyumu, oba omuzannyo gw’ayagala ennyo. Ka kibe kitya waliwo ekintu omutima gwe kwe guteekeddwa ennyo n’atayagala kwewaayo eri Katonda.
(2.) Mpozzi yakola omuntu omu obubi, obwetaaga okuliyirirwa, era tayagala kubwatula oba okuliyirira mu bwenkanya. Kaakano, okutuusa lw’alyatula n’aleka ekibi kino, tayinza kufuna kusaasirwa. Bw’aba yakola omuntu obubi mu bintu bye, oba mu linnya lye, oba yamuvuma, ateekwa okukiriyirira. Bwe muba musobola okukizuula, mumugambe mu lwatu era mu bwesimbu, nti talina ssuubi okutuusa ng’ayagadde okukyatula, n’okukola ekituufu.
(3.) Oluusi waliwo ekibi ekimu ekigere, ky’atayagala kuleka. Yeefuula nti kibi kitono bubi, oba agezaako okwematiza nti si kibi. Ne bwe kiba kitono kitya, tayinza n’akatono kuyingira mu bwakabaka bwa Katonda okutuusa lw’akireka. Oluusi omuntu alabye nti kibi okukozesa taaba, era tayinza n’akatono kufuna mirembe gya mazima okutuusa lw’agireka. Mpozzi akitwala ng’ekibi ekitono.
Naye Katonda tamanyi bibi bitono mu mbeera ng’eyo. Ekibi kye ki? Kale kyonoona obulamu bwo, kiteekawo ekyokulabirako ekibi, era kitwala ssente za Katonda, z’oteekwa okukozesa mu buweereza bwe, n’ozisaasaanyiza ku taaba. Omusuubuzi yandigambye ki, singa yasanga omu ku bawandiisi be ng’amanyidde okugenda ku kasanduuko k’ensimbi, n’atwala ssente ezimala okumugulira sigala? Yandikiyise kisobyo kitono? Nedda, yandigambye nti kimugwanira okusindikibwa mu kkomera ly’Essaza. Njogera ku kibi kino ekigere, kubanga nkisanze nga kye kimu ku bintu abantu abalumirizibwa bye banywerera nga bamanyi nti kikyamu, olwo ne beewuunya lwaki tebafuna mirembe.
(4.) Mulabe obanga tewali mulimu gwa kuliyirira, gw’ateekwa okukola. Mpozzi yakumpanya omuntu mu by’obusuubuzi, oba yakozesa omukisa ogutali gwa bwenkanya, ekikontana n’etteeka ery’omuwendo ery’okukola nga bw’oyagala okukolebwa, era tayagala kuliyirira. Kino kibi kya bulijjo nnyo mu basuubuzi n’abasajja ab’emirimu. Mmanyiiko embeera nnyingi ez’ennaku, abantu mwe baanakuwaliza Omwoyo wa Katonda n’agenda, oba ne bagobebwa kumpi okutuuka mu kuggwaamu essuubi ddala kubanga tebaali baagala kuliyirira we baakolera ebintu ng’ebyo. Kaakano kyeyoleka nti abantu ng’abo tebayinza n’akatono kusonyiyibwa okutuusa lwe balikikola.
(5.) Bayinza okuba nga beekuumidde mu kifo ekimu, ne banyweza emitima gyabwe ku nsonga emu egere, gye bamaliridde obutawombeekera. Ng’ekyokulabirako, bayinza okuba nga bakalambidde nnyo nti tebajja kukola kintu kimu ekigere. Nnamanya omusajja eyali amaliridde obutagenda mu kibira ekimu ekitono okusaba. Abantu abalala abawerako mu kiseera ky’okuzuukuka baali bagenze mu kibira ekyo, era eyo, mu kusaba n’okufumiitiriza, ne beewaayo eri Katonda. Omuwandiisi we yennyini yali akyukidde eyo. Munnamateeka oyo yennyini yali azuukusiddwa, naye yali amaliridde nti tajja kugenda mu kibira ekyo. Yalina okulumirizibwa okw’amaanyi, era n’agenda mu maaso wiiki n’eziddako mu ngeri eno, nga talina kuwummula. Yagezaako okuleetera Katonda okukkiriza nti si malala agaali gamulemesa okujja eri Kristo; era bwe kityo, bwe yabanga addayo eka okuva mu lukuŋŋaana, yafukamiranga mu luguudo n’asaba. Era si ekyo kyokka, naye yatunulatunulanga okunoonya ekidiba ky’ebisooto mu luguudo, mw’ayinza okufukamira, okulaga nti tali wa malala. Lumu yasaba ekiro kyonna mu kisenge kye eky’okutuulamu, naye n’atagenda mu kibira. Ennaku ye yali nnene nnyo, era yali asunguwalidde nnyo Katonda, ne kiba nti yakemebwa nnyo okwetta, era ddala n’asuula akambe ke ng’atya nti yandisaze obulago bwe. Ku nkomerero n’asalawo okugenda mu kibira asabe, era amangu ddala nga atuuseeyo n’akyuka, n’agenda n’afuka omutima gwe ogwali gujjudde eri Katonda.
Bwe kityo abantu oluusi beekuumira mu kumalirira nti tebajja kugenda mu lukuŋŋaana olumu olugere, mpozzi olukuŋŋaana lw’ababuuza, oba olukuŋŋaana lw’okusaba olumu, oba nti tebajja kukkiriza muntu omu agere kusaba nabo, oba nti tebajja kutuula ku ntebe emu egere, ng’entebe y’abeeraliikirivu. Bagamba nti basobola okukyuka obulungi nga tebawombeese ku nsonga eno, kubanga eddiini teri mu kino, okugenda mu lukuŋŋaana olumu olugere, oba okuba mu mbeera emu egere ey’omubiri mu kusaba, oba ku ntebe emu egere. Kino kya mazima, naye nga bakwata ekifo kino bakifuula ensonga enkulu. Era kasita bali mu kigo omwo, nga bamaliridde okuleeta Katonda ku bukwakkulizo bwabwe, tebayinza kukyuka n’akatono. Abonoonyi emirundi mingi banaawombeeka ku kintu ekirala kyonna, ne bakola buli kintu mu nsi, okuggyako okuwombeeka ku nsonga gye beeweereddeyo, ne bayimirira ku yo nga bawakanya Katonda. Tebayinza kwetoowazibwa okutuusa lwe bawombeeka ku nsonga eno, ka ebe ki. Era bwe bafuna essuubi nga tebagiwombeese, lijja kuba ssuubi lya bulimba.
(6.) Mpozzi alina obukyayi eri omuntu omu, mpozzi memba w’ekkanisa, olw’okukolagana n’emmeeme ye mu bwesigwa, oba ekintu ekimu mu bizineesi ye ky’atayagala, era akwatirira ku kino era talikyuka n’akatono okutuusa lw’akireka. Ka kibe ki, musaanidde okukinoonyereza ne mumugamba amazima mu lwatu era mu bwesigwa.
(7.) Ayinza okuwulira obukyayi eri omuntu omu, oba okuba ng’asunguwadde, n’akuuma okuwulira okw’amaanyi okw’okwesasuza, ebimulemesa okufuna okusaasirwa okuva eri Katonda. “Bwe mubanga mugenda okusaba musonyiwenga omuntu yenna gwe mulinako ensonga, ne Kitammwe ali mu ggulu alyoke abasonyiwe ebyonoono byammwe. Naye bwe mutaasonyiwenga, ne Kitammwe ali mu ggulu talibasonyiwa byonoono byammwe.”
(8.) Mpozzi alina ensobi ezimu mu njigiriza, oba endowooza enkyamu ezimu ku kintu eky’okukolebwa, oba engeri y’okukikola, eziyinza okumulemesa okuyingira mu bwakabaka. Mpozzi alindirira Katonda. Akakasizza nti kimugwanira okugenda mu ggeyeena, era nti bw’atakyuka ateekwa okugendayo, naye alindirira Katonda okubaako ky’amukolako nga tannawombeeka. Mu mazima alindirira Katonda okumukolera ekyo Katonda ky’alagidde omwonoonyi okukola.
Ayinza okuba ng’alindirira okulumirizibwa okusingawo. Abantu emirundi mingi tebamanyi kulumirizibwa kye ki, ne balowooza nti tebalumirizibwa, so nga mu mazima bali mu kulumirizibwa okw’amaanyi. Emirundi mingi balowooza nti tewali kulumirizibwa okuggyako nga balina okutya okungi okwa ggeyeena. Naye amazima gali nti, abantu emirundi mingi baba n’okulumirizibwa okw’amaanyi, nga balina okutya kutono nnyo okwa ggeyeena. Mubalage amazima kye gali, mubaleke balabe nti tebalina bwetaavu bwa kulindirira.
Mpozzi ayinza okuba ng’alindirira okuwulira okumu, omuntu omulala kwe yalina nga tannafuna kusaasirwa. Kino kya bulijjo nnyo mu kuzuukuka, ng’omu ku bakyuse abasooka anyumizza ebyamutuukako eby’ekitalo. Abalala abazuukusiddwa batera nnyo okulowooza nti bateekwa okulindirira okuwulira okwo ddala. Nnamanya omuvubuka eyazuukusibwa bw’atyo; munne yali akyuse mu ngeri ey’ekitalo, era ono yali alindirira okuwulira okwo ddala. Yagamba nti yali akozesa engeri, era ng’akusaba, naye ku nkomerero n’azuula nti yali Mukristaayo, wadde nga teyayita mu kuwulira kwe yali asuubira.
Abonoonyi emirundi mingi bakola enteekateeka y’engeri gye basuubira okuwulira, n’engeri gye basuubira okukyukamu era mu mazima ne bategekera Katonda omulimu, nga bamaliridde nti bajja kuyita mu kkubo eryo oba nedda n’akatono. Mubagambe nti kino kyonna kikyamu, tebasaanidde kutegeka kkubo lyonna ng’eryo mu maaso, wabula baleke Katonda abakulembere nga bw’alaba nti kye kisinga obulungi. Katonda bulijjo akulembera abazibe b’amaaso mu kkubo lye batamanyi. Tewabangawo mwonoonyi yaleetebwa mu bwakabaka ng’ayita mu kuwulira kwe yali asuubira. Emirundi mingi beewuunya okuzuula nti bayingidde, nga tebafunye bintu ng’ebyo bye baali basuubira.
Kya bulijjo nnyo abantu okulindirira okusabirwa, oba engeri emu egere okukozesebwa, oba okulaba obanga tebayinza kweyongera kuba balungi. Bagamba nti babi nnyo, nga tebayinza kujja eri Kristo. Baagala okugezaako, mu kwetoowaza, ne mu kubonaabona, ne mu kusaba, okwetegeka bajje. Mujja kuba balina okubagoba mu bifo bino byonna eby’okwekwekamu. Kyewuunyisa nga bwe badduka mu nsonda nnyingi emirundi mingi nga tebannagenda eri Kristo. Mmanyiiko abantu abaali kumpi okulaluka olw’okubulwa okuyigirizibwa okutono okutuufu.
Oluusi abantu ng’abo balowooza nti ebibi byabwe binene nnyo okusonyiyibwa, oba nti banakuwazizza Omwoyo wa Katonda n’agenda, so ng’Omwoyo oyo abadde abalumiriza ebbanga lyonna. Beefuula nti ebibi byabwe bisinga okusaasira kwa Kristo, bwe batyo ne bavuma ddala Mukama Yesu Kristo.
Oluusi abonoonyi bafuna ekirowoozo nti Katonda abaabulidde, era nti kaakano tebayinza kulokolebwa. Emirundi mingi kizibu nnyo okugoba abantu mu kifo kino. Embeera nnyingi ezisinga okunakuwaza ze nnali nsanzeeko zibadde za ngeri eno, abantu nga bakalambira nti baali babuliddwa era nga tewali kiyinza kubakyusa.
Mu kifo kye nnali nkoleramu mu kuzuukuka nnayingira lumu mu lukuŋŋaana, era nga emirimu tegannatandika ne mpulira okusinda okwa wansi, okunakuwaza, okutali kwa nsi muno. Ne ntunula ne ndaba abakyala abawerako nga beetoolodde omuntu eyali akuleeta. Ne bagamba nti yali mukyala eyali aggweddemu essuubi. Yali amaze ebbanga ddene mu mbeera eyo. Bba yali mutamiivu. Yali amuleese mu lukuŋŋaana ye n’agenda mu kkiriiro ly’omwenge. Ne njogera naye ne ndaba embeera ye, era nti kyali kizibu nnyo okutuuka ku mbeera ye. Bwe nnali ŋŋenda okutandika emirimu n’agamba nti ateekwa okufuluma, kubanga yali tayinza kuwulira kusaba oba kuyimba. Ne mmugamba nti tasaanidde kugenda, ne ŋŋamba abakyala okumukwata, bwe kiba kyetaagisa, n’amaanyi. Nnawulira nti Setaani bw’aba amukutte, Katonda yali wa maanyi okusinga Setaani, era yali ayinza okumununula. Emirimu ne gitandika, n’akola oluyoogaano olumu ku ntandikwa. Naye oluvannyuma n’atunula waggulu. Ensonga yali erondeddwa nga etunuulidde mu ngeri ey’enjawulo embeera ye, era bwe yagenda mu maaso, ebirowoozo bye ne bikwatibwa, amaaso ge ne gakalirira—sirisobola kwerabira bwe yali afaanana—amaaso ge n’akamwa ke nga bigguddwawo, omutwe gwe nga guli waggulu, era yali kumpi okusituka okuva ku ntebe ye ng’amazima gafukibwa mu mutima gwe. Ku nkomerero, amazima bwe gaamala okusuula buli musingi okuggwaamu essuubi kwe kwali kwesigamiziddwa, n’aleekaana, n’assa omutwe gwe wansi, n’atuula nga musirise ddala okutuusa olukuŋŋaana lwe lwaggwa. Ne ŋŋenda gy’ali, ne mmusanga ng’akkakkanye ddala era nga musanyufu mu Katonda. Nnamulaba ebbanga ddene oluvannyuma, era yali akyali bw’atyo. Bw’atyo Okulabirira kwa Katonda kwamusuula we yali tasuubira kubeera, ne kumukaka okuwulira okuyigirizibwa okusaanira embeera ye. Emirundi mingi muyinza okukola ebirungi ebitabalika nga muzuula ddala obuzibu we buli, olwo ne muleeta amazima okukwata butereevu ku nsonga eyo.
Oluusi abantu bajja kukalambira nnyo nti bakoze ekibi ekitasonyiyibwa. Ekirowoozo ekyo bwe kiyingira mu mitima gyabwe, bajja kukyusa buli kye mwogera ne bakyolekeza bo bennyini. Mu mbeera ezimu ng’ezo, kirungi okubakwata ku ndowooza yaabwe bo, ne mukubaganya nabo ebirowoozo mu ngeri eno; “Ka tugambe nti okoze ekibi ekitasonyiyibwa, kale olwo? Kya nsonga ggwe okwewaayo eri Katonda, n’okunakuwala olw’ebibi byo, n’okubireka, n’okukola ebirungi byonna by’osobola, ne bwe kiba nti Katonda tajja kukusonyiwa. Ne bw’onoogenda mu ggeyeena osaanidde okukola kino.” Munyigirize ekirowoozo kino era mukikyukakyuse okutuusa lwe mulaba nga bakitegedde era nga bakikkirizza,
Kya bulijjo abantu mu mbeera ng’ezo okukuuma amaaso gaabwe ku bo bennyini; beeggalira ne beeyongera okutunuulira ekizikiza kyabwe bo, mu kifo ky’okutunula eri Kristo. Kaakano bwe muyinza okuggya ebirowoozo byabwe ku bo bennyini, ne mubaleetera okulowooza ku Kristo, muyinza okubaggya mu kufumiitiriza ku kuwulira kwabwe okwa kaakano, ne mubaleetera okukwata ku ssuubi eriteekeddwa mu maaso gaabwe mu Njiri.
2. Mwegendereze, nga mwogera n’abonoonyi abalumirizibwa, obutakola ndagaano yonna ey’okwekkiriziganya nabo ku nsonga yonna we balina obuzibu. Bwe mukikola, ddala bajja kukozesa omukisa ogwo, ne bafuna bwe batyo essuubi ery’obulimba. Abonoonyi abalumirizibwa emirundi mingi batuuka mu buzibu, ku nsonga y’okuleka ekibi kye baagala ennyo, oba okuwombeeka ku nsonga emu omuntu ow’omunda n’Omwoyo Omutukuvu we balwanira nabo. Era bwe basisinkana omuntu ajja okuwombeeka ku nsonga eyo, bawulira bulungi ne basanyuka, ne balowooza nti bakyuse. Omuvubuka eyajja eri Kristo yali wa ngeri eno. Yalina obuzibu bumu, era Yesu Kristo yali amanyi ddala bwe buli. Yali amanyi nti ayagala ssente ze, era mu kifo ky’okukkiriziganya naye ku nsonga eyo n’okugezaako okumubudaabuda bw’atyo, yateeka butereevu olugalo lwe ku kifo ekyo kyennyini n’amugamba nti, “Genda otunde ebintu byonna by’olina, ensimbi z’onoggyamu ozigabire abaavu, olyoke ojje ongoberere.” Kiki ekyavaamu? Kale omuvubuka n’agenda ng’anakuwadde. Kiyinzika nnyo, singa Kristo yamugamba okukola ekintu ekirala kyonna, yandiwulidde ng’awummudde, era yandifunye essuubi; yandyeyatudde nti muyigirizwa, ne yeegatta ku kkanisa, n’agenda mu ggeyeena.
Abantu emirundi mingi baagala nnyo ekitalo okukkiriziganya nga buli ludda lwegaana. Bajja kubuuza ebibuuzo nga kino, Obanga temulowooza nti omuntu ayinza okuba Omukristaayo naye n’akola ebintu gundi na gundi; oba obanga tayinza kuba Mukristaayo n’atakola bintu gundi na gundi? Kaakano, temuwombeeka n’akatono ku bibuuzo ng’ebyo. Ebibuuzo bino byennyini emirundi mingi biyinza okubalaga ensonga yennyini etawaanya emitima gyabwe. Bijja kubalaga nti malala, oba kwagala nsi, oba ekintu eky’engeri eyo, ekibalemesa okufuuka Abakristaayo.
Mwegendereze okukola omulimu mu bujjuvu ku nsonga eno, okwagala ensi. Nzikiriza nti essuubi ery’obulimba lingi lizimbiddwa ku kuyigiriza okukyamu wano, okusinga mu ngeri endala yonna. Lumu nnawulira Omusawo w’Eddiini ng’agezaako okumatiza abamuwulira okuleka ensi; n’abagamba nti “bwe bandigirese bulesi, Katonda yandigibazzizzaayo nate. Ayagala musanyukire ensi.” Kya nnaku! Katonda tazzaayo nsi n’akatono eri Omukristaayo, mu makulu ge gamu mw’alagirira omwonoonyi alumirizibwa okugireka. Atulagira okuleka obwannannyini bwa buli kintu gy’ali, ne kiba nti tetulikitwala nate n’akatono okumala akaseera ng’ekyaffe. Omuntu tasaanidde kulowooza nti alina eddembe okwesalirawo yekka bungi ki obw’ebintu bye bw’anaakozesa ku lwa Katonda. Omusajja omu alowooza nti ayinza okusaasaanya doola emitwalo ebiri buli mwaka okulabirira ab’omu maka ge; alina eddembe okukikola, kubanga alina obusobozi obubwe. Omulala alowooza nti ayinza okutereka doola emitwalo amakumi ataano. Omusajja omu yagamba ennaku zino, nti yali yeeyamye obutawangayo kintu kyonna ku bintu bye okusomesa abavubuka olw’obubuulizi. Bw’asabibwa, addamu buzzi nti, “Nnagamba nti siriwaayo eri ekigendererwa kyonna ng’ekyo, era siriwaayo.” Ggwe omusajja! Yesu Kristo yali akugambyeko okukola bw’otyo ne ssente ze? Yali ateekeddewo etteeka lyonna ng’eryo? Jjukira nti ssente ze z’oyogerako, era bw’aba azeetaaga okusomesa ababuulizi, ozigaana ku bulabe bwo. Omusajja oyo akyalina okuyiga ennono esooka ey’eddiini, nti si wuwe yennyini, era nti ssente z’alina za Yesu Kristo.
Wano we wali ensonga ennene lwaki ekkanisa ejjudde essuubi ery’obulimba bwe lityo. Abantu balekeddwa okulowooza nti bayinza okuba Abakristaayo nga bakyanywerera ku ssente zaabwe. Era kino kibadde ng’enjegere ku buli kigendererwa. Kya mazima agatabuusibwabuusibwa nti ekkanisa erina ensimbi ezimala okuwa ensi Bayibuli, n’obutabo, n’abaminsani, amangu ago. Naye amazima gali nti, abeeyatula eddiini tebakkiriza nti “Ensi ya Mukama n’ebigirimu byonna.” Buli muntu alowooza nti alina eddembe okusalawo engeri gy’anaagabanyaamu ssente ze ze. Era tebalina kirowoozo nti Yesu Kristo y’alibalagira ku nsonga eyo.
Mukakase nti mukolagana mu bujjuvu ku nsonga eno. Ekkanisa kaakano ejjudde abakuusa, kubanga tebaakakibwanga kuleka nsi. Tebaalagibwanga kulaba nti okuggyako nga beewaayo ddala byonna eri Kristo, obudde bwabwe bwonna, ebitone byabwe byonna, okukwata kwabwe kwonna, ebintu byabwe byonna, tebalituuka mu ggulu n’akatono. Bangi balowooza nti bayinza okuba Abakristaayo, ne beeyongera okuloota mu bulamu bwonna, ne bakozesa obudde bwabwe bwonna n’ebintu byabwe ku lwabwe bokka, nga bawaayo bugabi katono oluusi n’oluusi, okukuuma endabika, bwe baba bayinza okukikola nga tekibawemmense n’akatono. Naye eyo nsobi ya nnaku, era bajja kukizuula bwe kityo, bwe batakozesa maanyi gaabwe ku lwa Katonda. Era bwe balifa, mu kifo ky’okusanga eggulu ku nkomerero y’ekkubo lye batambulira, bajja kusangayo ggeyeena.
Mu kukolagana n’omwonoonyi alumirizibwa, mukakase nti mumugoba mu buli kifo eky’okwekwekamu, ne mutamulekera wadde ettaka ery’olunwe okuyimiririrako, kasita aziyiza Katonda. Kino tekyetaagisa kumala bbanga ddene kukikola. Omwoyo wa Katonda bw’aba akola ng’alwana n’omwonoonyi, kyangu okumugoba mu bifo bye eby’okwekwekamu. Mujja kusanga ng’amazima gali ng’ennyondo, ng’egaayaagaaya buli we ekuba. Mukole nago omulimu omulungi, alyoke aleke byonna olwa Katonda.
Muleetere omwonoonyi okulaba obulungi obutonde n’obugazi bw’amateeka ga Katonda, ne munyigiriza ekibuuzo ekikulu eky’okwewaayo ddala eri Katonda. Munyigirize ku nsonga eyo amangu ddala nga mumaze okumutegeeza obulungi kye mugenderera, era temukyamira ku kintu kirala kyonna.
Mwegendereze mu kunnyonnyola ensonga eyo, obutabuza mutima ne kireka endowooza nti okwewaayo okw’okwerowoozaako kujja kumala, oba okukkiriza okutangirira mu kwerowoozaako, oba okwewaayo eri Kristo n’okumusembeza mu kwerowoozaako, ng’omuntu akola endagaano ennungi, ng’aleka ebibi bye n’afuna obulokozi mu kuwaanyisiganya. Kino kuwaanyisiganya bwanyisiganya, so si kwewaayo eri Katonda. Temulekawo kifo kyonna mu kunnyonnyola kwammwe oba mu byokulabirako byammwe, eri endowooza ng’eyo ku nsonga eyo. Omutima gw’omuntu ogw’okwerowoozaako gujja kukwata n’obwangu endowooza ng’eyo ku ddiini, bw’eneeyanjulwa, era kiyinzika nnyo nti gujja kugikkiriza, ne gufuna bwe gutyo essuubi ery’obulimba.
Omulundi omulala nja kubakyusiza ebirowoozo ku bintu ebimu ebisaanidde okwewalibwa mu kukolagana n’abonoonyi.
EBIGAMBO EBY’OKUFUNDIKIRA.
1. Mukifuule ekigendererwa eky’okusoma buli kiseera n’eky’okufumiitiriza n’okusaba buli lunaku, okuyiga engeri y’okukolagana n’abonoonyi, okutumbula okukyuka kwabwe. Gwe mulimu omunene ku nsi ogwa buli Mukristaayo, okulokola emmeeme. Abantu emirundi mingi beemulugunya nti tebamanyi bwe bayinza kukwata ku nsonga eno. Kale, ensonga eyeeyolekera bulungi ddala; tebagisomangako. Tebaafubangako nga bwe kisaanidde kwetegekera mulimu gwa kulokola mmeeme. Singa abantu tebaafaayo era tebaalowooza nnyo ku kwetegekera emirimu gyabwe egy’ensi, okusinga bwe bakola ku kulokola emmeeme, mulowooza bandiwangudde batya? Kaakano, bwe muba mulagajjalira bwe mutyo omulimu omukulu ogw’obulamu, mubeera balamu lwa ki? Bwe mutakifuula nsonga ya kusoma, engeri gye muyinza okusinga okukola obulungi mu kuzimba obwakabaka bwa Kristo, mukola ekitundu ekibi ennyo era eky’obusirusiru ng’Abakristaayo.
2. Abeeyatula eddiini bangi bakola obulabe okusinga obulungi, bwe bagezaako okwogera n’abonoonyi abatenenya. Balina okumanya n’obukugu butono nnyo, ne kiba nti ebigambo byabwe bisinga kukyusa birowoozo okusinga okubyongera.
3. Mwegendereze okuzuula ensonga Omwoyo wa Katonda w’anyigiriza omwonoonyi, era munyigirize ensonga y’emu mu bigambo byammwe byonna. Bwe mukyusa ebirowoozo bye okuva ku nsonga eyo, mujja kuba mu kabi kanene ak’okuzikiriza okulumirizibwa kwe. Mufube okuyiga embeera y’omutima gwe, ky’alowoozaako, bw’awulira, n’ekyo ky’asinga okuwulira ennyo, olwo mukinyigirize mu bujjuvu, era temukyusa mutima gwe nga mwogera ku kintu kirala kyonna. Temutya kunyigiriza nsonga eyo, nga mutya okumulalusa. Abantu abamu batya okunyigiriza ensonga omutima kwe gukankanira, baleme okwonoona omutima, wadde ng’Omwoyo wa Katonda kyeyoleka nti akubaganya ebirowoozo n’omwonoonyi ku nsonga eyo. Kuno kugezaako kuba ba magezi okusinga Katonda. Musaanidde okugonjoola ensonga eyo, ne mugyetoolooza ekitangaala ky’amazima, ne muleeta emmeeme okuwombeeka, olwo omutima ne guwummula.
4. Ebibi ebinene bivuddemu, era essuubi lingi ery’obulimba litondeddwa, olw’obutayawula wakati w’omwonoonyi azuukusiddwa n’alumirizibwa. Olw’okubulwa kino, abantu abazuukusiddwa obuzuukusibwa banyigirizibwa amangu ago okwewaayo; “olina okwenenya,” “weewaayo eri Katonda,” so nga mu mazima tebannakakasa musango gwabwe, era tebannayigirizibwa okutuuka n’okumanya okwewaayo kye kitegeeza. Eno y’engeri emu okuzuukuka mwe kwonoonebwa ennyo olw’okubuulirira okwenenya awatali kwawula, nga tekugenda na kuyigiriza kusaanidde.
5. Abonoonyi abeeraliikirivu basaanidde okutwalibwa ng’abali mu mbeera ey’obwegendereza era ey’akabi. Mu mazima batuuse ku nsonga ey’okukyukira. Kye kiseera enkomerero yaabwe mwe kiyinzika okusalibwawo emirembe gyonna. Omwoyo wa Katonda talirwana bulijjo. Abakristaayo basaanidde okubawuliramu ennyo. Mu ngeri nnyingi embeera yaabwe ya bwegendereza okusinga olunaku olw’omusango. Wano enkomerero yaabwe esalibwawo. Olunaku olw’omusango lugibikkula. Era ekiseera ekigere lwe kikolebwa kye kiseera Omwoyo lw’aba alwana nabo. Abakristaayo basaanidde okujjukira obuvunaanyizibwa bwabwe obw’entiisa mu biseera ng’ebyo. Omusawo, bw’aba amanyi ekintu kyonna ku mulimu gwe, oluusi awulira ng’ali wansi w’obuvunaanyizibwa obw’obwegendereza ennyo. Omulwadde we ali mu mbeera ey’akabi, ensobi entono mw’eyinza okuzikiriza obulamu, era awaniridde ng’akankana wakati w’obulamu n’okufa. Obuvunaanyizibwa ng’obwo bwe buwulirwa ku nsonga y’omubiri, obuvunaanyizibwa obw’entiisa ki obusaanidde okuwulirwa ku nsonga y’emmeeme, bw’erabibwa ng’ewaniridde ng’ekankana ku nsonga emu, era nga enkomerero yaayo kaakano egenda kusalibwawo. Endowooza emu ey’obulimba, ekigambo kimu ekitali kya magezi, sentensi emu etategeerekese bulungi, okukyusibwa okutono okw’omutima kuyinza okumukyusa n’adda mu kkubo ekyamu, emmeeme ye n’ebula. Tewali malayika yali akozeseddwa mu mulimu gwa bwegendereza okusinga ogw’okukolagana n’abonoonyi abali mu kulumirizibwa. Kale nga Abakristaayo basaanidde okutambula n’obwegendereza n’obukkakkamu, nga basaanidde okukola n’amagezi n’obukugu, bwe baba tebagenderera kuba kikozesebwa kya kusalira mmeeme musango!
Ekisembayo.—Bwe wabaawo omwonoonyi mu nnyumba eno, ka mmugambe nti, Leka ensonga zo zonna ez’okwekwasa. Ogambiddwa ekiro kino nti zonna za bwereere. Ekiro kino kijja kubuulirwa mu ggeyeena, kibuulirwe mu ggulu, era kikyamuke okuva ku nkomerero z’ebitonde byonna, ky’osalawo okukola. Essaawa eno yennyini eyinza okussaako akabonero enkomerero yo ey’emirembe gyonna. Onoowaayo eri Katonda ekiro kino—KAAKANO?